Sukta 16
Sukta 2.16
Gṛtsamada Bhārgava (RV 2.16)
Indra
Triṣṭubh (probable; verify with Anukramaṇī)
RV 2.16 এটা সাতটা পদৰ ত্ৰিষ্টুভ স্তোত্ৰ; ইয়াত গৃৎসমদে জ্বলি উঠা অগ্নিলৈ আহুতিৰ দৰে সাৱধানে “বহন কৰা” প্ৰশংসা আগবঢ়াই, প্ৰাচীন হলেও সদায় নবীন ইন্দ্ৰক সোম-নিষ্পেষণলৈ আহিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। স্তোত্ৰটোৱে ইন্দ্ৰক সাহসী বৃষভ বুলি মহিমান্বিত কৰে—যিয়ে জনসকলৰ সংকল্প (ক্ৰতু) গ্ৰহণ কৰে—আৰু তেওঁক দীপ্ত শক্তিৰে সোম পান কৰিবলৈ উদ্দীপিত কৰে, যাতে তেওঁ উপাসকসকলৰ ওপৰত ধন আৰু ৰক্ষা বৰ্ষণ কৰে।
Mantras
Mantra 1
प्र वः सतां ज्येष्ठतमाय सुष्टुतिमग्नाविव समिधाने हविर्भरे । इन्द्रमजुर्यं जरयन्तमुक्षितं सनाद्युवानमवसे हवामहे ॥
তোমালোকৰ আগত মই সুন্দৰ স্তোত্ৰ আগবঢ়াইছোঁ—যেনেকৈ জ্বলি উঠা অগ্নিত হৱিৰ আনে—সত্যবানসকলৰ জ্যেষ্ঠতম ইন্দ্ৰলৈ। ক্ষয়-নহোৱা, সদা নবীন, বলত উচ্ছল, প্ৰাচীন হয়েও যুবা—সেই ইন্দ্ৰক সহায় আৰু ৰক্ষাৰ বাবে আমি আহ্বান কৰোঁ।
Mantra 2
यस्मादिन्द्राद्बृहतः किं चनेमृते विश्वान्यस्मिन्त्सम्भृताधि वीर्या । जठरे सोमं तन्वी सहो महो हस्ते वज्रं भरति शीर्षणि क्रतुम् ॥
বৃহৎ ইন্দ্ৰৰ পৰা কিঞ্চিতো পৃথক হ’ব নোৱাৰে; সকলো বীৰ্য আৰু শক্তি তেওঁৰ ভিতৰতে সংগৃহীত আৰু স্থাপিত। তেওঁৰ উদৰত সোম; তেওঁৰ দেহত বল আৰু মহত্ত্ব; তেওঁৰ হাতে বজ্ৰ; আৰু তেওঁৰ শিৰত কাৰ্যসিদ্ধ জ্ঞানৰ সংকল্প (ক্ৰতু) বহন কৰে।
Mantra 3
न क्षोणीभ्यां परिभ्वे त इन्द्रियं न समुद्रैः पर्वतैरिन्द्र ते रथः । न ते वज्रमन्वश्नोति कश्चन यदाशुभिः पतसि योजना पुरु ॥
হে ইন্দ্ৰ, দুই লোকেও তোমাৰ ইন্দ্ৰিয়-শক্তিক আৱৰি ধৰিব নোৱাৰে; সাগৰ-পৰ্বতেও তোমাৰ ৰথক বেঁধি ৰাখিব নোৱাৰে। যেতিয়া তুমি তোমাৰ দ্ৰুতসকলৰ সৈতে বহু যোজন উৰি যাওঁ, তেতিয়া কোনোবাই তোমাৰ বজ্ৰকো ধৰি পোৱাব নোৱাৰে।
Mantra 4
विश्वे ह्यस्मै यजताय धृष्णवे क्रतुं भरन्ति वृषभाय सश्चते । वृषा यजस्व हविषा विदुष्टरः पिबेन्द्र सोमं वृषभेण भानुना ॥
বিশ্বেই সঁচাই তেওঁলৈ—যজ্ঞযোগ্য, ধৃষ্ট বৃষভলৈ—ক্ৰতু (ইচ্ছাশক্তি) আনে আৰু তেওঁৰ সৈতে সংযুক্ত হয়। হে বৃষভ, হৱিষাৰে যজ, হে সৰ্বাধিক বিদ্বান; হে ইন্দ্ৰ, বৃষভ-সম ভানুৰে সোম পান কৰা।
Mantra 5
वृष्णः कोशः पवते मध्व ऊर्मिर्वृषभान्नाय वृषभाय पातवे । वृषणाध्वर्यू वृषभासो अद्रयो वृषणं सोमं वृषभाय सुष्वति ॥
বৃষ্ণৰ কোষ ধাৰাসে পৱিত্ৰ হৈ মধুৰ ৰস বোৱাই; মধুৰতাৰ উৰ্মি বৃষভলৈ আহাৰস্বৰূপে, বৃষভে পান কৰিবলৈ বয়। বৃষণ অধ্বৰ্যু আৰু বৃষভ-সম অদ্ৰি (পেষণশিলা) বৃষণ সোম বৃষভলৈ সুষ্বতি (চেপে-নিষ্কাষণ কৰে)।
Mantra 6
वृषा ते वज्र उत ते वृषा रथो वृषणा हरी वृषभाण्यायुधा । वृष्णो मदस्य वृषभ त्वमीशिष इन्द्र सोमस्य वृषभस्य तृप्णुहि ॥
বৃষভ তোমাৰ বজ্ৰ; বৃষভ তোমাৰ ৰথ; বৃষভ তোমাৰ দুটা হৰী (অশ্ব); বৃষভ-সম তোমাৰ আয়ুধ। হে বৃষভ, বৃষ্ণৰ মদ (উল্লাস)-ৰ ওপৰত তুমি অধিপতি; হে ইন্দ্ৰ, বৃষভ-সম সোমে তৃপ্ত হও।
Mantra 7
प्र ते नावं न समने वचस्युवं ब्रह्मणा यामि सवनेषु दाधृषिः । कुविन्नो अस्य वचसो निबोधिषदिन्द्रमुत्सं न वसुनः सिचामहे ॥
নাওঁ যেন পাৰাপাৰৰ বাবে, তেনেকৈ উচ্চাৰণ-ইচ্ছুক বাক্যসহ ব্ৰহ্ম-মন্ত্ৰ লৈ, হে দৃঢ়-স্থিত ইন্দ্ৰ, সোম-সৱনসমূহত মই তোমালৈ আগবাঢ়োঁ। কিম্বা তেওঁ নিশ্চয় আমাৰ এই বাক্যলৈ মন দিব; ধনৰ উৎসৰ দৰে ইন্দ্ৰক আমি ঢালি দিওঁ (আহ্বান কৰোঁ)।
Frequently Asked Questions
It invites Indra to come to the Soma-pressings, drink Soma, and then grant protection and riches to the worshippers who praise him.
It highlights Indra’s timeless power: he is ever-present from of old, yet always fresh and renewing in strength when invoked and offered Soma.
The “boat” suggests the mantra helps the worshipper cross difficulties by reaching Indra, and the “fountain” portrays Indra as an overflowing source of wealth and blessings when he responds to the hymn.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.