Anuvaka 3
গৃহ-নিৰাপত্তা আৰু সমৃদ্ধি: আথৰ্বণিক আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ দ্বাৰা দেহ আৰু পৰিৱেশৰ ভিতৰ/বাহিৰ বিপদ শান্ত কৰি, সমৃদ্ধি, উৰ্বৰতা, ঐক্য আৰু জীৱন-ৰক্ষা স্থাপন। উপ-বিষয়সমূহ: (১) বিপজ্জনক তাপ/দাহৰ শান্তি আৰু তাক ৰক্ষাত ৰূপান্তৰ (অগ্নি—অন্তৰ্নিহিত অগ্নি) (২) পুষ্টিক বৃদ্ধি: ভঁৰাল, ক্ষেত, গৰু-ধন, ভাগ আৰু বৰ্চস (সাৰ্বভৌম সমৃদ্ধি আৰু জনসম্মুখ তেজ) (৩) বন্ধ্যাত্ব অপসাৰণ আৰু উৰ্বৰতা পুনঃস্থাপন (৪) দিশ আৰু সীমাৰ ৰক্ষা (দিক্-ৰক্ষা; সীমা-ৰক্ষা)।
Suktas in Anuvaka 3
Sukta 21
AV 3.21 এটা এটা শान्तি সূক্ত, য’ত অগ্নিক তেওঁৰ বহু অন্তৰ্নিহিত ৰূপত—জল, শিল, উদ্ভিদ আৰু মানৱ দেহত উপস্থিত—সম্বোধন কৰা হয়, যাতে সকলো বিপজ্জনক তাপ শান্ত হৈ ৰক্ষাকাৰী হৈ উঠে। “সেই সকলো অগ্নিসকললৈ” বাৰে বাৰে হৱিস অৰ্পণ কৰি, বিশেষকৈ ক্রব্যাদ (মাংসভক্ষী, ভয়ংকৰ) দিশটোক তুষ্ট কৰা হয় আৰু অগ্নিক বৈশ্বানৰ—সাৰ্বজনীন, জীৱনধাৰক অগ্নি—ৰূপে পুনঃ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ইয়াৰ শক্তি অগ্নিৰ গোপন অৱস্থান আৰু স্তৰসমূহৰ নাম উচ্চাৰণত নিহিত; তেনে কৰি দাহজনিত ক্ষতিৰ সম্ভাৱ্য সকলো উৎসক আচারগতভাৱে “আবৃত” কৰি, সেয়া কল্যাণ, তেজ আৰু নিৰাপদ শৃঙ্খলালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।
Sukta 22
এই পৌষ্টিক সূক্তত সার্বভৌম সমৃদ্ধি (ভগ) আৰু জনসমক্ষে তেজ/কান্তি (বৰ্চস) আহ্বান কৰি সাধকৰ ভিতৰত একাগ্ৰ কৰি স্থানান্তৰ কৰা হয়। সৰ্বোচ্চতাৰ আদৰ্শ ৰূপ হিচাপে—বিশেষকৈ পশুমানৰ মাজত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ হাতীক—উদাহৰণ হিচাপে ধৰা হৈছে। যজ্ঞৰ ৰূপান্তৰকাৰী অগ্নিৰ জৰিয়তে আৰু চাৰি দিশৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱৰ দ্বাৰা, এই সূক্তৰ লক্ষ্য হৈছে পাঠকক বৰ্চস্বিন কৰা—দৃশ্যমানভাৱে দীপ্তিমান, সামাজিকভাৱে প্ৰভাৱশালী আৰু সফল। ইয়াৰ মন্ত্রসমূহ স্ব-অভিষেক আৰু ক্ষমতায়নৰ সূত্ৰৰ দৰে কাম কৰে, যিয়ে ৰাজত্ব-সদৃশ প্ৰাধান্য আৰু বিস্তৃত ইন্দ্ৰিয়/অধিকাৰ (ইন্দ্ৰিয়)ৰ ব্যাপক আয়ত্তক আদৰ্শ কৰে।
Sukta 23
AV 3.23 এটা গৃহস্থালি উৰ্বৰতা-চিকিৎসাৰ সূক্ত, য’ত বন্ধ্যাত্ব (vehát) ক আঁতৰাব পৰা আৰু আন ঠাইলৈ স্থানান্তৰ কৰিব পৰা দোষ হিচাপে ধৰা হৈছে, আৰু নাৰীৰ গৰ্ভধাৰণ-ক্ষমতা পুনঃস্থাপন কৰা হয়। বাক্-ক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা দোষ স্থানচ্যুত কৰা আৰু শুভ ‘বীজ’ তথা দিৱ্য ঔষধিসকলক আহ্বান কৰি, এই সূক্তে প্ৰজা/গৰ্ভ (সন্তান আৰু গৰ্ভাৱস্থা) পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ লক্ষ্য কৰে; স্পষ্টভাৱে পুত্ৰৰ সফল জনন আৰু গৰ্ভত ধাৰণক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে।
Sukta 24
AV 3.24 এটা পুষ্টিক সূক্ত; বহু-ধাৰা ঝৰ্ণাৰ প্ৰতিমূৰ্তিত অক্ষিতি (অক্ষয় প্ৰবাহ) আহ্বান কৰি ই গৃহস্থৰ ভঁৰাল আৰু ক্ষেত্ৰত সমৃদ্ধি “স্থাপন” কৰে। ইয়াত সমৃদ্ধিক অস্পষ্ট কামনা হিচাপে নহয়, বৰং সংগঠিত শক্তি হিচাপে ডাকা হৈছে—যি ধান-শস্য সংগ্ৰহ কৰে, তত্ত্বাৱধান/পৰিচালনা কৰে, আৰু বণ্টন কৰে; লগতে বৰষুণে পুষ্ট নদীৰ দৰে দোষ-ব্যাধি/শাপ-অভিশাপ ধুই লৈ যায়। সূক্তটোৰ কাৰ্যকৰী লক্ষ্য হৈছে স্থিৰ, পুনৰাবৃত্তিযোগ্য বৃদ্ধি—এনে প্ৰাচুৰ্য যি কমি নাযায়, নষ্ট নাহয়, বা হাতছাড়া নাহয়।
Sukta 25
AV 3.25 এটা কাম-চালিত বশীকৰণ সূক্ত, যাৰ উদ্দেশ্য লক্ষ্যব্যক্তিৰ ভিতৰত অস্থিৰ আকুলতা জগাই তোলা, প্ৰতিৰোধ ভাঙি দিয়া, আৰু তাক ওচৰলৈ আহিবলৈ, মিঠা কথা ক’বলৈ, লগতে কেৱল একান্ত আসক্তিত আবদ্ধ হ’বলৈ বাধ্য কৰা। ইয়াত কামনাক অস্ত্ৰ হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে—কামৰ ভয়ংকৰ বাণ—আৰু লগতে মিত্ৰ–বৰুণৰ বন্ধনকাৰী অধিকাৰকো আহ্বান কৰা হৈছে, যাতে স্বতন্ত্ৰ সংকল্প ভাঙি ব্যক্তিক নিয়ন্ত্ৰণাধীন কৰা যায়।
Sukta 26
AV 3.26 এটা দিশা-ৰক্ষা (dik-rakṣā) আত্ম-সুৰক্ষা সূক্ত, য’ত চাৰিও দিশাত অৱস্থিত দেৱতাসকলক সম্বোধন কৰি তেওঁলোকৰ অনুগ্ৰহ বিচাৰি যজ্ঞ-স্থান/আচাৰ-ক্ষেত্ৰ সুৰক্ষিত কৰা হয়, অনিষ্ট নহয়। প্ৰতিটো ঋচাই এটা দিশা চিনাক্ত কৰে, সেই দিশাৰ ৰক্ষক-গোষ্ঠীৰ নাম লয়, আৰু অগ্নি, বাতা আদি কোনো মহাজাগতিক শক্তিক তেওঁলোকৰ “বাণ” বুলি ধৰি সম্ভাৱ্য বিপজ্জনক ক্ষেপণ-শক্তিক সুৰক্ষাদায়ক অভিভাৱকত্বলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। পুনৰাবৃত্ত ধ্বনি—“কৃপালু হওক, আমাৰ ওপৰত শুভ বাক্য কওক, আপোনালৈ নমস্কাৰ, আপোনালৈ স্বাহা”—ই শান্তিকৰণ আৰু সুৰক্ষা-সীমা সীল-মোহৰ কৰা, দুয়োটা কাম কৰে।
Sukta 27
এই সৰু ৰক্ষাসূক্তত ব্যক্তিৰূপী দিশাসকল (দিশাঃ)ক তেওঁলোকৰ অধিপতি, ৰক্ষিতৃ আৰু অস্ত্ৰ-শক্তি (ইষৱঃ)সহ আহ্বান কৰি যজ্ঞীয় সীমা সুৰক্ষিত আৰু সুদৃঢ় কৰা হয়। প্ৰতিটো দিশ নমস্কাৰ আৰু সহায়-নিযুক্তিৰে “দৃঢ়” কৰা হয়, আৰু বৈৰিতা আচাৰগতভাৱে বাহিৰলৈ স্থানান্তৰ কৰি—দিশ-শক্তিসকলৰ “চোয়াল”ত থোৱা হয়—যাতে যজমানৰ পৰিসৰ অক্ষুণ্ণ আৰু অভেদ্য থাকে।
Sukta 28
AV 3.28 এটা পৗষ্টিক সূক্ত, য’ত যজমানৰ ঠাইলৈ পুষ্টি (পোষণদায়ী বৃদ্ধি) আৰু ৰস (জীৱনদায়ী সাৰ) ‘আনি’ গৰু-সমৃদ্ধি স্থিৰ কৰা আৰু বৃদ্ধি কৰাই লক্ষ্য। ইয়াত যামিনী (সহনাম ৰিফতী, ৰুশতী) নামৰ গৰু-ক্ষয়কাৰী এক শক্তিকো চিনাক্ত কৰা হৈছে আৰু সেই অকাল, বিপজ্জনক প্ৰভাৱক মানুহ, ক্ষেত্ৰ আৰু পশুৰ বাবে শিৱা (মঙ্গলময়, সমৃদ্ধিদায়ক) উপস্থিতিত ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।
Sukta 29
AV 3.29-ত অন্ত্যেষ্টি-আইনী “মুক্তিমূল্য/ৰান্সম” যুক্তি দেখুওৱা হৈছে: যমৰ যি দেউ, সেয়া স্বীকাৰ কৰা হয়; তাৰ পাছত সঠিকভাৱে অৰ্পিত দান—বিশেষকৈ ধৱল-পদযুক্তী মাইকী ভেড়া—ৰ জৰিয়তে সেই দেউ অন্য দিশলৈ ঘূৰাই পূৰণ কৰা হয়, ফলত বিপন্ন ব্যক্তি মৃত্যুৰ দাবীৰ পৰা মুক্ত হয়। এই সূক্তই দান আৰু প্ৰতিগ্ৰহ (গ্ৰহণ) ক্ৰিয়াক কাম (উদ্দেশ্যময় ইচ্ছা/সংকল্প)ৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰি পবিত্ৰ কৰে, অক্ষয় পুণ্য আৰু পিতৃলোকত নিৰাপদ স্থিতিৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে।
Sukta 30
এই সূক্তটো এটা ধ্ৰুপদী আথৰ্ববেদীয় সম্মনস্য-মন্ত্ৰ, যিয়ে গৃহ বা সভাত “এটা হৃদয়” আৰু “এটা মন” স্থাপন কৰে আৰু ঘৃণা আৰু দলাদলিক স্পষ্টভাৱে আঁতৰায়। ই মানৱ একতাক দেৱতাসকলৰ সহযোগিতাৰ আদৰ্শত গঢ়ে—“যেনেকৈ দেৱতাসকল পৃথক নহয়”—যাতে সন্ধ্যা আৰু প্ৰভাতসহ দৈনন্দিন জীৱনত সন্মতি স্থিৰ থাকে আৰু সামাজিক সংহতিৰ জৰিয়তে সমৃদ্ধিক সমৰ্থন কৰে।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.