
ইন্দ্ৰ-সূক্ত-চক্ৰ: সোম-সমৰ্থিত স্তৱ-স্তোত্ৰেৰে বিজয় (সাতি), ৰক্ষা আৰু সমৃদ্ধি লাভ। পৃথিৱী–অন্তৰীক্ষ–স্বৰ্গ সকলো দিশৰ পৰা ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰি সফলতা নিশ্চিত কৰা হয়। পৌৰাণিক দৃষ্টান্তক বৰ্তমানৰ সুৰক্ষাৰূপে ধৰি শত্রুক কঁপাই তোলা হয়। সোম-নিষ্পেষণ আৰু সামূহিক স্তোত্ৰৰ ক্ৰিয়াশক্তিয়েই লাভৰ মুখ্য চালিকা। ধনৰ ভাব: গৰু-ধন, ঘোঁৰা, গৃহ-নিৰাপত্তা, আৰু বণ্টনীয় দান-সমৃদ্ধি (গয়া)। প্ৰতিযোগিতা/যুদ্ধত বৈৰী বাক্য, নিন্দক আৰু প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাক প্ৰতিহত কৰা হয়।
AV 20.61 ঋগ্বেদ-উৎপন্ন ইন্দ্ৰ-স্তুতি, যি শ্ৰৌত পাঠত সংগ্ৰহ-ধৰণৰ স্তোত্ৰ হিচাপে আবৃত্তি কৰা হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য সুগঠিত প্ৰশংসা (গীৰ/উক্থ/স্তোম)ৰ জৰিয়তে ইন্দ্ৰৰ সান্নিধ্য অধিক তীব্ৰ কৰা। ছয়টা মন্ত্রত ইন্দ্ৰৰ সোম-মত্ততা, যুদ্ধজয়ী বীৰ্য, আৰু বিশ্বব্যাপী আধিপত্য উদ্যাপন কৰা হৈছে; তেওঁক ওচৰলৈ আহি বিজয়, যজ্ঞক্ৰিয়াৰ অবিচ্ছিন্নতা, আৰু জীৱনধাৰক পানীৰ লাভ দান কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা হয়। এই সূক্তৰ শক্তি মূলতঃ কৰ্মসম্পাদনমূলক—শুদ্ধ, পৰম্পৰাগত স্তৱনে দেৱতাক ‘উজ্জ্বল’ কৰে আৰু যজমান তথা যজ্ঞৰ বাবে তেওঁৰ সহায় সক্ৰিয় কৰে।
AV 20.62 হৈছে ঋগ্বেদীয় শৈলীৰ ইন্দ্ৰ-স্তুতি, যাক অথৰ্ববেদত গ্ৰহণ কৰা হৈছে; ইয়াৰ লক্ষ্য vāja—প্ৰতিযোগিতাত সফলতা, পুৰস্কাৰ-জয়, আৰু আহ্বানকাৰী দলৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ইন্দ্ৰৰ দীপ্তিমান সহায় লাভ কৰা। এই সূক্তত ইন্দ্ৰক অতুলনীয় আৰু বিশ্ব-ঋত/লোক-ব্যৱস্থা স্থাপনকাৰী (আলো-দাতা, জয়ী) ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে; তাৰ পিছত সেই সৰ্বোচ্চতাক ব্যৱহাৰিক বিজয়লৈ ধাৰা দিয়া হয়—বাধা (vṛtrāṇi) আঁতৰাই, যশসহ আগলৈ অগ্ৰসৰ হ’বলৈ।
AV 20.63 ইন্দ্ৰ-স্তুতিমূলক এক সূক্ত (ঋগ্বেদ-উৎপন্ন, অথৰ্ববেদ ২০ত সংকলিত) য’ত ইন্দ্ৰৰ পৌৰাণিক পূৰ্বকীৰ্তিক বৰ্তমানত ব্যৱহাৰযোগ্য সুৰক্ষালৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে: শত্রুক কঁপাই তোলা হয়, আৰু প্ৰাৰ্থীক বিপদৰ মাজেদি নিৰাপদে পাৰ কৰাই দিয়া হয়। ইয়াৰ বল জোৰ-প্ৰয়োগী দৃষ্টান্তত নিহিত—বাধাদাতাসকলক ইন্দ্ৰই অতীতত অপমান কৰা আৰু “সাগৰৰ মাজেদি” উদ্ধাৰ কৰাৰ কাহিনী—যাক পুনৰ ৰক্ষা (অপদূৰণ/অপমাৰ্জন) আৰু অভিচাৰ (দমন/বশীকৰণ) ৰূপে পাঠক আৰু তেওঁৰ সমাজৰ বাবে কাৰ্যকৰী কৰি তোলা হয়।
AV 20.64 ঋগ্বেদীয় স্তোত্ৰ-সামগ্ৰীৰ পৰা গৃহীত এক ইন্দ্ৰ-স্তুতি, যাৰ উদ্দেশ্য ইন্দ্ৰক দয়ালু, সৰ্বদিশব্যাপী ৰক্ষক আৰু বিজয়দাতা ৰূপে ওচৰলৈ আনোৱা। সোম-যজ্ঞীয় বাগধাৰাৰ জৰিয়তে ইন্দ্ৰৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰি তেওঁক “স্বৰ্গৰ প্ৰভু” আৰু “পুৰস্কাৰৰ প্ৰভু” বুলি আহ্বান কৰে, যাতে যজ্ঞ-সমাজত বল, যশ আৰু স্থিতি সঞ্চিত হয়। অথৰ্ববেদীয় প্ৰয়োগত ই শাঁতি/পৌষ্টিক সূক্ত (আৰু গৌণভাৱে ৰক্ষা) হিচাপে কাৰ্য কৰে, ইন্দ্ৰৰ বিজয়ী, বাধাভঞ্জক শক্তিৰ সৈতে সঙ্গতি স্থাপন কৰি যজমানৰ সৌভাগ্য-সমৃদ্ধিক স্থিৰ কৰে।
AV 20.65 ঋগ্বেদ-উৎসৰ পৰা আহৰণ কৰা এটা সংক্ষিপ্ত ইন্দ্ৰ-স্তুতি, যিয়ে যজ্ঞীয় সমাজক ইন্দ্ৰক অতুলনীয় বীৰশক্তি হিচাপে প্ৰশংসা কৰিবলৈ উদ্দীপিত কৰে—যি গোধন আৰু বিজয় দান কৰে। ই “মধুৰ” উচ্চাৰণ (বিস্ময়কৰ বাক্য)ৰ জৰিয়তে যজ্ঞৰ কাৰ্যকাৰিতাক ফ্ৰেম কৰে আৰু শেষত দাক্ষিণা (যজ্ঞ-উপহাৰ)ক পোহৰৰ দৰে সৰ্বব্যাপী বুলি ব্যাখ্যামূলকভাৱে উন্নীত কৰে—ইন্দ্ৰৰ অপৰিমেয় দানক আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ মাজেৰে লাভযোগ্য কৰি তোলে।
AV 20.66 এটা ইন্দ্ৰ-স্তুতিৰ এটা সৰু সূক্ত, যি ঋগ্বেদীয় প্ৰশংসা-পৰিপ্ৰেক্ষিতৰ পৰা গৃহীত (AV20-এ RV-ৰ স্তোত্ৰ-সামগ্ৰী ধাৰ লোৱা বাবে নিখুঁততাৰ বাবে ঋষি-উৎস আৰোপণ RV-স্ৰোত অনুসাৰে নিৰ্দিষ্ট কৰা উচিত)। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে দান কৰা যজমান/পৃষ্ঠপোষকৰ বাবে বণ্টনযোগ্য ধন (গয়), অশ্ব-সমৃদ্ধি আৰু বিজয়-শক্তি নিশ্চিত কৰা। ই সুশৃঙ্খল, সঠিকভাৱে সূচীকৃত প্ৰশংসা ("নৱম, দশম")ক ইন্দ্ৰৰ ৰক্ষাকাৰী কাৰ্যৰ সৈতে জোৰে—নিৰৃতি (বিপদ/ধ্বংস) আঁতৰাই পেলোৱা—আৰু তাৰ জৰিয়তে অবিৰত শুদ্ধিকৰণ আৰু সামৰিক শুভ-ভাগ্য স্থাপন কৰে।
AV 20.67 ঋগ্বেদ-উৎসৰ পৰা গৃহীত এটা সোম-স্তোত্ৰ, য’ত সঠিকভাৱে সোম পিষা আৰু আহুতি দিয়া কাৰ্যৰ স্বাভাৱিক ফল হিচাপে সমৃদ্ধি আৰু বিজয়ক দেখুওৱা হৈছে। সোম-পেষকে সুৰক্ষিত বাসস্থান, সদায় বৃদ্ধি পোৱা ধন-সম্পদ, আৰু বৈৰী শক্তিৰ পৰাভৱ লাভ কৰে। ইন্দ্ৰক বিস্তাৰমান ঐশ্বৰ্য আৰু যুদ্ধজয়ৰ নিৰ্ণায়ক দাতা হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে; অগ্নি হৈছে সহায়ক হোতৃ, যিয়ে ঘৃত-আহুতি বহন কৰে আৰু যজ্ঞক সিদ্ধ কৰে। সেয়েহে এই স্তোত্ৰৰ শক্তি একে সময়তে পৌষ্টিক (বৃদ্ধি, স্থিৰতা) আৰু অপোত্ৰপায়িক ("দ্বেষী"সকলক দূৰ কৰা) — শ্ৰৌত সোম-যজ্ঞৰ পাৰস্পৰিকতা-ভিত্তিক বিধিৰ ভিতৰত নিহিত।
অথৰ্ববেদ ২০.৬৮ ইন্দ্ৰ-স্তোত্ৰ, যি অথৰ্ববেদীয় সংগ্ৰহ-ৰূপত সংৰক্ষিত আৰু বিজয়, সামাজিক সংহতি আৰু যজ্ঞ-সফলতাৰ বাবে ইন্দ্ৰৰ অনুগ্ৰহ লাভ কৰাৰ লগতে শত্রুতাপূৰ্ণ বাক্য আৰু নিন্দুকসকলক আঁতৰাই পঠিয়াবলৈ লক্ষ্য কৰে। এই সূক্তত ইন্দ্ৰক যজ্ঞত আহ্বান কৰা হয়, তেওঁৰ অবাৰিত শক্তিৰ প্ৰশংসা কৰা হয়, আৰু বিৰোধ (নিন্দা, অপবাদ) ক দূৰত্ব আৰু পৰাজয়লৈ ৰূপান্তৰ কৰি সমৃদ্ধি আৰু সুনাম স্থিৰ কৰা হয়।
AV 20.69 ঋগ্বেদীয় উৎসৰ পৰা গৃহীত এটা ইন্দ্ৰ-স্তোত্ৰ, যাক অথৰ্বণীয় প্ৰয়োগত ৰক্ষা আৰু প্ৰতিশত্ৰুতা-নিবাৰণৰ স্তোত্ৰ হিচাপে পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ইয়াত সোমজ, যুদ্ধজয়ী ইন্দ্ৰৰ সৰ্বোচ্চতা প্ৰশংসা কৰা হয় আৰু যজমানৰ দেহলৈ লক্ষ্য কৰি অহা বিশ্বাসঘাতকতা, প্ৰাণঘাতী আঘাত আৰু আক্রমণ পিছুৱাই দিবলৈ তেওঁক প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। প্ৰয়োগত ই এক ৰক্ষা-মন্ত্ৰৰ দৰে কাৰ্য কৰে—বিজয় নিশ্চিত কৰা, ব্যক্তিক আৱৰণ দি সুৰক্ষা দিয়া, আৰু ইন্দ্ৰৰ সাৰ্বভৌম শক্তি আহ্বান কৰি মানৱীয় আৰু অদৃশ্য শত্রুতা উলটাই পঠোৱা।
AV 20.70 ঋগ্বেদীয় শৈলীৰ পৰা গৃহীত এক ইন্দ্ৰ-স্তুতি; অথৰ্বণীয় প্ৰয়োগত ইয়াক বিজয় আৰু সমৃদ্ধিৰ মন্ত্র-চৰ্ম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ইয়াত পৃথিৱী, অন্তৰীক্ষ আৰু স্বৰ্গ—সকলো দিশৰ পৰা ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰি, সāti—জয়, লাভ/অধিগ্ৰহণ আৰু আধিপত্য—দান কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। এই সূক্তৰ শক্তি এইখিনিতে যে, সু-সজ্জিত গিৰস্ (পবিত্ৰ উচ্চাৰণ)ৰ দ্বাৰা ইন্দ্ৰৰ মিত্ৰতা নিজৰ পক্ষত কেন্দ্ৰীভূত কৰি যজ্ঞ-মণ্ডললৈ টানি আনা হয়, আৰু প্ৰতিদ্বন্দ্বী জনসমূহৰ পৰা আঁতৰাই তেওঁৰ সমৰ্থন নিজৰ দিশলৈ ঘূৰাই দিয়া হয়।