Rig Veda 2.2.9: Mandala 2, Sukta 2, Mantra 9

Sukta 2.2

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

एवा नो अग्ने अमृतेषु पूर्व्य धीष्पीपाय बृहद्दिवेषु मानुषा । दुहाना धेनुर्वृजनेषु कारवे त्मना शतिनं पुरुरूपमिषणि ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.2.9

Transliteration

evā́ no agne amṛ́teṣu pū́rvya dhī́ḥ pīpāya bṛhád-diveṣu mā́nuṣā | dúhānā dhenúr vṛ́janeṣu kā́rave tmánā śatínaṃ puru-rū́pam íṣaṇi ||

Translation

هكَذا، يا أَغْنِي، في المَجالاتِ الخالِدَةِ، يا قَديمَ الأَزَل، أَغْذِ فِكْرَنا في سَماواتِ الإِنْسانِ الوَاسِعَةِ. وكَبَقَرَةٍ حَلُوبٍ تُدِرُّ في حُقُولِ عَمَلِنا، لِتَحْلِبْ—بِقُوَّتِها الذَّاتِيَّةِ—لِصانِعِها غِذاءً مِئَةَ ضِعْفٍ، مُتَعَدِّدَ الأَشْكالِ، دافِعَ النَّماءِ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एवा: thus, just so
• एवा: —
• Type: Indeclinable
• Root: एव (निपात) + आ (प्रगृह्य/निपात-प्रयोग)

• नः: of us, our
• नः: सम्बन्ध (possessive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि

• अमृतेषु: among the immortals
• अमृतेषु: अधिकारण
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: अमृत

• पूर्व्य: ancient, primeval
• पूर्व्य: सम्बोधन-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पूर्व्य (पूर्व-प्रातिपदिक से)

• धीः: insight, prayer-thought
• धीः: कर्तृ (स्तुत्यर्थे/प्रेरक-वाक्ये विषय)
• Type: Noun
• Root: धी (स्त्री. प्रातिपदिक)

• पीपाय: make (it) swell/strengthen; cause to thrive
• पीपाय: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पा (पिबति/पाययति) → पीपाय (वेद. रिडुप्लिकेटेड परस्मैपद)

• बृहद्दिवेषु: in the lofty heavens / in great days (heavenly realms)
• बृहद्दिवेषु: अधिकारण
• Type: Compound (Adj+N) used as N
• Root: बृहत् (विशेषण) + दिव (दिव्/द्यौः-सम्बद्ध प्रातिपदिक) → बृहद्-दिव

• मानुषा: the human (folk), mortals
• मानुषा: कर्तृ (सहभागी/सम्बद्ध)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: मानुष

• दुहाना: milking, yielding
• दुहाना: कर्तृ-विशेषण
• Type: Verbal adjective (participle)
• Root: दुह् (दोग्धि) → दुहाना

• धेनुः: the cow (giver)
• धेनुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धेनु

• वृजनेषु: in the settlements/clans
• वृजनेषु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: वृजन

• कारवे: to the singer/poet
• कारवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: कारु

• त्मना: by itself; of its own accord
• त्मना: करण (रीति/स्वभावेन)
• Type: Noun (instrumental of manner)
• Root: त्मन् (स्व/आत्मन्-सम्बद्ध प्रातिपदिक)

• शतिनम्: hundredfold, very abundant
• शतिनम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: शतिन् (शति-सम्बद्ध प्रातिपदिक)

• पुरुरूपम्: many-formed, manifold
• पुरुरूपम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective/Compound
• Root: पुरु + रूप

• इषणिम्: impulse, refreshment; nourishing bounty
• इषणिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इषणी (इष् ‘to seek/impel’ से; ‘impulsion/refreshment’)