Adhyaya 1

Verse 1

अयोध्यामाहात्म्यं प्रारभ्यते । जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनंदनो व्यासः । यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत्पिबति

Nay khởi sự «Ayodhyā-māhātmya». Khải hoàn thay Vyāsa—con của Parāśara, niềm hoan hỷ trong tim Satyavatī—từ đóa sen nơi miệng Ngài tuôn chảy dòng ngôn từ như cam lộ, khiến cả thế gian cùng uống.

Verse 2

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत्

Sau khi đảnh lễ Nārāyaṇa, đảnh lễ Nara—bậc tối thượng trong loài người—và cũng đảnh lễ nữ thần Sarasvatī, bấy giờ hãy xướng lên lời khải hoàn.

Verse 3

व्यास उवाच । हिमवद्वासिनः सर्वे मुनयो वेदपारगाः । त्रिकालज्ञा महात्मानो नैमिषारण्यवासिनः

Vyāsa nói: Tất cả các bậc hiền triết cư ngụ nơi dãy Himavat—thông suốt Veda, biết rõ ba thời, đại hồn—đều là những vị ở tại Naimiṣāraṇya.

Verse 4

येऽर्बुदारण्यनिरता दण्डकारण्यवासिनः । महेन्द्राद्रिरता ये वै ये च विन्ध्यनिवासिनः

Những vị chuyên tu nơi rừng Arbuda, những vị cư ngụ trong hoang lâm Daṇḍaka, những vị hân hoan nơi núi Mahendra, và những vị ở dãy Vindhya—(hết thảy đều hiện diện).

Verse 5

जंबूवनरता ये च ये गोदावरिवासिनः । वाराणसीश्रिता ये च मथुरावासिनस्तथा

Những bậc ưa thích ở Jambūvana, những vị cư trú bên sông Godāvarī, những người nương tựa thánh địa Vārāṇasī, và cũng vậy những vị ở Mathurā—tất thảy đều hiện diện.

Verse 6

उज्जयिन्यां रता ये च प्रथमाश्रमवासिनः । द्वारावतीश्रिता ये च बदर्य्याश्रयिणस्तथा

Những vị một lòng với Ujjayinī, những người ở tại Āśrama thứ nhất, những bậc nương tựa Dvārāvatī, và cũng vậy những vị được che chở nơi Badarī—tất cả đều tụ hội.

Verse 7

मायापुरीश्रिता ये च ये च कान्तीनिवासिनः । एते चान्ये च मुनयः सशिष्या बहवोऽमलाः

Những bậc nương tựa Māyāpurī và những vị cư trú tại Kāntī—cùng nhiều hiền thánh thanh tịnh khác, có cả các đệ tử đi theo, đều hiện diện.

Verse 8

कुरुक्षेत्रे महाक्षेत्रे सत्रे द्वादशवार्षिके । वर्तमाने च रामस्य क्षितीशस्य महात्मनः । समागताः समाहूताः सर्वे ते मुनयोऽमलाः

Tại Kurukṣetra, thánh địa rộng lớn, trong kỳ tế lễ sattrá kéo dài mười hai năm, và vào thời trị vì của vua Rāma đại tâm, chúa tể cõi đất—tất cả các bậc hiền thánh thanh tịnh ấy, được thỉnh mời đúng nghi, đều tụ hội.

Verse 9

सर्वे ते शुद्धमनसो वेदवेदांगपारगाः । तत्र स्नात्वा यथान्यायं कृत्वा कर्म जपादिकम्

Tất cả đều tâm ý thanh tịnh, thông suốt Veda và các bộ Vedāṅga. Tại đó, sau khi tắm gội đúng pháp, họ cử hành các nghi lễ như japa (trì tụng) và những hạnh sự khác.

Verse 10

भारद्वाजं पुरस्कृत्य वेदवेदांगपारगम् । आसनेषु विचित्रेषु बृष्यादिषु ह्यनुक्रमात्

Tôn Bhāradvāja lên hàng đầu—bậc tinh thông Veda và Vedāṅga—mọi người lần lượt an tọa trên những pháp tòa rực rỡ, trên đệm gối và các chỗ ngồi trang nghiêm khác.

Verse 11

उपविष्टाः कथाश्चक्रुर्नानातीर्थाश्रितास्तदा । कर्मांतरेषु सत्रस्य सुखासीनाः परस्परम्

Khi đã an tọa—những vị gắn bó với các thánh địa tīrtha khác nhau—họ đàm đạo cùng nhau, thong thả ngồi trong những quãng nghỉ giữa các nghi lễ của satra.

Verse 12

कथांतेषु ततस्तेषां मुनीनां भावितात्मनाम् । आजगाम महातेजास्तत्र सूतो महामतिः

Khi các bậc hiền triết đã tu dưỡng tâm linh ấy kết thúc cuộc đàm đạo, một vị Sūta rạng ngời uy quang và đại trí liền đến nơi ấy.

Verse 13

व्यासशिष्यः पुराणज्ञो समः हर्षणसंज्ञकः । तान्प्रणम्य यथान्यायं मुनीनुपविवेश सः । उपविष्टो यथान्यायं मुनीनां वचनेन सः

Ngài là đệ tử của Vyāsa, am tường các Purāṇa, tính tình điềm đạm, mang danh Harṣaṇa. Đảnh lễ các bậc hiền triết đúng phép, ngài ngồi gần họ; và khi đã an tọa theo lễ nghi, ấy là theo lời thỉnh của chư muni.

Verse 14

व्यासशिष्यं मुनिवरं सूतं वै रोमहर्षणम् । तं पप्रच्छुर्मुनिवरा भारद्वाजादयोऽमलाः

Các bậc hiền triết thanh tịnh—Bhāradvāja và những vị khác—đã thỉnh vấn Romaharṣaṇa, vị Sūta hiển hách, đệ tử của Vyāsa và bậc tối thượng trong hàng ẩn sĩ.

Verse 15

ऋषय ऊचुः । त्वत्तः श्रुता महाभाग नानातीर्थाश्रिताः कथाः । सरहस्यानि सर्वाणि पुराणानि महामते

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Ôi bậc phúc đức, từ nơi ngài chúng con đã được nghe những chuyện tích nương nơi nhiều thánh địa tīrtha, cùng toàn thể các Purāṇa với ý nghĩa thâm mật của chúng, ôi bậc đại trí.”

Verse 16

सांप्रतं श्रोतुमिच्छामः सरहस्यं सनातनम् । अयोध्याया महापुर्या महिमानं गुणोज्ज्वलम्

Nay chúng con ước được nghe giáo pháp vĩnh cửu cùng ý nghĩa thâm mật—vinh quang rực sáng, đầy đủ công đức, của đại thành Ayodhyā.

Verse 17

कीदृशी सा सदा मेध्याऽयोध्या विष्णुप्रियापुरी । आद्या सा गीयते वेदे पुरीणां मुक्तिदायिका

Ayodhyā ấy là thế nào—luôn thanh tịnh, là thành trì được Viṣṇu yêu dấu? Nàng được ca ngợi trong Veda là thành đô nguyên sơ, là nơi ban giải thoát giữa các thành thị.

Verse 18

संस्थानं कीदृशं तस्यास्तस्यां के च महीभुजः । कानि तीर्थानि पुण्यानि माहात्म्यं तेषु कीदृशम्

Hình thế và bố cục của nàng ra sao? Trong thành ấy có những bậc quân vương nào? Có những thánh địa tīrtha công đức nào, và đại uy đức gắn với chúng là thế nào?

Verse 19

अयोध्यासेवनान्नृणां फलं स्यात्सूत कीदृशम् । किं चरित्रं सूत तस्याः का नद्यः के च संगमाः

Bạch Sūta, việc phụng sự và thường đến Ayodhyā đem lại quả báo gì cho con người? Bạch Sūta, thánh sử của nàng là gì? Ở đó có những dòng sông nào và những nơi hợp lưu nào?

Verse 20

तत्र स्नानेन किं पुण्यं दानेन च महामते । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामस्त्वत्तः सूत गुणाधिक

Bạch bậc đại trí, tắm gội tại nơi ấy được công đức gì, và bố thí được phước lành ra sao? Ôi Sūta, người giàu đức hạnh, chúng con mong được nghe trọn vẹn từ ngài.

Verse 21

एतत्सर्वं क्रमेणैव तथ्यं त्वं वेत्थ सांप्रतम् । अयोध्याया महापुर्य्या माहात्म्यं वक्तुमर्हसि

Ngài biết rõ mọi điều ấy theo thứ tự và đúng với chân thật. Vậy xin ngài hãy thuật lại māhātmya của đại thành Ayodhyā.

Verse 22

सूत उवाच । व्यासप्रसादाज्जानामि पुराणानि तपोधनाः । सेतिहासानि सर्वाणि सरहस्यानि तत्त्वतः

Sūta thưa: “Nhờ ân phúc của Vyāsa, hỡi những bậc tích chứa khổ hạnh, ta biết các Purāṇa và mọi Itihāsa, cùng với nghĩa lý thâm mật của chúng, đúng theo chân thật.”

Verse 23

तं प्रणम्य प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं भवदग्रतः । अयोध्याया महापुर्या यथावत्सरहस्यकम्

Sau khi đảnh lễ Ngài (Vyāsa), con sẽ tuyên thuyết trước quý vị māhātmya của đại thành Ayodhyā, đúng như pháp, cùng với ý nghĩa thâm mật.

Verse 24

विद्यावन्तं विपुलमतिदं वेदवेदांगवेद्यं श्रेष्ठं शान्तं शमितविषयं शुद्धतेजोविशालम् । वेदव्यासं सततविनतं विश्ववेद्यैकयोनिं पाराशर्य्यं परमपुरुषं सर्वदाऽहं नमामि

Con hằng đảnh lễ Parāśarya—Veda-Vyāsa—bậc đầy trí học và trí tuệ rộng lớn; được nhận biết qua Veda và Vedāṅga; tối thượng, an tịnh, điều phục các căn; quang minh thanh tịnh, rực rỡ bao la; luôn khiêm cung; nguồn duy nhất khiến cả thế gian được khả tri—quả thật là Đấng Tối Thượng (Paramapuruṣa).

Verse 25

ॐ नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे । यस्य प्रसादाज्जानामि ह्ययोध्यामहिमामहम्

Oṃ—con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn Vyāsa, bậc rực sáng vô lượng; nhờ ân phúc của Ngài mà con được biết đại vinh quang của Ayodhyā.

Verse 26

शृण्वन्तु मुनयः सर्वे सावधानाः सशिष्यकाः । माहात्म्यं कथयिष्यामि अयोध्याया महोदयम्

Xin chư hiền thánh ẩn sĩ, cùng các đệ tử, hãy lắng nghe chăm chú. Nay ta sẽ thuật lại Mahātmya—vinh quang cát tường, nâng cao tâm linh—của Ayodhyā.

Verse 27

उदीरितमगस्त्याय स्कन्देनाश्रावि नारदात् । अगस्त्येन पुरा प्रोक्तं कृष्णद्वैपायनाय तत्

Điều này được Skanda tuyên thuyết cho Agastya, sau khi Skanda đã nghe từ Nārada. Thuở xưa, Agastya lại truyền dạy điều ấy cho Kṛṣṇa-Dvaipāyana (Vyāsa).

Verse 28

कृष्णद्वैपायनाच्चैतन्मया प्राप्तं तपोधनाः । तदहं वच्मि युष्मभ्यं श्रोतुकामेभ्य आदरात्

Hỡi những bậc là kho báu của khổ hạnh, ta đã thọ nhận điều này từ Kṛṣṇa-Dvaipāyana (Vyāsa). Vì thế, với lòng cung kính, ta sẽ nói cho các vị—những người mong được nghe.

Verse 29

नमामि परमात्मानं रामं राजीवलोचनम् । अतसीकुसुमश्यामं रावणांतकमव्ययम्

Con cúi lạy Rāma, Đấng Tối Thượng Ngã—mắt như hoa sen, sắc thẫm như hoa lanh, bậc diệt Rāvaṇa, Đấng bất hoại.

Verse 30

अयोध्या सा परा मेध्या पुरी दुष्कृतिदुर्ल्लभा । कस्य सेव्या च नाऽयोध्या यस्यां साक्षाद्धरिः स्वयम्

Ayodhyā ấy thanh tịnh tối thượng, là thành trì khó đạt đối với kẻ mang đầy nghiệp ác. Ai lại không đáng phụng sự Ayodhyā, nơi chính Hari (Viṣṇu) hiện diện đích thân?

Verse 31

सरयूतीरमासाद्य दिव्या परमशोभना । अमरावतीनिभा प्रायः श्रिता बहुतपोधनैः

Đến bờ sông Sarayū, người ta gặp (Ayodhyā) linh thiêng, rực rỡ tuyệt mỹ, gần như tựa Amarāvatī; nơi ấy có nhiều bậc đại ẩn tu giàu công khổ hạnh cư trú và lui tới.

Verse 32

हस्त्यश्वरथपत्त्याढ्या संपदुच्चा च संस्थिता । प्राकाराढ्यप्रतोलीभिस्तोरणैः कांचनप्रभैः

Nơi ấy dồi dào voi, ngựa, chiến xa và bộ binh, an lập trong phú quý cao sang; lại được trang hoàng bằng thành lũy kiên cố, cổng lớn uy nghi và những vòm torana rực ánh vàng.

Verse 33

सानूपवेषैः सर्वत्र सुविभक्तचतुष्टया । अनेकभूमिप्रासादा बहुभित्तिसुविक्रिया

Khắp nơi được điểm trang bằng khu cư xá và bố cục thích hợp, phân chia bốn khu rõ ràng, sắp đặt hài hòa; có nhiều cung điện nhiều tầng và công trình nhiều vách tường, chạm khắc tinh xảo, khéo léo.

Verse 34

पद्मोत्फुल्लशुभोदाभिर्वापीभिरुपशोभिता । देवतायतनैर्दिव्यैर्वेदघोषैश्च मण्डिता

Ayodhyā được tô điểm bởi những ao hồ nước lành, nơi sen nở rộ rực rỡ; lại trang nghiêm với các đền thờ chư thiên linh diệu, và càng chói sáng bởi âm vang tụng đọc Veda ngân dài.

Verse 35

वीणावेणुमृदंगादिशब्दैरुत्कृष्टतां गता । शालैस्तालैर्नालिकेरैः पनसामलकैस्तथा

Nơi ấy đạt đến vẻ thù thắng nhờ âm thanh của vīṇā, sáo, mṛdaṅga và các nhạc khí khác; lại được điểm trang bởi cây śāla và tāla, dừa, mít và āmalaka nữa.

Verse 36

तथैवाम्रकपित्थाद्यैरशोकैरुपशोभिता । आरामैर्विविधैर्युक्ता सर्वर्तुफलपादपैः

Cũng vậy, nơi ấy được tô điểm bởi cây xoài, cây kapittha (wood-apple) và các loài cây khác, cùng cây aśoka; lại có nhiều khu vườn đa dạng, đầy những cây kết trái suốt bốn mùa.

Verse 37

मालतीजातिबकुलपाटलीनागचंपकैः । करवीरैः कर्णिकारैः केतकीभिरलंकृता

Nơi ấy được điểm trang bằng hoa mālatī và jāti (nhài), bakula, pāṭalī, và nāga-campaka; lại còn có karavīra, karṇikāra và ketakī rực rỡ.

Verse 38

निम्बजंवीरकदलीमातुलिंगमहाफलैः । लसच्चंदनगंधाढ्यैर्नागरैरुपशोभिता

Nơi ấy được tô điểm bởi cây neem, cây jambīra (mận/roi), chuối, cây mātuliṅga (citron) và những cây trái lớn; lại rạng ngời bởi các cây nāgara đượm hương đàn hương óng ánh.

Verse 39

देवतुल्यप्रभायुक्तैर्नृपपुत्रैश्च संयुता । सुरूपाभिर्वरस्त्रीभिर्देवस्त्रीभिरिवावृता

Nơi ấy tràn đầy các vương tử rạng ngời như chư thiên; và được bao quanh bởi những mệnh phụ cao quý dung nhan tuyệt mỹ, tựa như các thiên nữ.

Verse 40

श्रेष्ठैः सत्कविभिर्युक्ता बृहस्पतिसमैर्द्विजैः । वणिग्जनैस्तथा पौरैः कल्पवृक्षैरिवावृता

Thành ấy được tô điểm bởi những thi nhân hiền thiện bậc nhất, bởi các Bà-la-môn ngang hàng Bṛhaspati, cùng thương nhân và dân cư; như thể được bao quanh bởi những cây Kalpavṛkṣa ban điều ước.

Verse 41

अश्वैरुच्चैःश्रवस्तुल्यैर्दंतिभिर्दिग्गजैरिव । इति नानाविधैर्भावैरुपेतेन्द्रपुरी समा

Với những tuấn mã như Uccaiḥśravas và voi như các Diggaja trấn giữ bốn phương, lại đầy đủ muôn vẻ công đức như thế, thành ấy sánh ngang kinh thành của Indra.

Verse 42

यस्यां जाता महीपालाः सूर्यवंशसमुद्भवाः । इक्ष्वाकुप्रमुखाः सर्वे प्रजापालनतत्पराः

Trong thành ấy đã sinh ra các bậc quân vương hộ trì cõi đất thuộc Dòng dõi Mặt Trời—khởi đầu từ Ikṣvāku—ai nấy đều tận tâm bảo hộ và mưu cầu an lạc cho muôn dân.

Verse 43

यस्यास्तीरे पुण्यतोया कूजद्भृंगविहंगमा । सरयूर्नाम तटिनी मानसप्रभवोल्लसा

Bên bờ thành ấy chảy dòng Sarayū—nước thánh trong lành, vang rền tiếng ong vo ve và tiếng chim gọi; rực sáng như con sông được truyền rằng khởi nguồn từ hồ Mānasarovar.

Verse 44

धर्मद्रवपरीता सा घर्घरोत्तमसंगमा । मुनीश्वराश्रिततटा जागर्ति जगदुच्छ्रिता

Dòng sông thánh ấy tràn đầy tinh túy đang chảy của Dharma, hội tụ với Gharghara cao quý; đôi bờ là nơi nương tựa của các bậc đại hiền, luôn tỉnh thức, nâng đỡ các cõi thế gian.

Verse 45

दक्षिणाच्चरणांगुष्ठान्निःसृता जाह्नवी हरेः । वामांगुष्ठान्मुनिवराः सरयूर्निर्गता शुभा

Từ ngón chân cái bên phải của Hari tuôn chảy Jāhnavī (sông Hằng); và từ ngón chân bên trái, hỡi bậc hiền thánh tối thượng, dòng Sarayū cát tường cũng phát sinh.

Verse 46

तस्मादिमे पुण्यतमे नद्यौ देवनमस्कृते । एतयोः स्नानमात्रेण ब्रह्महत्यां व्यपोहति

Vì thế, hai dòng sông này là tối thánh, hỡi bậc được chư thiên kính lễ; chỉ cần tắm trong đó thôi cũng có thể xua tan cả tội nặng như sát hại Bà-la-môn.

Verse 47

तामयोध्यामथ प्राप्तोऽगस्त्यः कुम्भोद्भवो मुनिः । यात्रार्थं तीर्थमाहात्म्यं ज्ञात्वा स्कन्दप्रसादतः

Bấy giờ hiền thánh Agastya, bậc sinh từ chiếc bình, đã đến Ayodhyā ấy; và nhờ ân điển của Skanda, ngài thấu rõ sự vĩ đại của các tīrtha nơi đây để làm cuộc hành hương.

Verse 48

आगत्य तु इतः सोऽपि कृऽत्वा यात्रां क्रमेण च । यथोक्तेन विधानेन स्नात्वा संतर्प्य तान्पितॄन्

Đến nơi ấy, ngài cũng lần lượt thực hiện cuộc hành hương; và tắm gội đúng theo nghi thức đã dạy, rồi dâng lễ vật làm thỏa lòng các Pitṛ (tổ linh).

Verse 49

पूजयित्वा यथान्यायं देवताः सकला अपि । सर्वाण्यपि च तीर्थानि नमस्कृत्य यथाविधि

Ngài đã phụng thờ tất cả chư thần đúng theo phép tắc; và cũng kính lễ mọi tīrtha theo đúng nghi quỹ.

Verse 50

कृतकृत्योर्ज्जितानन्दस्तीर्थमाहात्म्यदर्शनात् । अभूदगस्त्यो रूपेण पुलकां चितविग्रहः

Nhờ chiêm ngưỡng đại oai đức của các thánh địa (tīrtha), hiền thánh Agastya được viên mãn mọi sự và tràn ngập hỷ lạc; toàn thân ngài rúng động hoan hỷ, lông tóc dựng đứng.

Verse 51

स त्रिरात्रं स्थितस्तत्र यात्रां कृत्वा यथाविधि । स्तुवन्नयोध्यामाहात्म्यं प्रतस्थे मुनिसत्तमः

Bậc thánh hiền ấy lưu lại nơi đó ba đêm; sau khi hành hương đúng theo nghi pháp, ngài lên đường, miệng không ngớt tán dương vinh quang của Ayodhyā.

Verse 52

तमायांतं विलोक्याशु बहुलानन्दसुन्दरम् । कृष्णद्वैपायनो व्यासः पप्रच्छानंदकारणम्

Thấy ngài tiến đến, rạng ngời bởi niềm hỷ lạc dồi dào, Kṛṣṇa Dvaipāyana Vyāsa liền hỏi ngay nguyên do của sự an lạc ấy.

Verse 53

व्यास उवाच । कुतः समागतो ब्रह्मन्सांप्रतं मुनिसत्तमः । परमानंदसंदोहः समभूत्सांप्रतं तव

Vyāsa nói: “Này Brāhmaṇa, bậc hiền thánh tối thượng, nay ngài từ đâu đến? Vì cớ gì lúc này nơi ngài lại dâng trào một biển hỷ lạc tối thượng như thế?”

Verse 54

कस्मादानंदपोषोऽभूत्तव ब्रह्मन्वदस्व मे । ममापि भवदानंदात्प्रमोदो हृदि जायते

“Này Brāhmaṇa, xin hãy nói cho ta—vì sao nơi ngài lại dâng đầy hỷ lạc như thế? Chính từ niềm vui của ngài mà trong tim ta cũng sinh khởi hoan hỷ.”

Verse 55

अगस्त्य उवाच । अहो महदथाश्चर्य्यं विस्मयो मुनिसत्तम । दृष्ट्वा प्रभावं मेऽद्याभूदयोध्यायास्तपोधन

Agastya nói: Ôi bậc hiền triết tối thượng, thật là kỳ diệu lớn lao! Hôm nay thấy uy quang của Ayodhyā, lòng ta dấy lên niềm kinh ngạc, hỡi bậc tu khổ hạnh giàu công đức.

Verse 56

तस्मादानंदसंदोहः समभून्मम सांप्रतम् । तच्छ्रुत्वागस्त्यवचनं व्यासः प्रोवाच तं मुनिम्

Vì thế, ngay lúc này trong ta dâng trào một biển hoan hỷ. Nghe lời Agastya, Vyāsa liền cất lời nói với vị hiền triết ấy.

Verse 57

व्यास उवाच । भगवन्ब्रूहि तत्त्वेन विस्तरात्सरहस्यकम् । अयोध्याया महापुर्या महिमानं गुणाधिकम्

Vyāsa nói: Bạch Đấng tôn quý, xin hãy nói đúng sự thật và tường tận, cùng với những huyền nhiệm thâm sâu, về đại oai đức của đại thành Ayodhyā, nơi tràn đầy những phẩm tính cao quý.

Verse 58

कः क्रमस्तीर्थयात्रायाः कानि तीर्थानि को विधिः । कि फलं स्नानतस्तत्र दानस्य च महामुने । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तराद्वदतां वर

Trình tự đúng của cuộc hành hương đến các thánh địa là gì? Có những tirtha nào, và nghi thức đúng ra sao? Quả phúc do tắm gội nơi ấy và do bố thí là gì, bạch đại hiền? Xin hãy giảng bày tất cả điều này đầy đủ, hỡi bậc thuyết giảng tối thắng, một cách tường tận.

Verse 59

अगस्त्य उवाच । अहो धन्यतमा बुद्धिस्तव जाता तपोधन । दृश्यते येन पृच्छा ते ह्ययोध्यामहिमाश्रिता

Agastya nói: Ôi, trí hiểu biết khởi lên nơi ngài thật là phúc lành, hỡi bậc giàu công phu khổ hạnh—vì chính câu hỏi của ngài được thấy là nương tựa trên sự vĩ đại của Ayodhyā.

Verse 60

अकारो ब्रह्म च प्रोक्तं यकारो विष्णुरुच्यते । धकारो रुद्ररूपश्च अयोध्यानाम राजते

Chữ “A” được tuyên xưng là Phạm Thiên; chữ “ya” được nói là Tỳ-thấp-nô; và chữ “dha” mang bản tính của Rudra—vì thế danh xưng “Ayodhyā” rạng ngời, hàm chứa thần tính.

Verse 61

सर्वोपपातकैर्युक्तैर्ब्रह्महत्यादिपातकैः । नायोध्या शक्यते यस्मात्तामयोध्यां ततो विदुः

Dẫu là kẻ mang đủ mọi tội phụ, cùng trọng tội như sát hại Bà-la-môn, cũng không thể chống lại hay khuất phục Ayodhyā; vì thế nơi ấy được gọi là Ayodhyā—“Bất khả chinh phục”.

Verse 62

विष्णोराद्या पुरी येयं क्षितिं न स्पृशति द्विज । विष्णोः सुदर्शने चक्रे स्थिता पुण्यकरी क्षितौ

Đây là thành đô nguyên thủy của Tỳ-thấp-nô, hỡi bậc nhị sinh; nó chẳng chạm đất. Thành ấy an trụ trên bánh xe Sudarśana của Tỳ-thấp-nô, và ban sự thanh tịnh cùng công đức cho cõi đời.

Verse 63

केन वर्णयितुं शक्यो महिमाऽस्यास्तपोधन । यत्र साक्षात्स्वयं देवो विष्णुर्वसति सादरः

Ai có thể tả cho trọn vẹn sự vĩ đại của thành này, hỡi bậc giàu có về khổ hạnh—nơi mà chính thần Viṣṇu, hiển lộ thân mình, ngự trú với lòng từ ái?

Verse 64

सहस्रधारामारभ्य योजनं पूर्वतो दिशि । प्रतीचि दिशि तथैव योजनं समतोवधिः

Bắt đầu từ Sahasradhārā, ranh giới thiêng trải dài một do-tuần về hướng đông; và về hướng tây cũng vậy, giới hạn được đo đồng đều là một do-tuần.

Verse 65

दक्षिणोत्तरभागे तु सरयूतमसावधिः । एतत्क्षेत्रस्य संस्थानं हरेरन्तर्गृहं स्थितम् । मत्स्याकृतिरियं विप्र पुरी विष्णोरुदीरिता

Về phía nam và phía bắc, ranh giới được định bởi sông Sarayū và sông Tamasā. Cấu trúc của thánh địa này chính là nội cung của Hari. Hỡi Bà-la-môn, thành của Viṣṇu này được tuyên xưng có hình dáng như một con cá.

Verse 66

पश्चिमे तस्य मूर्द्धा तु गोप्रतारासिता द्विज

Về phía tây là “đầu” của thành ấy, hỡi bậc nhị sinh; nơi đó được đánh dấu bởi địa danh gọi là Gopratārā.

Verse 67

पूर्वतः पृष्ठभागो हि दक्षिणोत्तरमध्यमः । तस्यां पुर्य्यां महाभाग नाम्ना विष्णुर्हरिः स्वयम् । पूर्वंदृष्टप्रभावोऽसौ प्राधान्येन वसत्यपि

Phía đông là vùng “lưng” của nó, còn phần giữa nằm giữa nam và bắc. Trong thành ấy, hỡi bậc hữu phúc, chính Hari—Viṣṇu tự thân—ngự dưới danh xưng “Viṣṇu”. Với uy lực đã được chứng kiến từ thời cổ, Ngài cư trú nơi đó trong địa vị tối thắng.

Verse 68

व्यास उवाच । भगवन्किं प्रभावोऽसौ योऽयं विष्णुहरिस्त्वया । कीर्तितो मुनिशार्दूल प्रसिद्धिं गतवान्कथम् । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरेण ममाग्रतः

Vyāsa thưa: Bạch bậc tôn kính, uy lực của “Viṣṇu-Hari” mà ngài đã nói đến là gì? Hỡi bậc hổ trong hàng hiền triết, Ngài đã đạt danh tiếng bằng cách nào? Xin hãy thuật lại tất cả điều ấy thật tường tận trước mặt con.

Verse 69

अगस्त्य उवाच । विष्णुशर्मेति विख्यातः पुराभूद्ब्राह्मणोत्तमः । वेदवेदांगतत्त्वज्ञो धर्मकर्मसमाश्रितः

Agastya thưa: Thuở xưa có một vị Bà-la-môn tối thượng, nổi danh là Viṣṇuśarman. Ông thấu triệt chân lý của Veda và Vedāṅga, và an trú trong bổn phận chính pháp cùng hạnh nghiệp thanh tịnh.

Verse 70

योगध्यानरतो नित्यं विष्णुभक्तिपरायणः । स कदाचित्तीर्थयात्रां कुर्वन्वैष्णवसत्तमः । अयोध्यामागतो विष्णुर्विष्णुःसाक्षाद्वसेदिति

Luôn an trú trong yoga và thiền định, trọn lòng nương tựa bhakti đối với Viṣṇu, vị Vaiṣṇava tối thượng ấy có lần lên đường hành hương các thánh địa. Ông đến Ayodhyā, tự nhủ: “Chính tại đây, Viṣṇu—đích thân Ngài—ngự trị.”

Verse 71

चिंतयन्मनसा वीरस्तपः कर्तुं समुद्यतः । स वै तत्र तपस्तेपे शाकमूलफलाशनः

Suy niệm sâu xa trong tâm, người kiên nghị ấy khởi chí hành khổ hạnh. Ngay tại đó, ông tu tapas, chỉ dùng rau, rễ và trái cây làm thực phẩm.

Verse 72

ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्थो ह्यतपत्स महातपाः । वार्षिके च निरालम्बो हेमन्ते च सरोवरे

Vào mùa hạ, vị đại khổ hạnh ấy đứng giữa năm ngọn lửa mà tu hành. Mùa mưa, ông ở không nương tựa; và mùa đông, ông trú trong hồ nước.

Verse 73

स्नात्वा यथोक्तविधिना कृत्वा विष्णोस्तथार्चनम् । वशीकृत्येन्द्रियग्रामं विशुद्धेनांतरात्मना

Tắm gội đúng theo nghi thức đã dạy, rồi cũng làm lễ thờ phụng Viṣṇu như vậy, ông chế ngự toàn bộ các căn, với nội tâm đã được thanh tịnh.

Verse 74

मनो विष्णौ समावेश्य विधाय प्राणसंयमम् । ओंकारोच्चारणाद्धीमान्हृदि पद्मं विकासयन्

Đặt tâm nơi Viṣṇu và điều phục hơi thở, bậc trí ấy—nhờ trì tụng âm Oṃ—làm cho đóa sen trong tim nở rộ.

Verse 75

तन्मध्ये रविसोमाग्निमण्डलानि यथाविधि । कल्पयित्वा हरिं मूर्तं यस्मिन्देशे सनातनम्

Trong đóa sen nơi tim, ông quán tưởng đúng nghi thức các vòng quang của Mặt Trời, Mặt Trăng và Thần Lửa; và trong không gian linh thiêng nội tại ấy, ông kiến lập Hari vĩnh cửu trong hình tướng hiển lộ.

Verse 76

पीतांबरधरं विष्णुं शंखचक्रगदाधरम् । तं च पुष्पैः समभ्यर्च्य मनस्तस्मिन्निवेश्य च

Ông quán niệm Viṣṇu khoác y vàng, tay cầm ốc tù và, đĩa thần và chùy; dâng hoa cúng bái Ngài, rồi đặt trọn tâm ý nơi Ngài.

Verse 77

ब्रह्मरूपं हरिं ध्यायञ्जपन्वै द्वादशाक्षरम् । वायुभक्षः स्थितस्तत्र विप्रस्त्रीन्वत्सरान्वसन्

Quán tưởng Hari trong Brahman-tướng và quả thật trì tụng chân ngôn mười hai âm, vị Bà-la-môn ấy ở lại nơi đó, chỉ nuôi thân bằng khí, suốt ba năm.

Verse 78

ततो द्विजवरो ध्यात्वा स्तुतिं चक्रे हरेरिमाम् । प्रणिपत्य जगन्नाथं चराचरगुरुं हरिम् । विष्णुशर्माथ तुष्टाव नारायणमतंद्रितः

Bấy giờ vị Bà-la-môn ưu tú, sau khi thiền định, đã soạn bài tán tụng này dâng lên Hari. Cúi lạy Đấng Chúa tể vũ trụ—Hari, bậc Thầy của muôn loài động và tĩnh—Viṣṇuśarmā không mỏi mệt ca ngợi Nārāyaṇa.

Verse 79

विष्णुशर्म्मोवाच । प्रसीद भगवन्विष्णो प्रसीद पुरुषोत्तम । प्रसीद देवदेवेश प्रसीद कमलेक्षण

Viṣṇuśarmā thưa rằng: Xin đoái thương, lạy Thế Tôn Viṣṇu; xin đoái thương, lạy Đấng Tối Thượng. Xin đoái thương, lạy Chúa tể của chư thiên; xin đoái thương, lạy Đấng mắt như hoa sen.

Verse 80

जय कृष्ण जयाचिंत्य जय विष्णो जयाव्यय । जय यज्ञपते नाथ जय विष्णो पते विभो

Khải hoàn thay Kṛṣṇa, khải hoàn thay Đấng Bất Khả Tư Nghị; khải hoàn thay Viṣṇu, khải hoàn thay Đấng Bất Hoại. Khải hoàn thay Chúa Tể của tế lễ, ôi Bậc Tôn Chủ; khải hoàn thay Ngài, Chúa Viṣṇu—Đấng Chủ Tể trùm khắp muôn loài.

Verse 81

जय पापहरानंत जय जन्मज्वरापह । नमः कमलनाभाय नमः कमलमालिने

Khải hoàn thay Đấng Vô Tận, bậc trừ diệt tội lỗi; khải hoàn thay Ngài, bậc dập tắt cơn sốt của luân hồi tái sinh. Kính lễ Đấng Rốn Sen; kính lễ Đấng mang vòng hoa sen.

Verse 82

नमः सर्वेश भूतेश नमः कैटभसूदन । नमस्त्रैलोक्यनाथाय जगन्मूल जगत्पते

Kính lễ Đấng Chúa Tể muôn loài, Chúa Tể của chúng sinh; kính lễ Đấng diệt Kaiṭabha. Kính lễ Chúa Tể của ba cõi—cội nguồn của vũ trụ, Chúa Tể của thế gian.

Verse 83

नमो देवाधिदेवाय नमो नारायणाय वै । नमः कृष्णाय रामाय नमश्चक्रायुधाय च

Kính lễ Đấng Thần trên các thần; kính lễ thật sự đến Nārāyaṇa. Kính lễ Kṛṣṇa, kính lễ Rāma, và cũng kính lễ Đấng cầm bánh xe thần (cakra) làm vũ khí.

Verse 84

त्वं माता सर्वलोकानां त्वमेव जगतः पिता । भयार्त्तानां सुहृन्मित्रं त्वं पिता त्वं पितामहः

Ngài là Mẹ của mọi thế giới, và chính Ngài là Cha của vũ trụ. Với những ai khổ vì sợ hãi, Ngài là người bạn hiền lành và đồng minh từ ái; Ngài là Cha—thật vậy, Ngài là Tổ Phụ của muôn loài.

Verse 85

त्वं हविस्त्वं वषट्कारस्त्वं प्रभुस्त्वं हुताशनः । करणं कारणं कर्त्ता त्वमेव परमेश्वरः

Ngài là lễ vật hiến tế; Ngài là tiếng hô “vaṣaṭ”; Ngài là Chúa Tể, và Ngài là Thánh Hỏa tiếp nhận lễ phẩm. Ngài là phương tiện, là nguyên nhân, là đấng hành tác—quả thật chỉ một mình Ngài là Đấng Tối Thượng.

Verse 86

शंखचक्रगदापाणे मां समुद्धर माधव

Ôi Mādhava, Đấng tay cầm ốc tù và, đĩa thần và chùy—xin nâng con lên và cứu độ con!

Verse 87

प्रसीद मंदरधर प्रसीद मधुसूदन । प्रसीद कमलाकान्त प्रसीद भुवनाधिप

Xin đoái thương, ô Đấng nâng núi Mandara; xin đoái thương, ô Madhusūdana, Đấng diệt Madhu. Xin đoái thương, ô Người yêu của Kamalā (Lakṣmī); xin đoái thương, ô Chúa Tể muôn cõi.

Verse 88

अगस्त्य उवाच । इत्येवं स्तुवतस्तस्य मनोभक्त्या महात्मनः । आविर्बभूव विश्वात्मा विष्णुर्गरुडवाहनः

Agastya nói: Khi bậc đại nhân ấy dâng lời tán thán như vậy với lòng sùng kính từ tâm, thì Viṣṇu—Linh Hồn của vũ trụ, Đấng cưỡi Garuḍa—hiển hiện trước mặt ông.

Verse 89

शंखचक्रगदापाणिः पीतांबरधरोऽच्युतः । उवाच स प्रसन्नात्मा विष्णुशर्माणमव्ययः

Tay cầm ốc tù và, đĩa thần và chùy, khoác y vàng—Acyuta, Đấng bất hoại—với tâm an nhiên, đã cất lời nói cùng Viṣṇuśarmā.

Verse 90

श्रीभगवानुवाच । तुष्टोऽस्मि भवतो वत्स महता तपसाऽधुना । स्तोत्रेणानेन सुमते नष्टपापोऽसि सांप्रतम्

Đức Thế Tôn phán: Này con yêu, nay Ta hoan hỷ trước khổ hạnh lớn lao của con. Nhờ bài tán tụng này, hỡi người trí, tội lỗi của con đã được tiêu trừ ngay trong khoảnh khắc này.

Verse 91

वरं वरय विप्रेन्द्र वरदोऽहं तवाग्रतः । नाऽतप्ततपसा द्रष्टुं शक्यः केनाप्यहं द्विज

Đức Thế Tôn phán: Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, hãy chọn một ân huệ; Ta đứng trước ngươi như Đấng ban ân. Này người hai lần sinh, nếu không có khổ hạnh thì không ai có thể thấy Ta được.

Verse 92

विष्णुशर्म्मोवाच । कृतकृत्योऽस्मि देवेश सांप्रतं तव दर्शनात् । त्वद्भक्तिमचलामेकां मम देहि जगत्पते

Viṣṇuśarmā thưa: Ôi Chúa tể chư thiên, nay được chiêm bái Ngài, đời ta đã viên mãn. Ôi Đấng Chủ Tể thế gian, xin ban cho ta chỉ một điều—lòng sùng kính bất động đối với Ngài.

Verse 93

श्रीभगवानुवाच । भक्तिरस्त्वचला मे वै वैष्णवी मुक्तिदायिनी । अत्रैवास्त्वचला मे वै जाह्नवी मुक्तिदायिनी

Đức Thế Tôn phán: Nguyện cho lòng sùng kính đối với Ta của ngươi được kiên cố—chính là bhakti Vaiṣṇavī ban giải thoát. Và ngay tại đây, nguyện cho Jāhnavī (sông Gaṅgā) cũng được vững bền—ban giải thoát.

Verse 94

इदं स्थानं महाभाग त्वन्नाम्ना ख्यातिमेष्यति

Hỡi người hữu phúc, thánh địa này sẽ được vang danh chính nhờ danh xưng của ngươi.

Verse 95

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा देवदेवेशश्चक्रेणोत्खाय तत्स्थलम् । जलं प्रकटयामास गांगं पातालमंडलात्

Agastya nói: Nói xong như vậy, Đấng Tối Thượng của chư thiên dùng đĩa thần (Sudarśana) đào bật nơi ấy và làm hiển lộ nước sông Gaṅgā từ cõi Pātāla.

Verse 96

जलेन तेन भगवान्पवित्रेण दयांबुधिः । नीरजस्तु भूमितलं क्षणाच्चक्रे कृपावशात्

Với dòng nước thanh tịnh ấy, Đức Thế Tôn—biển cả của lòng từ mẫn—do lòng thương xót đã khiến mặt đất tức khắc trở nên trong sạch, không còn uế nhiễm.

Verse 97

चक्रतीर्थमिति ख्यातं ततः प्रभृति तद्द्विज । जातं त्रैलोक्यविख्यातमघौघध्वंसकृच्छुभम्

Từ đó về sau, hỡi Bà-la-môn, nơi ấy được gọi là Cakratīrtha—điềm lành, vang danh khắp ba cõi, và có năng lực tiêu trừ những dòng thác tội lỗi.

Verse 98

तत्र स्नानेन दानेन विष्णुलोकं व्रजेन्नरः

Nhờ tắm gội tại đó và bố thí, con người sẽ được về cõi Viṣṇu (Viṣṇuloka).

Verse 99

ततः स भगवान्भूयो विष्णुशर्माणमच्युतः । कृपया परया युक्त उवाच द्विजवत्सलः

Bấy giờ, Đức Acyuta chí tôn lại nói với Viṣṇuśarmā—Đấng yêu mến hàng Bà-la-môn—với lòng từ bi tối thượng chan chứa.

Verse 100

श्रीभगवानुवाच । त्वन्नामपूर्विका विप्र मन्मूर्तिरिह तिष्ठतु । विष्णुहरीति विख्याता भक्तानां मुक्तिदायिनी

Đức Thế Tôn phán: Này Bà-la-môn, hãy để thánh tượng của Ta an trụ tại đây, lấy danh của ông làm tiền xưng. Được biết đến với danh hiệu “Viṣṇu-Hari”, tượng ấy sẽ ban giải thoát cho hàng tín đồ.

Verse 101

अगस्त्य उवाच । इति श्रुत्वा वचो विप्रो वासुदेवस्य बुद्धिमान् । स्वनामपूर्विकां मूर्तिं स्थापयामास चक्रिणः

Agastya nói: Nghe lời của Vāsudeva, vị Bà-la-môn trí tuệ đã an vị thánh tượng của Đấng mang Luân (cakra), và lấy chính danh mình làm tiền xưng cho tượng ấy.

Verse 102

ततः प्रभति विप्रेश शंखचक्रगदाधरः । पीतवासाश्चतुर्बाहुर्नाम्ना विष्णुहरिः स्थितः

Từ đó về sau, hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, Đức Chúa bốn tay—tay cầm loa (śaṅkha), luân (cakra) và chùy (gadā), khoác y vàng—an trụ tại đó với danh hiệu “Viṣṇu-Hari”.

Verse 103

कार्तिके शुक्लपक्षस्य प्रारभ्य दशमी तिथिम् । पूर्णिमामवधिं कृत्वा यात्रा सांवत्सरी भवेत्

Khởi từ ngày mồng mười của nửa tháng sáng trong tháng Kārttika, và kéo dài cho đến ngày rằm, cuộc hành hương này trở thành một nghi lễ hằng năm.

Verse 104

चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते । बहुवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते

Ai tắm tại Cakratīrtha sẽ được giải trừ mọi tội lỗi; và trong cõi trời, người ấy được tôn vinh suốt ngàn ngàn năm.

Verse 105

पितॄनुद्दिश्य यस्तत्र पिंडान्निर्वापयिष्यति । तृप्तास्तु पितरो यान्ति विष्णुलोकं न संशयः

Ai ở nơi ấy, với tâm hướng về các Pitṛ (tổ tiên), dâng lễ piṇḍa, thì các tổ tiên được thỏa mãn sẽ về cõi Viṣṇu; điều này không hề nghi ngờ.

Verse 106

चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा विष्णुहरिं विभुम् । सर्वपापक्षयं प्राप्य नाकपृष्ठे महीयते

Tắm tại Cakratīrtha và chiêm bái Viṣṇu-Hari, Đấng Chúa tể bao trùm muôn loài, người ấy được diệt trừ mọi tội lỗi và được tôn vinh trên đỉnh trời.

Verse 107

स्वशक्त्या तत्र दानानि दत्त्वा निष्कल्मषो नरः । विष्णुलोके वसेद्धीमान्यावदिन्द्राश्चतुर्दश

Dâng bố thí tại đó tùy theo sức mình, người ấy trở nên thanh tịnh không vết nhơ; bậc trí sẽ an trú nơi cõi Viṣṇu lâu bằng thời gian mười bốn Indra còn tồn tại.

Verse 108

अन्यदापि नरस्तत्र चक्रतीथे जितेंद्रियः । दृष्ट्वा सकृद्धरिं देवं सर्वपापैः प्रमुच्यते

Dù vào một thời khác, người tự chế tại Cakratīrtha chỉ cần chiêm ngưỡng Thần Hari một lần cũng được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Verse 109

इति सकलगुणाब्धिर्ध्येयमूर्तिश्चिदात्मा हरिरिह परमूर्त्या तस्थिवान्मुक्तिहेतोः । तमिह बहुलभक्त्या चक्रतीर्थाभिषेकी वसति सुकृतिमूर्त्तिर्योऽर्चयेद्विष्णुलोके

Vì thế, Hari—biển cả của mọi đức hạnh, hình tướng đáng để quán niệm, chính Tự Ngã của thức biết—hiện trú nơi đây trong sự hiển lộ tối thượng, làm nhân của giải thoát. Ai đã tắm tại Cakratīrtha rồi thờ phụng Ngài tại đây với lòng sùng kính dồi dào, người ấy, thân mang công đức, sẽ an cư nơi cõi Viṣṇu.