Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 41

Devanagari script

अश्वैरुच्चैःश्रवस्तुल्यैर्दंतिभिर्दिग्गजैरिव । इति नानाविधैर्भावैरुपेतेन्द्रपुरी समा

Transliteration

aśvairuccaiḥśravastulyairdaṃtibhirdiggajairiva | iti nānāvidhairbhāvairupetendrapurī samā

Translation

Với những tuấn mã như Uccaiḥśravas và voi như các Diggaja trấn giữ bốn phương, lại đầy đủ muôn vẻ công đức như thế, thành ấy sánh ngang kinh thành của Indra.

Word by Word

• अश्वैः: with horses
• अश्वैः: Karana (Instrument/association)
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• उच्चैःश्रवस्: Uccaiḥśravas (divine horse)
• उच्चैःश्रवस्: Upamana (Standard of comparison)
• Type: Noun
• Root: उच्चैःश्रवस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, समासे पूर्वपद/उपमान (proper noun stem)

• तुल्यैः: equal to, like
• तुल्यैः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तुल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासे उत्तरपद (उच्चैःश्रवस्तुल्य)

• दन्तिभिः: with elephants
• दन्तिभिः: Karana (Instrument/association)
• Type: Noun
• Root: दन्तिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• दिक्: direction
• दिक्: Sambandha (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: दिक् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, समासे पूर्वपद (stem)

• गजैः: direction-elephants
• गजैः: Upamana (Standard of comparison)
• Type: Noun
• Root: गज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासे उत्तरपद (दिग्गज)

• इव: like
• इव: Upamana (Comparison marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक-अव्यय

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative/thus)

• नाना: various
• नाना: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् विशेषण (indeclinable adjective: 'various'), समासे पूर्वपद

• विधैः: kinds, types
• विधैः: Karana (Instrument/means)
• Type: Noun
• Root: विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासे उत्तरपद (नानाविध)

• भावैः: states, qualities
• भावैः: Karana (Instrument/means)
• Type: Noun
• Root: भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• उपेता: endowed, possessed
• उपेता: Karta (Subject-predicate agreement)
• Type: Adjective
• Root: उपेत (कृदन्त; उप+√इ (धातु) + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'सम्पन्ना/युक्ता' अर्थे

• इन्द्रपुरी: Indra’s city (Amarāvatī)
• इन्द्रपुरी: Upamana (Standard of comparison)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + पुरी (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (इन्द्रस्य पुरी)

• समा: equal, comparable
• समा: Karta (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान-सम्बन्धे (equal to)

Speaker

Brahmā (deduced for Vaiṣṇavakhaṇḍa narrative context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A panoramic vision of Ayodhyā as a celestial metropolis: gleaming palaces, processions of superb horses like Uccaiḥśravas, massive elephants like diggajas, banners, jeweled gateways, and a luminous sky suggesting Amarāvatī.

Characters & Entities

• Ayodhyā
• Uccaiḥśravas
• Indrapurī (Amarāvatī)
• Diggaja

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma brings divine-like order and prosperity—an ideal capital becomes ‘Indra’s city’ through righteous excellence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā, praised as Indrapurī-samā (equal to Indra’s city).

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is eulogistic, emphasizing royal prosperity and auspicious qualities.