Adhyaya 39

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ संपूज्य विधिना देवदेवं कपर्द्दिनम् । ततो गच्छेन्महादेवि लिगं केदारसंस्थितम्

Īśvara phán: “Sau khi cung kính phụng thờ Devadeva Kaparddin (Śiva) đúng theo nghi quỹ, hỡi Mahādevī, hãy tiến đến Liṅga được an lập với danh Kedāra.”

Verse 2

तस्यैवाग्नेयभागस्थं भीमेश्वरसमीपगम् । स्वयंभूतं महादेवि कल्पलिंगं मम प्रियम्

“Ngay tại nơi ấy, ở phương đông nam, gần Bhīmeśvara, có một Liṅga tự hiện, hỡi Mahādevī—Kalpa-liṅga, bảo vật yêu dấu của Ta.”

Verse 3

मया संपूजितं देवि वृद्धिलिंग महाप्रभम् । निराहारस्तु यस्तत्र करोत्येकं प्रजागरम्

“Hỡi Devī, Vṛddhi-liṅga uy nghi rực rỡ ấy đã được chính Ta phụng thờ. Ai giữ trai giới, nhịn ăn, và tại đó thức canh một đêm…”

Verse 4

चतुर्दश्यां विशेषेण तस्य लोकाः सनातनाः । रुद्रेश्वरेति देवस्य त्वासीन्नाम पुरा युगे

Đặc biệt vào ngày trăng thứ mười bốn (Caturdaśī), các cõi của Ngài là vĩnh hằng. Thuở các thời đại xưa, danh xưng của vị thần này là “Rudreśvara”.

Verse 5

तिष्येस्मिंस्तु पुनः प्राप्ते म्लेच्छस्पर्शभयातुरः । अस्मिंल्लिंगे लयं यातः केदारश्चाब्धिसंनिधौ

Nhưng khi thời kỳ Tiṣya lại trở về, Kedāra—lo sợ sự tiếp xúc với bọn Mleccha—đã nhập vào sự tiêu dung trong chính Liṅga này, nơi cận kề biển cả.

Verse 6

तेन केदारनामेति तस्य ख्यातं धरातले । माघे मासि यताहारः स्नात्वा तु लवणोदधौ

Vì thế, trên cõi đất này danh hiệu “Kedāra” trở nên lừng danh. Vào tháng Māgha, giữ chế độ ăn uống điều hòa, rồi tắm trong biển mặn…

Verse 7

पद्मके तु महाकुंडे मध्येस्य लवणांभसः । रुद्रेशाद्दक्षिणे भागे धनुषां दशके स्थिते

Trong đại hồ Padmaka, giữa những làn nước mặn ấy, về phía nam tính từ Rudreśa, ở khoảng cách mười dhanu (mười tầm cung)…

Verse 8

स्नात्वा विधानतो देवि रुद्रेशं चार्चयिष्यति । सम्यक्केदारया त्रायाः फलं तस्य भविष्यति

Hỡi Devī, sau khi tắm đúng theo nghi thức, người ấy nên thờ phụng Rudreśa; khi ấy, quả báo viên mãn của ân cứu độ (trā) của Kedāra sẽ thuộc về người đó.

Verse 9

ब्रह्महत्यादिपापानां पूजनान्नाशनं महत् । अथ तस्यैव देवस्य इतिहासं पुरातनम्

Sự thờ phụng có sức tiêu trừ lớn lao các tội lỗi như tội brahmahatyā (sát hại Bà-la-môn). Nay sẽ kể lại cổ sử của chính vị thần ấy.

Verse 10

सर्वकामप्रदं नृणां कथ्यते ते सुरप्रिये । आसीद्राजा पुरा देवि शशबिंदुरिति श्रुतः

Hỡi người được chư thiên yêu mến, ta sẽ nói điều ban cho loài người mọi ước nguyện. Thuở xưa, hỡi Devī, có một vị vua nổi danh tên là Śaśabindu.

Verse 11

सार्वभौमो महीपालो विपक्षगणसूदनः । कलिद्वापरयोः संधौ सभूतः पृथिवीपतिः

Ngài là bậc đế vương thống nhất, người hộ trì cõi đất, kẻ diệt trừ đoàn quân đối nghịch. Vị vua ấy xuất hiện vào thời giao hội giữa Dvāpara và Kali.

Verse 12

तस्य भार्याऽभवत्साध्वी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । न देवी न च गन्धर्वी नासुरी न च पन्नगी

Vợ ngài là người phụ nữ hiền đức, được ngài quý hơn cả sinh mệnh. Nàng chẳng phải nữ thần, chẳng phải Gandharvī, chẳng phải Asurī, cũng chẳng phải thiếu nữ Nāga.

Verse 13

तादृग्रूपा वरारोहे यथाऽस्य शुभलोचना । तस्य हेममयं पद्मं शतपत्रं मनोरमम्

Hỡi người nữ thắt lưng thon đẹp, dung mạo nàng như thế—đôi mắt nàng cát tường. Và ngài có một đóa sen bằng vàng, trăm cánh, mỹ lệ làm say lòng.

Verse 14

खेचरं वेगि नित्यं च तस्य राज्ञो महात्मनः । स तेन पर्यटंल्लोकान्सर्वान्देवि स्वकामतः

Vị đại vương ấy có một cỗ xe du hành trên không, nhanh chóng và luôn sẵn sàng. Nhờ đó, ôi Devī, ngài dong ruổi khắp mọi thế giới theo ý nguyện của mình.

Verse 15

एकदा फाल्गुने मासि शुक्लपक्षे वरानने । चतुर्द्दश्यां तु संप्राप्तः प्रभासक्षेत्रमुत्तमम्

Một lần, vào tháng Phālguna, trong nửa tháng sáng—hỡi người đẹp—đến ngày mười bốn âm lịch, ngài đã đến thánh địa Prabhāsa tối thượng.

Verse 16

अथापश्यदृषीन्सर्वाञ्छ्रीसोमेशपुरःस्थितान् । रात्रौ जागरणार्थाय जपहोमपरायणान्

Rồi ngài thấy tất cả các bậc hiền triết đứng trước thánh thành Someśvara, chuyên tâm thức canh đêm, chí thành với japa và homa.

Verse 17

स दृष्ट्वा सोमनाथं तु प्रणिपत्य विधानतः । पूजयामास सर्वां स्तान्यथार्हं भक्तिसंयुतः

Chiêm bái Somanātha, ngài cúi lạy đúng nghi thức; tràn đầy lòng sùng kính, ngài bèn cúng kính tất cả các vị ấy một cách xứng hợp, đúng phép.

Verse 18

ततः केदारमासाद्य संस्नाप्य विधिवत्प्रिये । पूजयित्वा विचित्राभिः पुष्पमालाभिरीश्वरम्

Sau đó, đến Kedāra, hỡi người yêu dấu, ngài tắm rửa (cho Chúa) đúng theo nghi lễ; rồi dùng những vòng hoa kỳ diệu mà thờ phụng Īśvara.

Verse 19

नैवेद्यैर्विविधैर्वस्त्रैर्भूषणैश्च मनोहरैः । ततोऽत्र कारयामास जागरं सुसमाहितः

Với đủ loại lễ vật (naivedya), cùng y phục và những trang sức mỹ lệ, ông kính cẩn tôn vinh việc thờ phụng; rồi, tâm ý an định, ông cho cử hành lễ thức thức canh đêm (jāgara) tại nơi ấy.

Verse 20

ततस्ते मुनयः सर्वे कुतूहलसमन्विताः । च्यवनो याज्ञवल्क्यश्च शांडिल्यः शाकटायनः

Bấy giờ, tất cả các bậc hiền triết, lòng đầy hiếu kỳ—Cyavana, Yājñavalkya, Śāṇḍilya và Śākaṭāyana—đều tụ hội lại.

Verse 21

रैभ्योऽथ जैमिनिः क्रौंचो नारदः पर्वतः शिलः । मार्कंडं पुरतः कृत्वा जग्मुस्तस्य समीपतः

Rồi Raibhya, Jaimini, Krauñca, Nārada, Parvata và Śila—đặt Mārkaṇḍa ở hàng đầu—cùng đi đến và tiến lại gần ông.

Verse 22

चक्रुः कथाः सुविचित्रा इतिहासानि भूरिशः । कीर्त्तयंतः स्थितास्तत्र पप्रच्छू राजसत्तमम्

Họ kể lại vô số câu chuyện kỳ diệu và những tích truyện cổ xưa; rồi khi lưu lại nơi ấy, vừa tán dương vừa thuật lại, họ đã hỏi vị minh quân bậc nhất.

Verse 23

ऋषय ऊचुः । कस्मात्सोमेश्वरं देवं परित्यज्य नराधिप । केदारस्य पुरोऽकार्षीर्जागरं तद्ब्रवीहि नः । नूनं वेत्सि फलं चास्य लिंगस्य त्वं महोदयम्

Các hiền triết thưa rằng: “Ôi bậc chúa tể loài người, vì sao ngài rời bỏ thần Someśvara mà lại thức canh đêm trước Kedāra? Xin hãy nói cho chúng tôi. Hẳn nhiên, ôi bậc cao quý, ngài biết quả phúc của việc thờ phụng liṅga này.”

Verse 24

राजोवाच । शृण्वंतु ब्राह्मणाः सर्वे अन्यदेहोद्भवं मम । पुराऽहं शूद्रजातीय आसं ब्राह्मणपूजकः

Vua nói: “Xin tất cả các Bà-la-môn hãy lắng nghe chuyện của ta từ một thân trước. Thuở xưa ta sinh trong giai cấp Śūdra, nhưng một lòng kính thờ và tôn phụng các Bà-la-môn.”

Verse 25

सौराष्ट्रविषये शुभ्रे धनधान्यसमाकुले । अथ कालांतरे तत्र अनावृष्टिरभूद्द्विजाः

Tại xứ Saurāṣṭra tươi đẹp, dồi dào của cải và lúa thóc; rồi theo thời gian, hỡi các bậc nhị sinh, nơi ấy bỗng xảy ra hạn hán, mưa chẳng rơi.

Verse 26

ततोऽहं क्षुधयाविष्टः प्रभासं क्षेत्रमास्थितः । अथापश्यं सरः शुभ्रं हरिणीमूलसंस्थितम्

Rồi ta bị cơn đói bức bách, đến nương trú nơi thánh địa Prabhāsa. Tại đó, ta thấy một hồ nước sáng trong, nằm gần gốc cây nơi một con nai cái ở lại.

Verse 27

तच्च रामसरोनाम पद्मिनीषण्डमंडितम् । क्षीरोदांबुधिसंकाशं दृष्ट्वा स्नातः क्लमान्वितः

Hồ ấy tên là Rāmasaras, được điểm trang bởi những bụi sen sum suê. Thấy nó sáng ngời như Biển Sữa, ta tuy mệt nhọc vẫn xuống tắm nơi ấy.

Verse 28

संतर्प्य च पितॄन्देवान्पीत्वा स्वच्छमथोदकम् । ततोऽहं भार्यया प्रोक्तो गृहाणेमान्सरोरुहान्

Sau khi làm lễ thỏa lòng các Pitṛ và chư thiên, rồi uống nước trong mát, ta được vợ bảo: “Hãy hái lấy những đóa sen này.”

Verse 29

एतत्समीपतो रम्यं दृश्यते स्थानमुत्तमम् । विक्रीणीमोऽत्र गत्वा तु येन स्याद्भोजनं विभो

Gần đây hiện ra một nơi chốn mỹ lệ và thượng hảo. Xin ta đến đó mà bán những đóa sen này, để có lương thực, ôi bậc tôn chủ.

Verse 30

अथावतीर्य सलिलं गृहीतानि मया द्विजाः । कमलानि सुभू रीणि प्रस्थितश्च पुरं प्रति

Bấy giờ, ta lội xuống nước, hỡi các bậc nhị sinh, tự tay hái lấy nhiều đóa sen tốt đẹp, rồi lên đường hướng về thành thị.

Verse 31

तत्र गत्वा च रथ्यासु चत्वरेषु त्रिकेषु च । प्रफुल्लकमलान्येव क्रेतुं वै मुनिसत्तमाः

Đến nơi ấy, hỡi bậc hiền thánh tối thượng, ta đi khắp các phố phường, quảng trường và ngã ba đường, chỉ tìm người mua những đóa sen nở trọn vẹn.

Verse 32

न कश्चित्प्रति गृह्णाति अस्तं प्राप्तो दिवाकरः । प्रासादं कंचिदासाद्य सुप्तोहं सह भार्यया

Không ai chịu nhận lời, vì mặt trời đã lặn. Bởi vậy, đến một dinh thất nọ, ta nằm xuống ngủ cùng với thê tử.

Verse 33

तत्र सुप्तस्य मे बुद्धिः श्रुत्वा गीतध्वनिं तदा । समुत्पन्ना सभा र्यस्य क्षुधार्तस्य विशेषतः । नूनं जागरणं ह्येतत्कस्मिंश्चिद्विबुधालये

Khi ta ngủ ở đó, tâm trí bỗng xao động vì nghe tiếng ca hát. Ta cùng thê tử—nhất là vì đang đói khổ—nghĩ rằng: “Ắt hẳn đây là lễ thức thức canh đêm tại một đền thánh của chư thiên.”

Verse 34

सरोरुहाणि चादाय व्रजाम्यत्र सुरालये । यदि कश्चित्प्रगृह्णाति प्राणयात्रा ततो भवेत्

“Mang những đóa sen này theo, ta sẽ đến đền thờ chư thiên tại đây. Nếu có ai nhận lấy (hoặc giúp đỡ), thì kế sinh nhai—phương tiện nuôi mạng—của chúng ta sẽ được bảo đảm.”

Verse 35

अथोत्थाय समायातो ह्यत्राहं मुनिपुंगवाः । अपश्यं लिंगमेतत्तु पूजितं कुसुमैः शुभैः

Rồi ta đứng dậy và đến nơi này, hỡi bậc tối thượng trong hàng hiền triết. Ta đã thấy chính liṅga này, được thờ phụng bằng những đóa hoa cát tường.

Verse 36

रुद्रेश्वराभिधमिदं वृद्धलिंगं स्वयंभुवम् । वेश्यानंगवतीनाम्नी शिवरात्रिपरायणा

Liṅga cổ xưa, tự hiển lộ này được gọi là Rudreśvara. Một kỹ nữ tên Anaṅgavatī, hết lòng chuyên trì lễ hạnh Śivarātri, đã thờ phụng tại đây.

Verse 37

जागर्त्ति पुरतस्तस्य गीतनृत्योत्सवादिना । ततः कश्चिन्मया दृष्टः किमेतद्रात्रिजागरम्

Trước liṅga ấy, nàng thức suốt đêm, với hội lễ gồm ca hát, vũ điệu và mừng vui. Rồi ta thấy một người và hỏi: “Sự thức canh đêm này là gì?”

Verse 38

केयं स्त्री दृश्यतेऽत्यर्थं गीतनृत्योत्सवे रता । सोऽब्रवीच्छिवधर्मोक्ता शिवरात्रिः सुधर्मदा

“Người phụ nữ kia là ai mà say mê hội lễ ca múa đến thế?” Ông đáp: “Đó là Śivarātri, được dạy trong Chánh pháp của Śiva, ban cho chân chính công đức.”

Verse 39

तां चानंगवतीनाम्नी वेश्येयं धर्मसंयुता । जागर्त्ति परमं श्रेयः शिवरात्रिव्रतं शुभम्

Nàng ấy là kỹ nữ tên Anaṅgavatī, đầy đủ chánh pháp. Thức canh trong đêm, nàng cầu đạt thiện ích tối thượng nhờ trì giữ thệ nguyện Śivarātri cát tường.

Verse 40

शिवरात्रिव्रतं ह्येतद्यः सम्यक्कुरुते नरः । न स दुःखमवाप्नोति न दारि द्र्यं न बंधनम्

Quả thật, người nào hành trì đúng pháp thệ nguyện Śivarātri này thì không rơi vào sầu khổ—cũng không sa vào nghèo túng, chẳng vướng xiềng xích trói buộc.

Verse 41

दुष्टं चारिष्टयोगं वा न रोगं न भयं क्वचित् । सुखसौभाग्यसंपन्नो जायते सत्कुले नरः

Không một tà lực hay sự hội tụ điềm xấu nào, không bệnh tật, cũng chẳng nỗi sợ nào từng quấy nhiễu người ấy. Đầy đủ an lạc và phúc lộc, người ấy sinh vào gia tộc cao quý—đó là quả báo được xưng tụng trong vinh quang của Prabhāsa.

Verse 42

तेजस्वी च यशस्वी च सर्वकल्याणभाजनम् । भवेदस्य प्रसादेन एवमाहुर्मनीषिणः

Nhờ ân huệ từ bi của Ngài, người ấy trở nên rạng ngời và lừng danh, là nơi chứa mọi điều cát tường—đó là lời các bậc hiền trí tuyên dạy.

Verse 43

राजोवाच । अथ मे बुद्धिरुत्पन्ना तद्व्रतं प्रति निश्चला । चिंतितं मनसा ह्येतन्मयाब्राह्मणसत्तमाः

Nhà Vua thưa: “Bấy giờ nơi ta khởi lên quyết chí—vững bền, không lay chuyển—hướng về thệ nguyện ấy. Quả thật, ta đã suy niệm điều này trong tâm, hỡi các vị Bà-la-môn tối thắng.”

Verse 44

अन्नाभावान्ममोत्पन्न उपवासो बलाद्यतः । तदहं पद्मके तीर्थेस्नात्वा च लवणांभसि

Vì thiếu lương thực, việc trai giới đã đến với ta một cách bất khả tránh. Rồi ta tắm tại thánh địa Padmaka Tīrtha, và cũng tắm trong làn nước mặn của biển cả.

Verse 45

एतैः सरोरुहैर्देवं पूजयामि महेश्वरम् । ततो मया सभार्येण रुद्रेशः संप्रपूजितः

Với những đóa sen này, ta phụng thờ đấng thần thánh Maheśvara. Sau đó, Rudreśa đã được ta cùng với hiền thê cung kính lễ bái đúng pháp.

Verse 46

पद्मैश्च भक्तियुक्तेन सभार्येण विशेषतः । जाग्रत्स्थितस्तु देवाग्रे तां रात्रिं सह भार्यया

Và với những đóa sen—đầy lòng sùng kính, nhất là cùng với hiền thê—ta đã thức canh trước tôn thần suốt đêm ấy, ở bên nàng.

Verse 47

ततः प्रभातसमय उदिते सूर्यमण्डले । सा वेश्या मामुवाचेदं कलधौतपलत्रयम्

Rồi đến lúc rạng đông, khi vầng nhật luân đã mọc, người kỹ nữ ấy nói với ta: “Đây là ba pala vàng tinh luyện…”

Verse 48

गृहाणमूल्यं पद्मानां न गृहीतं मया हि तत् । सात्त्विकं भावमास्थाय सभार्येण द्विजोत्तमाः

“Hãy nhận lấy giá của những đóa sen”—nhưng ta đã không nhận. An trú trong tâm ý sāttvika, ta cùng với hiền thê, ô bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, giữ trọn sự thanh tịnh của chí nguyện ấy.

Verse 49

ततो भिक्षां समाहृत्य प्राणयात्रा मया कृता । कालेन महता प्राप्तः कालधर्मं मुनीश्वराः

Rồi ta gom góp vật thực khất thực để duy trì mạng sống. Sau một thời gian rất lâu, ta đã đến với pháp của Thời gian—cái chết, hỡi các bậc thánh hiền tối thượng.

Verse 50

इयं मे दयिता साध्वी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । मम देहं समादाय प्रविष्टा हव्यवाहनम्

Người vợ yêu dấu của ta—đức hạnh, và còn quý hơn cả sinh mạng—đã nâng lấy thân ta rồi bước vào ngọn lửa thiêng (lửa hỏa táng).

Verse 51

तत्प्रभावादहं जातः सर्वभौमो महीपतिः । जातिस्मरः सभार्यस्तु सत्यमेतद्द्विजोत्तमाः

Nhờ oai lực của sự tu trì/ảnh hưởng thiêng ấy, ta được sinh làm bậc Chuyển Luân Thánh Vương, chúa tể cõi đất. Lại còn nhớ được tiền kiếp, cùng với hiền thê của ta. Đây là sự thật, hỡi các bậc Bà-la-môn tối thượng.

Verse 52

एतस्मात्कारणादस्य भक्तिर्लिंगस्य चोपरि । मम नित्यं सभार्यस्य सत्यमेतद्ब्रवीमि वः

Chính vì lẽ ấy, lòng sùng kính của ta luôn an trụ nơi Liṅga này; ta cùng hiền thê hằng ngày phụng thờ và chăm nom. Ta nói với các ngươi điều này là chân thật.

Verse 53

मया क्रियाविहीनेन भक्तिबाह्येन सत्तमाः । व्रतमेतत्समाचीर्णं तस्येदं सुमहत्फ लम्

Hỡi các bậc hiền thiện, dẫu ta thiếu nghi lễ đúng phép và không đủ lòng sùng tín, ta vẫn đã thực hành lời thệ nguyện này; và đây là quả báo vô cùng lớn lao của nó.

Verse 54

अधुना भक्तियुक्तस्य यथोपकरणान्मम । भविष्ये यत्फलं किंचिन्नो वेद्मि च मुनीश्वराः । येन सोमेशमुत्सृज्य अत्राहं भक्ति तत्परः

Nay, với lòng sùng kính và đầy đủ phương tiện thích hợp trong tay, ta chẳng biết về sau còn phát sinh quả báo nào nữa, hỡi các bậc tôn chủ giữa hàng hiền thánh—bởi ta đã rời bỏ cả Someśvara và một lòng quy hướng phụng thờ tại nơi này.

Verse 55

ईश्वर उवाच । एवं श्रुत्वा तु ते विप्रा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । साधुसाध्विति जल्पंतो राजानं संप्रशंसिरे

Īśvara phán: Nghe vậy, các vị Bà-la-môn ấy—mắt mở to vì kinh ngạc—liền không ngớt thốt lên: “Lành thay, lành thay!”, và hết lời tán dương đức vua.

Verse 56

पूजयामासुरनिशं लिंगं तत्र स्वयंभुवम् । ततोऽसौ पार्थिवश्रेष्ठो लिंगस्यास्यप्रसादतः । संसिद्धिं परमां प्राप्तो दुर्ल्लभां त्रिदशैरपि

Họ không ngừng thờ phụng Liṅga tự hiện (Svayambhū) tại đó. Rồi vị minh quân bậc nhất ấy, nhờ ân phúc của Liṅga này, đã chứng đắc sự thành tựu tối thượng—điều ngay cả chư thiên cũng khó đạt được.

Verse 57

सा च वेश्या भगवती शिवरात्रिप्रभावतः । तस्य लिंगस्य माहात्म्याद्रंभानामाप्सराऽभवत्

Và kỹ nữ ấy, nhờ uy lực của đêm Śivarātri, trở nên rạng ngời, mang phẩm tính thần linh; lại nhờ đại oai đức của Liṅga ấy, nàng hóa thành một apsarā như Rambhā.

Verse 58

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तल्लिंगं पूजयेद्बुधः । धर्मकामार्थमोक्षं च यो वांछत्यखिलप्रदम्

Vì thế, bậc trí giả nên dốc hết mọi nỗ lực mà thờ phụng Liṅga ấy—đấng ban cho tất cả—nếu mong cầu dharma, kāma, artha, và cả mokṣa.