Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 51

Devanagari script

तत्प्रभावादहं जातः सर्वभौमो महीपतिः । जातिस्मरः सभार्यस्तु सत्यमेतद्द्विजोत्तमाः

Transliteration

tatprabhāvādahaṃ jātaḥ sarvabhaumo mahīpatiḥ | jātismaraḥ sabhāryastu satyametaddvijottamāḥ

Translation

Nhờ oai lực của sự tu trì/ảnh hưởng thiêng ấy, ta được sinh làm bậc Chuyển Luân Thánh Vương, chúa tể cõi đất. Lại còn nhớ được tiền kiếp, cùng với hiền thê của ta. Đây là sự thật, hỡi các bậc Bà-la-môn tối thượng.

Word by Word

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-सम्बन्धे (in compound sense: of that)

• प्रभावात्: from the power/effect
• प्रभावात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन (masculine ablative singular: from the power/effect)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nominative singular: I)

• जातः: was born/became
• जातः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-भावे (was born/became)

• सर्वभौमः: universal (sovereign)
• सर्वभौमः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + भौम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (सर्वेषां भौमः/भूमौ सर्वः) — ‘universal sovereign’

• महीपतिः: king, lord of the earth
• महीपतिः: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मही + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महीयाः पतिः)

• जातिस्मरः: one who remembers past births
• जातिस्मरः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जाति + स्मर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जातिं स्मरति इति)

• सभार्यः: with (my) wife
• सभार्यः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः ‘भार्या यस्य सः’ (with wife)

• तु: indeed/but
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, विरोध/अनुवादक-निपात (but/indeed)

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Kriya (Predicate complement/विधेय)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (neuter nominative/accusative singular)

• एतत्: this
• एतत्: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (this)

• द्विजोत्तमाः: O best of twice-born
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana/Address (Vocative sense/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बोधनार्थे (address)

Speaker

Narrator/Īśvara (contextual; discourse continues as Īśvara uvāca in this passage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvijottamas / sages

Visual Art Cues

Scene: A coronation tableau: the reborn king as cakravartin seated on a lion-throne, with queen beside him; a faint overlay/vision of the prior-life funeral fire suggests jātismara remembrance; sages witness as he speaks truthfully.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit gained through sacred observance at a holy Śaiva site can transform destiny, granting exalted birth and spiritual clarity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa kṣetra (Somnātha/Someśvara region) as presented in the Prabhāsakṣetramāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is specified in this verse; it attributes results to the prior sacred influence/observance described in the surrounding passage.