Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

चतुर्दश्यां विशेषेण तस्य लोकाः सनातनाः । रुद्रेश्वरेति देवस्य त्वासीन्नाम पुरा युगे

Transliteration

caturdaśyāṃ viśeṣeṇa tasya lokāḥ sanātanāḥ | rudreśvareti devasya tvāsīnnāma purā yuge

Translation

Đặc biệt vào ngày trăng thứ mười bốn (Caturdaśī), các cõi của Ngài là vĩnh hằng. Thuở các thời đại xưa, danh xưng của vị thần này là “Rudreśvara”.

Word by Word

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth (tithi)
• चतुर्दश्याम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular (on the fourteenth lunar day)

• विशेषेण: especially
• विशेषेण: Sambandha (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; adverbial instrumental (विशेषेण = especially)

• तस्य: of that (deity/place)
• तस्य: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular

• लोकाः: worlds, realms
• लोकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural

• सनातनाः: eternal
• सनातनाः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सनातन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; adjective qualifying लोकाः

• रुद्रेश्वरेति: ‘Rudreśvara’—thus
• रुद्रेश्वरेति: Sambandha (Quotation/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: रुद्रेश्वर (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)
• Form: इति-प्रयोग (quotative particle) with नाम; ‘रुद्रेश्वर’ as quoted name

• देवस्य: of the god
• देवस्य: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात/particle (emphasis)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada

• नाम: name
• नाम: Karma (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (predicate noun)

• पुरा: formerly
• पुरा: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (time adverb)

• युगे: in an age (yuga)
• युगे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudreśvara (former name) / Vṛddhi-liṅga context in Prabhāsa

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A caturdaśī night: the moon wanes; devotees keep vigil at the liṅga known formerly as Rudreśvara; a visionary backdrop suggests ‘eternal worlds’ opening as a reward.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Rudreśvara
• Caturdaśī (14th tithi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (tithi) and sacred place together shape spiritual attainment; Caturdaśī is singled out for Śaiva merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rudreśvara—an honored form/name of the deity within Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse highlights Caturdaśī as especially significant for worship, implying observance and devotion on that tithi.