Adhyaya 20

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ दैत्यावताराणां क्रमो हि कथ्यते पुनः । हिरण्यकशिपू राजा वर्षाणामर्बुदं बभौ

Īśvara phán: Nay ta lại thuật lần nữa về trình tự các cuộc hóa hiện của loài Daitya. Vua Hiraṇyakaśipu đã trị vì suốt một arbuda năm.

Verse 2

तथा शत सहस्राणि यानि कानि द्विसप्ततिम् । अशीतिं च सहस्राणि त्रैलोक्यस्येश्वरोऽभवत्

Cũng vậy, trong một trăm nghìn năm, rồi bảy mươi hai nghìn năm, và lại tám mươi nghìn năm nữa, hắn đã trở thành chúa tể của ba cõi.

Verse 3

सौत्येऽहन्यतिरात्रस्य कश्यपस्याश्वमेधिके

Vào ngày Sautya, trong nghi lễ Atirātra, tại tế lễ Aśvamedha của Kaśyapa—

Verse 4

उपक्षिप्ता सनं यत्तु होतुरर्थे हिरण्मयम् । निषसाद स गर्तो ऽत्र हिरण्यकशिपुस्ततः

Khi một tòa ngồi bằng vàng được đặt dành cho vị tế sư (hotṛ), thì Hiraṇyakaśipu liền ngồi xuống trong một hố tại nơi ấy.

Verse 5

शतवर्षसहस्राणां तपश्चक्रे सुदुश्चरम् । दशवर्षसहस्राणि दित्या गर्भे स्थितः पुरा

Ngài đã thực hành khổ hạnh vô cùng nghiêm khắc suốt một trăm nghìn năm. Thuở xưa, Ngài từng ở trong thai của Diti suốt mười nghìn năm.

Verse 6

हिणयकशिपोर्दैत्यैः श्लोको गीतः पुरातनः । राजा हिरण्यकशिपुर्यां यामाशां निरीक्षते

Các Daitya đã hát một bài kệ cổ xưa về Hiraṇyakaśipu: “Đức vua Hiraṇyakaśipu nhìn về phương nào…”

Verse 7

पर्याये तस्य राजाभूद्बलिर्वर्षार्बुदं पुनः

Sau đó, kế vị Ngài, vua Bali lại làm bậc thống trị suốt một crore năm.

Verse 8

षष्टिं चैव सहस्राणि त्रिंशच्च नियुतानि च । बले राज्याधिकारस्तु याव त्कालं बभूव ह

Quyền trị vì của Bali kéo dài sáu vạn và ba mươi niyuta—quả thật, ngôi bá chủ của Ngài bền vững lâu đến thế.

Verse 9

इंद्रादयस्ते विख्याता असुराञ्जघ्नुरोजसा

Những bậc lừng danh ấy—Indra và các vị khác—đã diệt các Asura bằng uy lực của mình.

Verse 10

दैत्यसंस्थमिदं सर्वमा सीद्दशयुगं किल । असपत्नं ततः सर्वमष्टादशयुगं पुनः

Người ta nói rằng toàn thể nơi đây từng thuộc quyền các Daitya suốt mười yuga. Sau đó, mọi sự lại trở nên vô địch, không kẻ đối địch, trong mười tám yuga nữa.

Verse 11

त्रैलोक्यमिदमव्यग्रं महेंद्रेण तु पालितम् । त्रेतायुगे तु दशमे कार्त्तवीर्यो महाबलः

Ba cõi này an hòa, được Đại Đế Indra che chở gìn giữ. Rồi đến Tretā-yuga lần thứ mười, bậc đại lực Kārttavīrya xuất hiện.

Verse 12

पंचाशीतिसहस्राणि वर्षाणां वै नराधिपः । स सप्तरत्नवान्सम्राट् चक्रवर्ती बभूव ह

Vị chúa tể loài người trị vì tám mươi lăm nghìn năm. Ngài trở thành bậc đế vương có đủ bảy báu, một Chuyển Luân Thánh Vương (cakravartin).

Verse 13

द्वीपेषु सप्तसु स वै खड्गी चर्मी शरासनी । रथी राजा सानुचरो योगाच्चौरानपश्यत

Khắp bảy châu lục, vị vua ấy mang gươm, khiên và cung, ngự trên chiến xa cùng tùy tùng. Nhờ uy lực yoga, ngài còn thấy rõ cả kẻ trộm.

Verse 14

प्रणष्टद्रव्यता यस्य स्मरणान्न भवेन्नृणाम् । चतुर्युगे त्वतिक्रांते मनौ ह्येकादशे प्रभौ

Chỉ cần tưởng niệm ngài, con người sẽ không chịu cảnh mất mát tài sản. Khi bốn yuga đã trôi qua, vào thời Manu thứ mười một, bậc hùng lực ấy xuất hiện.

Verse 15

अर्द्धावशिष्टे तस्मिंस्तु द्वापरे संप्रवर्तिते । मानवस्य नरिष्यंतो ह्यासीत्पुत्रो मदः किल

Khi Dvāpara bắt đầu, trong lúc vẫn còn một nửa (chu kỳ) còn lại, con trai của Mānava là Nariṣyanta—được nói rằng mang tên Mada—đã xuất hiện.

Verse 16

नवमस्तस्य दायादस्तृणबिंदुरिति स्मृतः । त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये संबभूव ह

Người thừa tự thứ chín của dòng ấy được ghi nhớ là Tṛṇabindu. Vào buổi mở đầu Tretā-yuga, ông trở thành vua trong chu kỳ thứ ba.

Verse 17

तस्य कन्या त्विलविला रूपे णाप्रतिमाऽभवत् । पुलस्त्याय स राजर्षिस्तां कन्यां प्रत्यपादयत्

Ông có một ái nữ tên Ilavilā, sắc đẹp vô song. Vị vương-ẩn sĩ ấy đã gả nàng cho Pulastya.

Verse 18

ऋषिरैलविलो यस्यां विश्रवाः समपद्यत । तस्य पत्न्यश्च तिस्रस्तु पौलस्त्यकुलमंडनाः

Từ nàng, hiền sĩ Viśravā (cũng gọi là Ailavila) được sinh ra. Và ông có ba người vợ—những đóa hoa trang sức của dòng Pulastya.

Verse 19

बृहस्पतेः शुभा कन्या नाम्ना वै वेदवर्णिनी । पुष्पोत्कटा च वीका च उभे माल्यवतः सुते

Bṛhaspati có một ái nữ cát tường tên Vedavarṇinī. Puṣpotkaṭā và Vīkā nữa—cả hai đều là con gái của Mālyavat.

Verse 20

केकसी मालिनः कन्या तस्यां देवि शृणु प्रजाः । ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे वरवर्णिनी

Kaikasī, con gái của Mālin—xin nghe đây, hỡi Nữ Thần, về con cháu của nàng—người có dung sắc tuyệt hảo đã sinh trưởng tử là Vaiśravaṇa (Kubera).

Verse 21

अष्टदं हरिच्छ्मश्रुं शंकुकर्णं विलोहितम् । श्वपादं ह्रस्वबाहुं च पिंगलं शुचिभूषणम्

Ngài có tám chiếc răng, râu vàng sẫm; tai như vỏ ốc, sắc đỏ; chân như chân chó và tay ngắn—da vàng sẫm, nhưng được trang sức bằng đồ trang sức thanh sạch.

Verse 22

त्रिपादं तु महाकायं स्थूलशीर्षं महाहनुम् । एवंविधं सुतं दृष्ट्वा विरूपं रूपतस्तदा

Ba chân, thân hình to lớn, đầu dày và hàm mạnh mẽ; thấy người con như thế, dung mạo khi ấy thật dị dạng…

Verse 23

तदा दृष्ट्वाब्रवीत्तं तु कुबेरोऽयमिति स्वयम् । कुत्सायां क्वितिशब्दोयं शरीरं वेरमुच्यते

Bấy giờ, vừa thấy, chính nàng nói: “Đây là Kubera.” Trong ý ghê sợ, người ta dùng âm “kvi-ti”; và thân thể được gọi là “vera” như vật đáng chán ghét.

Verse 24

कुबेरः कुशरीरत्वान्नाम्ना तेन च सोंकितः । तस्य भार्य्याऽभवद्वृद्धिः पुत्रस्तु नलकूबरः

Ngài mang danh “Kubera” vì thân thể không cân xứng. Vợ ngài là Vṛddhi, và con trai ngài là Nalakūbara.

Verse 25

कैकस्यजनयत्पुत्रं रावणं राक्षसाधिपम् । शंकुकर्णं दशग्रीवं पिगलं रक्तमूर्द्धजम्

Kaikasī sinh một người con trai—Rāvaṇa, chúa tể loài Rākṣasa—tai như vỏ ốc, mười cổ, sắc vàng sẫm, tóc đỏ.

Verse 26

वसुपादं विंशद्भुजं महाकायं महाबलम् । कालांजननिभं चैव दंष्ट्रिणं रक्तलोचनम्

Có nhiều chân, hai mươi tay, thân hình vĩ đại và sức mạnh vô song—đen như kohl, có nanh, mắt đỏ rực.

Verse 27

राक्षसेनौजसा युक्तं रूपेण च बलेन च । निसर्गाद्दारुणः क्रूरो रावणाद्रावणः स्मृतः

Được ban cho oai lực dữ dội của loài rākṣasa—vừa có dung mạo vừa có sức mạnh—tự tính vốn đáng sợ và tàn bạo; vì thế được nhớ là Rāvaṇa, “kẻ khiến người khác kêu khóc”.

Verse 28

हिरण्यकशिपुस्त्वासीत्स राजा पूर्वजन्मनि । चतुर्युगानि राजा तु तथा दश स राक्षसः

Trong một kiếp trước, ông chính là vua Hiraṇyakaśipu. Ông trị vì bốn yuga; và thêm mười yuga nữa, ông tồn tại như một rākṣasa.

Verse 29

पंच कोटीस्तु वर्षाणां संख्यताः संख्याया प्रिये । नियुतान्येकषष्टिं च संख्यावद्भिरुदाहृतम्

Hỡi người yêu dấu, số năm được nêu là năm koṭi; lại thêm sáu mươi mốt niyuta—đó là lời của những bậc tinh thông phép đếm.

Verse 30

षष्टिं चैव सहस्राणि वर्षाणां स हि रावणः । देवतानामृषीणां च घोरं कृत्वा प्रजागरम्

Suốt sáu vạn năm, Rāvaṇa giữ sự tỉnh thức ghê rợn, khiến chư thiên và các ṛṣi phải sống trong nỗi kinh hoàng.

Verse 31

त्रेतायुगे चतुर्विंशे रावणस्तपसः क्षयात् । रामं दाशरथिं प्राप्य सगणः क्षयमेयिवान्

Trong Tretā-yuga lần thứ hai mươi bốn, khi quả báo của khổ hạnh đã cạn, Rāvaṇa gặp Rāma Dāśarathi và cùng đoàn quân của mình đi đến diệt vong.

Verse 32

योऽसौ देवि दशग्रीवः संबभूवारिमर्द्दनः । दमघोषस्य राजर्षेः पुत्रो विख्यातपौरुषः

Ôi Nữ Thần, chính Daśagrīva ấy đã trở thành kẻ “nghiền nát quân thù”; ông sinh làm con của bậc vương-ṛṣi Damaghoṣa, lừng danh về dũng lực.

Verse 33

श्रुतश्रवायां चैद्यस्तु शिशुपालो बभूव ह । रावणं कुंभकर्णं च कन्यां शूर्पणखां तथा

Và từ Śrutaśravā, vị Caidya quả thật trở thành Śiśupāla; cũng vậy, bà sinh Rāvaṇa, Kumbhakarṇa, và cả thiếu nữ Śūrpaṇakhā.

Verse 34

विभीषणं चतुर्थं च कैकस्यजनयत्सुतान् । मनोहरः प्रहस्तश्च महापार्श्वः खरस्तथा

Và Kaikasī sinh Vibhīṣaṇa làm người con thứ tư; (bà cũng sinh) Manohara, Prahasta, Mahāpārśva, và cả Khara.

Verse 35

पुष्पोत्कटायास्ते पुत्राः कन्या कुम्भीनसी तथा । त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वश्च राक्षसः । कन्यैका श्यामिका नाम वीकायाः प्रसवः स्मृतः

Đó là các con trai của Puṣpotkaṭā; và cũng có người con gái tên Kumbhīnasī. (Lại có) Triśiras, Dūṣaṇa và rākṣasa Vidyujjihva. Và một người con gái tên Śyāmikā được ghi nhớ là con do Vīkā sinh ra.

Verse 36

इत्येते क्रूरकर्माणः पौलस्त्या राक्षसा नव । विभीषणो विशुद्धात्मा दशमः परिकीर्तितः

Như vậy, chín rākṣasa thuộc dòng Paulastya này đều có hành nghiệp tàn bạo; còn Vibhīṣaṇa—tâm hồn thanh tịnh—được xưng tụng là người thứ mười.

Verse 37

पुलहस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्यालाश्च दंष्ट्रिणः । भूताः पिशाचाः सर्पाश्च शूकरा हस्तिनस्तथा

Con cháu của Pulaha là các loài thú—quả thật tất cả đều hung dữ, có nanh có vuốt. Lại có các loài bhūta, piśāca, rắn, lợn rừng và cả voi nữa.

Verse 38

अनपत्यः क्रतुस्त्वस्मिन्स्मृतो वैवस्वतेंतरे । अत्रेः पत्न्यो दशैवासन्सुन्दर्यश्च पतिव्रताः

Trong Vaivasvata Manvantara này, Kratu được ghi nhớ là không có con. Các phu nhân của Atri có mười vị—xinh đẹp và trọn đạo thủy chung với chồng.

Verse 39

भद्राश्वस्य घृताच्यंता जज्ञिरे दश चाप्सराः

Từ Bhadrāśva và Ghṛtācī đã sinh ra mười vị apsarā.

Verse 40

भद्रा शूद्रा च मद्रा च नलदा जलदा तथा । उर्णा पूर्णा च देवेशि या च गोपुच्छला स्मृता

Bhadrā, Śūdrā, Madrā, Naladā và Jaladā; lại có Urṇā và Pūrṇā nữa, ô Nữ Chúa của chư thiên—và người được ghi nhớ với danh hiệu Gopucchalā.

Verse 41

तथा तामरसा नाम दशमी रक्तकोटिका । एतासां च महादेवि ख्यातो भर्त्ता प्रभाकरः

Và người thứ mười, tên là Tāmarasā, được gọi là Raktakoṭikā. Với tất cả các nàng ấy, ô Đại Nữ Thần, người chồng lừng danh là Prabhākara.

Verse 42

स्वर्भानुना हते सूर्ये पतितेस्मिन्दिवो महीम् । तमोऽभिभूते लोकेस्मिन्प्रभा येन प्रवर्त्तिता

Khi Mặt Trời bị Svarbhānu đánh gục và rơi từ trời xuống đất, khi thế gian này bị bóng tối bao trùm, chính Ngài là người khiến ánh sáng khởi vận hành.

Verse 43

स्वस्ति तेस्त्विति चैवोक्तः पतन्निह दिवाकरः । ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य न पपात यतः प्रभुः

Khi Mặt Trời đang rơi xuống đây, lời chúc “Nguyện an lành đến với ngươi!” đã được thốt lên. Nhờ lời của vị brahmarṣi ấy, Đấng Chúa Tể đã không rơi xuống.

Verse 44

ततः प्रभाकरेत्युक्तः प्रभुरेवं महर्षिभिः । भद्रायां जनयामाम् सोमं पुत्रं यशस्विनम्

Vì thế, các bậc đại hiền gọi Ngài là “Prabhākara”. Với Bhadrā, Ngài sinh ra Soma, người con rạng danh.

Verse 45

त्विषिमान्धर्मपुत्रस्तु सोमो देवो वरस्तु सः । शीतरश्मिः समुत्पन्नः कृत्तिकासु निशाचरः

Soma rực rỡ huy hoàng—quả là con của Dharma, một vị thần tối thắng. Với tia sáng mát lành, Ngài sinh khởi giữa các Kṛttikā, du hành trong đêm.

Verse 46

पिता सोमस्य वै देवि जज्ञेऽत्रिर्भगवानृषिः । तत्रात्रिः सर्वलोकेशं भृत्वा स्वे नयने स्थितः

Quả thật, hỡi Nữ Thần, cha của Soma chính là hiền thánh Atri đầy phúc lành. Tại đó, Atri mang Đấng Chúa Tể của muôn cõi và an lập Ngài ngay trong đôi mắt của mình.

Verse 47

कर्मणा मनसा वाचा शुभान्येव समा चरत् । काष्ठकुड्यशिलाभूत ऊर्द्ध्वबाहुर्महाद्युतिः

Bằng thân, bằng ý và bằng lời, Ngài chỉ thực hành điều cát tường với sự vững bền trọn vẹn. Tựa như gỗ, như vách, như đá—bất động—Ngài đứng giơ tay lên cao, rực sáng đại quang minh.

Verse 48

सुदुस्तरं नाम तपस्तेन तप्तं महत्पुरा । त्रीणि वर्षसहस्राणि दिव्यानि सुरसुंदरि

Hỡi mỹ nữ cõi trời, Ngài đã thực hành khổ hạnh vĩ đại mang danh “Sudustara”, vô cùng khó vượt qua, suốt ba nghìn năm thiêng của chư thiên.

Verse 49

तस्योर्द्ध्वरेतसस्तत्र स्थितस्यानिमिषस्य ह । सोमत्वं वपुरापेदे महाबुद्धेस्तु वै शुभे

Khi đứng tại đó—giữ hạnh phạm hạnh, mắt không chớp trong định—nhờ đại trí tuệ cát tường ấy, thân Ngài đạt đến địa vị Soma.

Verse 50

ऊर्द्ध्वमाचक्रमे तस्य सोमसंभावितात्मनः । नेत्राभ्यां सोमः सुस्राव दशधा द्योतयन्दिशः

Bấy giờ, đối với người mà tự ngã đã thấm nhuần Soma, Soma vươn lên cao; và từ đôi mắt, Soma tuôn ra thành mười dòng, chiếu rạng khắp mười phương.

Verse 51

तद्गर्भं विधिना दृष्टा दिशोदश दधुस्तदा । समेत्य धारयामासुर्न च धर्तुमशक्नुवन्

Thấy tinh túy như bào thai ấy, Phạm Thiên (đấng an bài) theo đúng nghi thức liền truyền cho mười phương tiếp nhận. Họ tụ hội, cố gắng mang giữ, nhưng vẫn không thể nâng đỡ nổi.

Verse 52

स ताभ्यः सहसैवेह दिग्भ्यो गर्भश्च शाश्वतः पपात भावयंल्लोकाञ्छीतांशुः सर्वभावनः

Rồi tinh túy vĩnh cửu như bào thai ấy bỗng rơi khỏi các phương tại đây—Soma, đấng có tia sáng mát lành—nuôi dưỡng các thế giới, đấng nâng đỡ muôn loài.

Verse 53

यदा न धारणे शक्तास्तस्य गर्भस्य ताः स्त्रियः । ततस्ताभ्यः स शीतांशुर्निपपात वसुंधराम्

Khi những hình thái nữ tính ấy (các phương) không còn đủ sức nâng giữ tinh túy như bào thai kia, thì Soma, đấng có tia sáng mát lành, rơi khỏi họ xuống mặt đất.

Verse 54

पतितं सोममालोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः । रथमारोपयामास लोकानां हितका म्यया

Thấy Soma đã rơi xuống, Phạm Thiên—đấng tổ phụ của các thế giới—đặt Ngài lên một cỗ xe, vì ước nguyện đem lợi lạc cho hết thảy thế gian.

Verse 55

स तदैव मया देवि धर्मार्थं सत्यसंगरः । युक्तो वाजिसहस्रेण सितेन सुरसुंदरि

Ngay lúc ấy, hỡi Nữ Thần—ôi bậc tiên nữ tuyệt mỹ—ta vì Dharma mà thắng xe, lấy Chân Thật làm chí nguyện kiên cố, và thắng vào đó một nghìn tuấn mã trắng.

Verse 56

तस्मिन्निपतिते देवि पुत्रेत्रेः परमात्म नि । तुष्टुवुर्ब्रह्मणः पुत्रा मानसाः सप्त ये श्रुताः

Khi người con tối thượng của Atri đã giáng lâm như vậy, hỡi Nữ Thần, bảy người con sinh từ tâm của Phạm Thiên—được truyền tụng trong thánh truyền—đã dâng lời tán tụng Ngài bằng thánh ca.

Verse 57

तथैवांगिरसः सर्वे भृगोश्चैवात्मजास्तथा । ऋग्भिस्तु सामभिश्चैव तथैवांगिरसैरपि

Cũng vậy, tất cả các hiền thánh Āṅgirasa và các con của Bhṛgu nữa, đã tán dương Ngài bằng thánh tụng Ṛg-veda, bằng điệu ca Sāma-veda, và cả bằng các thần chú theo truyền thống Āṅgirasa.

Verse 58

तस्य संस्तूयमानस्य तेजः सोमस्य भास्वतः । आप्यायमानं लोकांस्त्रीन्भासयामास सर्वशः

Khi Soma rực rỡ ấy đang được tán tụng, quang huy của Ngài—càng lúc càng tăng trưởng—đã chiếu soi khắp ba cõi, lan tỏa mọi phương.

Verse 59

स तेन रथमुख्येन सागरांतां वसुंधराम् । त्रिःसप्तकृत्वोतियशाश्चकाराभिप्रदक्षिणम्

Bấy giờ, bậc vinh quang rạng rỡ ấy, với cỗ xe tối thượng kia, đã đi nhiễu quanh trái đất được biển cả bao bọc—ba lần bảy lượt.

Verse 60

तस्य यच्चापि तत्तेजः पृथिवीमन्वपद्यत । ओषध्यस्ताः समुत्पन्नास्ते जसाऽज्वलयन्पुनः

Và bất cứ phần huy quang nào của Ngài thấm nhập, lan tràn vào lòng đất—các thảo dược liền sinh khởi, và chính nhờ ánh rạng ấy mà chúng lại tỏa sáng lần nữa.

Verse 61

ताभिर्धिनोत्ययं लोकं प्रजाश्चैव चतुर्विधाः । ओषध्यः फलपाकांताः कणाः सप्तदश स्मृताः

Nhờ các thảo dược ấy mà thế gian này được nâng đỡ, và các loài hữu tình thuộc bốn dạng cũng vậy. Những cây trồng, chín đến quả và mùa gặt, được ghi nhớ là ‘ngũ cốc’ gồm mười bảy loại.

Verse 62

व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमा अणवस्तिलाः

Lúa gạo, lúa mạch, lúa mì, kê, và mè—

Verse 63

प्रियंगुः कोविदारश्च कोरदूषाः सतीनकाः । माषा मुद्गा मसूराश्च निष्पावाः सकुलत्थकाः

Priyaṅgu, kovidāra, koradūṣa, satīna; đậu đen (black gram), đậu xanh (green gram), đậu lăng; niṣpāva và kulattha nữa—

Verse 64

आढक्यश्चणकाश्चैव कणाः सप्तदश स्मृताः । इत्येता ओषधीनां च ग्राम्याणां जातयः स्मृताः

Và āḍhakī cùng đậu gà (chickpea) nữa—như vậy ‘ngũ cốc’ được ghi nhớ là mười bảy loại. Quả thật, đây là những giống cây trồng được nhớ đến trong các loài thảo mộc.

Verse 65

ओषध्यो यज्ञियाश्चैव ग्राम्या रण्याश्चतुर्द्दश । व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमास्त्वणवस्तिलाः

Các dược thảo dùng trong tế lễ có mười bốn loại, gồm cả loại trồng và loại mọc rừng: lúa gạo, lúa mạch, lúa mì, kê, và mè.

Verse 66

प्रियंगुषष्ठा इत्येते सप्तमास्तु कुलत्थकाः । श्यामाकास्त्वथ नीवारा जर्तिलाः सगवेधुकाः

Cho đến priyaṅgu là thứ sáu—được liệt kê như vậy; thứ bảy là hạt kulattha. Rồi đến śyāmāka, nīvāra, jartila, cùng với gavedhuka.

Verse 67

ऊरुविन्दा मर्कटकास्तथा वेणुयवाश्च ये । ग्राम्यारण्यास्तथा ह्येता ओषध्यस्तु चतुर्दश

Ūruvindā, Markaṭakā và Veṇuyavā—cùng với các loại trồng trong làng và mọc nơi rừng núi—được nói là mười bốn hạng dược thảo.

Verse 68

तृणगुल्मलता वीरुद्वल्लीगुच्छादि कोटिशः । एतेषामधिपश्चन्द्रो धारयत्यखिलं जगत्

Cỏ, bụi cây, dây leo, dây bò, lùm rậm và muôn vàn loài sinh trưởng—trên tất cả, Mặt Trăng là bậc chủ; nhờ chúng mà Ngài nâng đỡ toàn thế gian.

Verse 69

ज्योत्स्नाभिर्भगवान्सोमो जगतो हितकाम्यया । ततस्तस्मै ददौ राज्यं ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः

Đức Soma chí phúc, bằng ánh trăng của mình và với tâm nguyện lợi ích cho thế gian, đã làm việc vì an lạc của muôn loài. Vì thế, Phạm Thiên—bậc tối thượng trong hàng người biết Phạm—đã ban cho Ngài quyền vương trị.

Verse 70

बीजौषधीनां विप्राणां मंत्राणां च वरानने । सोऽभिषिक्तो महातेजा राजा राज्ये निशाकरः

Hỡi người có dung nhan diễm lệ, Ngài đã được làm lễ quán đảnh tấn phong làm vị vua rực sáng—Đấng tạo nên đêm (Mặt Trăng)—để cai quản hạt giống và dược thảo, các Bà-la-môn, và cả các thần chú nữa.

Verse 71

त्रींल्लोकान्भावयामास स्वभासा भास्वतां वरः । तं सिनी च कुहूश्चैव द्युतिःपुष्टिः प्रभा वसुः

Bậc tối thắng trong hàng những đấng rực sáng, Ngài đã làm hoan hỷ và nuôi dưỡng ba cõi bằng chính quang huy của mình. Sinī và Kuhū, cùng Dyuti, Puṣṭi, Prabhā và Vasu, đều hầu cận Ngài.

Verse 72

कीर्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नव देव्यः सिषेविरे । सप्तविंशतिरिंदोस्तु दाक्षायण्यो महाव्रताः

Kīrti, Dhṛti và Lakṣmī—cùng các nữ thần khác—tổng cộng chín vị Thiên nữ đã phụng sự Ngài. Và hai mươi bảy ái nữ của Dakṣa, những bậc nữ nhân giữ đại nguyện, thuộc về Indu (Mặt Trăng).

Verse 73

ददौ प्राचेतसो दक्षो नक्षत्राणीति या विदुः । स तत्प्राप्य मह्द्राज्यं सोमः सोमवतां वरः

Dakṣa, con của Pracetā, đã ban cho Ngài những vị được biết đến là các Nakṣatra (tinh tú). Đạt được quyền uy lớn lao ấy, Soma—bậc tối thắng trong hàng những đấng như Soma—hưng thịnh trong vương quyền của mình.

Verse 74

समाजह्रे राजसूयं सहस्रशतदक्षिणम् । हिरण्यगर्भश्चोद्गाता ब्रह्मा ब्रह्मत्वमेयिवान्

Rồi Ngài cử hành đại tế Rājasūya, với lễ vật bố thí lên đến một trăm nghìn. Hiraṇyagarbha làm vị Udgātṛ xướng tụng, và Brahmā—đã đạt địa vị Phạm thiên—chủ tọa nghi lễ.

Verse 75

सदस्यस्तस्य भगवान्हरिर्नारायणः प्रभुः । सनत्कुमारप्रमुखैराद्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः

Trong nghi lễ ấy, chính Đức Hari—Nārāyaṇa, bậc Chúa Tể—ngự làm thành viên chủ lễ, được vây quanh bởi các Brahmarṣi nguyên sơ, đứng đầu là Sanatkumāra.

Verse 76

दक्षिणामददात्सोमस्त्रींल्लोकांस्तु वरानने । तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश्च वै शुभे

Hỡi người đẹp dung nhan, Soma đã ban dakṣiṇā như thể dâng cả ba cõi, trao cho các Brahmarṣi tối thượng ấy và cho các thành viên của hội tế lễ, hỡi bậc cát tường.

Verse 77

प्राप्यावभृथमव्यग्रः सर्वदेवर्षिपूजितः । अतिराजति राजेन्द्रो दशधा भावयन्दिशः

Khi đã đến avabhṛtha—lễ tắm thanh tịnh kết thúc—với tâm an nhiên không xao động, lại được chư thiên và các hiền thánh tôn kính, vị vua trong các vua ấy rực rỡ phi thường, soi sáng mười phương theo muôn vẻ.

Verse 78

तेन तत्प्राप दुष्प्राप्यमैश्वर्य्यमकृता त्मभिः । स एवं वर्त्तते चन्द्रश्चात्रेय इति विश्रुतः

Nhờ công đức ấy, ông đạt được vương quyền khó bề với tới đối với kẻ không tự chế. Vì thế, Mặt Trăng an trụ trong trạng thái ấy, được truyền tụng với danh xưng “Cātreya”.