Adhyaya 2

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कथाया लक्षणं ब्रूहि गुणदोषान्सविस्तरान् । आर्षेयपौरुषेयाणां काव्यचिह्नपरीक्षणम् । कथं ज्ञेयं महाबुद्धे श्रोतुमिच्छामहे वयम्

Các hiền giả thưa rằng: “Xin hãy nói cho chúng tôi dấu hiệu của một thánh truyện—công đức và lỗi lầm một cách tường tận—cùng tiêu chuẩn khảo xét các tác phẩm thuộc nguồn gốc thánh kiến (ārṣeya) và nguồn gốc nhân gian (pauruṣeya). Ôi bậc đại trí, làm sao biết cho chân thật? Chúng tôi nguyện được nghe.”

Verse 2

सूत उवाच । अथ संक्षेपतो वक्ष्ये पुराणानामनुक्रमम् । लक्षणं चैव संख्यां च उक्तभेदांस्तथैव च

Sūta thưa: “Nay ta sẽ nói vắn tắt về thứ tự đúng đắn của các Purāṇa—các đặc tướng, số lượng, và những phân loại truyền thống của chúng nữa.”

Verse 3

पुरा तपश्चचारोग्रममराणां पितामहः । आविर्भूतास्ततो वेदाः सषडंगपदक्रमाः

Thuở xưa, Đấng Tổ Phụ của chư thiên, Brahmā, đã tu khổ hạnh mãnh liệt. Bấy giờ các Veda hiển lộ—đầy đủ sáu bộ phụ trợ và trật tự tụng đọc cùng văn từ chuẩn định.

Verse 4

ततः पुराणमखिलं सर्वशास्त्रमयं ध्रुवम् । नित्यशब्दमयं पुण्यं शत कोटिप्रविस्तरम्

Rồi toàn thể kho tàng Purāṇa hiển lộ—vững bền và đầy thẩm quyền, hàm chứa tinh túy của mọi kinh điển; thanh tịnh, kết thành bởi lời thánh ngôn vĩnh cửu, và mênh mông—trải rộng đến một trăm koṭi (câu kệ).

Verse 5

निर्गतं ब्रह्मणो वक्त्राद्ब्राह्मं वैष्णवमेव च । शैवं भागवतं चैव भविष्यं नारदीयकम्

Từ miệng Phạm Thiên (Brahmā) tuôn ra các Purāṇa: Brāhma, Vaiṣṇava, Śaiva, Bhāgavata, Bhaviṣya và Nāradīya.

Verse 6

मार्कण्डेयमथाग्नेयं ब्रह्मवैवर्तमेव च । लैङ्गं तथा च वाराहं स्कांदं वामनमेव च

Lại còn có Mārkaṇḍeya, Āgneya, Brahma-vaivarta, Laiṅga, Vārāha, Skānda và Vāmana (Purāṇa).

Verse 7

कौर्म्यं मात्स्यं गारुडं च वायवीयमनन्तरम् । अष्टादशं समुद्दिष्टं सर्वपातकनाशनम्

(Và) Kaurma, Mātsya, Gāruḍa, rồi tiếp đến Vāyavīya—như vậy mười tám Đại Purāṇa được tuyên thuyết, có năng lực diệt trừ mọi tội lỗi.

Verse 8

एकमेव पुरा ह्यासीद्ब्रह्माण्डं शतकोटिधा

Thuở xưa, quả thật Brahmāṇḍa (trứng vũ trụ/Purāṇa Brahmāṇḍa) chỉ là một; nhưng về dung lượng thì rộng đến một trăm koṭi.

Verse 9

ततोऽष्टादशधा कृत्वा वेदव्यासो युगेयुगे । प्रख्यापयति लोकेऽस्मिन्साक्षान्नारायणांशजः

Bấy giờ, chia thành mười tám phần, ngài Vedavyāsa trong mỗi thời đại tuyên dương nơi thế gian này—ngài chính là phần hóa thân trực tiếp của Nārāyaṇa.

Verse 10

अन्यान्युपपुराणानि मुनिना कथितानि तु । तानि वः कथयिष्यामि संक्षेपादवधार्यताम्

Các Upapurāṇa khác cũng đã được bậc hiền triết truyền dạy. Ta sẽ kể cho các ngươi một cách tóm lược—hãy ghi nhớ cẩn trọng.

Verse 11

आद्यं सनत्कुमारोक्तं नारसिंहमतः परम् । तृतीयं स्कान्दमुद्दिष्टं कुमारेणानुभाषितम्

“Trước hết là (Upapurāṇa) do Sanatkumāra thuyết; kế đến là giáo pháp của Nārasiṃha. Thứ ba được tuyên xưng là Skānda, lại do Kumāra thuật lại.”

Verse 12

चतुर्थं शिवधर्माख्यं साक्षान्नन्दीशभाषितम् । दुर्वाससोक्तमाश्चर्य्यं नारदोक्तमतः परम्

“Thứ tư gọi là Śivadharma, do chính Nandīśa trực tiếp thuyết. Kế đó là Āścarya do Durvāsas nói; rồi đến bản do Nārada thuyết.”

Verse 13

कापिलं मानवं चैव तथैवोशनसेरितम् । ब्रह्माण्डं वारुणं चान्यत्कालिकाह्वयमेव च

“(Còn có) Kāpila, Mānava, và cả bản do Uśanas truyền dạy; lại có Brahmāṇḍa, Vāruṇa, và một bản khác mang danh Kālikā.”

Verse 14

माहेश्वरं तथा सांबं सौरं सर्वार्थसंचयम् । पराशरोक्तं परमं मारीचं भार्गवाह्वयम्

Lại nữa có các bộ: Māheśvara, Sāmba và Saura—một kho tóm lược mọi mục đích. Có bản tối thượng do Parāśara thuyết; có Mārīca; và bản được gọi là Bhārgava.

Verse 15

एतान्युपपुराणानि कथितानि द्विजोत्तमाः

Những Upapurāṇa ấy đã được tuyên thuyết, hỡi các bậc tối thắng trong hàng Nhị-sinh.

Verse 16

ऋषय ऊचुः । पुराणसंख्यामाचक्ष्व सूत विस्तरशः क्रमात् । दानधर्ममशेषज्ञ यथावदनुपूर्वशः

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Hỡi Sūta, xin giảng rõ, theo thứ tự và tường tận, số lượng các Purāṇa—từng bước, đúng pháp—hỡi bậc thấu suốt trọn vẹn Dharma của bố thí (dāna).”

Verse 17

सूत उवाच । इदमेव पुराणेऽस्मिन्पुराणपुरुषस्तदा । यदुक्तवान्स विश्वात्मा मनवे तन्निबोधत

Sūta thưa: “Ngay trong Purāṇa này, thuở trước, Purāṇa-Puruṣa—Linh Hồn của vũ trụ—đã nói với Manu. Hãy lắng nghe và thấu hiểu lời dạy ấy.”

Verse 18

पुराणं सर्वशास्त्राणां ब्रह्माण्डं प्रथमं स्मृतम् । अनन्तरं च वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः

Trong mọi śāstra, Brahmāṇḍa Purāṇa được ghi nhớ là bộ đầu tiên. Rồi tiếp đó, từ các miệng của Ngài, các Veda tuôn xuất ra.

Verse 19

पुराणमेकमेवासीत्तस्मिन्कल्पान्तरेतथा । त्रिवर्गसाधनं पुण्यं शतकोटिप्रविस्तरम्

Trong chu kỳ kiếp xưa ấy, Purāṇa thật chỉ có một. Đó là thánh thiện, là phương tiện thành tựu ba mục tiêu đời người, và rộng lớn—lan đến một trăm koṭi (câu/đoạn).

Verse 20

विनिर्दग्धेषु लोकेषु कृष्णेनानन्तरूपिणा । साङ्गांश्च चतुरो वेदान्पुराणन्यायविस्तरम्

Khi các thế giới đã bị thiêu rụi hoàn toàn trong thời tan hoại, Kṛṣṇa—Đấng mang vô lượng hình tướng—đã phục hồi bốn bộ Veda cùng các bộ phụ trợ, và cả Purāṇa, được triển khai theo đúng phương pháp và lý luận chính đáng.

Verse 21

मीमांसां धर्मशास्त्रं च परिगृह्यात्मसात्कृतम् । मत्स्यरूपेण च पुनः कल्पादावुदकार्णवे

Ngài thâu nhận Mīmāṃsā và các bộ luận về Dharma, khiến chúng hoàn toàn thuộc về mình; rồi một lần nữa, vào đầu kiếp, giữa đại dương vũ trụ, Ngài hiện thân làm Cá (Matsya).

Verse 22

अशेषमेव कथितं ब्रह्मणे दिव्यचक्षुषे । ब्रह्मा जगाद च मुनींस्त्रिकालज्ञानदर्शनः

Tất cả, không sót một điều nào, đã được truyền dạy cho Brahmā—Đấng có thiên nhãn. Rồi Brahmā, với tuệ kiến biết rõ ba thời, đã tuyên thuyết điều ấy cho các bậc hiền triết.

Verse 23

प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणस्याभवत्ततः

Từ đó, sự truyền bá của mọi śāstra—và của truyền thống Purāṇa—đã được khai sinh.

Verse 24

ततः कालक्रमेणासौ व्यासरूपधरो हरिः । अष्टादशपुराणानि संक्षेप्स्यति युगेयुगे

Rồi theo dòng thời gian, chính Hari—thị hiện thân Vyāsa—sẽ lược kết mười tám bộ Purāṇa trong mỗi thời đại, mỗi yuga.

Verse 25

चतुर्लक्षप्रमाणानि द्वापरेद्वापरे सदा । तदाष्टादशधा कृष्णा भूर्लोकेऽस्मिन्प्रभाषते

Các Purāṇa ấy, trong mỗi thời Dvāpara, luôn có quy mô bốn lakh (bốn trăm nghìn) câu kệ; rồi Kṛṣṇa tuyên thuyết tại cõi người này, chia thành mười tám phần.

Verse 26

अद्याऽपि देवलोके तु शतकोटिप्रविस्तरम् । तदर्थोऽत्र चतुर्लक्षः संक्षेपेण निवेशितः

Cho đến hôm nay, nơi cõi chư thiên, bản văn ấy trải rộng trọn vẹn đến một trăm koṭi; nhưng tại đây, ý nghĩa của nó được ghi lại vắn tắt thành bốn lakh.

Verse 27

पुराणानि दशाष्टौ च सांप्रतं तदिहोच्यते । नामतस्तानि वक्ष्यामि संख्यां च मुनिसत्तमाः

Nay tại đây, mười tám bộ Purāṇa được nhắc đến. Ta sẽ nêu danh xưng của chúng, cùng số lượng câu kệ, hỡi các bậc hiền thánh tối thắng.

Verse 28

ब्रह्मणाऽभिहितं पूर्वं यावन्मात्रं मरीचये । ब्राह्मं तद्दशसाहस्रं पुराणं तदिहोच्यते

Điều mà Brahmā thuở trước đã giảng dạy cho Marīci—dù quy mô bao nhiêu—nay tại đây được gọi là Brāhma Purāṇa, gồm mười nghìn câu kệ.

Verse 29

लिखित्वा तच्च यो दद्याज्जलधेनुसमन्वितम् । वैशाख्यां पौर्णमास्यां च ब्रह्मलोके महीयते

Ai cho chép lại bản văn này và đem cúng thí cùng lễ vật “bò nước” (jaladhenu) vào ngày rằm tháng Vaiśākha, người ấy được tôn vinh nơi cõi Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 30

एतदेव यदा पद्ममभूद्धैरण्मयं जगत् । तद्वृत्तांताश्रयांतं तत्पाद्ममित्युच्यते बुधैः

Chính bản ký sự này thuộc về thời khi hoa sen hiện khởi và vũ trụ trở nên rực vàng; vì nương tựa vào câu chuyện ấy, bậc hiền trí gọi đó là Purāṇa Pādmā (Padma).

Verse 31

पाद्मं तत्पञ्चपञ्चाशत्सहस्राणीह पठ्यते । तत्पुराणं च यो दद्यात्सुवर्णकमलान्वितम् । ज्येष्ठे मासि तिलैर्युक्तं सोऽश्वमेधफलं लभेत्

Tại đây, Purāṇa Pādmā được tụng đọc gồm năm mươi lăm nghìn câu kệ. Ai đem dâng tặng Purāṇa ấy, kèm những hoa sen bằng vàng và có lễ vật mè trong tháng Jyeṣṭha, người ấy đạt công đức ngang bằng tế lễ Aśvamedha.

Verse 32

वाराहकल्पवृत्तान्तमधिकृत्य परात्परः । यत्राह धर्मानखिलांस्तदुक्तं वैष्णवं विदुः

Bài thuyết giảng lấy chuyện Vārāha Kalpa làm chủ đề, nơi Đấng Tối Thượng trên mọi tối thượng tuyên bày trọn vẹn các pháp dharma, được biết là Vaiṣṇava (Purāṇa).

Verse 33

चरितैरञ्चितं विष्णोस्तल्लोके वैष्णवं विदुः । त्रयोविंशतिसाहस्रं पुराणं तत्प्रकीर्तितम्

Purāṇa được điểm trang bằng những công hạnh của thần Viṣṇu được thế gian biết đến là Vaiṣṇava; và được tuyên xưng gồm hai mươi ba nghìn câu kệ.

Verse 34

तदाषाढे च यो दद्याद्घृतधेनुसमन्वितम् । पौर्णमास्यां विशुद्धायां सं पदं याति वैष्णवम्

Vào tháng Āṣāḍha, ai dâng tặng phẩm ấy kèm ‘bò bơ ghee’ vào ngày rằm thanh tịnh, người ấy đạt đến cảnh giới Vaiṣṇava tối thượng.

Verse 35

श्रुतकल्पप्रसङ्गेन धर्मान्वायुरथाब्रवीत् । यत्र तद्वायवीयं स्याद्रुद्रमाहात्म्यसंयुतम्

Nhân mạch chuyện về Śruta Kalpa, thần Vāyu bấy giờ giảng dạy các nguyên lý của dharma. Bản kinh nơi điều ấy được ghi, kết hợp với sự tôn vinh Rudra, được gọi là Purāṇa Vāyavīya.

Verse 36

चतुर्विंशतिसाहस्रं नाना वृत्तान्तसंयुतम् । धर्मार्थकाममोक्षैश्च साधुवृत्तसमन्वितम्

Người ta nói bản kinh gồm hai mươi bốn nghìn câu kệ, đầy ắp nhiều sự tích, và được trang bị giáo huấn về dharma, artha, kāma, mokṣa, cùng hạnh kiểm của bậc hiền thiện.

Verse 37

श्रावण्यां श्रावणे मासि गुडधेनुसमन्वितम् । यो दद्याद्दधिसंयुक्तं ब्राह्मणाय कुटुम्बिने । शिवलोके स पूतात्मा कल्पमेकं वसेन्नरः

Vào ngày rằm Śrāvaṇī trong tháng Śrāvaṇa, ai dâng tặng phẩm theo nghi thức, kèm ‘bò đường thốt nốt’ và cùng sữa chua cho một brāhmaṇa gia chủ, người ấy tâm hồn thanh tịnh, an trú trong cõi của Śiva trọn một kalpa.

Verse 38

पुनः संजायते मर्त्यो ब्राह्मणो वेदवित्तमः । वेदविद्यार्थतत्त्वज्ञो व्याख्यातत्त्वार्थवित्तमः

Người ấy lại tái sinh làm một brāhmaṇa, bậc tối thắng trong hàng người biết Veda—thấu hiểu chân nghĩa và nguyên lý của tri thức Veda, xuất sắc trong việc phân định và diễn giải ý nghĩa chân thật của Veda.

Verse 39

यत्राधिकृत्य गायत्रीं वर्ण्यते धर्मविस्तरः । वृत्रासुरवधोपेतं तद्भागवतमुच्यते

Bản kinh nào lấy thần chú Gāyatrī làm nền tảng, diễn bày sự quảng đại của Dharma, lại gồm cả việc diệt Vṛtrāsura, thì được gọi là Bhāgavata (Purāṇa).

Verse 40

सारस्वतस्य कल्पस्य मध्ये ये स्युर्नरामराः । तद्वृत्तान्तोद्भवं पुण्यं पुण्योद्वाहसमन्वितम्

Những hữu tình—người và chư thiên—tồn tại giữa Sārasvata Kalpa: từ các sự tích của họ phát sinh một thiên truyện thanh tịnh ban phước đức, kèm theo các nghi lễ cát tường và những pháp hành thánh thiện.

Verse 41

लिखित्वा तच्च यो दद्याद्धेमसिंहसमन्वितम् । पौर्णमास्यां प्रौष्ठपद्यां स याति परमां गतिम्

Ai cho chép lại bản kinh ấy và đem cúng dường cùng một tòa sư tử bằng vàng, vào ngày rằm tháng Prauṣṭhapada, người ấy đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 42

अष्टादशसहस्राणि पुराणं तत्प्रकीर्तितम्

Purāṇa ấy được tuyên xưng là gồm mười tám nghìn (18.000) bài kệ.

Verse 43

यत्राह नारदो धर्मान्बृहत्कल्पाश्रयांस्त्विह । पञ्चविंशत्सहस्राणि नारदीयं तदुच्यते

Purāṇa nào mà tại đây hiền thánh Nārada đã thuyết giảng các nguyên lý Dharma nương trên Bṛhat-kalpa, thì được gọi là Nāradiya, gồm hai mươi lăm nghìn (25.000) bài kệ.

Verse 44

तदिषे पञ्चदश्यां तु यो दद्याद्धेनुसंयुतम् । उत्तमां सिद्धिमाप्नोति इह लोके परत्र च । सर्वान्कामानवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा

Vào ngày rằm (ngày thứ mười lăm) của tháng Iṣe (Āśvina), ai bố thí kèm theo một con bò sẽ đạt thành tựu tối thượng, cả ở đời này lẫn đời sau. Người ấy được mọi điều mong cầu; không cần nghi ngờ hay do dự thêm nữa.

Verse 45

यत्राधिकृत्य शकुनीन्धर्माधर्मविचारणम् । पुराणं नवसाहस्रं मार्कण्डेयं तदुच्यते

Bộ Purāṇa lấy loài chim làm căn cứ để khảo xét dharma và adharma, ấy được gọi là Mārkaṇḍeya, gồm chín nghìn bài kệ.

Verse 46

परिलिख्य च यो दद्यात्सौवर्णकरिसंयुतम् । कार्तिक्यां पौण्डरीकस्य यज्ञस्य फलभाग्भवेत्

Lại nữa, ai cho sao chép đúng phép rồi đem cúng dường cùng một con voi bằng vàng vào tháng Kārtika, người ấy được dự phần công đức của tế lễ Pauṇḍarīka.

Verse 47

यत्तदीशानकल्पस्य वृत्तान्तमधिकृत्य च । वशिष्ठायाऽग्निना प्रोक्तमाग्नेयं तत्प्रचक्षते

Bộ (Purāṇa) lấy chuyện tích của Īśāna-kalpa làm đề tài, do thần Agni thuyết dạy cho Vasiṣṭha—được biết đến với danh xưng Āgneya.

Verse 48

लिखित्वा तच्च यो दद्याद्धेमपद्मसमन्वितम् । मार्गशीर्षे विधानेन तिलधेनुयुतं तथा । तच्च षोडशसाहस्रं सर्वक्रतुफलप्रदम्

Ai cho chép lại bản kinh ấy rồi đem cúng dường cùng một đóa sen vàng, và theo đúng nghi thức, vào tháng Mārgaśīrṣa lại dâng thêm lễ “bò mè” (bò kèm vừng), thì kinh ấy được nói là gồm mười sáu nghìn bài kệ và ban quả báo của mọi tế lễ.

Verse 49

यत्राधिकृत्य माहात्म्यमादित्यस्य चतुर्मुखः । अघोरकल्पवृत्तान्तप्रसंगेन जगत्पतिः । मनवे कथयामास भूतग्रामस्य लक्षणम्

Trong bộ Purāṇa ấy, đấng Brahmā bốn mặt, Chúa tể của thế gian, khi nêu lên đại uy đức của Āditya và nhân mạch chuyện Aghora-kalpa, đã giảng cho Manu về những đặc tướng của toàn thể muôn loài hữu tình.

Verse 50

चतुर्दशसहस्राणि तथा पञ्चशतानि च । भविष्यचरितप्रायं भविष्यं तदिहोच्यते

Gồm mười bốn nghìn, lại thêm năm trăm (kệ): tại đây được gọi là Bhaviṣya, phần lớn chuyên thuật chuyện về những điều sẽ xảy đến trong tương lai.

Verse 51

तत्पौषमासि यो दद्यात्पौर्णमास्यां विमत्सरः । गुडकुम्भसमायुक्तमग्निष्टोमफलं लभेत्

Ai không lòng ganh ghét, vào ngày rằm tháng Pauṣa, đem dâng một vò đầy đường thốt nốt (jaggery), người ấy đạt phước đức ngang với lễ tế Agniṣṭoma.

Verse 52

रथंतरस्य कल्पस्य वृत्तान्तमधिकृत्य च । सावर्णिना नारदाय कृष्णमाहात्म्यसंयुतम् । प्रोक्तं ब्रह्मवराहस्य चरितं वर्ण्यतेऽत्र च

Lại nữa, nêu chuyện tích của Rathaṃtara-kalpa, Sāvarṇi đã truyền dạy cho Nārada, kèm theo sự tán dương đại uy đức của Kṛṣṇa; và tại đây cũng thuật lại các công hạnh của Brahma-Varāha.

Verse 53

तदष्टादशसाहस्रं ब्रह्मवैवर्तमुच्यते । पुराणं ब्रह्मवैवर्तं यो दद्याद्ब्राह्मणोत्तमे । माघमासे पौर्णमास्यां ब्रह्मलोके महीयते

Bản ấy gồm mười tám nghìn (kệ), gọi là Brahma-vaivarta. Ai đem Purāṇa Brahma-vaivarta dâng tặng một vị brāhmaṇa ưu tú vào ngày rằm tháng Māgha, người ấy được tôn vinh nơi cõi Phạm thiên (Brahma-loka).

Verse 54

यत्राग्निलिङ्गमध्यस्थः प्राह देवो महेश्वरः । धर्मार्थकाममोक्षार्थानाग्नेयमधिकृत्य च

Tại đó, Đức Maheśvara ngự giữa Agni-liṅga mà phán dạy, lấy giáo pháp Āgneya làm đề mục—con đường đưa đến dharma, artha, kāma và mokṣa.

Verse 55

कल्पं तल्लैङ्गमित्युक्तं पुराणं ब्रह्मणा स्वयम्

Kalpa ấy được chính Phạm Thiên (Brahmā) gọi là “Laiṅga”, tức Liṅga Purāṇa.

Verse 56

तदेकादशसाहस्रं फाल्गुन्यां यः प्रयच्छति । तिलधेनुसमायुक्तं स याति शिवसात्म्यताम्

Ai vào tháng Phālguna đem cúng dường bản kinh ấy gồm mười một nghìn câu, lại kèm lễ thí “bò mè” (tiladhenu), người ấy đạt sự hiệp nhất với Śiva, đồng thể với cảnh giới của Ngài.

Verse 57

महावराहस्य पुनर्माहात्म्यमधिकृत्य च । विष्णुनाऽभिहितं क्षोण्यै तद्वाराहमिहोच्यते

Lại nữa, nêu lên đại oai đức của Đại Varāha: điều mà Viṣṇu đã phán với Đất Mẹ được gọi ở đây là Vārāha (Purāṇa/giáo pháp).

Verse 58

मानवस्य प्रसंगेन धन्यस्य मुनिसत्तमाः । चतुर्विंशत्सहस्राणि तत्पुराणमिहोच्यते

Hỡi các bậc hiền triết tối thượng, nhân mạch chuyện về Mānavā (liên hệ Manu) đầy phúc lành, Purāṇa ấy được nói ở đây gồm hai mươi bốn nghìn câu.

Verse 59

काञ्चनं गरुडं कृत्वा तिलधेनुसमन्वितम् । पौर्णमास्यामथो दद्याद्ब्राह्मणाय कुटुम्बिने । वाराहस्यप्रसादेन पदमाप्नोति वैष्णवम्

Làm tượng Garuḍa bằng vàng, kèm theo lễ thí “bò mè” (tiladhenu), vào ngày rằm nên dâng cho một Bà-la-môn gia chủ; nhờ ân sủng của Varāha, người ấy đạt đến cảnh giới/đạo tràng của Vaiṣṇava.

Verse 61

स्कांदं नाम पुराणं तदेकाशीति निगद्यते । सहस्राणि शतं चैकमिति मर्त्येषु पठ्यते

Purāṇa mang danh Skānda được tuyên xưng là tám mươi mốt nghìn; nhưng trong cõi người, lại được tụng đọc là “một trăm lẻ một nghìn” (bài kệ).

Verse 62

परिलेख्य च यो दद्याद्धेमशूलसमन्वितम् । शैवं स पदमाप्नोति मकरोपगमे रवेः

Ai sau khi khắc vạch hình/ấn ký cho đúng phép, rồi bố thí cùng với cây tam xoa bằng vàng—vào lúc Mặt Trời nhập cung Ma-kết—thì đạt đến cảnh giới tối thượng của Śiva.

Verse 63

त्रिविक्रमस्य माहात्म्यमधिकृत्य चतुर्मुखः । त्रिवर्गमभ्यधात्तत्तु वामनं परिकीर्तितम्

Nói về sự vĩ đại của Trivikrama, Đấng Bốn Mặt (Brahmā) đã giảng bày “tam mục đích” của đời người; và bản thuyết ấy được tôn xưng là Vāmana (Purāṇa/giáo thuyết).

Verse 64

पुराणं दशसाहस्रं कौर्मकल्पानुगं शिवम्

Một Purāṇa gồm mười nghìn bài kệ, cát tường, thuộc về Śiva và phù hợp với Kaurma-kalpa (chu kỳ vũ trụ của Kurma).

Verse 65

यः शरद्विषुवे दद्याद्धेमवस्त्रसमन्वितम् । क्षौमावृतं युतं धेन्वा स पदं याति वैष्णवम्

Ai vào ngày thu phân mà bố thí lễ vật kèm tấm vải vàng, lại dâng một con bò được phủ vải lanh, người ấy sẽ đạt đến cõi cư trú tối thượng của bậc Vaiṣṇava (thuộc Viṣṇu).

Verse 66

यच्च धर्मार्थकामानां मोक्षस्य च रसातले । माहात्म्यं कथयामास कूर्मरूपी जनार्दनः

Và vinh quang của dharma, artha, kāma, cùng cả mokṣa—được truyền dạy nơi Rasātala—đã được Janārdana, trong hình tướng Rùa (Kūrma), thuật lại.

Verse 67

इन्द्रद्युम्नप्रसंगेन ऋषीणां शक्रसन्निधौ । सप्तदशसहस्राणि लक्ष्मीकल्पानुषङ्गिकम्

Nhân câu chuyện về Indradyumna—trước mặt Śakra và giữa hội chúng các bậc ṛṣi—một bản tường thuật dài đến mười bảy nghìn (câu kệ), liên hệ với Lakṣmī-kalpa, đã được thuyết giảng.

Verse 68

यो दद्यादयने कौर्मं हेमकूर्मसमन्वितम् । गोसहस्रप्रदानस्य स फलं प्राप्नुयान्नरः

Ai vào lúc ayana (kỳ chuyển chí) mà bố thí lễ Kaurma kèm một con rùa bằng vàng, người ấy sẽ được phước đức ngang với việc dâng tặng một nghìn con bò.

Verse 69

श्रुतीनां यत्र कल्पादौ प्रवृत्त्यर्थं जनार्दनः । मत्स्यरूपी च मनवे नरसिंहोपवर्णनम्

Tại nơi ấy, vào buổi đầu của một kalpa, vì muốn khiến các Śruti (Veda) được khởi động lưu hành, Janārdana đã mang hình tướng Cá (Matsya) và thuật cho Manu nghe chuyện về Narasiṃha.

Verse 70

अधिकृत्याब्रवीत्सप्तकल्पवृत्तं मुनिव्रताः । तन्मात्स्यमिति जानीध्वं सहस्राणि चतुदर्श

Hỡi các bậc hiền triết giữ giới nguyện thanh tịnh, Ngài đã nói về những biến cố của bảy kiếp (kalpa); hãy biết đó là bản “Mātsya”, gồm mười bốn nghìn câu kệ.

Verse 71

विषुवे हैममत्स्येन धेन्वा क्षौमयुगान्वितम् । यो दद्यात्पृथिवी तेन दत्ता भवति चाखिला

Ai vào ngày điểm phân (equinox) mà bố thí kèm một con cá vàng, cùng một con bò được trang bị đôi tấm vải lanh—thì người ấy như đã dâng hiến trọn cả địa cầu.

Verse 72

यदा वा गरुडे कल्पे विश्वाण्डाद्गरुडोऽभवत् । अधिकृत्याब्रवीत्कृष्णो गारुडं तदिहोच्यते

Trong kiếp được gọi là Garuḍa-kalpa, khi Garuḍa sinh khởi từ trứng vũ trụ, Kṛṣṇa đã thuyết giảng một bản thuật về Ngài; bản thuật ấy ở đây được gọi là “Gāruḍa”.

Verse 73

तदष्टादश चैकं च सहस्राणीह पठ्यते । स्वर्णहंससमायुक्तं यो दद्यादयने परे । स सिद्धिं लभते मुख्यां शिवलोके च संस्थितिम्

Tại đây được tụng đọc là mười tám nghìn lẻ một câu kệ. Ai vào kỳ chuyển chí (solstice) cát tường mà bố thí kèm chim thiên nga vàng, người ấy đạt thành tựu tối thượng và an trụ nơi cõi của Śiva.

Verse 74

ब्रह्मा ब्रह्माण्डमाहात्म्यमधिकृत्याब्रवीत्पुनः । तच्च द्वादशसाहस्रं ब्रह्माण्डं द्विशताधिकम्

Lại nữa, Brahmā thuyết giảng về sự vĩ đại của Brahmāṇḍa; và bản “Brahmāṇḍa” ấy gồm mười hai nghìn câu kệ, lại thêm hai trăm nữa.

Verse 76

यो दद्यात्तु व्यतीपात ऊर्णायुगसमन्वितम् । राजसूयसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः

Ai bố thí vào thời điểm Vyatīpāta, lại kèm một đôi y phục bằng len, người ấy sẽ đạt phước quả ngang với một nghìn lễ tế Rājasūya.

Verse 77

हेमधेन्वायुतं तच्च ब्रह्मलोकफलप्रदम् । चतुर्लक्षमिदं प्रोक्तं व्यासेनाद्भुतकर्मणा

Và lễ thí ấy, ngang với mười nghìn bò vàng, ban cho quả báo được về cõi Phạm thiên (Brahmaloka). Bộ bốn trăm nghìn (câu kệ) này đã được Vyāsa, bậc có hạnh nghiệp kỳ diệu, tuyên thuyết.

Verse 78

इदं लोकहितार्थाय संक्षिप्तं द्वापरे द्विजाः

Hỡi các bậc nhị sinh, điều này đã được lược kết trong thời Dvāpara vì lợi ích an lành cho thế gian.

Verse 79

भविष्याणां च कल्पानां श्रूयते यत्र विस्तरः । तद्ब्रह्माण्डं पुराणं तु ब्रह्मणा समुदाहृतम्

Nơi nào nghe được sự trình bày tường tận về các kalpa vị lai—đó chính là Brahmāṇḍa Purāṇa, do Phạm thiên Brahmā tuyên thuyết.

Verse 80

पाद्मे पुराणे यत्प्रोक्तं नारसिंहोपवर्णनम् । तच्चाष्टादशसाहस्रं नारसिंहमिहोच्यते

Bản tường thuật về Narasiṃha được giảng trong Padma Purāṇa—gồm mười tám nghìn (câu kệ)—tại đây được gọi là Nārasiṃha (Purāṇa/phần).

Verse 81

नन्दिने यत्र माहात्म्यं कार्तिकेयेन वर्णितम् । लोके नन्दिपुराणं वै ख्यातमेतद्द्विजोत्तमाः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị sinh, tác phẩm mà thần Kārtikeya đã giảng về đại uy lực (māhātmya) cho Nandin, được thế gian tôn xưng là “Nandi Purāṇa”.

Verse 82

यत्र साम्बं पुरस्कृत्य भविष्यति कथानकम् । प्रोच्यते तत्पुनर्लोके सांबमेव मुनिव्रताः

Hỡi các bậc hiền triết giữ giới nguyện kiên cố, câu chuyện sẽ được thuật lại với Sāmba đặt ở hàng đầu, trong thế gian lại được gọi giản dị là “Sāmba” (giáo huấn/Purāṇa).

Verse 83

एवमादित्यसंज्ञं तु तत्रैव परिपठ्यते । अष्टादशभ्यस्तु पृथक्पुराणं यच्च दृश्यते । विजानीध्वं द्विजश्रेष्ठास्तदेतेभ्यो विनिर्गतम्

Vì thế, bản được gọi là “Āditya” cũng được tụng đọc ngay tại đó. Và bất cứ Purāṇa riêng biệt nào được thấy ngoài mười tám bộ—hãy biết, hỡi bậc tối thắng trong hàng Nhị sinh, rằng chúng đều phát sinh từ chính mười tám bộ ấy.

Verse 84

पञ्चाङ्गानि पुराणस्य चाख्यानमितरत्स्मृतम् । सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । वंशानुवंशचरितं पुराणं पञ्चलक्षणम्

Một Purāṇa có năm chi phần; mọi điều khác chỉ là truyện kể phụ trợ. Đó là: Sáng tạo, Tái sáng tạo, các phả hệ, các Manvantara, và những ký sự về các triều đại nối tiếp trong các dòng tộc—ấy là năm dấu ấn của Purāṇa.

Verse 85

ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्राणां माहात्म्यं भुवनस्य च । संहारश्च प्रदृश्येत पुराणं पञ्चलक्षणम्

Trong đó còn thấy sự tán dương đại uy lực của Brahmā, Viṣṇu, Thần Mặt Trời và Rudra, cùng bản tính các cõi và sự tiêu hoại của chúng—do vậy Purāṇa được nhận biết bởi năm dấu ấn ấy.

Verse 86

धर्मश्चार्थश्च कामश्च मोक्षश्च परिकीर्त्यते । सर्वेष्वपि पुराणेषु तद्विरूढे च यत्फलम्

Trong mọi bộ Purāṇa đều tuyên dương bốn mục tiêu: Dharma, Artha, Kāma và Mokṣa, cùng những quả phúc phát sinh khi các giáo huấn ấy được vun bồi và sống theo đúng pháp.

Verse 87

सात्विकेषु च कल्पेषु माहात्म्यमधिकं हरेः । राजसेषु च माहात्म्यमधिकं ब्रह्मणो विदुः

Trong các chu kỳ sáng tạo thuộc tính sāttvika, vinh quang lớn hơn thuộc về Hari; còn trong các chu kỳ rājasa, vinh quang lớn hơn được biết là thuộc về Brahmā.

Verse 88

तद्वदग्रे च माहात्म्यं तामसेषु शिवस्य हि । संकीर्णे च सरस्वत्याः पितॄणां च निगद्यते

Cũng vậy, trong các chu kỳ tāmasa, vinh quang tối thượng quả thật thuộc về Śiva. Còn trong loại hỗn hợp (saṃkīrṇa), người ta nói đến sự vĩ đại của Sarasvatī và cả các Pitṛ (Tổ linh).

Verse 89

चतुर्भिर्भगवान्विष्णुर्द्वाभ्यां ब्रह्मा तथा रविः । अष्टादशपुराणेषु शेषेषु भगवाञ्छिवः

Trong mười tám bộ Purāṇa, Viṣṇu được tán dương chủ yếu trong bốn bộ; Brahmā và cũng như Thần Mặt Trời (Ravi) mỗi vị trong hai bộ; còn các bộ còn lại tôn vinh Đức Thế Tôn Śiva.

Verse 90

वेदवन्निश्चलं मन्ये पुराणं वै द्विजोत्तमाः । वेदाः प्रतिष्ठिताः सर्वे पुराणे नात्र संशयः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, ta xem Purāṇa vững bền và có thẩm quyền như chính Veda. Tất cả các Veda đều được thiết lập trong Purāṇa—điều ấy không hề nghi ngờ.

Verse 91

बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं चालयिष्यति । इतिहासपुराणैस्तु निश्चलोऽयं कृतः पुरा

Kinh Veda e ngại: “Kẻ học ít này sẽ làm xao động ta.” Nhưng nhờ các Itihāsa và Purāṇa, từ thuở xưa Veda đã được làm cho vững bền, không lay chuyển.

Verse 92

यन्न दृष्टं हि वेदेषु न दृष्टं स्मृतिषु द्विजाः । उभयोर्यत्र दृष्टं च तत्पुराणेषु गीयते

Điều gì không thấy trong các Veda, cũng không thấy trong các Smṛti, hỡi các bậc nhị sinh; còn điều gì được thấy hiện hữu trong cả hai, thì được ca tụng và truyền dạy trong các Purāṇa.

Verse 93

यो वेद चतुरो वेदान्सांगोपनिषदो द्विजः । पुराणं नैव जानाति न च स स्याद्विचक्षणः

Dẫu một bậc nhị sinh thông suốt cả bốn Veda, cùng các bộ phụ trợ và Upaniṣad; nếu không biết Purāṇa thì cũng không thể thật sự gọi là người minh triết, sáng suốt.

Verse 94

अष्टादशपुराणानि कृत्वा सत्यवतीसुतः । भारताख्यानमकरोद्वेदार्थैरुपबृंहितम्

Sau khi trước tác mười tám bộ Purāṇa, người con của Satyavatī (Vyāsa) lại soạn thiên truyện mang tên Bhārata, được làm phong phú bởi những ý nghĩa tinh yếu của Veda.

Verse 95

लक्षेणैकेन तत्प्रोक्तं द्वापरान्ते महात्मना । वाल्मीकिना च यत्प्रोक्तं रामोपाख्यानमुत्तमम्

Đại thiên truyện ấy đã được bậc đại nhân thuyết giảng vào cuối thời Dvāpara, với lượng một lakh (một trăm nghìn) câu kệ; và thiên Rāma-sử tối thượng cũng được Vālmīki tuyên thuyết.

Verse 96

ब्रह्मणा विहितं यच्च शतकोटिप्रविस्तरम् । आह तन्नारदायैव तेन वाल्मीकये पुनः

Điều mà Phạm Thiên (Brahmā) đã an bài, trải rộng đến một trăm koṭi—Ngài truyền dạy cho Nārada; rồi Nārada lại kể lại lần nữa cho Vālmīki.

Verse 97

वाल्मीकिना च लोके तु धर्मकामार्थसाधकम्

Và do Vālmīki, vì lợi ích thế gian, điều ấy được trình bày như pháp môn thành tựu dharma, kāma và artha.

Verse 98

एवं सपादाः पञ्चैते लक्षाः पुण्याः प्रकीर्तिताः । पुरातनस्य कल्पस्य पुराणे तु विदुर्बुधाः

Vì thế, năm lakṣa và một phần tư này được tuyên xưng là linh thiêng; bậc hiền trí biết trong Purāṇa rằng chúng thuộc về kalpa cổ xưa.

Verse 99

इतिहासपुराणानि भिद्यन्ते काल गौरवात् । स्कान्दं तथा च ब्रह्माण्डं पुराणं लैङ्गमेव च

Các Itihāsa và Purāṇa bị phân chia theo sức nặng của thời gian; vì thế Skānda, Brahmāṇḍa Purāṇa và cả Laiṅga (Liṅga Purāṇa) cũng hiện hữu trong những cách phân chia khác nhau.

Verse 100

वाराहकल्पे विप्रेन्द्रास्तेषां भेदः प्रवर्तते । अष्टादशप्रकारेण ब्रह्माण्डं भिन्नमेव हि

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, trong Vārāha-kalpa, các sự phân chia ấy bắt đầu vận hành; quả thật Brahmāṇḍa (Purāṇa) được thấy là chia thành mười tám cách.

Verse 101

अष्टादशपुराणानि तेन जातानि भूतले । लैङ्गमेकादशविधं प्रभिन्नं द्वापरे शुभम्

Nhờ Ngài, mười tám bộ Purāṇa đã hiện khởi trên cõi đất; và bộ Laiṅga (Liṅga Purāṇa) cát tường được phân chia rộng rãi thành mười một hình thức trong thời Dvāpara.

Verse 102

स्कान्दं तु सप्तधा भिन्नं वेद व्यासेनधीमता । एकाशीतिसहस्राणि शतं चैकं तु संख्यया

Còn bộ Skānda (Skanda Purāṇa) thì bậc hiền trí Vyāsa biết rằng được phân làm bảy phần; và theo số lượng là tám mươi mốt nghìn một trăm.

Verse 103

तस्याऽद्यो यो विभागस्तु स्कन्दमाहात्म्यसंयुतः । माहेश्वरः समाख्यातो द्वितीयो वैष्णवः स्मृतः

Trong toàn bộ ấy, phần thứ nhất—được thấm nhuần bởi sự vĩ đại của Skanda—được gọi là phần Māheśvara (Śaiva); phần thứ hai được ghi nhớ là phần Vaiṣṇava.

Verse 104

तृतीयो ब्रह्मणः प्रोक्तः सृष्टिसंक्षेपसूचकः । काशीमाहात्म्यसंयुक्तश्चतुर्थः परिपठ्यते

Phần thứ ba được nói là thuộc về Brahmā, nêu lên bản lược thuật về sự sáng tạo; phần thứ tư, gắn liền với sự vĩ đại của Kāśī, cũng được tụng đọc như vậy.

Verse 105

रेवायाः पञ्चमो भागः सोज्जयिन्याः प्रकीर्तितः । षष्ठः कल्पो नागरश्च तीर्थमाहात्म्यसूचकः

Phần thứ năm được tuyên xưng là thuộc về Revā (Narmadā) và Ujjayinī; phần thứ sáu là Nāgara Kalpa, nêu rõ sự vĩ đại của các tīrtha (thánh địa hành hương).

Verse 106

सप्तमो यो विभागोऽयं स्मृतः प्राभासिको द्विजाः । सर्वे द्वादशसाहस्रा विभागाः संप्रकीर्तिताः

Hỡi các bậc hiền triết song sinh (dvija), phần thứ bảy này được ghi nhớ là Prābhāsika; như vậy mọi phần—tổng cộng đến mười hai nghìn (câu kệ)—đã được liệt kê đầy đủ.

Verse 107

अस्मिन्प्राभासिकः सर्वो वर्ण्यते क्षेत्रविस्तरः । तीर्थानां चैव माहात्म्यं माहात्म्यं शंकरस्य च

Trong phần Prābhāsika này, toàn bộ sự rộng lớn của thánh địa được thuật tả; cùng với đại vinh quang của các tīrtha, và cả đại vinh quang của Śaṅkara (Śiva).

Verse 108

अन्येषां चैव देवानां माहात्म्यं च प्रकीर्त्यते । इति भेदः पुराणानां संक्षेपात्कथितो द्विजाः

Và đại vinh quang của các vị thần khác cũng được tuyên dương tại đây. Như vậy, hỡi các bậc dvija, những sai biệt giữa các Purāṇa đã được nói tóm lược.

Verse 109

इममष्टादशानां तु पुराणानामनुक्रमम् । यः पठेद्धव्यकव्येषु स याति भवनं हरेः

Ai tụng đọc thứ tự của mười tám Purāṇa này trong lúc dâng cúng lên chư thiên và tổ tiên (pitṛ) thì sẽ đạt đến cõi ngự của Hari (Viṣṇu).