Adhyaya 11

Verse 1

कूर्म उवाच । शांडिल्य इति विख्यातः पुराहमभवं द्विजः । बालभावे मया भूप क्रीडमानेन निर्मितम्

Kūrma nói: Thuở trước ta là một brāhmaṇa “hai lần sinh”, nổi danh với tên Śāṇḍilya. Tâu Đại vương, khi còn thơ ấu, lúc đang vui chơi, chính tay ta đã nặn nên một vật.

Verse 2

पुरा प्रावृषि पांशूत्थं शिवायतनमुच्छ्रितम् । जलार्द्रवालुकाप्रायं प्रांशुप्राकारशोभितम्

Thuở xưa, vào mùa mưa, ta dựng lên một ngôi thánh điện thờ Śiva bằng đất và bụi—phần nhiều là cát thấm nước—được tô điểm bởi tường bao cao vút.

Verse 3

पंचायतनविन्यासमनोहरतरं नृप । विनायकशिवासूर्यमधुसूदनमूर्तिमत्

Tâu Đại vương, ngôi điện ấy lại càng khả ái nhờ cách bài trí theo pháp pañcāyatana, tôn hiện các hình tướng của Vināyaka, Śiva, Thái Dương và Madhusūdana (Viṣṇu).

Verse 4

पीतमृत्स्वर्णकलशं ध्वजमालाविभूषितम् । काष्ठतोरणविन्यस्तं दोलकेन विभूषितम्

Nó có bình đỉnh (kalaśa) bằng đất màu vàng óng như kim, trang sức bằng cờ phướn và vòng hoa; lại đặt cổng vòm (toraṇa) bằng gỗ và điểm tô thêm bằng chiếc xích đu.

Verse 5

दृढप्रांशुसमुद्भूतसोपानश्रेणिभासुरम् । सर्वाश्चर्यमयं दिव्यं वयस्यैः संवृतेन मे

Nơi ấy rực sáng với dãy bậc thang vững chắc, cao vút, vươn lên thành từng tầng. Ngôi miếu nhỏ linh thiêng ấy thật nhiệm mầu mọi bề, khi ta được bạn đồng hành vây quanh.

Verse 6

तत्र जागेश्वरं लिंगं गृत्वाथ विनिवेशितम् । बाल्यादुपलरूपं तद्वर्षावारिविशुद्विमत्

Tại đó, ta thỉnh một liṅga mang danh Jāgeśvara và cung kính an vị đúng nghi lễ. Từ thuở ấu thơ, nó vốn mang hình đá, và có sự thanh tịnh do nước mưa ban tặng.

Verse 7

बकपुष्पैस्तथान्यैश्च केदारोत्थैः समाहृतैः । कोमलैरपरैः पुष्पैर्वृतिवल्लीसमुद्भवैः

Với hoa bakā và bao loài hoa khác hái từ đồng nội, cùng những đóa hoa mềm mại nở từ dây leo, ta đã dâng cúng và phụng thờ tại nơi ấy.

Verse 8

कूष्मांडैश्चैव वर्णाद्यैरुन्मत्तकुसुमायुतैः । मंदारैर्बिल्वपत्रैश्च दूर्वाद्यैश्च नवांकुरैः

Ta cũng phụng thờ bằng hoa kūṣmāṇḍa và các loài hoa rực sắc khác, cùng những chùm hoa unmattaka; bằng hoa mandāra, lá bilva, và bằng cỏ dūrvā cùng những mầm non tươi mới khác.

Verse 9

पूजा विरचिता रम्या शंभोरिति मया नृप । ततस्तांडवमारब्धमनपेक्षितसत्क्रियम्

Muôn tâu Đại vương, có lần ta bày biện một lễ cúng thật mỹ diệu dâng lên Śambhu. Rồi ta khởi vũ điệu tāṇḍava, chẳng đợi bất kỳ nghi thức tiếp đãi hay phép tắc lễ nghi nào.

Verse 10

शिवस्य पुरतो बाल्याद्गीतं च स्वस्वर्जितम् । अकार्षं सकृदेवाहं बाल्ये शिशुगणावृतः

Từ thuở ấu thơ, ngay trước thánh nhan của Śiva, ta đã một lần cất tiếng hát bài ca do chính mình xướng lên; khi ấy ta là đứa trẻ, quanh ta là một bầy trẻ nhỏ.

Verse 11

ततो मृतोऽहं जातश्च विप्रो जातिस्मरो नृप । वैदिशे नगरेऽकार्षं शिवपूजां विशेषतः

Rồi ta chết và tái sinh làm một bà-la-môn, vẫn nhớ rõ tiền kiếp, hỡi Đại vương. Tại thành Vidiśā, ta đã phụng thờ Śiva với lòng sùng kính đặc biệt.

Verse 12

शिवदीक्षामुपागम्यानुगृहीतः शिवागमैः । शिवप्रासाद आधाय लिंगं श्रद्धासमन्वितः

Sau khi thọ nhận Śiva-dīkṣā và được gia hộ bởi các Śaiva Āgama, ta dựng đền thờ Śiva và an vị liṅga với niềm tin kiên cố.

Verse 13

कल्पकोटिं वसेत्स्वर्गेयः करोति शिवालयम् । यावंति परमाणूनि शिवस्यायतने नृप

Ai xây dựng đền thờ Śiva sẽ ở cõi trời suốt mười triệu kiếp; hỡi Đại vương, số năm ấy nhiều như số vi trần trong thánh điện của Śiva.

Verse 14

भवंति तावद्वर्षाणि करकः शिवसद्मनि । इति पौराणवाक्यानि स्मरञ्छैलं शिवालयम्

Bấy nhiêu năm, người dựng thánh thất sẽ được gắn bó với nơi cư ngụ của Śiva. Nhớ lời dạy của các Purāṇa như thế, ta đã xây một ngôi đền Śiva bằng đá.

Verse 15

अकारिषमहं रम्यं विश्वकर्मविधानतः । मृन्मयं काष्ठनिष्पन्नं पाक्वेष्टं शैलमेव वा

Theo đúng quy tắc nghề thợ của Viśvakarman, ta đã cho dựng một ngôi thánh điện mỹ lệ—bằng đất sét, bằng gỗ, bằng gạch nung, hoặc thậm chí bằng đá.

Verse 16

कृतमायतनं दद्यात्क्रमाद्दशगुणं फलम् । भस्मशायी त्रिषवणो भिक्षान्नकृतभोजनः

Ai hiến cúng một ngôi thánh điện đã hoàn thành thì phước quả tăng gấp mười theo đúng thứ lớp. (Sống đời khổ hạnh,) người ấy nằm trên tro, lễ bái vào ba thời giao điểm trong ngày, và chỉ dùng thức ăn do khất thực mà có.

Verse 17

जटाधरस्तपस्यंश्च शिवाराधनतत्परः । इत्थं मे कुर्वतो जातं पुनर्भूप प्रमापणम्

Búi tóc kết, tu khổ hạnh, một lòng chuyên chú thờ phụng Śiva—khi ta sống như thế, ôi Đại vương, cái chết lại đến với ta một lần nữa.

Verse 18

जातो जाति स्मरस्तत्र कारिता तृतीयेहं भवांतरे । सार्वभौमो महीपालः प्रतिष्ठाने पुरोत्तमे

Tại đó ta lại tái sinh, vẫn còn nhớ các đời trước; vì thế, trong kiếp kế tiếp thứ ba, ta trở thành bậc quân vương tối thượng tại Pratiṣṭhāna, thành đô ưu việt ấy.

Verse 19

जयदत्त इति ख्यातः सूर्यवंशसमुद्भवः । ततो मया बहुविधाः प्रासादाः कारिता नृप

Ta được biết đến với danh xưng Jayadatta, xuất thân từ dòng dõi Mặt Trời. Rồi sau đó, ôi Đại vương, ta đã cho xây dựng nhiều loại đền đài nguy nga.

Verse 20

तस्मिन्भवांतरे शंभोराराधनपरेण च । ततो निरूपिता जाता बकपुष्पपुरस्सराः

Trong kiếp trước ấy, do chuyên tâm thờ phụng Śambhu, các sự sắp đặt cúng dường đã được lập nên, dẫn đầu bởi lễ dâng hoa bakā.

Verse 21

सौवर्णै राजतै रत्ननिर्मितैः कुसुमैर्नृप । तथाविधेऽन्नदानादि करोमि नृपसत्तम

Tâu Đại vương—bậc tối thượng trong hàng quân vương—với những đóa hoa chế tác bằng vàng, bạc và châu báu, thần đã làm các lễ cúng và bố thí như dâng thực phẩm cùng những việc thiện khác, đúng theo cách ấy.

Verse 22

केवलं शिवलिंगानां पूजां पुष्पैः करोम्यहम् । ततो मे भगवाञ्छंभुः संतुष्टोऽथ वरं ददौ

Thần chỉ thờ cúng các Śiva-liṅga bằng hoa. Bấy giờ, Đức Thế Tôn Śambhu hoan hỷ với thần và ban cho một ân phúc.

Verse 23

अजरामरतां राजंस्तेनैव वपुषावृतः । ततस्तथाविधं प्राप्यानन्यसाधारणं वरम्

Tâu Đại vương, thần được ban sự không già không chết, vẫn khoác lấy chính thân thể ấy. Đã nhận được ân phúc phi thường, không gì sánh kịp như vậy,

Verse 24

विचरामि महीमेतां मदांध इव वारणः । शिवभक्तिं विहायाथ नृपोऽहं मदनातुरः

Thần lang thang khắp cõi đất này như con voi bị men say làm mù mắt; bỏ rơi lòng sùng kính Śiva, thần—dẫu là vua—vẫn bị dục vọng giày vò.

Verse 25

प्रधर्षयितुमारब्धः स्त्रियः परपरिग्रहाः । आयुषस्तपसः कीर्तेस्तेजसो यशसः श्रियः

Ta đã bắt đầu xâm phạm những người nữ thuộc về kẻ khác. Bởi vậy, thọ mạng, khổ hạnh, danh tiếng, oai quang, thanh danh và phúc lộc—

Verse 26

विनाशकारणं मुख्यं परदारप्रधर्षणम् । सकर्णः श्रुतिहीनोऽसौ पश्यन्नंधो वदञ्जडः

Nguyên nhân hàng đầu của sự diệt vong là xâm phạm vợ người. Dẫu có tai cũng như điếc; dẫu thấy cũng như mù; dẫu nói cũng như kẻ ngu si.

Verse 27

अचेतनश्चेतनावान्मूर्खो विद्वानपि स्फुटम् । तदा भवति भूपाल पुरुषः क्षणमात्रतः

Tâu Đại vương, khi ấy một người—rõ ràng—trở nên vô tri dù vẫn có ý thức, và trở nên ngu muội dù vốn học rộng, chỉ trong một khoảnh khắc.

Verse 28

यदैव हरिणाक्षीणां गोचरं याति चक्षुषाम् । मृतस्य निरये वासो जीवतश्चेश्वराद्भयम्

Ngay khoảnh khắc một người lọt vào tầm mắt của những thiếu nữ mắt như nai, thì kẻ chết có chỗ ở nơi địa ngục; còn kẻ sống thì mang nỗi sợ đối với Đấng Chúa Tể.

Verse 29

एवं लोकद्वयं हंत्री परदारप्रधर्षणा । जरामरणहीनोहमिति निश्चयमास्थितः

Vì thế, do xâm phạm vợ người, hắn trở thành kẻ hủy hoại cả hai cõi. Rồi hắn an trú trong mê vọng: “Ta không già, không chết,” và ôm chặt niềm tin ấy.

Verse 30

ऐहिकामुष्मिकभयं विहायांह ततः परम् । प्रधर्षयितुमारब्धस्तदा भूप परस्त्रियः

Gạt bỏ nỗi sợ về hậu quả đời này và đời sau, rồi sau đó, ô Đại vương, hắn bắt đầu xúc phạm và cưỡng bức vợ của người khác.

Verse 31

अथ मां संपरिज्ञाय मर्यादारहितं यमः । वरप्रदानादीशस्य तदंतिकसुपाययौ । व्यजिज्ञपन्मदीयं च शंभोर्धर्मव्यतिक्रमम्

Bấy giờ Diêm Vương, nhận ra ta là kẻ đã vượt mọi giới hạn, liền đến gần Đấng ban ân phúc và tâu với Śambhu về tình trạng của ta cùng sự vi phạm chánh pháp.

Verse 32

यम उवाच । नाहं तवानुभावेन गुप्तस्यास्य विनिग्रहम्

Diêm Vương thưa: “Vì kẻ ấy được che chở bởi uy lực oai nghiêm của Ngài, nên con không thể chế ngự hay trừng phạt người này.”

Verse 33

शक्रोमि पापिनो देव मन्नियोगेऽन्यमादिश । जगदाधारूपा हि त्वयेशोक्ताः पतिव्रताः

“Ôi Thần linh, con không thể đối trị kẻ tội lỗi này; xin Ngài sai một người khác dưới quyền con. Vì những người phụ nữ pativratā—được chính Ngài tuyên dạy, ô Chúa tể—thật là chỗ nương tựa của thế gian.”

Verse 34

गावो विप्राः सनिगमा अलुब्धा दानशीलिनः । सत्यनिष्ठा इति स्वामिंस्तेषां मुख्यतमा सती

“Bò thiêng, các Bà-la-môn, kinh Veda cùng truyền thống của Veda, người không tham, người hay bố thí, và kẻ an trú trong chân thật—ô Chúa tể, trong tất cả những điều ấy, bậc tối thượng là người vợ trinh chính, thủy chung (Satī).”

Verse 35

तास्तेन धर्षिता लुप्तं मदीयं धर्मशासनम् । वरदानप्रमत्तेन तवैव परिभूय माम्

Những người phụ nữ đó đã bị hắn xâm phạm; sự cai trị của ta về đạo pháp đã bị lu mờ—bởi vì hắn say sưa với ân huệ mà Ngài ban cho, hắn thậm chí còn khinh thường ta.

Verse 36

जयदत्तेन देवेश प्रतिष्ठानाधिवासिना । इमां धर्मस्य भगवान्गिरमाकर्ण्य कोपितः । शशाप मां समानीय वेपमानं कृतांजलिम्

Lạy Chúa tể các vị thần, khi Đức Thế Tôn nghe lời tuyên bố về Dharma này từ Jayadatta, một cư dân của Pratiṣṭhāna, Ngài đã nổi giận; triệu tập con—đang run rẩy, chắp tay—Ngài đã tuyên bố một lời nguyền.

Verse 37

ईश्वर उवाच । यस्माद्दुष्टसमाचार धर्षितास्ते पतिव्रताः

Ishvara phán: 'Vì ngươi, kẻ có hành vi độc ác, đã xâm phạm những người phụ nữ tiết hạnh (pativratā) đó...'

Verse 38

कामार्तेन मया शप्तस्तस्मात्कूर्मः क्षणाद्भव । ततः प्रणम्य विज्ञप्तः शापतापहरो मया

'Bị dục vọng hành hạ, ngươi đã bị Ta nguyền rủa; do đó, hãy biến thành rùa ngay lập tức.' Sau đó, cúi đầu xuống, hắn cầu xin, và Ta đã trở thành người xóa bỏ nỗi đau đớn thiêu đốt của lời nguyền đó.

Verse 39

प्राह षष्टितमे कल्पे विशापो भविता गणः । मदीय इति संप्रोच्य जगामादर्शनं शिवः

Shiva tuyên bố: 'Trong kiếp (kalpa) thứ sáu mươi, người tùy tùng (gana) này sẽ thoát khỏi lời nguyền.' Nói rằng 'Hắn là của Ta', Shiva sau đó biến mất khỏi tầm mắt.

Verse 40

अहं कूर्मस्तदा जातो दशयोजनविस्तृतः । समुद्रसलिले नीतस्त्वयाहं यज्ञसाधने

Khi ấy, ta sinh làm Cūrma (rùa), bề ngang mười do-tuần. Chính ngươi đã dẫn ta vào nước biển để hoàn thành lễ tế (yajña).

Verse 41

पुरस्ताद्यायजूकेन स्मरंस्तच्च बिभेमि ते । दग्धस्त्वयाहं पृष्ठेत्र व्रणान्येतानि पश्य मे

Nhớ lại nghi lễ xưa do ngươi cử hành, ta đến nay vẫn còn sợ ngươi. Chính ngươi đã thiêu đốt ta trên lưng—hãy nhìn những vết thương này của ta.

Verse 42

चयनानि बहून्यत्र कल्पसूत्रविधानतः । पृष्ठोपरि कृतान्यासन्निंद्रद्युम्न तदा त्वया

Tại đây đã dựng nên nhiều kiểu kiến lập đàn tế theo quy định của các Kalpa-sūtra; và, hỡi Indradyumna, khi ấy chính ngươi đã xây chúng trên lưng ta.

Verse 43

भूयः संतापिता यज्ञैः पृथिवी पृथिवीपते । सुस्राव सर्वतीर्थानां सारं साऽभून्महीनदी

Lại nữa, Trái Đất bị các lễ tế thiêu đốt, hỡi bậc chúa tể của địa cầu. Rồi nàng khiến tinh túy của mọi thánh địa (tīrtha) tuôn chảy, và trở thành dòng sông mang tên Mahīnadī.

Verse 44

तस्यां च स्नानमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते । ततो नैमित्तिके कस्मिन्नपि प्रलय आगतः

Và chỉ cần tắm trong dòng sông ấy thôi cũng được giải thoát khỏi mọi tội lỗi. Sau đó, trong một kỳ tan hoại theo chu kỳ (naimittika), một trận pralaya đã xảy đến.

Verse 45

प्लवमानमिदं राजन्मानसं शतयोजनम् । षट्पंचाशत्प्रमाणेन कल्पा मम पुरा नृप

Tâu Đại vương, Mānasa này trôi dạt, rộng đến một trăm do-tuần. Thuở xưa, hỡi bậc quân vương, các kiếp (kalpa) của ta được tính theo chuẩn năm mươi sáu.

Verse 46

व्यतीता इह चत्वारः शेषे मोक्षस्ततः परम् । एवमायुरिदं दीर्घमेवं शापाच्च कूर्मता

Tại đây bốn thời kỳ đã trôi qua; trong phần còn lại, rồi sẽ đến giải thoát. Vì thế thọ mạng này kéo dài—và cũng vì lời nguyền mà ta mang thân phận rùa.

Verse 47

ममाभूदीश्वरस्यैव सतीधर्मद्रुहो नृप । ब्रूहि किं क्रियतां शत्रोरपि ते गृहगामिनः

Tâu Đại vương, ta vốn thuộc về Đấng Tối Thượng, vậy mà đã trở thành kẻ làm tổn hại chánh pháp của người hiền. Xin hãy nói: nên đối xử thế nào, dù với kẻ thù của ngài khi họ đến nhà?

Verse 48

मम पृष्ठिश्चिरं भूप त्वया दग्धाग्निनाऽपुरा । अहं ज्वलंतीमिव तां पश्याम्यद्यापि सत्रिणा

Tâu Đại vương, thuở xa xưa lưng ta đã bị ngài thiêu đốt bằng lửa. Cho đến hôm nay, dù đang hành lễ tế tự, ta vẫn thấy nó như còn đang bừng cháy.

Verse 49

इदं विमानमायातं त्वया कस्मान्निराकृतम् । देवदूतसमायुक्तं भुंक्ष्व भोगान्निजार्जितान्

Vì sao ngài lại khước từ cỗ xe trời này đã đến đón ngài, có các sứ giả chư thiên hộ tống? Xin hãy thọ hưởng những phúc lạc do chính công đức của ngài tạo nên.

Verse 50

इंद्रद्युम्न उवाच । चतुर्मुखेन तेनाहं स्वर्गान्निर्वासितः स्वयम् । विलक्ष्योन प्रयास्यामि पाताधिक्यादिदूषिते

Indradyumna thưa rằng: “Chính bởi Đấng bốn mặt ấy (Phạm Thiên) mà ta bị trục xuất khỏi cõi trời. Mang nỗi nhục, ta sẽ không bước đến nơi ấy nữa—nơi bị vấy bẩn bởi thế lực của sự sa đọa và các điều tương tự.”

Verse 51

तस्माद्विवेकवैराग्यमविद्यापापनाशनम् । आलिंग्याहं यतिष्यामि प्राप्य बोधं विमुक्तये

“Vì thế, ta sẽ ôm giữ trí phân biệt và tâm ly tham—những điều diệt trừ vô minh và tội lỗi—và tinh cần cầu đạt giác ngộ vì mục đích giải thoát.”

Verse 52

तन्मे गृहगतस्याद्य यथातिथ्यकरो भवान् । तदादिश यथाऽपारपारदः कोपि मे गुरुः

“Hôm nay ngài đến nhà ta và đã tiếp đãi ta như một vị khách quý. Vậy xin hãy chỉ dạy ta ngay bây giờ, để có một bậc đạo sư nào đó giúp ta vượt qua bờ bên kia của biển luân hồi vô tận.”

Verse 53

कूर्म उवाच । लोमशोनाम दीर्घायुर्मत्तोऽप्यस्ति महामुनिः । मया कलापग्रामे स पूर्वं दृष्टः क्वचिन्नृप

Kūrma nói: “Có một đại hiền giả tên Lomaśa, thọ mạng lâu dài—thậm chí còn lâu hơn cả ta. Trước đây, hỡi đại vương, ta từng thấy ngài ấy ở làng Kalāpa.”

Verse 54

इंद्रद्युम्न उवाच । तस्मादागच्छ गच्छामस्तमेव सहितावयम् । प्राहुः पूततमां तीर्थादपि सत्संगतिं बुधाः

Indradyumna thưa: “Vậy thì xin hãy đến—chúng ta cùng nhau đến gặp ngài ấy. Các bậc trí nói rằng thiện hữu tri thức (satsaṅga) còn thanh tịnh hơn cả một thánh địa (tīrtha).”

Verse 55

इत्थं निशम्य नृपतेर्वचनं तदानीं सर्वेऽपि ते षडथ तं मुनिमुख्यमाशु । चित्ते विधाय मुदिताः प्रययुर्द्विजेंद्रं जिज्ञासवः सुचिरजीवितहेतुमस्य

Bấy giờ, sau khi nghe lời vua nói như thế, cả sáu người liền vội vã lên đường đến bậc đại hiền thánh tối thượng. Lòng hoan hỷ, họ đến vị Bà-la-môn bậc nhất, khát khao được biết nguyên nhân khiến ngài có thọ mạng đặc biệt trường cửu.