Adhyaya 16

Verse 1

स्कन्द उवाच । ज्येष्ठेश्वरस्य परितो लिंगान्यन्यानि यानि तु । तानि ते कथयिष्यामि शृणु वातापितापन

Skanda nói: “Hỡi Vātāpitāpana, hãy lắng nghe. Nay ta sẽ kể cho ngươi về những liṅga linh thiêng khác ở khắp quanh Jyeṣṭheśvara.”

Verse 2

ज्येष्ठेशाद्दक्षिणे भागे लिंगमप्सरसां शुभम् । तत्रैवाप्सरसः कूपः सौभाग्योदकसंज्ञकः

Về phía nam của Jyeṣṭheśvara có một liṅga cát tường của các Apsaras, gọi là Apsaraseśvara. Ngay tại đó cũng có giếng Apsaras, nổi danh với tên Saubhāgyodaka—“nước của phúc duyên.”

Verse 3

तत्कूपजलसुस्नातो विलोक्याप्सरसेश्वरम् । न दौर्भाग्यमवाप्नोति नारी वा पुरुषोथवा

Ai tắm gội kỹ trong nước giếng ấy và chiêm bái Apsaraseśvara thì không rơi vào bất hạnh—dù là nữ hay nam.

Verse 4

तत्रैव कुक्कुटेशाख्यं लिंगं वापीसमीपगम् । तस्य पूजनतः पुंसां कुटुंबं परिवर्धते

Ngay tại đó, gần ao, có một liṅga mang danh Kukkuṭeśa. Nhờ thờ phụng liṅga ấy, gia đạo và dòng tộc của người ấy được hưng thịnh, tăng trưởng.

Verse 5

पितामहेश्वरं लिंगं ज्येष्ठवापीतटे शुभम् । तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा पितॄणां मुदमर्पयेत्

Trên bờ cát tường của hồ Jyeṣṭha có liṅga mang danh Pitāmaheśvara. Làm lễ śrāddha tại đó, người ta dâng niềm vui và sự mãn nguyện lên các bậc tổ tiên (pitṛ).

Verse 6

पितामहेशान्नैरृत्यां पूजनीयं प्रयत्नतः । गदाधरेश्वरं लिंगं पितॄणां परितृप्तिदम्

Về phía tây nam của Pitāmaheśvara, nên hết lòng thờ phụng liṅga mang danh Gadādhareśvara, đấng ban sự mãn nguyện trọn vẹn cho các bậc tổ tiên (pitṛ).

Verse 7

दिशि पुण्यजनाख्यायां लिंगाज्ज्येष्ठेश्वरान्मुने । वासुकीश्वरसंज्ञं च लिंगमर्च्यं समंततः

Hỡi bậc hiền triết, ở phương được gọi là Puṇyajana, từ liṅga của Jyeṣṭheśvara còn có liṅga mang danh Vāsukīśvara, đáng được mọi người thờ phụng từ khắp bốn phương.

Verse 8

तत्र वासुकिकुंडे च स्नानदानादिकाः क्रियाः । सर्पभीतिहराः पुंसां वासुकीशप्रभावतः

Tại đó, nơi hồ Vāsuki, các việc như tắm gội thanh tịnh, bố thí và những hạnh sự khác—nhờ oai lực của Vāsukīśvara—xua tan nỗi sợ rắn của con người.

Verse 9

यः स्नातो नागपंचम्यां कुंडे वासुकिसंज्ञिते । न तस्य विषसंसर्गो भवेत्सर्पसमुद्भवः

Ai tắm vào ngày Nāgapañcamī trong hồ mang tên Vāsuki thì sẽ không bị chạm phải độc tố phát sinh từ loài rắn.

Verse 10

कर्तव्या नागपञ्चम्यां यात्रा वर्षासु तत्र वै । नागाः प्रसन्ना जायंते कुले तस्यापि सर्वदा

Vào mùa mưa, đúng ngày Nāgapañcamī, nhất định nên thực hiện chuyến hành hương đến nơi ấy; chư Nāga luôn hoan hỷ với dòng tộc của người đó.

Verse 11

तत्कुण्डात्पश्चिमे भागे लिंगं वै तक्षकेश्वरम् । पूजनीयं प्रयत्नेन भक्तानां सर्वसिद्धिदम्

Về phía tây của hồ thiêng ấy có linhga mang danh Takṣakeśvara. Nên chí thành tinh tấn mà thờ phụng, vì Ngài ban mọi thành tựu cho các tín đồ.

Verse 12

मुनेस्तस्योत्तरे भागे कुण्डं तक्षकसंज्ञितम् । कृतोदकक्रियस्तत्र न सर्पैरभिभूयते

Về phía bắc của vị hiền sĩ (và nơi ấy) có một hồ mang tên Takṣaka. Ai cử hành các nghi lễ nước (udaka-kriyā) tại đó sẽ không bị loài rắn khuất phục.

Verse 13

तत्कुण्डादुत्तरे भागे क्षेत्रं क्षेमकरः सदा । भक्तानां साध्वसध्वंसी कपाली नाम भैरवः

Về phía bắc của hồ ấy có một thánh địa luôn đem lại an lành. Nơi đó có Bhairava mang danh Kapālī, Đấng tiêu trừ mọi sợ hãi của người sùng tín.

Verse 14

भैरवस्य महाक्षेत्रं तद्वै साधकसिद्धिदम् । तत्र संसाधिता विद्याः षण्मासातत्सिद्धिमाप्नुयुः

Đó là đại thánh địa của Bhairava, quả thật ban thành tựu cho các hành giả. Những vidyā được tu tập và viên mãn tại đó sẽ đạt siddhi trong vòng sáu tháng.

Verse 15

तत्र चण्डी महामुण्डा भक्तविघ्नोपशांतिदा । बलिपूजोपहाराद्यैः पूज्या स्वाभीष्टसिद्धये

Tại đó có Caṇḍī Mahāmuṇḍā, Đấng dập yên các chướng ngại quấy nhiễu người sùng tín. Nên thờ phụng Ngài bằng các phẩm vật cúng dường—như bali và những nghi thức pūjā khác—để được thành tựu như ý.

Verse 16

तस्या यात्रां तु यः कुर्यान्महाष्टम्यां नरोत्तमः । यशस्वी पुत्रपौत्राढ्यो लक्ष्मीवांश्चापि जायते

Người bậc thượng nhân nào thực hiện cuộc hành hương đến Thánh Nữ ấy vào ngày Mahāṣṭamī, người ấy sẽ trở nên lừng danh, sung túc con cháu, và cũng được ban phúc thịnh vượng của Śrī Lakṣmī.

Verse 17

महामुण्डा प्रतीच्यां तु चतुःसागरवापिका । तस्यां स्नातो भवेत्स्नातः सागरेषु चतुर्ष्वपि

Về phía tây của Mahāmuṇḍā có ao mang tên Catuḥsāgara. Ai tắm ở đó được xem như đã tắm trong cả bốn đại dương.

Verse 18

महाप्रसिद्धं तत्स्थानं चतुःसागरसंज्ञितम् । चत्वारि तत्र लिंगानि सागरैः स्थापितानि च

Nơi ấy rất nổi danh với tên Catuḥsāgara. Tại đó cũng có bốn liṅga do các Đại Dương thiết lập.

Verse 19

तस्या वाप्याश्चतुर्दिक्षु पूजितानि दहंत्यघम् । तदुत्तरे महालिंगं वृषभेश्वरसंज्ञितम्

Khi được thờ phụng ở bốn phương quanh ao ấy, các liṅga ấy thiêu đốt tội lỗi. Về phía bắc là một đại liṅga mang danh Vṛṣabheśvara.

Verse 20

हरस्य वृषभेणैव स्थापितं तत्स्वभक्तितः । तस्य दर्शनतः पुंसां षण्मासान्मुक्तिरुद्भवेत्

Ngôi thánh tích ấy do chính bò của Hara là Nandin, vì lòng bhakti, thiết lập. Chỉ cần chiêm bái, con người sẽ phát sinh giải thoát trong vòng sáu tháng.

Verse 21

वृषेश्वरादुदीच्यां तु गंधर्वेश्वरसंज्ञितम् । गंधर्वकुण्डं तत्प्राच्यां तत्र स्नात्वा नरोत्तमः

Về phía bắc của Vṛṣeśvara có thánh địa mang danh Gandharveśvara; về phía đông là Gandharva-kuṇḍa. Người thiện nam tắm gội nơi ấy liền được thanh tịnh và xứng đáng thọ nhận phúc quả được ca ngợi của thánh địa đó.

Verse 22

गंधर्वेश्वरमभ्यर्च्य दत्त्वा दानानि शक्तितः । सन्तर्प्य पितॄदेवांश्च गंधर्वैः सह मोदते

Sau khi chí thành phụng thờ Gandharveśvara, bố thí tùy theo khả năng, và làm thỏa lòng tổ tiên cùng chư thiên, người ấy hoan hỷ vui hưởng trong hội chúng các Gandharva.

Verse 23

कर्कोटनामा नागोस्ति गन्धर्वेश्वरपूर्वतः । तत्र कर्कोटवापी च लिंगं कर्कोटकेश्वरम्

Về phía đông của Gandharveśvara có một Nāga tên Karkoṭa. Nơi ấy cũng có ao Karkoṭa và liṅga được gọi là Karkoṭakeśvara.

Verse 24

तस्यां वाप्यां नरः स्नात्वा कर्कोटेशं समर्च्य च । कर्कोटनागमाराध्य नागलोके महीयते

Tắm gội trong ao ấy rồi thành kính phụng thờ Karkoṭeśa, lại kính cẩn cầu thỉnh Nāga Karkoṭa, người ấy được tôn vinh trong cõi Nāga.

Verse 25

कर्कोट नागो यैर्दृष्टस्तद्वाप्यां विहितोदकैः । क्रमते न विषं तेषां देहे स्थावरजंगमम्

Những ai được chiêm bái Nāga Karkoṭa và dùng nước đã được tác pháp thanh tịnh của ao ấy, thì mọi thứ độc—dù từ loài bất động hay loài động vật—đều không thể phát tác trong thân họ.

Verse 26

कर्कोटेशात्प्रतीच्यां तु धुंधुमारीश्वराभिधम् । तल्लिंगाभ्यर्चनात्पुंसां न भवेद्वैरिजं भयम्

Về phía tây của Karkoṭeśa có thánh điện mang danh Dhuṃdhumārīśvara. Ai thành tâm thờ phụng liṅga ấy thì được giải thoát khỏi nỗi sợ do kẻ thù gây nên.

Verse 27

पुरूरवेश्वरं लिंगं तदुदीच्यां व्यवस्थितम् । द्रष्टव्यं तत्प्रयत्नेन चतुर्वर्गफलप्रदम्

Về phía bắc là liṅga Purūraveśvara an vị. Nên chí thành đến chiêm bái, vì nơi ấy ban quả của bốn mục tiêu đời người: dharma, artha, kāma và mokṣa.

Verse 28

दिग्गजेनार्चितं लिंगं सुप्रतीकेन तत्पुरः । सुप्रतीकेश्वरं नाम्ना यशोबलविवर्धनम्

Ngay phía trước là liṅga được voi hộ phương Supratīka phụng thờ. Liṅga ấy mang danh Supratīkeśvara, làm tăng trưởng danh tiếng và sức mạnh.

Verse 29

सरश्च सुप्रतीकाख्यं तत्पुरो भासते महत् । तत्र स्नात्वा च तल्लिंगं दृष्ट्वा दिक्पतितां लभेत्

Trước đó rực sáng một hồ lớn mang tên Supratīka. Ai tắm tại đó và chiêm ngưỡng liṅga ấy thì đạt địa vị dikpati, bậc chủ tể một phương.

Verse 30

तत्रास्त्येका महागौरी नाम्ना विजयभैरवी । रक्षार्थमुत्तराद्वारि स्थिता पूज्येष्टसिद्धये

Tại đó còn có một hóa thân duy nhất của Mahāgaurī mang danh Vijayabhairavī. Ngài trấn giữ cửa bắc để hộ vệ; nên phụng thờ để thành tựu những điều mình hằng ước nguyện.

Verse 31

वरणायास्तटे रम्ये गणौ हुंडनमुंडनौ । क्षेत्ररक्षां विधत्तस्तौ विघ्नस्तंभन कारकौ

Trên bờ sông Varaṇā mỹ lệ có hai vị Gaṇa: Huṃḍana và Muṃḍana. Hai vị hộ trì kṣetra linh thiêng và là những bậc khiến chướng ngại bị chặn đứng, đứng yên bất động.

Verse 32

तौ द्रष्टव्यौ प्रयत्नेन क्षेत्रनिर्विघ्न हेतवे । हुंडनेशं मुंडनेशं तत्र दृष्ट्वा सुखी भवेत्

Vì để kṣetra được vô chướng ngại, người ta nên hết lòng cầu được darśana của hai vị—Huṃḍaneśa và Muṃḍaneśa. Được thấy các Ngài tại đó, người ấy liền an lạc và vui thỏa.

Verse 33

स्कंद उवाच । इल्वलारे कथामेकां शृणुष्वावहितो भव । वरणायास्तटे रम्ये यद्वृत्त पूर्वमुत्तमम्

Skanda nói: “Hỡi Ilvalāra, hãy lắng nghe một câu chuyện—hãy chú tâm. Trên bờ sông Varaṇā mỹ lệ, thuở xưa đã xảy ra một sự việc tối thắng; hãy nghe đây.”

Verse 34

एकदाद्रींद्रमालोक्य मेना संहृष्टमानसम् । उमां संस्मृत्य निःश्वस्य प्रोवाचेति पतिव्रता

Một lần, thấy Chúa tể núi non là Himālaya, lòng Menā hoan hỷ. Menā, người vợ thủ tiết, nhớ đến Umā, thở dài rồi cất lời.

Verse 35

मेनोवाच । आर्यपुत्र न जानामि प्रवृत्तिमपि कांचन । विवाहसमयादूर्ध्वं तस्या गौर्या गिरीश्वर

Menā thưa: “Hỡi Āryaputra, hỡi Girīśvara! Từ sau lễ thành hôn, ta hoàn toàn không biết diễn tiến nào về nàng Gaurī ấy.”

Verse 36

स वृषेंद्रगतिर्देवो भस्मोरग विभूषणः । महापितृवनावासो दिग्वासाः क्वास्ति संप्रति

Vị Thần ấy—cưỡi Ngưu Vương, trang sức bằng tro thiêng và rắn, ngụ trong đại lâm của các Pitṛ và khoác áo bốn phương (mặc trời)—nay Người ở nơi đâu?

Verse 37

अष्टौ या मातरो दृष्टा ब्राह्मी प्रभृतयः प्रिय । स्वस्वरूपास्ता मन्येऽहं बालिकाः कष्टहेतवः

Hỡi người thương, tám vị Mẫu đã thấy—khởi từ Brāhmī—mỗi vị hiện đúng tự tướng của mình; ta cho rằng chính các vị ấy gây nên khổ nạn cho thiếu nữ kia.

Verse 38

तस्यैकस्य न कोप्यन्योस्त्यद्वितीयस्य शूलिनः । तदुदंतप्रवृत्त्यै च क्रियतामुद्यमो विभो

Ngoài Đấng Duy Nhất—Śūlin vô song, không có kẻ thứ hai—chẳng còn ai khác. Vì vậy, hỡi bậc Đại Hùng, hãy gắng công tìm cho rõ chân tướng sự việc và diễn tiến của nó.

Verse 39

तस्याः प्रियाया वाक्येन तदपत्यप्रियो गिरिः । उवाच वचनं सास्रमुमा वात्सल्यसन्नगीः

Cảm động trước lời của người yêu, vị Sơn—thương con—cất tiếng nói trong lệ; giọng nghẹn lại vì tình âu yếm dành cho Umā.

Verse 40

गिरिराज उवाच । अहमेव गमिष्यामि तस्या मेने गवेषणे । नितरां बाधते प्रेम तददृष्ट्यग्निदूषितम्

Vua của núi non nói: Hỡi Menā, chính ta sẽ đi tìm nàng. Tình yêu bị thiêu đốt bởi ngọn lửa không được thấy nàng khiến ta đau đớn khôn cùng.

Verse 41

यदा प्रभृति सा गौरी निर्गता मम सद्मतः । मन्ये मेने तदारभ्य पद्मसद्मा विनिर्ययौ

Từ khoảnh khắc Nữ thần Gaurī rời khỏi nơi ở của ta, ta cảm thấy rằng từ đó ‘liên cung’—chốn an trú của hỷ lạc trong tim—cũng tự rời đi, trống rỗng vì vắng bóng nàng.

Verse 42

तदालापामृतधयौ न मे शब्दग्रहौ प्रिये । प्राणेश्वरि तदारभ्य स्यातां शब्दांतरग्रहौ

Hỡi người yêu—hỡi bậc chủ tể của sinh mệnh ta—từ khi bị tước mất cam lộ của lời nàng, tai ta chẳng còn đón nhận âm thanh chân thực; từ đó chỉ nắm lấy ‘những âm khác’, rỗng vắng tiếng nàng.

Verse 43

जैवातृकी यतोह्नः स्याद्दूरीभूता दृशोर्मम । अहो जैवातृकी ज्योत्स्ना ततोह्नोति दुनोति माम्

Khi ánh trăng jaivātṛkī rút khỏi đôi mắt ta, như thể ban ngày đã tới. Ôi—chính vầng nguyệt quang ấy, bởi sự ra đi của nó, khiến ngày trở nên thiêu đốt và hành hạ ta.

Verse 44

इत्युक्त्वादाय रत्नानि वासांसि विविधानि च । धराधरेंद्रो निर्यातः शुभलग्नबलोदये

Nói xong, bậc chúa tể trong hàng những kẻ mang núi liền mang theo châu báu và các loại y phục, rồi lên đường vào giờ lành khi điềm cát tường đang thịnh.

Verse 45

अगस्त्य उवाच । कानि कानि च रत्नानि कियंत्यपि च षण्मुख । यान्यादाय प्रतस्थे स तानि मे ब्रूहि पृच्छतः

Agastya nói: “Hỡi Ṣaṇmukha, đó là những bảo châu nào, và bao nhiêu? Ta đang hỏi—khi người ấy lên đường, đã mang theo những gì, hãy nói cho ta.”

Verse 46

स्कंद उवाच । तुला मुक्ताफलानां तु कोटिद्वय परीमिताः । तथा वारितराणां च हीरकाणां तुला शतम्

Skanda phán: “Ngọc trai nặng đến hai koṭi (hai mươi triệu) tulā; và kim cương cùng các bảo thạch thượng hạng khác cũng nặng một trăm tulā.”

Verse 47

नवलक्षाधिकं विप्र षडस्राणां सुतेजसाम् । लक्षद्वयं विदूराणां तुलाविमलवर्चसाम

“Hỡi Bà-la-môn, các bảo thạch sáu cạnh rực sáng có số lượng nhỉnh hơn chín lakṣa; và đá vaidūrya (mắt mèo) tinh khiết, ánh sắc trong ngời, nặng hai lakṣa tulā.”

Verse 48

कोटयः पद्मरागाणां पंचावैहि तुला मुने । पुष्पराग तुलालक्षं गुणितं नवसंख्यया

“Hỡi hiền giả, hãy biết: padmarāga (hồng ngọc) có đến năm koṭi tulā; còn puṣparāga (lam ngọc vàng) là một lakṣa tulā, nhân lên chín lần.”

Verse 49

तथा गोमेद रत्नानां तुलालक्षमिता मुनै । इंद्रनीलमणीनां च तुलाः कोट्यर्ध संमिताः

“Cũng vậy, hỡi hiền giả, bảo thạch gomeda nặng một lakṣa tulā; còn ngọc indranīla (lam ngọc xanh) nặng bằng nửa koṭi tulā.”

Verse 50

गरुडोद्गाररत्नानां तुलाः प्रयुतसंमिताः । शुद्धविद्रुमरत्नानां तुलाश्च नवकोटयः

“Còn các bảo thạch garuḍodgāra thì nặng đến prayuta (hàng vạn) tulā; và san hô tinh khiết (vidruma) nặng chín koṭi tulā.”

Verse 51

अष्टांगाभरणानां च संख्या कर्तुं न शक्यते । वाससां च विचित्राणां कोमलानां तथा मुने

Hỡi bậc hiền triết, số lượng các món trang sức tô điểm khắp mọi chi thể thật không sao đếm xuể; cũng vậy, những y phục mềm mại, rực rỡ muôn sắc và mỹ lệ ấy vượt ngoài mọi phép tính.

Verse 52

चामराणि च भूयांसि द्रव्याण्यामोदवंति च । सुवर्णदासदास्यादीन्यसंख्यातानि वै मुने

Hỡi bậc hiền triết, có vô số chāmara (phất trần) cùng muôn vật thơm ngát, khả ái không sao kể xiết; và hỡi hiền triết, những thị tùng bằng vàng—nam và nữ—cũng nhiều đến vô lượng.

Verse 53

सर्वाण्यपि समादाय प्रतस्थे भूधरेश्वरः । आगत्य वरणातीरं दूरात्काशीमलोकयत्

Thu góp tất cả, vị chúa tể núi non liền lên đường; đến bờ sông Varaṇā, ngài từ xa chiêm ngưỡng Kāśī.

Verse 54

अनेकरत्ननिचयैः खचिताऽखिलभूमिकाम् । नानाप्रासादमाणिक्यज्योतिस्ततततांबराम्

Ngài thấy toàn bộ mặt đất được khảm bởi những kho tàng vô vàn bảo châu; và bầu trời ngập tràn ánh hồng ngọc tỏa ra từ muôn cung điện.

Verse 55

सौधाग्रविविधस्वर्णकलशोज्वलदिङ्मुखाम् । जयंतीवैजयंतीनां निकरैस्त्रिदिवस्थलीम्

Chân trời rực sáng bởi những bình kalaśa vàng muôn vẻ trên đỉnh các lâu đài cao vút; và với từng đoàn vòng hoa jayantī, vaijayantī, nơi ấy tựa như cõi Tridiva của chư thiên.

Verse 56

महासिद्ध्यष्टकस्यापि क्रीडाभवनमद्भुतम् । जितकल्पदुमवनां वनैः सर्वफलावनैः

Ở đó còn có cung điện vui chơi kỳ diệu của tám Đại Siddhi; những khu rừng vượt trội cả vườn cây Kalpadruma, trĩu đầy mọi loại quả.

Verse 57

इति काशीसमृद्धिं स विलोक्याभूद्विलज्जितः । उवाच च मनस्येव भूधरेंद्र इदं वचः

Thấy sự phồn thịnh của Kāśī như vậy, ông bỗng hổ thẹn; và chúa tể núi non thốt lời này như nói trong chính tâm mình.

Verse 58

प्रासादेषु प्रतोलीषु प्राकारेषु गृहेषु च । गोपुरेषु विचित्रेषु कपाटेषु तटेष्वपि

Trong các cung điện, nơi cổng ngõ và tường thành, trong các ngôi nhà; trong những tháp cổng kỳ diệu, trên cánh cửa, và cả dọc theo bờ kè—khắp nơi—

Verse 59

मणिमाणिक्यरत्नानामुच्छलच्चारुरोचिषाम् । ज्योतिर्जालैर्जटिलितं ययेदमवलोक्यते

…mọi nơi đều như được đan xen bằng những lưới ánh sáng, bừng lên từ ngọc trai, hồng ngọc và châu báu, rực rỡ đẹp đẽ.

Verse 60

द्यावाभूम्योरंतरालं तथेति समवैम्यहम् । ईदृक्संपत्तिसंभारः कुवेरस्यापि नो गृहे

“Ta cho đây chính là khoảng không giữa trời và đất. Kho tàng phú quý như thế, ngay cả trong nhà của Kubera cũng không có.”

Verse 61

अपि वैकुंठभुवने नेतरस्येह का कथा । इति यावद्गिरींद्रोसौ संभावयति चेतसि

“Ngay cả ở cõi Vaikuṇṭha cũng không có gì sánh được—huống chi nơi nào khác ở đây?” Nghĩ vậy, chúa tể núi non trầm tư trong lòng.

Verse 62

तावत्कार्पटिकः कश्चित्तल्लोचनपथं गतः । आहूय बहुमानं तमपृच्छच्चाचलेश्वरः

Ngay lúc ấy, một vị khất sĩ du phương (karpaṭika) lọt vào tầm mắt của ngài. Được mời lại gần với lòng kính trọng, Chúa tể Núi non liền hỏi han.

Verse 63

हिमवानुवाच । हंहो कार्पटिक श्रेष्ठ अध्यास्वैतदिहासनम् । स्वपुरोदंतमाख्याहि किमपूर्वमिहाध्वग

Himavān nói: “Này bậc karpaṭika tối thắng, hãy ngồi trên tòa này. Xin kể tin tức quê xứ của ngài; hỡi lữ khách, nơi đây đã xảy ra việc gì chưa từng có?”

Verse 64

कोत्र संप्रत्यधिष्ठाता किमधिष्ठातृ चेष्टितम् । यदि जानासि तत्सर्वमिहाचक्ष्व ममाग्रतः

“Giờ đây ai là vị chủ tể trấn giữ nơi này, và những hành trạng của Đấng chủ tể ấy ra sao? Nếu ngươi biết, hãy bày tỏ tất cả ngay trước mặt ta tại đây.”

Verse 65

सोपि कार्पटिकस्तस्य गिरिराजस्य भाषितम् । समाकर्ण्य समाचष्टुं मुने समुपचक्रमे

Vị karpaṭika ấy cũng vậy, sau khi nghe lời của vua núi, hỡi bậc Muni, liền bắt đầu thuật lại câu chuyện.

Verse 66

कार्पटिक उवाच । आचक्षे शृणु राजेंद्र यत्पृष्टोस्मि त्वयाखिलम् । अहानि पंचषाण्येव व्यतिक्रांतानि मानद

Vị khất sĩ nói: “Xin hãy lắng nghe, hỡi bậc chúa tể các vua; mọi điều ngài đã hỏi, ta sẽ giảng bày trọn vẹn. Hỡi đấng ban danh dự, mới chỉ năm hay sáu ngày trôi qua.”

Verse 67

समायाते जगन्नाथे पर्वतेंद्र सुतापतौ । सुंदरान्मंदरादद्रेर्दिवोदासे गते दिवि

Khi Jagannātha—Đấng Chủ tể muôn loài, phu quân của ái nữ Vua Núi—quang lâm, sau khi Divodāsa từ núi Mandara xinh đẹp đã lên cõi trời…

Verse 68

यो वै जगदधिष्ठाता सोधिष्ठातात्र सर्वगः । सर्वदृक्सर्वदः शर्वः कथं न ज्ञायते विभो

Đấng làm chủ tể nhiếp trì vũ trụ, chính Ngài cũng là chủ tể nơi đây, thấm khắp mọi phương. Đấng thấy biết tất cả, ban phát tất cả, Śarva—hỡi bậc Đại Năng, sao lại không nhận ra Ngài?

Verse 69

मन्ये दृषत्स्वरूपोसि दृषदोपि कठोरधीः । यतो विश्वेश्वरं काश्यां न वेत्सि गिरिजापतिम्

Ta nghĩ ngươi như thân đá; hơn thế, tâm trí còn cứng hơn đá. Bởi tại Kāśī, ngươi chẳng nhận ra Viśveśvara, phu quân của Girijā (Pārvatī).

Verse 70

स्वभावकठिनात्मापि स वरं हिमवान्गिरिः । प्राणाधिक सुता दानाद्यो धिनोद्विश्वनायकम्

Dẫu bản tính cứng rắn, không dễ lay chuyển, Himavān—ngọn núi thượng hạng—vẫn đạt địa vị tôn thắng, vì đã gả ái nữ quý hơn sinh mạng cho Đấng Lãnh đạo của vũ trụ.

Verse 71

बिभ्रत्सहज काठिन्यं जातो गौरीगुरुर्गुरुः । शंभुं प्रपूज्य सुतया स्रजा विश्वगुरोरपि

Mang sẵn sự nghiêm cứng bẩm sinh, ngài trở thành bậc đạo sư đáng tôn kính—thậm chí là thầy của Gaurī. Sau khi cung kính phụng thờ Śambhu đúng pháp, ngài dâng lên Ngài một tràng hoa, dù Śambhu chính là Bậc Thầy của toàn vũ trụ.

Verse 72

चेष्टितं तस्य को वेद वेदवेद्यस्य चेशितुः । मनागिति च जानेहं तच्चेष्टितमिदं जगत्

Ai có thể thật sự biết được sự vận hành của Đấng Chúa Tể ấy—bậc Thống Ngự được nhận biết qua Veda? Ta chỉ hiểu bấy nhiêu: toàn thể thế gian này chỉ là trò līlā của hoạt dụng nơi Ngài.

Verse 73

अधिष्ठाता मया ख्यातस्तथाधिष्ठातृ चेष्टितम् । अपूर्वं यत्त्वयापृष्टं तदाख्यामि च तच्छृणु

Ta đã thuật về Đấng Chủ Trì (adhiṣṭhātā) và cả cách thức Ngài vận hành. Điều con hỏi thật là hiếm có; ta sẽ giảng rõ—hãy lắng nghe cẩn trọng.

Verse 74

शुभे ज्येष्ठेश्वरस्थाने सांप्रतं स उमापतिः । काशीं प्राप्य मुदा तिष्ठेद्गिरिराजांगजा सखः

Nay, tại thánh xứ cát tường Jyeṣṭheśvara, Đấng Umapati ấy đến Kāśī rồi an trú hoan hỷ, cùng với Ái Nữ của Vua Núi, như bạn đồng hành thân thiết.

Verse 75

स्कंद उवाच । यदा यदा स गिरिजा मृदुनामाक्षरामृतम् । आविष्करोति पथिकोऽद्रींद्रो हृष्येत्तदातदा

Skanda nói: Hễ khi nào vị hành hương ấy cất bày cam lộ của những âm tiết dịu mềm—Thánh Danh ngọt lành của Girijā—thì khi ấy Himavān, chúa tể núi non, liền hoan hỷ.

Verse 76

उमानामामृतं पीतं येनेह जगतीतले । न जातु जननीस्तन्यं स पिबेत्कुंभसंभव

Hỡi Kumbha-sambhava (Agastya), ai ở cõi đất này đã uống cam lộ của Danh Umā thì chớ bao giờ còn uống sữa mẹ nữa.

Verse 77

उमेतिद्व्यक्षरं मंत्रं योऽहर्निशमनुस्मरेत् । न स्मरेच्चित्रगुप्तस्तं कृतपापमपि द्विज

Hỡi vị Bà-la-môn, ai ngày đêm tưởng niệm thần chú hai âm ‘U-mā’ thì Citragupta cũng chẳng ghi nhớ người ấy, dẫu người ấy từng tạo tội.

Verse 78

पुनः शुश्राव हिमवान्हृष्टः कार्पटिकोदितम् । कार्पटिक उवाच । राजन्विश्वेश्वरार्थेयः प्रासादो विश्वकर्मणा

Lại nữa, Himavān hoan hỷ nghe lời vị khất sĩ (kārpaṭika) đã nói. Kārpaṭika thưa: “Tâu Đại vương, vì Viśveśvara, Viśvakarman đang dựng một cung-đền…”

Verse 79

निर्मीयते सुनिर्माणो जन्मि निर्वाणदायिनः । तदपूर्वं न कर्णाभ्यामप्याकर्णितवानहम्

Một tòa kiến trúc tuyệt mỹ đang được dựng lên cho Đấng ban niết-bàn cho chúng sinh hữu thân. Kỳ diệu như thế, trước nay ta chưa từng nghe, dẫu chính tai mình.

Verse 80

यत्रातिमित्रतेजोभिः शलाकाभिः समंततः । मणिमाणिक्यरत्नानां प्रासादेभित्तयः कृताः

Nơi ấy, khắp bốn bề, những đường khảm như trượng sáng rực với quang huy tựa mặt trời; và tường của cung-đền được tạo tác bằng châu ngọc—hồng ngọc cùng các bảo thạch quý khác.

Verse 81

यत्र संति शतं स्तंभा भास्वंतो द्वादशोत्तराः । एकैकं भुवनं धर्तुमष्टाष्टाविति कल्पिताः

Nơi ấy có một trăm trụ rực sáng, vượt hơn mười hai về kích thước và huy hoàng. Mỗi trụ được hình dung mang sức “tám và tám”, như thể tự mình đủ sức nâng đỡ trọn một cõi thế gian.

Verse 82

चतुर्दशसु या शोभा विष्टपेषु समंततः । तस्मिन्विमाने सास्तीह शतकोटिगुणोत्तरा

Mọi vẻ huy hoàng khắp mười bốn cõi, trong vimāna ấy đều hiện hữu nơi đây—lại tăng thượng gấp trăm triệu lần.

Verse 83

चंद्रकांतमणीनां च स्तंभाधार शिलाश्च याः । चित्ररत्नमयैस्तंभैः स्तंभितास्तत्प्रभाभराः

Những phiến đá bệ đỡ các trụ đều làm bằng bảo châu candrakānta (ngọc ánh trăng). Được chống đỡ bởi các trụ kết từ châu báu muôn sắc, chúng chất đầy một khối quang huy tràn ngập.

Verse 84

पद्मरागेंद्रनीलानां शालीनाः शालभंजिकाः । नीराजयंत्यहोरात्रं यत्र रजप्रदीपकैः

Tại đó, những tượng śālabhañjikā duyên dáng, tạc bằng padmarāga (hồng ngọc) và indranīla (lam ngọc), ngày đêm cử hành ārati với những ngọn đèn rực ánh.

Verse 85

स्फुरत्स्फटिकनिर्माण श्लक्ष्ण पद्मशिलातले । अनेकरत्नरूपाणि विचित्राणि समंततः

Trên nền đá nhẵn như hoa sen, kết từ pha lê lấp lánh, khắp bốn phía hiện ra vô số hình tướng châu báu—kỳ diệu và muôn vẻ.

Verse 86

आरक्तपीतमंजिष्ठ नीलकिर्मीरवर्णकैः । विन्यस्तानीव भासंते चित्रे चित्रकृतायतः

Với sắc đỏ thẫm, vàng óng, màu manjistha, xanh lam và những gam lốm đốm, chúng rực sáng như được khảm đặt có chủ ý—tựa một bức họa dài do nghệ thuật tinh xảo tạo thành.

Verse 87

दृक्पिच्छिला विलोक्यंते माणिक्यस्तंभराजयः । यतोऽविमुक्ते स्वक्षेत्रे मोक्षलक्ष्म्यंकुरा इव

Những hàng cột hồng ngọc hiện ra như ‘dính vào ánh nhìn’—quá đỗi mê hoặc; tại Avimukta, cõi riêng của Śiva, tựa mầm non của phúc thịnh giải thoát (mokṣa-śrī) đang vươn lên.

Verse 88

रत्नाकरेभ्यः सर्वेभ्यो गणा रत्नोच्चयान्बहून् । राशींश्चक्रुः समानीय यत्राद्रिशिखरोपमान्

Từ mọi mỏ châu báu, các gaṇa gom góp vô số đống ratna; đem tụ về nơi ấy và chất thành những ụ lớn tựa đỉnh núi.

Verse 89

यत्र पातालतलतो नागानां कोशवेश्मतः । गणैर्मणिगणाः सर्वे समाहृत्य गिरीकृताः

Tại đó, từ tầng sâu Pātāla—từ các kho tàng của loài Nāga—các gaṇa thu góp mọi loại bảo châu và đắp thành những khối lớn như núi.

Verse 90

शिवभक्तः स्वयं यत्र पौलस्त्यः स्वद्रिकूटतः । कोटिहाटककूटानि आनयामास राक्षसैः

Tại đó, chính Paulastya—một tín đồ của Śiva—đã sai các Rākṣasa mang từ đỉnh núi của mình về những đống vàng tính đến hàng koṭi koṭi.

Verse 91

प्रासादनिर्मितिं श्रुत्वा भक्ता द्वीपांतरस्थिताः । माणिक्यानि समाजह्रुर्यथासंख्यान्यहो नृप

Nghe tin dựng nên ngôi đền như cung điện, các tín đồ ở những đảo xa đã gom góp hồng ngọc theo đúng khả năng của mình—thật kỳ diệu thay, hỡi Đại vương.

Verse 92

चिंतामणिः स्वयं यत्र कमर्णे विश्वकर्मणे । विश्राणयेदहोरात्रं विचित्रांश्चिं तितान्मणीन्

Nơi ấy, chính viên Chintāmaṇi—ngọc như ý—ban cho Viśvakarman, vị thợ cả thần linh, suốt ngày đêm những bảo châu kỳ diệu đúng như điều mong cầu.

Verse 93

नानावर्णपताकाश्च यत्र कल्पमहीरुहः । अनल्पाः कल्पयंत्येव नित्यभक्तिसमन्विताः

Nơi ấy, những cây như kalpa-thụ không ngừng ban phát vô lượng cờ phướn muôn màu, luôn đi cùng lòng sùng kính bền vững.

Verse 94

अब्धयो यत्र सततं दधिक्षीरेक्षुसर्पिषाम् । पंचामृतानां कलशैः स्नपयंति दिनेदिने

Nơi ấy, biển của sữa chua, sữa, nước mía và bơ tinh khiết luôn hiện hữu; và ngày qua ngày, người ta tắm gội Đức Chúa bằng những bình pañcāmṛta để làm lễ abhiṣeka.

Verse 95

यत्र कामदुघा नित्यं स्नपयेन्मधुधारया । स्वदुग्धया स्वयं भक्त्या विश्वेशं लिंगरूपिणम्

Nơi ấy, bò Kāmadhenū—đấng ban điều ước—mỗi ngày tự lòng sùng kính tắm gội Viśveśa, Đấng hiện thân làm Liṅga, bằng dòng mật ong và chính sữa của mình.

Verse 96

गंधसाररसैर्यं च सेवते मलयाचलः । कर्पूररंभा कर्पूरपूरैर्भक्त्या निषेवते

Đấng ấy được núi Malaya phụng sự bằng những tinh túy hương thơm thượng hạng; và Karpūra-Rambhā chí thành lễ bái với những đống long não chất đầy, trong lòng bhakti.

Verse 97

इत्याद्य पूर्वं यत्रास्ति प्रत्यहं शंकरालये । कथं तं त्वमुमाकातं न वेत्सि कठिनाशय

Những điều ấy và còn hơn thế đã từ lâu hiện hữu mỗi ngày trong thánh điện của Śaṅkara; cớ sao ngươi chẳng biết vị Chúa ấy, người tình của Umā, hỡi kẻ lòng dạ cứng cỏi?

Verse 98

इति तस्य समृद्धिं तां दृष्ट्वा जामातुरद्रिराट । त्रपया परिभूतोभून्नितरां कुंभसंभव

Thấy sự phú thịnh của con rể mình, vị vua của núi non bị nỗi hổ thẹn phủ trùm; và Kumbhasambhava (Agastya) lại càng thêm khiêm cung.

Verse 99

तस्मै कार्पटिकायाथ स दत्त्वा पारितोषिकम् । पुनश्चिंतापरोजातोऽद्रिराट्कार्पटिके गते

Rồi vị vua của núi non ban tặng lễ vật cho vị khất sĩ ấy; khi khất sĩ đã rời đi, ngài lại trĩu nặng ưu tư.

Verse 100

उवाचेति मनस्येव विस्मयोत्फुल्ललोचनः । अहो भद्रमिदं जातं यत्त्वया श्रावि शर्मभाक्

Ngài tự nhủ trong lòng, đôi mắt mở to vì kinh ngạc: “Ôi, thật là điềm lành—nhờ ngươi mà ta được nghe điều ấy và lòng được an ổn.”

Verse 110

यस्य देशो न विदितो यस्तु वृत्तिपराङ्मुखः । आचारहीनमिव यं पुराऽपश्यं कठोरधीः

Người ấy quê hương không rõ, lại quay lưng với sinh kế và hạnh kiểm đúng đắn—ta từng thấy trước kia, như kẻ thiếu ācāra, tâm trí cứng rắn, không chịu nhượng bộ.

Verse 120

सुपर्वणि सुपात्राय सुताथ श्रद्धयाधिकम् । येन स्ववित्तमानेन धर्मोपार्जित वित्ततः

Vào ngày lễ cát tường, đối với người thọ nhận xứng đáng, với śraddhā dồi dào—ông đã bố thí tùy theo khả năng mình, từ của cải kiếm được bằng dharma.

Verse 130

प्रणम्य दंडवद्भूमौ कृतांजलिपुटौ गणौ । कृताभ्यनुज्ञो भ्रूक्षेपाद्विज्ञप्तिमथ चक्रतुः

Sau khi phủ phục dāṇḍavat trên đất và chắp tay cung kính, hai vị gaṇa—được cho phép chỉ bằng một cái liếc nơi chân mày—liền dâng lời thỉnh cầu.

Verse 140

उमा श्रुत्येति संहृष्टा कदंबकुसुमश्रियम् । आनंदांकुरलक्ष्मीवदंगेषु परिबिभ्रती

Nghe lời ấy, Umā hoan hỷ, mang trên từng chi thể vẻ rực rỡ như hoa kadamba—tựa phúc lộc của niềm an lạc đang nảy mầm.

Verse 149

श्रुत्वा शैलेश माहात्म्यं श्रद्धया परया नरः । पापकंचुकमुत्सृज्य शिवलोकमवाप्नुयात्

Người nào nghe sự vĩ đại của Śaileśa với śraddhā tối thượng, sẽ cởi bỏ áo choàng tội lỗi và đạt đến Śivaloka.