Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 16

Devanagari script

तस्या यात्रां तु यः कुर्यान्महाष्टम्यां नरोत्तमः । यशस्वी पुत्रपौत्राढ्यो लक्ष्मीवांश्चापि जायते

Transliteration

tasyā yātrāṃ tu yaḥ kuryānmahāṣṭamyāṃ narottamaḥ | yaśasvī putrapautrāḍhyo lakṣmīvāṃścāpi jāyate

Translation

Người bậc thượng nhân nào thực hiện cuộc hành hương đến Thánh Nữ ấy vào ngày Mahāṣṭamī, người ấy sẽ trở nên lừng danh, sung túc con cháu, và cũng được ban phúc thịnh vượng của Śrī Lakṣmī.

Word by Word

• तस्या: of her/its
• तस्या: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• यात्राम्: pilgrimage/journey
• यात्राम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• तु: indeed/but
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः/अवधारणार्थक-अव्ययम् (particle: but/indeed)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; सम्बन्धबोधक-यत्-प्रत्ययः (relative pronoun)

• कुर्यात्: should do/perform
• कुर्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• महाष्टम्याम्: on the great eighth (tithi)
• महाष्टम्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महाष्टमी = महा + अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; कालाधिकरणम् (time-locative)

• नर-उत्तमः: the best of men
• नर-उत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; विशेष्य-सम्बोधनार्थे (epithet)

• यशस्वी: famous/glorious
• यशस्वी: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यशस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; विशेषणम्

• पुत्र-पौत्र-आढ्यः: rich in sons and grandsons
• पुत्र-पौत्र-आढ्यः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक) + पौत्र (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; विशेषणम् (समृद्ध्यर्थकः)

• लक्ष्मीवान्: prosperous/possessing fortune
• लक्ष्मीवान्: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लक्ष्मीवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; विशेषणम्

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/समुच्चयार्थक-अव्ययम् (particle: also/even)

• जायते: is born/becomes
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa narration, typically to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahāmuṇḍā-yātrā (Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim couple in Kāśī on Mahāṣṭamī, carrying offerings, moving through a shrine-lined lane toward a sacred spot associated with Mahāmuṇḍā; priests bless them, and symbolic motifs of prosperity (śrī) and lineage (children/grandchildren) appear as auspicious emblems.

Characters & Entities

• Mahāṣṭamī
• Yātrā (pilgrimage)
• Caṇḍī Mahāmuṇḍā (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Timing and devotion in pilgrimage are emphasized: visiting the Devī on an auspicious tithi is said to confer both social honor and household prosperity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Devī-associated site in Kāśī connected with Caṇḍī Mahāmuṇḍā, approached by yātrā on Mahāṣṭamī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing a yātrā (pilgrimage/ritual visit) specifically on Mahāṣṭamī.