Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 34

Devanagari script

एकदाद्रींद्रमालोक्य मेना संहृष्टमानसम् । उमां संस्मृत्य निःश्वस्य प्रोवाचेति पतिव्रता

Transliteration

ekadādrīṃdramālokya menā saṃhṛṣṭamānasam | umāṃ saṃsmṛtya niḥśvasya provāceti pativratā

Translation

Một lần, thấy Chúa tể núi non là Himālaya, lòng Menā hoan hỷ. Menā, người vợ thủ tiết, nhớ đến Umā, thở dài rồi cất lời.

Word by Word

• एकदा: once
• एकदा: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: एकदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• अद्रीन्द्रम्: the lord of mountains (Himālaya)
• अद्रीन्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अद्रि + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अद्रिणाम् इन्द्रः)

• आलोक्य: having seen
• आलोक्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: आ + लोक् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (gerund/absolutive)

• मेना: Menā
• मेना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मेना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• संहृष्टमानसम्: with delighted mind
• संहृष्टमानसम्: Karta (State/कर्तृ-भाव)
• Type: Adjective
• Root: संहृष्ट + मानस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (संहृष्टं मानसम् यस्य/यत्); मेना इत्यस्य भाववर्णनम्

• उमाम्: Umā
• उमाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• संस्मृत्य: having remembered
• संस्मृत्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्मृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (gerund/absolutive)

• निःश्वस्य: having sighed
• निःश्वस्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: निः + श्वस् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (gerund/absolutive)

• प्रोवाच: said forth
• प्रोवाच: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• इति: thus
• इति: Vākyasaṃjñā (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• पतिव्रता: the devoted wife
• पतिव्रता: Karta (Apposition/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: पतिव्रता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मेना इत्यस्य विशेषण-रूपेण

Speaker

Narrator

Skanda Dialogue

Listener: Ilvalāra

Visual Art Cues

Scene: Menā, moved upon seeing the majestic Himalaya, remembers her daughter Umā; a deep sigh escapes her as she prepares to speak, framed by snowy peaks and serene mountain light.

Characters & Entities

• Menā
• Adrīndra/Himālaya (Giri-rāja)
• Umā (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even amidst joy, separation from the divine (here, Umā) stirs longing; devotion within household-dharma is shown through remembrance and truthful speech.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it forms part of the narrative embedded in the Kāśīkhaṇḍa’s sacred-history frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is narrative setup highlighting remembrance (smaraṇa) and emotional devotion.