Adhyaya 2

Verse 1

व्यास उवाच । सूर्य आत्मास्य जगतस्तस्थुषस्तमसोरिपुः । उदियायोदयगिरौ शुचिप्रसृमरैः करैः

Vyāsa nói: Mặt Trời—sinh khí của thế gian này, là ātman của muôn loài động và tĩnh, kẻ thù của bóng tối—đã mọc trên núi phương Đông, tỏa lan những tia sáng thanh khiết.

Verse 2

संवर्धयन्सतां धर्मान्त्यक्कुर्वंस्तामसीं स्थितिम् । पद्मिनीं बोधयंस्त्विष्टां रात्रौ मुकुलिताननाम्

Ngài làm tăng trưởng dharma của bậc hiền thiện và xua tan trạng thái tamas; Ngài đánh thức hồ sen rực sáng, vốn khép mặt suốt đêm dài.

Verse 3

हव्यं कव्यं भूतबलिं देवादीनां प्रवर्तयन् । प्राह्णापराह्णमध्याह्न क्रियाकालं विजृंभयन्

Ngài khởi động các lễ hiến dâng: havya cho chư thiên, kavya cho tổ tiên, và bali cho các loài hữu tình; đồng thời mở bày các thời khắc hành lễ—buổi trước trưa, chính ngọ và buổi xế chiều.

Verse 4

असतां हृदि वक्त्रेषु निर्दिशंस्तमसः स्थितिम् । यामिनीकालकलितं जगदुज्जीवयन्पुनः

Ngài phơi bày chỗ ngự của bóng tối trong tim và trên gương mặt kẻ ác, xua tan u ám tích tụ của đêm dài; khi Ngài lại mọc lên, thế gian được hồi sinh.

Verse 5

यस्मिन्नभ्युदिते जातः सम्यक्पुण्यजनोदयः । अहो परोपकरणं सद्यः फलति नेति चेत्

Khi Ngài mọc lên, sự thức tỉnh đúng đắn của những người có công đức liền khởi hiện. Ôi! Nếu ai còn nghi rằng giúp người có quả báo tức thời chăng—hãy nhìn đây làm chứng.

Verse 6

सायमस्तमितः प्रातः कथं जीवेद्रविः पुनः । सानुरागकरस्पर्शैः प्राचीमाश्वास्य खंडिताम्

Đã lặn lúc hoàng hôn, làm sao Mặt Trời lại sống dậy vào ban mai? Bằng cái chạm đầy ân tình của tia sáng, Ngài vỗ về phương Đông bị thương tổn và phục hồi nàng.

Verse 7

यामं भुक्त्वा तथाग्नेयीं ज्वलंतीं विरहादिव । लवंगैलामृगमदचंद्रचंदनचर्चिताम

Trải qua một canh, phương Đông-Nam bừng cháy như lửa ly biệt; rồi được xức điểm bằng đinh hương, bạch đậu khấu, xạ hương, long não và đàn hương—tựa như được làm mát và trang sức.

Verse 8

तांबूलीरागरक्तौष्ठीं द्राक्षास्तबकसुस्तनीम् । लवलीवल्लिदोर्वल्ली कंको ली पल्लवांगुलिम्

Với đôi môi đỏ thắm bởi sắc trầu, với bầu ngực đầy đặn như chùm nho; với cánh tay như dây leo lavalī, và ngón tay như chồi non kaṅkolī—phương ấy được hình dung thật tinh tế, trang nhã.

Verse 9

मलयानिल निःश्वासां क्षीरोदकवरांबराम् । त्रिकूटस्वर्णरत्नांगीं सुवेलाद्रि नितंबिनीम

Nàng như hít thở làn gió thơm từ Malaya, khoác y phục thượng hạng trắng trong như nước sữa; thân thể điểm trang vàng ngọc của Trikūṭa, hông tựa núi Suvela—được hình dung thi vị như thế.

Verse 10

कावेरीगौतमीजंघां चोलचोलां शुकावृताम् । सह्यदर्दुरवक्षोजां कांतीकांचीविभूषणाम

Ống chân nàng là sông Kāverī và Gautamī; nàng khoác y phục xứ Cola, như được đàn vẹt phủ che; ngực nàng là dãy Sahya và Dardura; trang sức nàng là chiếc đai lưng rực sáng—như thế miền/phương ấy được tán dương.

Verse 11

सुकोमलमहाराष्ट्रीवाग्विलासमनोहराम् । अद्यापि न महालक्ष्मीर्या विमुंचति सद्गुणाम्

Nàng quyến rũ bởi lời nói Mahārāṣṭrī mềm mại, duyên dáng; vui tươi trong lối biện ngôn tinh nghịch. Đến nay, Mahālakṣmī vẫn không rời bỏ nàng, vì nàng giàu đủ các đức hạnh cao quý.

Verse 12

सुदक्षदक्षिणामाशामाशानाथः प्रतस्थिवान् । क्रमतः सर्वमर्वन्तो हेलया हेलिकस्य खम्

Bấy giờ, Chúa tể các phương khởi hành về phương Nam ngay ngắn; theo thứ tự, tất cả cùng tiến bước—nhẹ nhàng, như thể bầu trời cũng thuộc về một kẻ lãng du ham vui.

Verse 13

न शेकुरग्रतो गंतुं ततोऽनूरुर्व्यजिज्ञपत्

Họ không thể tiến lên phía trước; vì thế Anūru liền cất lời hỏi (thỉnh vấn).

Verse 14

अनूरुरुवाच । भानो मानोन्नतो विन्ध्यो निद्ध्यय गगनं स्थितः । स्पर्धते मेरुणाप्रेप्सु स्त्वद्दत्तां तु प्रदक्षिणाम्

Anūru thưa: “Ôi Thần Mặt Trời! Núi Vindhya vì kiêu mạn mà phình lớn, nay đứng giữa hư không chặn lối. Muốn ganh đua với núi Meru, nó còn ngăn cả con đường nhiễu quanh (pradakṣiṇā) đã được ban cho Ngài.”

Verse 15

अन्रूरुवाक्यमाकर्ण्य सविता हृद्यचिन्तयत् । अहो गगनमार्गोपि रुध्यते चातिविस्मयः

Nghe lời Anūru, Savitṛ trầm tư trong lòng: “Than ôi! Ngay cả lối đi trên trời cũng có thể bị chặn—thật quá đỗi kinh ngạc!”

Verse 16

व्यास उवाच । सूरः शूरोपि किं कुर्यात्प्रांतरे वर्त्मनिस्थितः । त्वरावानपि को रुद्धं मागर्मेको विलंघयेत्

Vyāsa nói: “Dẫu Mặt Trời dũng mãnh, khi bị giữ lại nơi rìa lộ trình của mình thì còn làm được gì? Dẫu nhanh đến đâu, ai có thể một mình vượt qua con đường đã bị phong tỏa?”

Verse 17

गृह्यत्राप्रत्यूष्टेः क्षणं नावतिष्ठति । शून्यमार्गे निरुद्धः स किंकरोतु विधिर्बली

Ở đây, vào lúc rạng đông, Ngài chẳng dừng lại dù chỉ một sát-na. Nhưng khi bị chặn trên lộ trình trống vắng, Đấng Quy Định hùng lực—bậc điều ngự thời gian—còn có thể làm gì?

Verse 18

योजनानां सहस्रे द्वे द्वे शते द्वे च योजने । योजनस्य निमेषार्धाद्याति सोपि चिरं स्थितः

Dẫu Ngài có thể đi qua hai nghìn hai trăm lẻ hai do-tuần (yojana) chỉ trong nửa cái chớp mắt, vậy mà Ngài vẫn bị dừng lại nơi ấy rất lâu.

Verse 19

गते बहुतिथेकाले प्राच्यौदीच्यां भृशार्दिताः । चण्डरश्मेः करव्रातपातसन्तापतापिताः

Khi nhiều ngày đã trôi qua, dân chúng phương Đông và phương Bắc chịu khổ não vô cùng; bị thiêu đốt bởi sức nóng rát bỏng từ những chùm tia tuôn đổ của Mặt Trời có quang mang dữ dội.

Verse 20

पाश्चात्या दक्षिणात्याश्च निद्रामुद्रितलोचनाः । शयिता एव वीक्षन्ते सतारग्रहमंबरम्

Nhưng dân chúng phương Tây và phương Nam, mắt bị giấc ngủ khép kín, cứ nằm mãi; nằm mà vẫn nhìn thấy bầu trời đầy sao và các hành tinh.

Verse 21

अहोनाहस्कराभावान्निशानैवाऽनिशाकरात् । अस्तंगतर्क्षान्नभसः कः कालस्त्वेप नेक्ष्यते

“Than ôi! Không có Mặt Trời thì ngày cũng vắng; không có Mặt Trăng thì đêm cũng chẳng còn là đêm. Khi các chòm sao đã lặn khỏi trời, nay còn dấu hiệu thời gian nào có thể nhận ra?”

Verse 22

ब्रह्मांडं किमकांडे वै लयमेष्यति तत्कथम् । परापतंति नाद्यापि पारावारा इतस्ततः

“Chẳng lẽ quả trứng vũ trụ—Brahmāṇḍa—lại bất chợt lao vào sự tan rã (pralaya) sao, điều ấy sao có thể? Ngay lúc này các đại dương vẫn dâng trào, va đập khắp bốn bề.”

Verse 23

स्वाहास्वधावषट्कारवर्जिते जगतीतले । पंचयज्ञक्रियालोपाच्चकंपे भुवनत्रयम्

Trên mặt đất, tiếng xướng “svāhā”, “svadhā” và “vaṣaṭ” đều lặng tắt; do các nghi lễ pañca-yajña bị bỏ phế, ba cõi bắt đầu rung chuyển.

Verse 24

सूर्योदयात्प्रवर्तंते यज्ञाद्याः सकलाः क्रियाः । ताभिर्यज्ञभुजांतृप्तिः सविता तत्र कारणम्

Từ lúc mặt trời mọc, mọi hành sự—khởi đầu bằng tế lễ yajña—đều vận hành. Nhờ các nghi lễ ấy, chư thiên thọ hưởng phần yajña được thỏa mãn; trong đó, Savitṛ (Mặt Trời) là nhân duyên quyết định.

Verse 25

चित्रगुप्तादयः सर्वे कालं जानंति सूर्यतः । स्थितिसर्गविसर्गाणां कारणं केवलं रविः

Chitragupta và hết thảy đều biết thời gian nhờ Mặt Trời. Đối với sự duy trì, sự sáng tạo và sự tiêu dung, chỉ riêng Ravi (Mặt Trời) là nền tảng nhân duyên.

Verse 26

तत्सूर्यस्य गतिस्तंभात्स्तंभितं भुवनत्रयम् । यद्यत्रतत्स्थितं तत्र चित्रन्यस्तमिवा खिलम्

Khi chuyển động của Mặt Trời bị ngăn lại, ba cõi đều bất động. Vật gì ở đâu thì toàn thể như được đặt cố định, tựa bức họa đã an bài.

Verse 27

एकतस्तिमिरान्नैशादेकतस्तु दिवातपात् । बहूनां प्रलयो जातः कांदिशीकमभूज्जगत्

Một phía vì bóng tối đêm đen, phía kia vì sức nóng ban ngày—nhiều kẻ gặp diệt vong; thế gian trở nên hoang mang, mất phương hướng.

Verse 28

इति व्याकुलिते लोके सुरासुरनरोरगे । आःकिमेतदकांडेभूद्रुरुदुर्दुद्रुवुः प्रजाः

Thế rồi khi thế gian rối loạn—giữa chư thiên, a-tu-la, loài người và loài rắn—muôn loài kêu lên: “Ôi! Tai ương đột ngột này là gì?”; vừa than khóc, chúng sinh hoảng hốt chạy tán loạn.

Verse 29

ततः सर्वे समालोक्य ब्रह्माणं शरणं ययुः । स्तुवंतो विविधैः स्तोत्रै रक्षरक्षेति चाब्रुवन्

Bấy giờ tất cả đều hướng nhìn về Phạm Thiên (Brahmā) mà đến nương tựa; vừa tán tụng bằng nhiều bài tán ca, vừa kêu lên: “Xin hộ trì, xin hộ trì!”

Verse 30

देवा ऊचुः । नमो हिरण्यरूपाय ब्रह्मणे ब्रह्मरूपिणे । अविज्ञातस्वरूपाय कैवल्यायामृताय च

Chư thiên thưa rằng: Kính lễ Phạm Thiên (Brahmā) thân sắc vàng ròng, Đấng tự tánh chính là Phạm (Brahman). Kính lễ Đấng có chân tướng bất khả tri, chính là Kaivalya (Giải thoát), là Amṛta, là Bất tử.

Verse 31

यन्न देवा विजानंति मनो यत्रापि कुंठितम् । न यत्र वाक्प्रसरति नमस्तस्मै चिदात्मने

Đối với Đấng mà ngay cả chư thiên cũng chẳng thể thấu triệt—nơi tâm trí bị chặn lại, nơi lời nói không thể vươn tới—xin kính lễ Chân Ngã của Tánh Biết ấy.

Verse 32

योगिनो यं हृदाकाशे प्रणिधानेन निश्चलाः । ज्योतीरूपं प्रपश्यंति तस्मै श्रीब्रह्मणे नमः

Kính lễ Phạm Thiên cát tường ấy, Đấng mà các hành giả du-già—an trụ bất động trong định nhờ sự chuyên chú—chiêm kiến trong “hư không của tim” như một hình tướng ánh sáng.

Verse 33

कालात्पराय कालाय स्वेच्छयापुरुषाय च । गुणत्रय स्वरूपाय नमः प्रकृतिरूपिणे

Kính lễ Thời Gian vượt ngoài thời gian, và cũng kính lễ chính Thời Gian; kính lễ Puruṣa hành động theo ý chí tự tại; kính lễ Đấng có tự tánh là ba guṇa, hiện bày như Prakṛti.

Verse 34

विष्णवे सत्त्वरूपाय रजोरूपाय वेधसे । तमसे रुद्ररूपाय स्थितिसर्गांतकारिणे

Kính lễ Viṣṇu, đấng mang hình tướng Sattva; kính lễ Brahmā, Đấng Tạo Hóa mang hình tướng Rajas; và kính lễ Rudra mang hình tướng Tamas—Đấng thực hiện sự bảo tồn, sáng tạo và hủy diệt.

Verse 35

नमो बुद्धिस्वरूपाय त्रिधाहंकृतये नमः । पंचतन्मात्र रूपाय पंचकर्मेद्रियात्मने

Kính lễ Đấng có bản tính là Buddhi (trí tuệ); kính lễ Đấng hóa hiện thành Ahaṅkāra ba mặt. Kính lễ Đấng mang hình tướng năm tanmātra vi tế, và là Ātman của năm cơ quan hành động.

Verse 36

अनित्यनित्यरूपाय सदसत्पतये नमः । समस्तभक्तकृपया स्वेच्छाविष्कृतविग्रह

Kính lễ Đấng hiện bày cả tướng vô thường lẫn thường hằng; kính lễ Chúa tể của hữu và vô. Vì lòng từ mẫn đối với mọi tín đồ, Ngài tùy ý mình mà hiển lộ thánh thân.

Verse 37

नमो ब्रह्मांडरूपाय तदंतर्वर्तिने नमः । अर्वाचीनपराची न विश्वरूपाय ते नमः

Kính lễ Ngài, đấng có hình tướng là Brahmāṇḍa (trứng vũ trụ), và kính lễ Ngài, đấng ngự ở bên trong đó. Kính lễ Ngài, đấng vừa gần vừa xa, ôi Đấng mang hình tướng vũ trụ.

Verse 39

तव निःश्वसितं वेदास्तव स्वे दोखिलं जगत् । विश्वा भूतानि ते पादः शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत

Các Veda chính là hơi thở ra của Ngài; toàn thể thế gian nương tựa nơi Ngài. Muôn loài là đôi chân của Ngài, và bầu trời đứng như đỉnh đầu của Ngài.

Verse 40

नाभ्या आसीदंतरिक्षं लोमानि च वनस्पतिः । चन्द्रमा मनसो जातश्चक्षोः सूर्यस्तव प्रभो

Từ rốn Ngài sinh ra cõi trung không; từ lông tóc Ngài nảy sinh muôn loài thảo mộc. Từ tâm ý Ngài sinh ra trăng, và từ mắt Ngài sinh ra mặt trời, ôi Đấng Chúa Tể.

Verse 41

त्वमेव सर्वं त्वयि देव सर्वं स्तोता स्तुतिः स्तव्य इह त्वमेव । ईश त्वयाऽवास्यमिदं हि सर्वं नमोस्तु भूयोपि नमो नमस्ते

Chỉ Ngài là tất cả; ôi Thần linh, muôn sự đều an trụ trong Ngài. Nơi đây, chính Ngài là người tán tụng, là lời tán tụng, và là Đấng đáng được tán tụng. Ôi Īśa, toàn thể thế gian này được Ngài thấm nhuần và bao phủ. Xin đảnh lễ—đảnh lễ mãi mãi, namo namaste.

Verse 42

इति स्तुत्वा विधिं देवा निपेतुर्दंडवत्क्षितौ । परितुष्टस्तदा ब्रह्मा प्रत्युवाच दिवौकसः

Sau khi tán tụng Vidhī (Phạm Thiên) như vậy, chư thiên liền phủ phục xuống đất theo lễ dāṇḍavat. Bấy giờ Phạm Thiên hoan hỷ đáp lời các vị cư ngụ cõi trời.

Verse 43

ब्रह्मोवाच । यथार्थयाऽनया स्तुत्या तुष्टोस्मि प्रणताः सुराः । उत्तिष्ठत प्रसन्नोस्मि वृणुध्वं वरमुत्तमम्

Phạm Thiên phán: Hỡi chư thiên đã cúi mình, nhờ bài tán tụng chân thật và đúng pháp này, Ta rất hoan hỷ. Hãy đứng dậy; Ta đã ban ân—hãy chọn một ân huệ tối thượng.

Verse 44

यः स्तोष्यत्यनया स्तुत्या श्रद्धावान्प्रत्यहं शुचिः । मां वा हरं वा विष्णुं वा तस्य तुष्टाः सदा वयम्

Ai thanh tịnh và đầy lòng śraddhā, hằng ngày tụng tán bằng bài tụng này—dù hướng về Ta, hay Hara (Śiva), hay Viṣṇu—thì đối với người ấy, chúng Ta luôn hoan hỷ.

Verse 45

दास्यामः सकलान्कामान्पुत्रान्पौत्रान्पशून्वसु । सौभाग्यमायुरारोग्यं निर्भयत्वं रणे जयम्

Chúng ta sẽ ban mọi điều mong cầu—con trai, cháu chắt, gia súc và của cải; phúc lành, thọ mạng dài lâu và sức khỏe; sự vô úy và chiến thắng nơi chiến trận.

Verse 46

ऐहिकामुष्मिकान्भोगानपवर्गं तथाऽक्षयम् । यद्यदिष्टतमं तस्य तत्तत्सर्वं भविष्यति

Người ấy sẽ hưởng thụ lạc thú ở đời này và đời sau, lại được cả giải thoát bất hoại; điều gì là ước nguyện thâm sâu nhất của người ấy, hết thảy đều chắc chắn thành tựu.

Verse 47

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पठितव्यः स्तवोत्तमः । अभीष्टद इति ख्यातः स्तवोयं सर्वसिद्धिदः

Vì thế, phải đem hết mọi nỗ lực mà tụng đọc bài tán tụng tối thượng này. Bài tụng được xưng danh là ‘Đấng Ban Điều Mong Ước’; chính bài tụng này ban cho mọi thành tựu.

Verse 48

पुनः प्रोवाच तान्वेधाः प्रणिपत्योत्थितान्सुरान् । स्वस्थास्तिष्ठत भो यूयं किमत्रापि समाकुलाः

Rồi Vedhā (Phạm Thiên) lại bảo các chư thiên vừa đứng dậy sau khi đảnh lễ: “Hãy đứng yên an ổn, hỡi các thần—cớ sao các ngươi còn bối rối ngay cả tại đây?”

Verse 49

एते वेदा मूर्तिधरा इमा विद्यास्तथाखिलाः । सदक्षिणा अमी यज्ञाः सत्यं धर्मस्तपो दमः

Đây là các Veda mang hình tướng; đây cũng là hết thảy các minh triết. Đây là các tế lễ đầy đủ dakṣiṇā; đây là chân thật, là dharma, là khổ hạnh (tapas) và tự chế (dama).

Verse 50

ब्रह्मचर्यमिदं चैषा करुणा भारतीत्वियम् । श्रुतिस्मृतीतिहासार्थ चरितार्था अमीजनाः

Đây là phạm hạnh, đây là lòng từ bi; chính đây là lời thiêng Bhāratī. Những người này là sự viên mãn của ý nghĩa trong Śruti, Smṛti và Itihāsa.

Verse 51

नेह क्रोधो न मात्सर्यं लोभः कामोऽधृतिर्भयम् । हिंसा कुटिलता गर्वो निंदासूयाऽशुचिः क्वचित्

Nơi đây không có giận dữ, không có đố kỵ; không có tham lam hay dục vọng, không có nhụt chí hay sợ hãi. Không hề có bạo hại, gian trá, kiêu mạn, phỉ báng, ác ý hay ô uế vào bất cứ lúc nào.

Verse 52

ये ब्राह्मणा ब्रह्मरतास्तपोनिष्ठास्तपोधनाः । मासोपवासषण्मासचातुर्मास्यादि सद्व्रताः

Những bà-la-môn hoan hỷ trong Brahman, kiên trú trong khổ hạnh và giàu có bởi tapas—giữ các thệ nguyện cao quý như trai giới trọn tháng, kỷ luật sáu tháng, Cāturmāsya và những điều tương tự—

Verse 53

पातिव्रत्यरता नार्यो ये चान्ये ब्रह्मचारिणः । ते चामीपश्यत सुरा ये षंढाः परयोषिति

Những người nữ chuyên tâm trong hạnh pativratā (trọn lòng với chồng), và những người khác sống đời brahmacārin—hãy nhìn họ nữa, hỡi chư thiên. Và cũng hãy nhìn những kẻ bất lực, cùng những kẻ vướng mắc nơi vợ người.

Verse 54

मातापित्रोरमी भक्ता अमी गोग्रहणे हताः । व्रते दाने जपे यज्ञे स्वाध्याये द्विजतर्पणे

Những người này hiếu kính mẹ cha; những người này đã bỏ mình khi bảo hộ bò. Trong thệ nguyện, bố thí, trì tụng (japa), tế lễ (yajña), tự học Veda (svādhyāya), và lễ dâng tarpaṇa làm thỏa lòng hàng dvija—

Verse 55

तीर्थे तपस्युपकृतौ सदाचारादिकर्मणि । फलाभिलाषिणीबुद्धिर्न येषां ते जना अमी

Những ai khi làm việc ở thánh địa (tīrtha), khi tu khổ hạnh và giữ kỷ luật, cũng như trong các bổn phận như hạnh kiểm tốt, mà tâm không ham cầu quả báo—đó mới thật là bậc gương mẫu.

Verse 56

गायत्री जाप्यनिरता अग्निहोत्र परायणाः । द्विमुखी गो प्रदातारः कपिलादान तत्पराः

Họ chuyên cần trì tụng (japa) thần chú Gāyatrī, kiên định trong lễ Agnihotra; là người bố thí bò, và hết lòng dâng tặng bò Kapilā màu vàng nâu cát tường.

Verse 57

निस्पृहाः सोमपा ये वै द्विजपादोदपाश्च ये । मृताः सारस्वते तीर्थे द्विजशुश्रूषकाश्च ये

Những người không tham cầu; những ai đã uống Soma trong tế lễ (yajña); những ai uống nước rửa chân của bậc Bà-la-môn; những ai qua đời tại thánh địa Sarasvatī; và những ai phụng sự các dvija—đều được tôn kính đặc biệt.

Verse 58

प्रतिग्रहे समर्था हि ये प्रतिग्रहवर्जिताः । त एते मत्प्रिया विप्रास्त्यक्ततीर्थ प्रतिग्रहाः

Dẫu có thể nhận lễ vật, nhưng những vị Bà-la-môn vẫn tránh việc nhận tặng phẩm—đặc biệt từ bỏ việc nhận lễ để mưu sinh nơi tīrtha—chính họ là người được Ta yêu quý.

Verse 59

प्रयागे माघ मासो यैरुषः स्नातोऽमलात्मभिः । मकरस्थे रवौ शुद्धास्त इमे सूर्यवर्चसः

Những bậc tâm hồn thanh tịnh đã tắm lúc rạng đông tại Prayāga trong tháng Māgha—khi Mặt Trời ở cung Makara—được gột sạch và rực sáng với uy quang của Thái Dương.

Verse 60

वाराणस्यां पांचनदे त्र्यहं स्नातास्तु कार्तिके । अमी ते शुद्धवपुषः पुण्यभाजोतिनिर्मलाः

Tại Vārāṇasī, ở Pañcanada, ai tắm gội ba ngày trong tháng Kārtika thì thân thể trở nên thanh tịnh, thừa hưởng công đức lớn và vô cùng trong sạch, không vết nhơ.

Verse 61

स्नात्वा तु मणिकर्णिक्यां प्रीणिता ब्राह्मणा धनैः । त एते सर्वभोगाढ्याः कल्पं स्थास्यंति मत्पुरे

Tắm gội tại Maṇikarṇikā và làm hoan hỷ các bà-la-môn bằng của cải bố thí, họ sẽ sung túc mọi hưởng thụ và an trú trong thành của Ta trọn một kiếp (kalpa).

Verse 62

ततः काशीं समासाद्य तेन पुण्येन नोदिताः । विश्वेश्वरप्रसादेन मोक्षमेष्यंत्यसंशयम्

Rồi, nhờ chính công đức ấy thúc đẩy mà đến Kāśī; do ân sủng của Viśveśvara, họ chắc chắn chứng đắc giải thoát (mokṣa), không nghi ngờ.

Verse 63

अविमुक्ते कृतं कर्म यदल्पमपि मानवैः । श्रेयोरूपं तद्विपाको मोक्षो जन्मांतरेष्वपि

Dù chỉ là việc nhỏ do con người làm tại Avimukta, quả báo ấy vẫn hóa thành thiện ích tối thượng—giải thoát (mokṣa)—dẫu qua những đời sinh tiếp nối.

Verse 64

अहो वैश्वेश्वरे क्षेत्रे मरणादपिनोभयम् । यत्र सर्वे प्रतीक्षंते मृत्युं प्रियमिवाति थिम्

Ôi! Trong thánh địa của Viśveśvara, ngay cả cái chết cũng không đáng sợ; ở đó mọi người đợi chờ tử vong như đón một vị khách thân yêu.

Verse 65

ब्राह्मणेभ्यः कुरुक्षेत्रे यैर्दत्तं वसु निर्मलम् । निर्मलांगास्त एते वै तिष्ठंति मम संनिधा

Những ai tại Kurukṣetra đã dâng cúng của cải thanh tịnh cho các Bà-la-môn—những tín đồ thân thể đã được tịnh hóa ấy quả thật an trụ ngay trong sự hiện diện của Ta.

Verse 66

पितामहं समासाद्य गयायां यैः पितामहाः । तर्पिता ब्राह्मणमुखे तेषामेते पितामहाः

Những ai đến Gayā và làm lễ tarpaṇa qua miệng các Bà-la-môn để làm thỏa lòng tổ tiên—chính các bậc tổ tiên ấy được siêu thăng cho họ.

Verse 67

न स्नानेन न दानेन न जपेन न पूजया । मल्लोकः प्राप्यते देवाः प्राप्यते द्विज तर्पणात्

Không phải nhờ tắm gội, không phải nhờ bố thí, không phải nhờ trì tụng, cũng không phải nhờ lễ bái mà đạt được cõi của Ta; hỡi bậc nhị sinh, chư thiên được chứng đạt nhờ lễ tarpaṇa.

Verse 68

सोपस्कराणिवेश्मानिमु सलोलूखलादिभिः । यैर्दत्तानि सशय्यानि तेषां हर्म्याण्यमूनि वै

Những ai bố thí những ngôi nhà đã sắm đủ đồ dùng—như vò nước, cối chày v.v.—lại kèm cả giường nằm, thì quả thật được hưởng những tòa lâu đài huy hoàng ấy.

Verse 69

ब्रह्मशालां कारयंति वेदमध्यापयंति च । विद्यादानं च ये कुर्युः पुराणं श्रावयंति च

Những ai dựng lập Brahmaśālā (nơi học đạo), khiến Veda được giảng dạy, ban tặng “thí tri thức”, và sắp đặt cho việc tụng đọc các Purāṇa—

Verse 70

पुराणानि च ये दद्युः पुस्तकानि ददत्यपि । धर्मशास्त्राणि ये दद्युस्तेषां वासोत्र मे पुरे

Những ai cúng dường các Purāṇa, lại bố thí kinh sách, và dâng tặng các Dharmaśāstra—đối với họ, nơi cư trú có sẵn ngay trong thành thánh của Ta.

Verse 71

यज्ञार्थं च विवाहार्थं व्रतार्थं ब्राह्मणाय वै । अखंडं वसु ये दद्युस्तेत्र स्युर्वसुवर्चसः

Những ai dâng của cải không suy giảm cho một Bà-la-môn vì lễ tế yajña, vì nghi lễ hôn phối, hay vì việc giữ vrata—tại đó họ rực sáng bởi phúc lộc thịnh vượng.

Verse 72

आरोग्यशालां यः कुर्याद्वैद्यपोषणतत्परः । आकल्पमत्र वसति सर्वभोग समन्वितः

Ai lập nên ārogyaśālā (nhà chữa bệnh) và tận tâm nâng đỡ các vị vaidya (lương y)—người ấy trú tại đây suốt một kiếp, đầy đủ mọi an lạc thọ dụng.

Verse 73

मुक्ती कुर्वंति तीर्थानि ये च दुष्टावरोधतः । ममावरोधे ते मान्या औरसास्तनया इव

Những ai ngăn chặn kẻ ác để các tīrtha có thể ban cho giải thoát—những người ấy, như hàng tùy tùng của Ta, được Ta tôn kính như chính các con ruột của Ta.

Verse 74

विष्णोर्वाममवाशंभोर्ब्राह्मणा एव सुप्रियाः । तेषां मूर्त्या वयं साक्षाद्विचरामो महीतले

Đối với cả Viṣṇu lẫn Śambhu, các Bà-la-môn là bậc chí ái; mang lấy chính hình tướng của họ, chúng Ta hiển hiện mà du hành trên mặt đất.

Verse 75

ब्राह्मणाश्चैव गावश्च कुलमेकं द्विधाकृतम् । एकत्र मंत्रास्तिष्ठंति हविरेकत्र तिष्ठति

Bà-la-môn và bò là một gia tộc thiêng liêng duy nhất, hiện ra thành hai dạng: nơi này trú ngụ các thần chú, nơi kia an trụ havis—lễ vật hiến tế của yajña.

Verse 76

ब्राह्मणा जंगमं तीर्थं निर्मितं सार्वभौमिकम् । येषां वाक्योदकेनैव शुद्ध्यंति मलिना जनाः

Các Bà-la-môn là tîrtha di động, được lập vì toàn thế gian; chỉ nhờ “nước” từ lời nói của họ, người ô uế cũng được thanh tịnh.

Verse 77

गावः पवित्रमतुलं गावो मंगलमुत्तमम् । यासां खुरोत्थितो रेणुर्गंगावारिसमो भवेत्

Bò là bậc tẩy uế vô song; bò là điềm lành tối thượng. Bụi tung lên từ móng chân của nàng trở nên ngang bằng nước sông Hằng.

Verse 78

शृंगाग्रे सर्वतीर्थानि खुराग्रे सर्व पर्वताः । शृंगयोरंतरे यस्याः साक्षाद्गौरीमहेश्वरी

Ở đầu sừng bò là tất cả các tîrtha; ở đầu móng chân là mọi núi non. Giữa hai sừng của nàng, chính Gaurī Maheśvarī ngự hiện rõ ràng.

Verse 79

दीयमानां च गां दृष्ट्वा नृत्यंति प्रपितामहाः । प्रीयंते ऋषयः सर्वे तुष्यामो दैवतैः सह

Thấy bò được đem hiến tặng làm bố thí, các bậc tổ tiên nhảy múa hoan hỷ; hết thảy ṛṣi đều vui lòng, và chư thiên cũng được thỏa mãn cùng họ.

Verse 80

रोरूयंते च पापानि दारिद्र्यं व्याधिभिः सह । धात्र्यः सर्वस्य लोकस्य गावो मातेव सर्वथा

Tội lỗi than khóc rồi bỏ chạy, và nghèo khổ cùng bệnh tật cũng rời xa. Vì bò là bậc nâng đỡ toàn thế gian—tựa người mẹ trong mọi phương diện.

Verse 81

गवां स्तुत्वा नमस्कृत्य कृत्वा चैव प्र दक्षिणाम् । प्रदक्षिणीकृतातेन सप्तद्वीपा वसुंधरा

Khi tán thán bò, đảnh lễ và làm pradakṣiṇā (nhiễu quanh cung kính), thì nhờ đó như đã nhiễu quanh toàn cõi địa cầu với bảy châu.

Verse 82

या लक्ष्मीः सवर्भूतानां या देवेषु व्यवस्थिता । धेनुरूपेण सा देवी मम पापं व्यपोहतु

Nguyện Nữ thần Lakṣmī—đấng ngự trong mọi loài và được tôn lập giữa chư thiên—hiện thân làm bò mà xóa trừ tội lỗi của con.

Verse 83

विष्णोर्वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहा चैव विभावसोः । स्वधा या पितृमुख्यानां सा धेनुर्वरदा सदा

Đấng là Lakṣmī trên ngực Viṣṇu, là Svāhā đối với Thần Lửa, và là Svadhā đối với các bậc Tổ tiên tối thượng—chính Ngài là bò thiêng, mãi mãi ban phúc lành.

Verse 84

गोमयं यमुना साक्षाद्गोमूत्रं नर्मदा शुभा । गंगा क्षीरं तु यासां वै किं पवित्रमतः परम्

Phân bò chính là Yamunā; nước tiểu bò là Narmadā cát tường; và sữa của những con bò ấy chính là Gaṅgā—còn chất tịnh hóa nào cao hơn thế nữa?

Verse 85

गवामंगेषु तिष्ठंति भुवनानि चतुर्दश । यस्मात्तस्माच्छिवं मे स्यादिहलोके परत्र च

Trong các chi thể của bò, mười bốn cõi thế gian an trụ. Bởi chân lý ấy, nguyện phúc lành của Śiva thuộc về con—ở đời này và cả đời sau.

Verse 86

इति मंत्रं समुच्चार्य धेनूर्वाधेनु मेव वा । यो दद्याद्द्विजवर्याय स सर्वेभ्यो विशिष्यते

Tụng niệm thần chú này, ai đem dâng bò sữa—hoặc cả bò không cho sữa—cho vị brāhmaṇa ưu tú, người ấy trở nên vượt trội hơn tất cả.

Verse 87

मया च विष्णुना सार्धं शिवेन च महर्षिभिः । विचार्य गोगुणान्नित्यं प्रार्थनेति विधीयते

Ta cùng với Viṣṇu, với Śiva và các đại ṛṣi, hằng suy niệm công đức của bò; vì thế, lời này được chế định làm lời cầu nguyện.

Verse 88

गावो मे पुरतः संतु गावो मे संतु पृष्ठतः । गावो मे हृदये संतु गवां मध्ये वसाम्यहम्

Nguyện bò ở trước mặt con; nguyện bò ở sau lưng con. Nguyện bò an trụ trong tim con; nguyện con cư ngụ giữa đàn bò.

Verse 89

नीराजयति योंगानि गवां पुच्छेन भाग्यवान् । अलक्ष्मीः कलहो रोगास्तस्यांगाद्यांति दूरतः

Người hữu phúc dùng đuôi bò làm lễ nīrājana che chở cho các chi thể; thì bất hạnh, tranh chấp và bệnh tật rời xa thân người ấy.

Verse 90

गोभिर्विप्रश्च वेदैश्च सतीभिः सत्यवादिभिः । अलुब्धैर्दा नशीलैश्च सप्तभिर्धार्यते मही

Trái đất được nâng đỡ bởi bảy điều: bò thiêng, các bà-la-môn, Kinh Veda, những người nữ trinh khiết tiết hạnh, người nói lời chân thật, kẻ không tham, và người chuyên tâm bố thí.

Verse 91

मम लोकात्परोलोको वैकुंठ इति गीयते । तस्योपरिष्टात्कौमार उमालोकस्ततः परम्

Vượt khỏi thế giới của ta, người ta ca tụng có cõi Vaikuṇṭha. Trên đó là cõi Kaumāra; và vượt lên nữa là thế giới của Mẫu thần Umā.

Verse 92

शिवलोकस्तदुपरि गोलो कस्तत्समीपतः । गोमातरः सुशीलाद्यास्तत्र संति शिवप्रियाः

Trên nữa là cõi Śiva, và gần đó là Goloka. Nơi ấy có các Bà Mẹ Bò—Suśīlā và những vị khác—được Śiva hết mực yêu quý.

Verse 93

गवां शुश्रूरूषकाये च गोप्रदाये च मानवाः । एषामन्यतमे लोके ते स्युः सर्वसमृद्धयः

Những người phụng sự bò, và những người bố thí bò—họ sẽ cư trú trong một trong các cõi ấy, đầy đủ mọi phúc lộc thịnh vượng.

Verse 94

यत्र क्षीरवहा नद्यो यत्र पायस कर्दमाः । न जरा बाधते यत्र तत्र गच्छंति गोप्रदाः

Nơi các dòng sông chảy bằng sữa, nơi bùn lầy là pāyasa (cơm ngọt), và nơi tuổi già không thể làm khổ—đó là chốn những người bố thí bò sẽ đến.

Verse 95

श्रुतिस्मृतिपुराणज्ञा ब्राह्मणाः परिकीर्तिताः । तदुक्ताचारचरणा इतरे नामधारकाः

Những ai thật sự thông hiểu Śruti, Smṛti và các Purāṇa thì được tôn xưng là Bà-la-môn; và ai sống theo hạnh kiểm được dạy trong đó mới là Bà-la-môn chân thật—kẻ khác chỉ mang danh mà thôi.

Verse 97

श्रुतिस्मृती तु नेत्रे द्वे पुराणं हृदयं स्मृतम् । श्रुतिस्मृतिभ्यां हीनोंधः काणः स्यादेकया विना । पुराणहीनाद्धृच्छून्यात्काणांधावपि तौ वरौ । श्रुतिस्मृत्युदितोधर्मः पुराणे परिगीयते

Śruti và Smṛti được nói là hai con mắt, còn Purāṇa được nhớ như trái tim. Thiếu cả Śruti lẫn Smṛti thì thành kẻ mù; thiếu một trong hai thì thành kẻ một mắt. Nhưng thiếu Purāṇa thì lòng dạ rỗng không—so với vậy, kẻ một mắt hay kẻ mù còn hơn. Dharma do Śruti và Smṛti tuyên thuyết được các Purāṇa ca tụng và làm sáng tỏ.

Verse 98

तद्बाह्मणाय गोर्देया सर्वत्र सुखमिच्छता । न देया द्विजमात्राय दातारं सोप्यधो नयेत्

Vì vậy, ai mong cầu an lạc khắp nơi nên làm lễ go-dāna, hiến tặng bò cho vị Bà-la-môn chân thật như thế. Chớ đem cho kẻ chỉ mang danh ‘dvija’ (nhị sinh), vì người nhận như vậy có thể kéo cả người bố thí xuống đường sa đọa.

Verse 99

यस्य धर्मेऽस्ति जिज्ञासा यस्य पापाद्भयं महत् । श्रोतव्यानि पुराणानि धमर्मूलानि तेन वै

Ai khát khao hiểu rõ Dharma, ai vô cùng sợ tội lỗi—người ấy nhất định nên lắng nghe các Purāṇa, vì Purāṇa chính là cội rễ của Dharma.

Verse 100

चतुर्दशसु विद्यासु पुराणं दीप उत्तमः । अंधोपि न तदा लोकात्संसाराब्धौ क्वचित्पतेत्

Trong mười bốn ngành vidyā, Purāṇa là ngọn đèn tối thượng. Nhờ ánh đèn ấy, ngay cả kẻ ‘mù’ ở đời này cũng không rơi lạc vào biển cả saṃsāra ở bất cứ nơi đâu.

Verse 110

उत्फुल्लपद्मनयना निर्मिताः सुकृतार्थिनः । तावेव चरणौ धन्यौ काशीमभिप्रयायिनौ

Những bậc mắt như hoa sen được tạo thành để cầu công đức; phước thay chính đôi chân ấy, lên đường hướng về Kāśī.

Verse 114

इह वंशं परिस्थाप्य भुक्त्वा सर्व सुखानि च । सत्यलोके चिरं स्थित्वा ततो यास्यंति शाश्वतम्

Tại đây, sau khi gây dựng dòng tộc và hưởng mọi an lạc, họ an trụ lâu dài nơi Satyaloka; rồi từ đó tiến đến cảnh giới vĩnh hằng.