Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 31

Devanagari script

यन्न देवा विजानंति मनो यत्रापि कुंठितम् । न यत्र वाक्प्रसरति नमस्तस्मै चिदात्मने

Transliteration

yanna devā vijānaṃti mano yatrāpi kuṃṭhitam | na yatra vākprasarati namastasmai cidātmane

Translation

Đối với Đấng mà ngay cả chư thiên cũng chẳng thể thấu triệt—nơi tâm trí bị chặn lại, nơi lời nói không thể vươn tới—xin kính lễ Chân Ngã của Tánh Biết ấy.

Word by Word

• यत्: which (that)
• यत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: yat (यत्-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (न-अव्यय)
• Form: अव्यय (negation particle)

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: deva (देव-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• विजानन्ति: know
• विजानन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vi-√jñā (ज्ञा-धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• मनः: the mind
• मनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: manas (मनस्-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: yatra (यत्र-अव्यय)
• Form: अव्यय (relative adverb): 'where'

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अपि-अव्यय)
• Form: अव्यय (particle): 'also/even'

• कुण्ठितम्: is checked/obstructed
• कुण्ठितम्: Karta-dharma (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: kuṇṭhita (कुण्ठित-प्रातिपदिक; √kuṇṭh/kuṇṭh? past passive participle sense)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मनः इति विशेषण

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (न-अव्यय)
• Form: अव्यय (negation particle)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: yatra (यत्र-अव्यय)
• Form: अव्यय (relative adverb): 'where'

• वाक्: speech
• वाक्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vāc (वाच्-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रसरति: proceeds/extends
• प्रसरति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: pra-√sṛ (सृ-धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• नमः: salutation
• नमः: Sambodhana/Prayojana (Salutation/प्रणाम)
• Type: Indeclinable
• Root: namas (नमस्-प्रातिपदिक)
• Form: निपातवत् प्रयोग (indeclinable salutation), चतुर्थी-योग्य

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: tad (तद्-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन

• चिदात्मने: to the consciousness-self
• चिदात्मने: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: cit + ātman (चित्-प्रातिपदिक + आत्मन्-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; षष्ठी/कर्मधारय-भाव: 'चिदेव आत्मा' (consciousness-self)

Speaker

Devas

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A contemplative tableau: devas bow, while behind Brahmā an ineffable void-like radiance expands; the mind and speech are symbolized as halted—closed lips, stilled gestures.

Characters & Entities

• Devas
• Cidātman (Conscious Self)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ultimate reality exceeds intellect and language; realization is approached through reverent humility and inner contemplation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is theological; its placement is within Kāśī-khaṇḍa but it does not name a specific tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it supports meditative reverence toward the Conscious Self.