Adhyaya 16

Verse 1

गणावूचतुः । शिवशर्मन्महाबुद्धे शुक्रलोकोयमद्भुतः । दानवानां च दैत्यानां गुरुरत्र वसेत्कविः

Các Gaṇa nói: “Hỡi Śivaśarman, bậc đại trí! Cõi của Śukra này thật kỳ diệu. Tại đây ngự Kavi Śukra, vị đạo sư của các Dānava và Daitya.”

Verse 2

पीत्वा वर्षसहस्रं वै कणधूमं सुदुःसहम् । यः प्राप्तवान्महाविद्यां मृत्युसंजीविनीं हरात्

Sau khi uống suốt một ngàn năm làn khói hạt bụi vô cùng khó chịu, ngài đã thọ nhận từ Hara (Śiva) đại minh chú–đại vidyā mang tên Mṛtyu-saṃjīvinī, năng lực hồi sinh khỏi tử vong.

Verse 3

इमां विद्यां न जानाति देवाचार्योति दुप्कराम् । ऋते मृत्युंजयात्स्कंदात्पार्वत्या गजवक्त्रतः

Vidyā này cực kỳ khó đạt; ngay cả vị đạo sư của chư thiên cũng không biết—ngoại trừ Mṛtyuṃjaya (Śiva), Skanda, Pārvatī và bậc có dung nhan voi (Gaṇeśa).

Verse 4

शिवशर्मोवाच । कोसौ शुक्र इति ख्यातो यस्यायं लोक उत्तमः । कथं तेन च विद्याप्ता मृत्युसंजीवनी हरात्

Śivaśarman thưa: “Ai là bậc nổi danh là Śukra, mà cõi thượng diệu này thuộc về ngài? Và ngài đã thọ nhận từ Hara vidyā Mṛtyu-saṃjīvinī bằng cách nào?”

Verse 5

आचक्षाथामिदं देवौ यदि प्रीतिर्मयि प्रभू । ततस्तौ स्माहतुर्देवौ शुक्रस्य परमां कथाम्

“Hỡi hai vị thần, bậc tôn chủ, nếu thương mến ta thì xin hãy nói rõ điều này.” Bấy giờ hai vị thần bắt đầu thuật lại thánh truyện tối thượng về Śukra.

Verse 6

यां श्रुत्वा चापमृत्युभ्यो हीयंते श्रद्धयायुताः । भूतप्रेतपिशाचेभ्यो न भयं चापि जायते

Nghe lời ấy với lòng tín kính thì tai ương chết yểu được xua tan; cũng không khởi sợ hãi trước bhūta, preta và piśāca.

Verse 7

आजौ प्रवर्तमानायामंधकांधकवैरिणोः । अनिर्भेद्य गिरिव्यूह वज्रव्यूहाधिनाथयोः

Khi trận chiến giữa Andhaka và kẻ thù của hắn đang diễn ra, các thống lĩnh của trận thế ‘Giri-vyūha’ bất khả phá và ‘Vajra-vyūha’ đã đứng đối diện nhau.

Verse 8

अपसृत्य ततो युद्धादंधकः शुक्रसंनिधिम् । अधिगम्य बभाषेदमवरुह्य रथात्ततः

Rồi Andhaka rút khỏi cuộc chiến, đến gần trước mặt Śukra; đoạn bước xuống khỏi chiến xa và nói những lời này.

Verse 9

भगवंस्त्वामुपाश्रित्य वयं देवांश्च सानुगान् । मन्यामहे तृणैस्तुल्यान्रुद्रोपेंद्रादिकानपि

Bạch Đấng Bhagavān, nương tựa nơi Ngài, chúng con xem cả chư thiên cùng quyến thuộc—dẫu Rudra, Indra và các vị khác—cũng chỉ như ngọn cỏ.

Verse 10

कुंजरा इव सिंहेभ्यो गरुडेभ्य इवोरगाः । अस्मत्तो बिभ्यति सुरा गुरो युष्मदनुग्रहात्

Như voi sợ sư tử, như rắn sợ Garuḍa, cũng vậy—bạch Guru—nhờ ân huệ của Ngài mà chư thiên sợ chúng con.

Verse 11

वज्रव्यूहमनिर्भेद्यं विविशुर्देत्यदानवाः । विधूय प्रमथानीकं ह्रदं तापार्दिता इव

Bọn Daitya và Dānava xông vào trận thế Vajra bất khả phá, hất tung đạo quân Pramatha, như kẻ bị nung đốt bởi nóng bức lao vội xuống hồ.

Verse 12

वयं त्वच्छरणं भूत्वा पर्वता इव निश्चलाः । स्थित्वा चराम निःशंका ब्राह्मणेंद्र महाहवे

Nương tựa nơi Ngài, chúng con vững như núi; ôi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, giữa đại chiến này chúng con đứng kiên định và đi lại không hề sợ hãi.

Verse 13

आप्तभावेन च वयं पादौ तव सुखप्रदौ । सदाराः ससुताश्चैव शुश्रूषामो दिवानिशम्

Lại nữa, với lòng trung tín, chúng con phụng sự đôi chân Ngài—nguồn ban an lạc; cùng với vợ con, chúng con hầu hạ ngày đêm không ngơi.

Verse 14

अभिरक्षाभितो विप्र प्रसन्नः शरणागतान् । पश्य हुंडं तुहुंडं च कुजंभं जंभमेव च

Hỡi bậc Vipra, xin thương kẻ quy y mà che chở chúng con bốn phía; hãy nhìn kia: Huṇḍa và Tuhuṇḍa, cùng Kujaṃbha và Jaṃbha nữa.

Verse 15

पाकं कार्तस्वनं चैव विपाकं पाकहारिणम् । तं चन्द्रदमनं शूरं शूरामरविदारणम्

Pāka, cùng Kārtasvana; Vipāka và Pākahārin; và vị dũng sĩ Candradamana, kẻ nghiền nát các anh hùng của chư thiên.

Verse 16

प्रमथैर्भीमविक्रांतैः क्रांतं मृत्युप्रमाथिभिः । सूदितान्पतितांश्चैव द्राविडैरिव चंदनान्

Chiến địa bị các Pramatha oai lực ghê gớm—những kẻ nghiền nát cả Thần Chết—tràn ngập; còn bọn Daitya bị giết và ngã rạp, như những cây đàn hương bị người Dravida đốn hạ.

Verse 17

या पीत्वा कणधूमं वै सहस्रं शरदां पुरा । वरा विद्या त्वया प्राप्ता तस्याः कालोयमागतः

Minh tri tuyệt hảo mà xưa kia ngươi đạt được nhờ chịu đựng làn khói bụi suốt một nghìn mùa thu—nay thời khắc cho quả lành của nó đã đến.

Verse 18

अथ विद्याफलं तत्ते दैत्यान्संजीवयिष्यतः । पश्यंतु प्रमथाः सर्वे त्वया संजीवितानिमान्

Giờ đây, hãy để quả của minh tri ngươi hiển lộ—hãy làm sống lại những Daitya này! Nguyện mọi Pramatha đều thấy họ được ngươi phục sinh.

Verse 19

इत्यंधकवचः श्रुत्वा स्थिरधीर्भार्गवोमुनिः । किंचित्स्मितं तदा कृत्वा दानवाधिपमब्रवीत्

Nghe những lời của Andhaka, vị hiền triết Bhārgava, tâm trí vững bền, khẽ mỉm cười rồi cất lời với chúa tể Dānava.

Verse 20

दानवाधिपते सर्वं तथ्यं यद्भाषितं त्वया । विद्योपार्जनमेतद्धि दानवार्थं मया कृतम्

Hỡi chúa tể Dānava, mọi điều ngươi nói đều chân thật. Quả vậy, ta đã thâu đắc minh tri này vì lợi ích của các Dānava.

Verse 21

पीत्वा वर्षसहस्रं वै कणधूमं सुदुःसहम् । एषा प्राप्तेश्वराद्विद्या बांधवानां सुखावहा

Chịu đựng suốt ngàn năm thử thách nhỏ như làn khói, vô cùng khó kham, ta đã thọ nhận minh tri này từ Đấng Chúa Tể; nó đem phúc lành và an lạc cho quyến thuộc.

Verse 22

एतया विद्यया सोहं प्रमयैर्मथितान्रणे । उत्थापयिष्ये ग्लानानि धान्यन्यंबुधरो यथा

Nhờ chính minh tri này, ta sẽ nâng dậy những kẻ bị các Pramatha nghiền nát nơi chiến địa; sẽ vực kẻ suy nhược lên, như mây mưa làm ruộng lúa hồi sinh.

Verse 23

निर्व्रणान्नीरुजः स्वस्थान्सुप्त्वेव पुनरुत्थितान् । अस्मिन्मुहूर्ते द्रष्टासि दानवानुत्थितान्नृप

Hỡi đại vương, ngay trong khoảnh khắc này, ngài sẽ thấy các Dānava trỗi dậy trở lại—không thương tích, không đau đớn, thân thể an ổn—như người tỉnh dậy sau giấc ngủ.

Verse 24

इत्युक्त्वा दानवपतिं विद्यामावर्तयत्कविः । एकैकं दैत्यमुद्दिश्य त उत्तस्थुर्धृतायुधाः

Nói vậy với chúa tể các Dānava, bậc Kavi (Śukra) liền vận chuyển thần chú của minh tri. Xướng danh từng Daitya một, họ đều trỗi dậy trở lại, tay nắm binh khí.

Verse 25

वेदा इव सदभ्यस्ताः समये वा यथांबुदाः । ब्राह्मणेभ्यो यथा दत्ताः श्रद्धयार्था महापदि

Họ trỗi dậy dễ dàng như Kinh Veda hiển lộ nhờ học tụng thuần thục; như mây tụ hội đúng mùa; và như của cải được bố thí với śraddhā cho các Brāhmaṇa trong cơn đại nạn, kết trái cứu nguy.

Verse 26

उज्जीवितांस्तु तान्दृष्ट्वा तुहुंडाद्यान्महासुरान् । विनेदुः पूर्वदेवास्ते जलपूर्णा इवांबुदाः

Thấy các đại A-tu-la—Tuhuṃḍa và bọn còn lại—lại được hồi sinh, các vị thần thuở trước gầm vang như mây đầy nước cuộn sấm.

Verse 27

शुक्रेणोजीवितान्दृष्ट्वा दानवांस्तान्गणेश्वराः । विज्ञाप्यमेव देवेशे ह्येवं तेऽन्योन्यमब्रुवन्

Thấy bọn Dānava được Śukra làm cho sống lại, các thủ lĩnh gaṇa của Śiva bảo nhau: “Việc này phải tâu ngay lên Đấng Chúa tể chư thiên.”

Verse 28

आश्चर्यरूपे प्रमथेश्वराणां तस्मिंस्तथा वर्तति युद्धयज्ञे । अमर्षितो भार्गवकर्मदृष्ट्वा शिलादपुत्रोभ्यगमन्महेशम्

Khi lễ tế của chiến trận ấy đang diễn ra kỳ diệu trước các chúa tể pramatha, Nandī—con của Śilāda—phẫn nộ thấy việc làm của Bhārgava, liền đến gần Maheśa.

Verse 29

जयेति चोक्त्वा जय योनिमुग्रमुवाच नंदी कनकावदातम् । गणेश्वराणां रणकर्म देव देवैश्च सेंद्रैरपि दुष्करं यत्

Hô “Chiến thắng! Chiến thắng!”, Nandī thưa với Đấng rực sáng sắc vàng: “Bạch Deva, phận sự chiến trận của các chúa gaṇa thật khó thành—dẫu cho chư thiên cùng với Indra.”

Verse 30

तद्भार्गवेणाद्य कृतं वृथा नः संजीव्य तानाजिमृतान्विपक्षान् । आवर्त्य विद्यां मृतजीवदात्रीमेकैकमुद्दिश्य सहेलमीश

“Bạch Īśa, việc Bhārgava làm hôm nay khiến công lao chúng con hóa uổng—hắn khiến kẻ địch chết trận sống lại; cứ lặp đi lặp lại minh chú-vidyā ban sinh mệnh, nhắm từng tên một, như thể thật dễ dàng.”

Verse 31

तुहुंडहुंडादिकजंभजंभविपाकपाकादि महासुरेंद्राः । यमालयादद्य पुनर्निवृत्ता विद्रावयंतः प्रमथाश्चरंति

Hôm nay, các đại A-tu-la vương—Tuhuṃḍa, Huṃḍa, Jambha, Vipāka, Pāka và những kẻ khác—từ cõi Diêm Vương trở lại, nay rong ruổi, khiến bọn pramatha hoảng sợ mà tan chạy.

Verse 32

यदि ह्यसौ दैत्यवरान्निरस्तान्संजीवयेदत्र पुनःपुनस्तान् । जयः कुतो नो भविता महेश गणेश्वराणां कुत एव शांतिः

Vì nếu hắn cứ ở đây hết lần này đến lần khác làm sống lại những Daitya bậc nhất mà chúng ta đã đánh gục, thì hỡi Maheśa, chiến thắng sao có thể thuộc về ta? Và làm sao các chúa tể gaṇa có được an hòa?

Verse 33

इत्येवमुक्तः प्रमथेश्वरेण स नंदिना वै प्रमथेश्वरेशः । उवाच देवः प्रहसंस्तदानीं तं नंदिनं सर्वगणेशराजम्

Được Nandī thưa như thế, bấy giờ Chúa tể các pramatha liền mỉm cười mà phán với Nandī—bậc vương giả giữa muôn gaṇa.

Verse 34

नंदिन्प्रयाहि त्वरितोतिमात्रं द्विजेंद्रवर्यं दितिनंदनानाम् । मध्यात्समुद्धृत्य तथानयाशु श्येनो यथा लावकमंडजातम्

Nandī, hãy đi ngay, chớ chậm trễ dù chỉ một khắc. Từ giữa các con của Diti, mau nhấc bổng và đem về đây vị ‘chúa tể trong hàng dvija’ của chúng, như chim ưng chộp con chim cút non khỏi tổ.

Verse 35

स एव मुक्तो वृषभध्वजेन ननाद नंदी वृषसिंहनादः । जगाम तूर्णं च विगाह्य सेनां यत्राभवद्भार्गववंशदीपः

Được Đấng mang cờ hiệu Bò sai phái, Nandī gầm vang như bò tót lẫn sư tử; rồi mau chóng xông xuyên qua quân trận đến nơi ‘ngọn đèn vinh hiển’ của dòng Bhārgava (Śukra) đang đứng.

Verse 36

तं रक्ष्यमाणं दितिजैः समस्तैः पाशासिवृक्षोपलशैलहस्तैः । विक्षोभ्य दैत्यान्बलवाञ्जहार काव्यं स नंदी शरभो यथेभम्

Dẫu được toàn thể bọn quỷ Daitya sinh từ Diti canh giữ—tay cầm thòng lọng, gươm, cây, đá tảng và đá núi—Nandī hùng lực vẫn khuấy đảo, đánh tan chúng, rồi đoạt lấy Kāvya (Śukra), như śarabha khuất phục voi lớn.

Verse 37

स्रस्तांबरं विच्युतभूषणं च विमुक्तकेशं बलिना गृहीतम् । विमोचयिष्यंत इवानुजग्मुः सुरारयः सिंहरवान्सृजंतः

Thấy ông bị kẻ hùng lực bắt giữ—y phục xộc xệch, trang sức xô lệch, tóc tai rối bời—bọn thù địch của chư thiên liền đuổi theo như thể để giải cứu, gầm vang như sư tử.

Verse 38

दंभोलि शूलासिपरश्वधानामुद्दंडचक्रोपल कंपनानाम् । नंदीश्वरस्योपरि दानवेद्रा वर्षं ववर्षुर्जलदा इवोग्रम्

Các thủ lĩnh dānava trút lên Nandīśvara một trận mưa hung bạo—lôi chùy (vajra), đinh ba, gươm, rìu, luân xa lớn, đá tảng và những khối đá rung chuyển—như mây giông đổ xuống cơn mưa dữ dội.

Verse 39

तं भार्गवं प्राप्य गणाधिराजो मुखाग्निना शस्त्रशतानि दग्ध्वा । आयात्प्रवृद्धेऽसुरदेवयुद्धे भवस्य पार्श्वे व्यथितारिसैन्यः

Đến được Bhārgava (Śukra), vị chúa tể các gaṇa dùng hỏa từ miệng thiêu rụi hàng trăm vũ khí; rồi khi cuộc chiến asura–deva càng thêm dữ dội, ngài trở về đứng bên Bhava (Śiva), khiến quân địch khốn đốn.

Verse 40

अयं स शुक्रो भगवन्नितीदं निवेदयामास भवाय शीघ्रम् । जग्राह शुक्रं स च देवदेवो यथोपहारं शुचिना प्रदत्तम्

“Bạch Bhagavan, đây chính là Śukra,” ngài mau chóng tâu lên Bhava (Śiva). Và Đấng Thần của chư thần đã tiếp nhận Śukra như tiếp nhận lễ phẩm thanh tịnh được dâng bằng lòng cung kính.

Verse 41

न किंचिदुक्त्वा स हि भूतगोप्ता चिक्षेप वक्त्रे फलवत्कवींद्रम् । हाहारवस्तैरसुरैः समस्तैरुच्चैर्विमुक्तो हहहेति भूरि

Không nói một lời, Śiva—đấng hộ trì muôn loài—ném vị thi vương Kāvya (Śukra) vào miệng mình như ném một trái quả. Bấy giờ toàn thể asura đồng loạt kêu gào lớn tiếng, hết lần này đến lần khác: “Hā! Hā!”

Verse 42

काव्ये निगीर्णे गिरिजेश्वरेण दैत्या जयाशा रहिता बभूवुः । हस्तैर्विमुक्ता इव वारणेंद्राः शृंगैर्विहीना इव गोवृषाश्च

Khi Kāvya bị Girijeśvara (Śiva) nuốt trọn, các Daitya liền mất sạch hy vọng chiến thắng—như voi chúa mất vòi, như bò đực và trâu đực mất sừng.

Verse 43

शरीर हीना इव जीवसंघा द्विजा यथा चाध्ययनेन हीनाः । निरुद्यमाः सत्त्वगुणा यथा वै यथोद्यमा भाग्यविवर्जिताश्च

Họ trở nên như đoàn sinh linh không thân xác; như hàng dvija thiếu việc học thánh điển; như đức tính sattva mà không có tinh cần; và như kẻ gắng sức nhưng lại không có phúc phần.

Verse 44

पत्या विहीनाश्च यथैव योषा यथा विपक्षा इव मार्गणौघाः । आयूंषि हीनानि यथैव पुण्यैर्वृत्तेन हीनानि यथा श्रुतानि

Như người nữ mất chồng; như loạt tên không có lông vũ; như thọ mạng suy giảm vì thiếu công đức; và như học vấn không có hạnh kiểm—họ cũng trở nên bất lực như thế.

Verse 45

विना यथा वैभवशक्तिमेकां भवंति हीनाः स्वफलैः क्रियौघाः । तथा विना तं द्विजवर्यमेकं दैत्या जयाशा विमुखा बभूवुः

Như muôn việc làm, khi thiếu một năng lực nâng đỡ, thì mất đi quả báo xứng đáng; cũng vậy, không có vị dvija tối thượng ấy (Śukra), các Daitya quay lưng với hy vọng chiến thắng.

Verse 46

नंदिनापहृते शुक्रे गिलिते च विषादिना । विषादमगमन्दैत्या हीयमानरणोत्सवाः

Khi Śukra bị Nandin đoạt mất và bị Viṣāda nuốt chửng, bọn Daitya chìm trong u sầu; niềm hân hoan nơi chiến trận của chúng dần tàn lụi.

Verse 47

तान्वीक्ष्य विगतोत्साहानंधकः प्रत्यभाषत । कविं विक्रम्य नयता नंदिना वंचिता वयम्

Thấy chúng nản chí, Andhaka lên tiếng: “Chúng ta đã bị Nandin đánh lừa—hắn khuất phục rồi mang đi Kavi (Śukra), bậc hiền triết của ta.”

Verse 48

तनूर्विना हृताः प्राणाः सर्वेषामद्य तेन नः । धैर्यं वीर्यं गतिः कीर्तिः सत्त्वं तेजः पराक्रमः

“Hôm nay, bởi việc ấy, hơi thở sinh mệnh của tất cả chúng ta như bị cướp mất—dẫu thân còn đó. Từ ta đã rời đi: dũng khí, sức mạnh, đà tiến, danh tiếng, nghị lực, hào quang tejas và uy dũng.”

Verse 49

युगपन्नो हृतं सर्वमेकस्मिन्भार्गवे हृते । धिगस्मान्कुलपूज्यो यैरेकोपि कुलसत्तमः । गुरुः सर्वसमर्थश्च त्राता त्रातो न चापदि

“Chỉ trong khoảnh khắc, mọi sự của ta đều mất sạch khi vị Bhārgava duy nhất ấy bị bắt đi. Thật hổ thẹn cho ta—những kẻ đã không che chở nổi dù chỉ một bậc ưu tú nhất của tộc, vị guru đáng tôn thờ, toàn năng, đấng hộ trì, ngay trong giờ nguy biến.”

Verse 50

तद्धैर्यमवलंब्येह युध्यध्वमरिभिः सह । सूदयिष्याम्यहं सर्वान्प्रमथान्सह नंदिना

“Vì thế, hãy nương lấy lòng can đảm mà giao chiến cùng quân thù. Ta sẽ diệt sạch mọi Pramatha, cùng với Nandin.”

Verse 51

अद्यैतान्विवशान्हत्वा सह देवैः सवासवैः । भार्गवं मोचयिष्यामि जीवं योगीव कर्मतः

Hôm nay, sau khi tiêu diệt những kẻ bất lực này cùng với các chư Thiên và Indra, ta sẽ giải thoát Bhargava, giống như một hành giả yoga giải thoát linh hồn khỏi nghiệp chướng.

Verse 52

स चापि योगी योगेन यदि नाम स्वयं प्रभुः । शरीरात्तस्य निर्गच्छेदस्माकं रोषपालिता

Và ngay cả khi hành giả yoga đó, người làm chủ chính mình, có thể dùng yoga để rời khỏi cơ thể, thì chúng ta vẫn được duy trì bởi cơn thịnh nộ của mình.

Verse 53

इत्यंधकवचः श्रुत्वा दानवा मेघनिःस्वनाः । प्रमथा नर्दयामासुर्मर्तव्ये कृत निश्चयाः

Nghe những lời của Andhaka, các Danava gầm lên như sấm sét, làm vang dội các Pramatha bằng tiếng thét của họ, quyết tâm tử chiến.

Verse 54

सत्यायुपि न नो जातु शक्ताः स्युः प्रमथाबलात् । असत्यायुषि किं गत्वा त्यक्त्वा स्वामिनमाहवे

Ngay cả khi chúng ta có cuộc sống vĩnh hằng, chúng ta cũng không bao giờ có thể chống lại sức mạnh của các Pramatha. Nếu cuộc sống không được đảm bảo, thì việc chạy trốn và bỏ rơi chúa tể trong trận chiến có ích gì?

Verse 55

ये स्वामिनं विहायाजौ बहुमानधना जनाः । यांति ते यांति नियतमंधतामिस्रमालयम्

Những kẻ đó—dù được tôn vinh và giàu có đến đâu—nếu bỏ rơi chúa tể của mình trên chiến trường, chắc chắn sẽ đi đến cõi Andhatamisra (bóng tối mù mịt).

Verse 56

अयशस्तमसा ख्यातिं मलिनीकृत्यभूरिशः । इहामुत्रापि सुखिनो न स्युर्भग्ना रणाजिरात्

Bạch Đại Chúa Tể, kẻ bị đánh bật khỏi chiến địa, lấy bóng tối của ô nhục làm hoen mờ danh tiếng, thì chẳng được an lạc cả ở đời này lẫn đời sau.

Verse 57

किं दानैः किं तपोभिश्च किं तीर्थपरिमज्जनैः । धरातीर्थे यदि स्नातं पुनर्भव मलापहे

Cần gì bố thí, cần gì khổ hạnh, cần gì dầm mình nhiều lần ở các bến thánh khác—nếu đã tắm tại Dharā-tīrtha, nơi tẩy trừ cấu uế của luân hồi tái sinh?

Verse 58

संप्रधार्येति तेऽन्योन्यं दैत्यास्ते दनुजास्तथा । ममंथुः प्रमथानाजौ रणभेरीर्निनाद्य च

Sau khi bàn bạc với nhau như thế, các chiến binh Daitya và Dānava liền khuấy động trận chiến chống lại các Pramatha, đồng thời làm vang rền trống trận.

Verse 59

तत्र वाणासिवज्रौघैः कटंकटशिलामयैः । भुशुंडीभिंदिपालैश्च शक्तिभल्ल परश्वधैः

Tại đó, với mưa tên, gươm và những vũ khí như sấm sét vajra—cùng các khối đá va đập rền vang—lại với bhuśuṇḍī, bhiṇḍipāla, giáo śakti, lao bhalla và rìu paraśu, họ giao chiến không ngừng.

Verse 60

खट्वांगैः पट्टिशैः शूलैर्लकुटैर्मुसलैरलम् । परस्परमभिघ्नंतः प्रचक्रुः कदनं महत्

Với khaṭvāṅga, rìu chiến, đinh ba, gậy và chùy dồi dào, họ đánh nhau kịch liệt, gây nên một cuộc tàn sát lớn.

Verse 61

कार्मुकाणां विकृष्टानां पततां च पतत्रिणाम् । भिंदिपालभुशुंडीनां क्ष्वेडितानां रवोऽभवत्

Vang lên tiếng cung bị kéo căng, tiếng tên bay vút, cùng tiếng rít xoáy của bhiṇḍipāla và bhuśuṇḍī khi bị phóng ném.

Verse 62

रणतूर्यनिनादैश्च गजानां बहुबृंहितैः । हेषारवैर्हयानां च महान्कोलाहलोऽभवत्

Tiếng nhạc khí chiến trận vang rền, tiếng voi rống dồn dập, và tiếng ngựa hí vang, khiến một cơn náo động lớn bùng lên.

Verse 63

प्रतिस्वनैरवापूरि द्यावाभूम्योर्यदंतरम् । अभीरूणां च भीरूणां महारोमोद्गमोऽभवत्

Nhờ những tiếng vọng dội qua dội lại, toàn bộ khoảng không giữa trời và đất đều tràn ngập; cả người gan dạ lẫn kẻ khiếp sợ đều rùng mình, lông tóc dựng đứng.

Verse 64

गजवाजिमहाराव स्फुटच्छब्दग्रहाणि च । भग्नध्वजपताकानि क्षीणप्रहरणानि च

Có tiếng gầm lớn của voi và ngựa, những tiếng nổ rắc sắc lạnh; cờ hiệu và phướn bị vỡ nát, vũ khí thì mòn mỏi, cạn kiệt.

Verse 65

रुधिरोद्गार चित्राणि व्यश्वहस्तिरथानि च । पिपासितानि सैन्यानि मुमूर्छुरुभयत्र वै

Ở cả hai phía, quân sĩ khát khô đã ngất lịm giữa những cảnh tượng ghê rợn máu phun trào, và giữa sự hỗn loạn của ngựa, voi cùng chiến xa.

Verse 66

दृष्ट्वा सैन्यं च प्रमथैर्भज्यमानमितस्ततः । दुद्राव रथमास्थाय स्वयमेवांधको गणान्

Thấy quân mình bị các Pramatha đánh tan từ mọi phía, Andhaka tự thân lên chiến xa và lao thẳng vào đoàn Gaṇa.

Verse 67

शरवज्रप्रहारैस्तैर्वज्राघातैर्नगा इव । प्रमथानेशिरे वातैर्निस्तोया इव तोयदाः

Bị giáng bởi mưa tên và những đòn như lôi chùy, các Pramatha chao đảo như núi bị sét đánh; họ bị xô dạt như mây đã cạn nước, bị gió thổi tan tác.

Verse 68

यांतमायांतमालोक्य दूरस्थं निकटस्थितम् । प्रत्येकं रोमसंख्याभिर्व्यधाद्बाणैस्तदांधकः

Thấy từng kẻ—dù đang lùi hay tiến, dù ở xa hay ở gần—Andhaka liền bắn xuyên từng tên bằng vô số mũi tên nhiều như sợi lông trên thân.

Verse 69

विनायकेन स्कंदेन नंदिना सोमनंदिना । नैगमेयेन शाखेन विशाखेन बलीयसा

Bởi Vināyaka, bởi Skanda, bởi Nandin và Somanandin, bởi Naigameya, bởi Śākha, và bởi Viśākha hùng mãnh—

Verse 70

इत्याद्यैस्तु गणैरुग्रैरंधकोप्यंधकीकृतः । त्रिशूल शक्तिबाणौघ धारासंपातपातिभिः

Vì thế, bởi những Gaṇa dữ dội này và các vị khác, ngay cả Andhaka cũng bị ‘làm thành Andhaka’—bị nhấn chìm—trong dòng thác tam xoa, giáo śakti và mưa tên đổ xuống liên miên như trận mưa dày.

Verse 71

ततः कोलाहलो जातः प्रमथासुरसैन्ययोः । तेन शब्देन महता शुक्रः शंभूदरे स्थितः

Bấy giờ giữa đoàn Pramatha và quân Asura nổi lên một cơn náo động lớn. Bởi tiếng gầm vang dội ấy, Śukra—đang ở trong bụng của Śambhu—liền bị lay động thức tỉnh.

Verse 72

छिद्रान्वेषी भ्रमन्सोथ विनिःकेतो यथानिलः । सप्तलोकान् सपालान्स रुद्रदेहे व्यलोकयत्

Tìm lối thoát, ông bồn chồn lang thang như ngọn gió không cờ hiệu. Trong thân thể Rudra, ông thấy bảy cõi cùng các vị hộ thế cai quản.

Verse 73

ब्रह्मनारायणेंद्राणामादित्याप्यरसां तथा । भुवनानि विचित्राणि युद्धं च प्रमथासुरम्

Ông thấy những cõi nhiệm mầu của Brahmā, Nārāyaṇa và Indra; cũng như cảnh giới của các Āditya và các Apsaras. Đồng thời ông còn thấy cuộc chiến giữa Pramatha và Asura.

Verse 74

सवर्षाणां शतं कुक्षौ भवस्य परितो भ्रमन् । न तस्य ददृशे रंध्रं शुचे रंध्रं खलो यथा

Suốt một trăm năm thiêng, ông lang thang khắp trong bụng Bhava, nhưng chẳng thấy một khe hở nào; như kẻ gian ác rình tìm vết lỗi nơi người thanh khiết.

Verse 75

शांभवेनाथयोगेन शुक्ररूपेण भार्गवः । चस्कंदाथ ननामापि ततो देवेन भाषितः

Rồi Bhārgava (Śukra), nhờ Śāmbhava-yoga, hiện thân đúng hình tướng Śukra và bật nhảy ra ngoài. Ông cúi mình đảnh lễ; bấy giờ Thần linh cất lời với ông.

Verse 76

शुक्रवन्निःसृतोयस्मात्तस्मात्त्वं भृगुनंदन । कर्मणानेन शुक्रस्त्वं मम पुत्रोसि गम्यताम्

Vì ngươi đã xuất hiện như śukra (tinh dịch), nên hỡi niềm vui của dòng Bhṛgu, ngươi sẽ được biết đến với danh xưng “Śukra”. Do chính sự việc này, ngươi đối với ta như một người con—nay hãy đi ra.

Verse 77

जठरान्निर्गते शुक्रे देवोपि मुमुदेतराम् । भ्रमञ्छ्रेयोभवद्यन्मे न मृतो जठरे द्विजः

Khi Śukra đã ra khỏi bụng, chính vị Thần cũng hoan hỷ vô cùng, nghĩ rằng: “Thật là điều lành cho ta—vị dvija (người tái sinh) này đã không chết trong dạ ta.”

Verse 78

इत्येवमुक्तो देवेन शुक्रोर्कसदृश द्युतिः । विवेश दानवानीकं मेघमालां यथा शशी

Được vị Thần nói như thế, Śukra—rực sáng như mặt trời—đi vào đạo quân Dānavas, như vầng trăng bước vào vòng hoa mây.

Verse 79

शुक्रोदयान्मुदं लेभे स दानव महार्णवः । यथा चंद्रोदये हर्षमूर्मिमाली महोदधिः

Khi Śukra xuất hiện, biển lớn của các Dānavas liền hoan hỷ; như đại dương kết vòng sóng vui mừng lúc trăng lên.

Verse 80

अंधकांधकहंत्रोर्वै वर्तमाने महाहवे । इत्थं नाम्नाभवच्छुक्रः स वै भार्गवनंदनः

Trong đại chiến khi Andhaka và kẻ diệt Andhaka đang giao tranh, con trai của Bhārgava đã mang danh hiệu “Śukra” như thế.

Verse 81

यथा च विद्यां तां प्राप मृतसंजीवनीं पराम् । शंभोरनुग्रहात्काव्यस्तन्निशामय सुव्रत

Nay hãy lắng nghe, hỡi người giữ đại nguyện: Kāvya (Śukra) đã nhờ ân sủng của Śambhu mà đắc được minh tri tối thượng mang tên Mṛtasaṃjīvanī—khoa học hồi sinh sự sống.

Verse 82

गणावूचतुः । पुराऽसौ भृगुदायादो गत्वा वाराणसीं पुरीम् । अंडजस्वेदजोद्भिज्जजरायुज गतिप्रदाम्

Các Gaṇa nói: “Thuở xưa, vị hậu duệ của Bhṛgu ấy đã đến thành Vārāṇasī, nơi ban cho con đường tối thượng cho mọi loài—sinh từ trứng, sinh từ mồ hôi, sinh từ mầm cây, và sinh từ bào thai.”

Verse 83

संस्थाप्य लिंगं श्रीशंभोः कूपं कृत्वा तदग्रतः । बहुकालं तपस्तेपे ध्यायन्विश्वेश्वरं प्रभुम्

Sau khi an vị liṅga của Śrī Śambhu và đào một giếng ở phía trước, ông tu khổ hạnh rất lâu, nhất tâm thiền niệm Đức Chúa Viśveśvara.

Verse 84

राजचंपकधत्तूर करवीरकुशेशयैः । मालती कर्णिकारैश्च कदंबैर्बकुलोत्पलैः

Với hoàng champaka, dhattūra, karavīra, kuśeśaya (hoa tựa sen), cùng mālatī, karṇikāra, kadamba, bakula và utpala—

Verse 85

मल्लिकाशतपत्रीभिः सिंदुवारैः सकिंशुकैः । अशोकैः करुणैः पुष्पैः पुन्नागैर्नागकेसरैः

—với mallikā và śatapatrī, với sinduvāra và kiṃśuka, với hoa aśoka, với những đóa hoa mềm dịu (karuṇa), và với punnāga cùng nāgakesara—

Verse 86

क्षुद्राभिर्माधवीभिश्च पाटला बिल्वचंपकैः । नवमल्लीविचिकिलैः कुंदैः समुचुकुंदकैः

Ngài đã phụng thờ Śaṅkara bằng muôn loài hoa—những đóa nhỏ và dây leo mādhavī, hoa pāṭalā, hoa bilva và campaka, các giống nhài tươi mới, cùng những hoa kunda và cukuṃda thơm ngát.

Verse 87

मंदारैर्बिल्वपत्रैश्च द्रोणैर्मरुबकैर्बकैः । ग्रंथिपर्णैर्दमनकैः सुरभूचूतपल्लवैः

Ngài cũng tôn kính Chúa bằng hoa mandāra và lá bilva; bằng hoa droṇa và marubaka, bằng hoa baka, bằng những cành lá có đốt (granthiparṇa), bằng damanaka, và bằng chồi non cây xoài thơm ngát.

Verse 88

तुलसी देवगंधारी बृहत्पत्री कुशांकुरैः । नद्यावर्तैरगस्त्यैश्च सशालैर्देवदारुभिः

Ngài phụng thờ bằng tulasī, devagandhārī, các loài cây lá rộng và mầm kuśa non; bằng hoa nadyāvarta và hoa agastya; lại bằng lá śāla và cành devadāru.

Verse 89

कांचनारैः कुरबकैर्दूर्वांकुर कुरंटकैः । प्रत्येकमेभिः कुसुमैः पल्लवैरपरैरपि

Ngài dâng cúng bằng hoa kāñcanāra và kurabaka, bằng mầm dūrvā và hoa kuraṇṭaka—quả thật, với từng loài hoa ấy, và còn với nhiều hoa khác cùng những lá non nữa—mà thành tựu lễ thờ phụng.

Verse 90

पत्रैः शतसहस्रैश्च स समानर्च शंकरम् । पंचामृतैर्द्रोणमितैर्लक्षकृत्वः प्रयत्नतः

Với hàng trăm nghìn chiếc lá, Ngài cung kính làm lễ arcana thờ Śaṅkara; và với pañcāmṛta đong theo đơn vị droṇa, Ngài làm lễ abhiṣeka tắm gội và tôn vinh Ngài—dốc lòng thực hiện đến một trăm nghìn lần.

Verse 91

स्नपयामास देवेशं सुगंधस्नपनैर्बहु । सहस्रकृत्वो देवेशं चंदनैर्यक्षकर्दमैः

Ngài đã tắm gội Đấng Chúa tể chư thiên hết lần này đến lần khác bằng vô số thứ nước tắm thơm; và một ngàn lần xức lên Đấng Chúa tể chư thiên hương đàn cùng yakṣa-kardama, thứ cao thơm đậm đặc.

Verse 92

समालिलिंप देवेशं सुगंधोद्वर्तनान्यनु । गीतनृत्योपहारैश्च श्रुत्युक्तस्तुतिभिर्बहुः

Rồi ngài cẩn trọng xoa thoa Đấng Chúa tể chư thiên bằng các thứ hương cao và bột thơm; lại dâng cúng ca khúc và vũ điệu, và tán dương Ngài thật nhiều bằng những bài tụng do Veda truyền dạy.

Verse 93

नाम्नां सहस्रैरन्यैश्च स्तोत्रैस्तुष्टाव शंकरम् । सहस्रं पंचशरदामित्थं शुक्रः समर्चयन्

Với hàng ngàn danh xưng thiêng liêng và các thánh ca khác, ngài tán tụng Śaṅkara; cứ thế, Śukra tiếp tục phụng thờ theo cách ấy suốt một ngàn lẻ năm mùa thu (năm).

Verse 94

यदा देवं नालुलोके मनागपि वरोन्मुखम् । तदान्यं नियमं घोरं जग्राहातीवदुःसहम्

Nhưng khi ngài chẳng thấy Thần linh dù chỉ hơi nghiêng lòng ban ân huệ, bấy giờ ngài thực hành một kỷ luật khổ hạnh khác, đáng sợ—cực kỳ khó chịu đựng.

Verse 95

प्रक्षाल्य चेतसो त्यंतं चांचल्याख्यं महामलम् । भावनावार्भि रसकृदिंद्रियैः सहितस्य च

Sau khi gột rửa tận cùng khỏi tâm mình đại cấu uế gọi là ‘dao động’, và chế ngự các căn khiến sinh vị lạc đối với các cảnh, ngài tiến bước, được nâng đỡ bởi dòng nước của sự quán niệm (bhāvanā).

Verse 96

निर्मलीकृत्य तच्चेतो रत्नं दत्त्वा पिनाकिने । प्रपपौ कणधूमौघं सहस्रं शरदां कविः

Sau khi tịnh hóa tâm ý, vị hiền triết dâng viên bảo châu quý báu lên Pinākin—Đức Śiva cầm cung. Rồi vì ân sủng của Chúa, ngài chịu đựng dòng khói bụi cuồn cuộn suốt một nghìn mùa thu—một đại khổ hạnh hiếm có.

Verse 97

प्रससाद तदा देवो भार्गवाय महात्मने । तस्माल्लिंगाद्विनिर्गत्य सहस्रार्काधिकद्युतिः

Bấy giờ Thần linh hoan hỷ với Bhārgava đại tâm. Từ liṅga ấy, Ngài hiện ra, rực sáng với quang huy vượt hơn ngàn mặt trời.

Verse 98

उवाच च विरूपाक्षः साक्षाद्दाक्षायणीपतिः । तपोनिधे प्रसन्नोस्मि वरं वरय भार्गव

Virūpākṣa—chính là phu quân của Dākṣāyaṇī (Pārvatī)—phán rằng: “Hỡi kho tàng khổ hạnh, Ta đã hoan hỷ. Hãy chọn một ân huệ, hỡi Bhārgava.”

Verse 99

निशम्येति वचः शंभोरंभोजनयनो द्विजः । उद्यदानंदसंदोह रोमांचांचित विग्रहः

Nghe lời của Śambhu, vị Bà-la-môn mắt như hoa sen tràn ngập niềm hỷ lạc dâng lên; toàn thân rúng động, lông tóc dựng đứng vì xúc cảm.

Verse 100

तुष्टावाष्टतनुं तुष्टः प्रफु ल्ल नयनांचलः । मौलावंजलिमाधाय वदञ्जयजयेति च

Hoan hỷ, ngài tán thán Đức Śiva Aṣṭatanu—Đấng mang Tám Thể. Mắt rạng ngời niềm vui, ngài chắp tay đưa lên đỉnh đầu và xướng: “Chiến thắng, chiến thắng!”

Verse 101

भार्गव उवाच । त्वं भाभिराभिरभिभूय तमः समस्तमस्तं नयस्यभिमतानि निशाचराणाम् । देदीप्यसे मणेगगनेहिताय लोकत्रयस्य जगदीश्वर तन्नमस्ते

Bhārgava thưa rằng: Với muôn vàn quang huy của Ngài, Ngài chế ngự mọi bóng tối và khiến những mưu đồ ưa thích của kẻ du hành đêm phải tiêu vong. Ngài rực sáng trên trời như viên bảo châu cát tường vì lợi ích của ba cõi—hỡi Jagadīśvara, con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 110

अष्टमूर्त्यष्टकेनेष्टं परिष्टूयेति भार्गवः । भर्गभूमिमिलन्मौलिः प्रणनाम पुनःपुनः

Như vậy, Bhārgava đã chí thành tán tụng Đấng Bát Hình (Śiva) bằng bài thánh tụng aṣṭaka, rồi đảnh lễ hết lần này đến lần khác; trán ông chạm nền đất rực sáng trong lòng cung kính.

Verse 120

अत्यर्कमत्यग्निं च ते तेजो व्योम्न्यतितारकम् । देदीप्यमानं भविता ग्रहाणां प्रवरो भव

Nguyện quang huy của ngươi vượt hơn cả mặt trời, vượt hơn cả lửa; trên trời còn lấn át muôn vì sao. Rực cháy sáng ngời, nguyện ngươi trở thành bậc tối thượng trong hàng các graha (hành tinh).

Verse 130

अगस्त्य उवाच । इत्थं सधर्मिणि कथां शुक्रलोकस्य सुव्रते । शृण्वन्नांगारकं लोकमालुलोकेऽथ स द्विजः

Agastya nói: Như vậy, hỡi người giữ hạnh nguyện thanh cao, khi đang lắng nghe câu chuyện hợp với Chánh pháp về cõi Śukra, vị brāhmaṇa ấy liền chiêm kiến thế giới của Aṅgāraka (Maṅgala/Mars).