Ayodhya KandaPrakarana 1420 Verses

Prakarana 14

यह सोपान ‘त्याग-धर्म’ और ‘अन्तः-राज्य’ का द्वार है: राजसुख के बीच राम-धर्म का चुनाव, और फिर वन-जीवन में भी ‘अयोध्या’ (अन्तर-नगर) की स्थापना। प्रस्तुत अंश में सोपान-गति स्पष्ट है—पहले ‘भक्त-लक्षण’ (अहंकार, काम-क्रोध-लोभ आदि का क्षय) का निरूपण, फिर ‘सत्संग-निर्देश’ (चित्रकूट-निवास), और अंततः ‘प्रकृति का रूपान्तरण’ (वन का मंगलमय हो जाना) जो संकेत करता है कि भगवान के सान्निध्य से बाह्य जगत भी साधना-क्षेत्र बन जाता है।

Trung tâm rasa của Ayodhyā Kāṇḍa là nơi hội tụ của lòng bi mẫn và sự bình an; trong nỗi đau của việc từ bỏ vương quốc, ánh sáng của vairāgya bừng lên. Cấu trúc của phần này biến maryādā không chỉ là chính sách xã hội mà còn là kỷ luật của con đường giải thoát: ai từ bỏ tất cả vì Rāma sẽ tìm thấy Rāma ngự trong trái tim mình. Ở đây, danh sách các dấu hiệu của người tín đồ, từ bỏ dục vọng, sân hận, sự say mê, kiêu ngạo, ảo tưởng và những điều tương tự; coi vợ người khác như mẹ; không vui mừng trước tài sản của người khác và đau buồn trước nỗi khổ của người khác, biến tâm lý thành sādhana: một sắc lệnh thực hành của sự thanh lọc nội tâm (antaḥśuddhi). Sau đó, hướng về Citrakūṭ không chỉ là địa lý hành hương mà là địa lý của sự tu tập: sông Mandākinī, các tịnh xá của hiền triết, và sự bình yên của rừng già cùng trở thành phòng thí nghiệm của śaraṇāgati. Cuối cùng, tình yêu của người dân Kol và Kirāt cùng sự tốt lành của khu rừng cho thấy nhờ sự gần gũi với Rāma, thiên nhiên, xã hội và tâm trí, cả ba, đều trải qua một "sự chuyển hóa thành dharma."

In this prakarana

People

Verses

Chaupai 130.1-4

काम कोह मद मान न मोहा।लोभ न छोभ न राग न द्रोहा।।

जिन्ह कें कपट दंभ नहिं माया।तिन्ह कें हृदय बसहु रघुराया।।

सब के प्रिय सब के हितकारी।दुख सुख सरिस प्रसंसा गारी।।

कहहिं सत्य प्रिय बचन बिचारी।जागत सोवत सरन तुम्हारी।।

तुम्हहि छाड़ि गति दूसरि नाहीं।राम बसहु तिन्ह के मन माहीं।।

जननी सम जानहिं परनारी।धनु पराव बिष तें बिष भारी।।

जे हरषहिं पर संपति देखी।दुखित होहिं पर बिपति बिसेषी।।

जिन्हहि राम तुम्ह प्रानपिआरे।तिन्ह के मन सुभ सदन तुम्हारे।।

kāma koha mada māna na mohā |lobha na chobha na rāga na drohā ||

jinha keṁ kapaṭa daṁbha nahiṁ māyā |tinha keṁ hṛdaya basahu raghurāyā ||

saba ke priya saba ke hitakārī |dukha sukha sarisa prasaṁsā gārī ||

kahahiṁ satya priya bacana bicārī |jāgata sovata sarana tumhārī ||

tumhahi chāṛi gati dūsari nāhīṁ |rāma basahu tinha ke mana māhīṁ ||

jananī sama jānahiṁ paranārī |dhanu parāva biṣa teṁ biṣa bhārī ||

je haraṣahiṁ para saṁpati dekhī |dukhita hohiṁ para bipati biseṣī ||

jinhahi rāma tumha prānapiāre |tinha ke mana subha sadana tumhāre ||

Những ai trong lòng không có dục vọng, giận dữ, kiêu ngạo hay tự mãn, không có ảo tưởng, không có tham lam, không có xáo trộn, không có luyến ái và không có ác ý, và trong lòng họ không có dối trá, đạo đức giả hay ảo ảnh: trong lòng họ ngự trị, lạy Chúa tể các Raghu. Những người được mọi người yêu mến và làm điều thiện cho tất cả, đối với họ nỗi buồn và niềm vui như nhau, và lời khen ngợi cùng lời sỉ nhục cũng vậy, những người nói lời chân thật và nhân ái sau khi suy xét kỹ lưỡng, và dù thức hay ngủ đều nương tựa vào Ngài: những người không có nơi nương tựa nào khác ngoài Ngài: lạy Rama, xin Ngài ngự trong tâm trí họ. Những người coi vợ người khác như mẹ mình, và tài sản người khác như thứ độc dược còn độc hơn cả độc dược, những người vui mừng khi thấy sự thịnh vượng của người khác và đặc biệt đau buồn trước nỗi bất hạnh của người khác, và đối với những người mà Ngài, lạy Rama, quý như chính mạng sống: tâm trí họ là nơi Ngài ngự trị tốt lành.

Doha 130

स्वामि सखा पितु मातु गुर जिन्ह के सब तुम्ह तात।मन मंदिर तिन्ह कें बसहु सीय सहित दोउ भ्रात।।⁠130।।

svāmi sakhā pitu mātu gura jinha ke saba tumha tāta |mana maṁdira tinha keṁ basahu sīya sahita dou bhrāta ||⁠130||

Những người mà ngài là chủ nhân, bạn hữu, cha, mẹ, và thầy của họ, con thân mến; hãy ngự trong đền thờ tâm trí của họ, hai anh em, cùng với Sita.

Chaupai 131.1-4

अवगुन तजि सब के गुन गहहीं।बिप्र धेनु हित संकट सहहीं।।

नीति निपुन जिन्ह कइ जग लीका।घर तुम्हार तिन्ह कर मनु नीका।।

गुन तुम्हार समुझइ निज दोसा।जेहि सब भाँति तुम्हार भरोसा।।

राम भगत प्रिय लागहिं जेही।तेहि उर बसहु सहित बैदेही।।

जाति पाँति धनु धरम बड़ाई।प्रिय परिवार सदन सुखदाई।।

सब तजि तुम्हहि रहइ उर लाई।तेहि के हृदयँ रहहु रघुराई।।

सरगु नरकु अपबरगु समाना।जहँ तहँ देख धरें धनु बाना।।

करम बचन मन राउर चेरा।राम करहु तेहि कें उर डेरा।।

avaguna taji saba ke guna gahahīṁ |bipra dhenu hita saṁkaṭa sahahīṁ ||

nīti nipuna jinha kai jaga līkā |ghara tumhāra tinha kara manu nīkā ||

guna tumhāra samujhai nija dosā |jehi saba bhā̃ti tumhāra bharosā ||

rāma bhagata priya lāgahiṁ jehī |tehi ura basahu sahita baidehī ||

jāti pā̃ti dhanu dharama baṛāī |priya parivāra sadana sukhadāī ||

saba taji tumhahi rahai ura lāī |tehi ke hṛdayã rahahu raghurāī ||

saragu naraku apabaragu samānā |jahã tahã dekha dhareṁ dhanu bānā ||

karama bacana mana rāura cerā |rāma karahu tehi keṁ ura ḍerā ||

Những người từ bỏ lỗi lầm và nhận lấy đức hạnh của tất cả, và chịu đựng gian khổ vì Brahmin và bò, mà danh tiếng về sự tinh thông trong cách cư xử đúng đắn lan khắp thế gian: lòng của những người như vậy là ngôi nhà tốt đẹp cho Ngài. Những người nhận biết đức hạnh của Ngài và lỗi lầm của chính mình, và bằng mọi cách đặt niềm tin nơi Ngài, và những người yêu mến các tín đồ của Rama: hãy ngự trong lòng họ cùng với Sita, con gái xứ Videha. Đẳng cấp và dòng họ, tài sản, công đức và danh tiếng, gia đình yêu dấu và ngôi nhà mang lại an ủi: người từ bỏ tất cả những điều đó và chỉ giữ mình Ngài trong lòng: trong lòng người ấy hãy ngự, lạy Chúa tể dòng Raghu. Với những người mà thiên đàng, địa ngục và giải thoát cuối cùng đều như nhau, vì ở đâu họ cũng chỉ thấy Ngài, cầm cung và tên; những người trong hành động, lời nói và tư tưởng là tôi tớ của Ngài: lạy Rama, hãy ngự trị trong lòng họ.

Doha 131

जाहि न चाहिअ कबहुँ कछु तुम्ह सन सहज सनेहु।बसहु निरंतर तासु मन सो राउर निज गेहु।।⁠131।।

jāhi na cāhia kabahũ kachu tumha sana sahaja sanehu |basahu niraṁtara tāsu mana so rāura nija gehu ||⁠131||

Ai không bao giờ mong muốn bất cứ điều gì từ Ngài, nhưng yêu mến Ngài với tình cảm tự nhiên và tự phát, trong trái tim họ xin Ngài luôn ngự trị, biến đó thành nhà riêng của Ngài.

Chaupai 132.1-4

एहि बिधि मुनिबर भवन देखाए।बचन सप्रेम राम मन भाए।।

कह मुनि सुनहु भानुकुलनायक।आश्रम कहउँ समय सुखदायक।।

चित्रकूट गिरि करहु निवासू।तहँ तुम्हार सब भाँति सुपासू।।

सैलु सुहावन कानन चारू।करि केहरि मृग बिहग बिहारू।।

नदी पुनीत पुरान बखानी।अत्रिप्रिया निज तपबल आनी।।

सुरसरि धार नाउँ मंदाकिनि।जो सब पातक पोतक डाकिनि।।

अत्रि आदि मुनिबर बहु बसहीं।करहिं जोग जप तप तन कसहीं।।

चलहु सफल श्रम सब कर करहू।राम देहु गौरव गिरिबरहू।।

ehi bidhi munibara bhavana dekhāe |bacana saprema rāma mana bhāe ||

kaha muni sunahu bhānukulanāyaka |āśrama kahaũ samaya sukhadāyaka ||

citrakūṭa giri karahu nivāsū |tahã tumhāra saba bhā̃ti supāsū ||

sailu suhāvana kānana cārū |kari kehari mṛga bihaga bihārū ||

nadī punīta purāna bakhānī |atripriyā nija tapabala ānī ||

surasari dhāra nāũ maṁdākini |jo saba pātaka potaka ḍākini ||

atri ādi munibara bahu basahīṁ |karahiṁ joga japa tapa tana kasahīṁ ||

calahu saphala śrama saba kara karahū |rāma dehu gaurava giribarahū ||

Như vậy vị đại tiên đã chỉ cho Rama những nơi cư ngụ, và những lời đầy yêu thương của ngài đã làm đẹp lòng Rama. Vị tiên nói: "Hãy lắng nghe, hỡi đấng chúa tể dòng dõi mặt trời; ta sẽ kể cho ngươi nghe về một am tu hành hợp với thời điểm này và mang lại an ủi." "Hãy an cư tại Núi Chitrakuta; ở đó ngươi sẽ có mọi sự tiện nghi." "Ngọn núi ấy xinh đẹp và rừng cây tuyệt mỹ; voi, sư tử, nai và chim chóc dạo chơi ở đó." "Có dòng sông thiêng được ca ngợi trong Purana, do vợ của Atri mang đến nơi ấy bằng sức mạnh tu khổ hạnh của chính bà." "Đó là một nhánh của dòng sông Hằng trên trời tên Mandakini, là một phù thủy bóp nghẹt đứa con sơ sinh của mọi tội lỗi." "Atri và nhiều vị đại tiên khác cư ngụ ở đó; họ tu tập yoga, tụng kinh và hành khổ hạnh, hao mòn thân xác." "Hãy đi, và làm cho công lao của tất cả họ được trọn vẹn; và hỡi Rama, hãy ban vinh dự cho ngọn núi cao."

Doha 132

चित्रकूट महिमा अमित कहीं महामुनि गाइ।आए नहाए सरित बर सिय समेत दोउ भाइ।।⁠132।।

citrakūṭa mahimā amita kahīṁ mahāmuni gāi |āe nahāe sarita bara siya sameta dou bhāi ||⁠132||

Vị đại hiền triết ca ngợi vinh quang vô biên của Chitrakuta. Họ đến và tắm trong dòng sông tuyệt vời, Sita và hai anh em cùng nhau.

Chaupai 133.1-4

रघुबर कहेउ लखन भल घाटू।करहु कतहुँ अब ठाहर ठाटू।।

लखन दीख पय उतर करारा।चहुँ दिसि फिरेउ धनुष जिमि नारा।।

नदी पनच सर सम दम दाना।सकल कलुष कलि साउज नाना।।

चित्रकूट जनु अचल अहेरी।चुकइ न घात मार मुठभेरी।।

अस कहि लखन ठाउँ देखरावा।थलु बिलोकि रघुबर सुखु पावा।।

रमेउ राम मनु देवन्ह जाना।चले सहित सुर थपति प्रधाना।।

कोल किरात बेष सब आए।रचे परन तृन सदन सुहाए।।

बरनि न जाहि मंजु दुइ साला।एक ललित लघु एक बिसाला।।

raghubara kaheu lakhana bhala ghāṭū |karahu katahũ aba ṭhāhara ṭhāṭū ||

lakhana dīkha paya utara karārā |cahũ disi phireu dhanuṣa jimi nārā ||

nadī panaca sara sama dama dānā |sakala kaluṣa kali sāuja nānā ||

citrakūṭa janu acala aherī |cukai na ghāta māra muṭhabherī ||

asa kahi lakhana ṭhāũ dekharāvā |thalu biloki raghubara sukhu pāvā ||

rameu rāma manu devanha jānā |cale sahita sura thapati pradhānā ||

kola kirāta beṣa saba āe |race parana tṛna sadana suhāe ||

barani na jāhi maṁju dui sālā |eka lalita laghu eka bisālā ||

Rama nói, "Lakshmana, đây là một nơi cập bến tốt. Nay hãy chuẩn bị để định cư ở đâu đó tại đây." Lakshmana nhìn thấy bờ cao phía bắc sông Payasvini, nơi hẻm núi uốn cong quanh bốn phía như một cây cung. Sông là dây cung; tự chế, chế ngự giác quan và bố thí là những mũi tên; và mọi tội lỗi thời Kali là nhiều thú săn. Chitrakuta như một thợ săn bất động, không bao giờ trượt mục tiêu và giết trong cận chiến. Nói vậy xong, Lakshmana chỉ cho ngài nơi đó, và khi Rama nhìn thấy nơi ấy, ngài vui mừng. Các vị thần biết rằng tâm Rama đã vui thích nơi ấy, và họ cùng khởi hành với người đứng đầu các thợ xây cõi trời. Họ đều đến trong hình dạng người Kol và Kirat, và xây nên những nơi ở xinh đẹp bằng lá và cỏ. Có hai túp lều xinh đẹp, không thể diễn tả bằng lời: một thanh mảnh và nhỏ, một cái khác thì rộng lớn.

Doha 133

लखन जानकी सहित प्रभु राजत रुचिर निकेत।सोह मदनु मुनि बेष जनु रति रितुराज समेत।।⁠133।।

lakhana jānakī sahita prabhu rājata rucira niketa |soha madanu muni beṣa janu rati riturāja sameta ||⁠133||

Cùng Lakshmana và Janaki, Chúa tỏa sáng trong nơi ở xinh đẹp đó; ông trông giống như Thần Tình Yêu trong hình dạng một hiền triết, với Rati và vua của các mùa bên cạnh.

Chaupai 134.1-4

अमर नाग किंनर दिसिपाला।चित्रकूट आए तेहि काला।।

राम प्रनामु कीन्ह सब काहू।मुदित देव लहि लोचन लाहू।।

बरषि सुमन कह देव समाजू।नाथ सनाथ भए हम आजू।।

करि बिनती दुख दुसह सुनाए।हरषित निज निज सदन सिधाए।।

चित्रकूट रघुनंदनु छाए।समाचार सुनि सुनि मुनि आए।।

आवत देखि मुदित मुनिबृंदा।कीन्ह दंडवत रघुकुल चंदा।।

मुनि रघुबरहि लाइ उर लेहीं।सुफल होन हित आसिष देहीं।।

सिय सौमित्र राम छबि देखहिं।साधन सकल सफल करि लेखहिं।।

amara nāga kiṁnara disipālā |citrakūṭa āe tehi kālā ||

rāma pranāmu kīnha saba kāhū |mudita deva lahi locana lāhū ||

baraṣi sumana kaha deva samājū |nātha sanātha bhae hama ājū ||

kari binatī dukha dusaha sunāe |haraṣita nija nija sadana sidhāe ||

citrakūṭa raghunaṁdanu chāe |samācāra suni suni muni āe ||

āvata dekhi mudita munibṛṁdā |kīnha daṁḍavata raghukula caṁdā ||

muni raghubarahi lāi ura lehīṁ |suphala hona hita āsiṣa dehīṁ ||

siya saumitra rāma chabi dekhahiṁ |sādhana sakala saphala kari lekhahiṁ ||

Các bậc bất tử, các Naga, các Kinnara và các vị hộ trì các phương hướng đã đến Chitrakuta vào lúc đó. Tất cả các vị thần đã cúi lạy Rama, và vui mừng đạt được phần thưởng của đôi mắt khi được ngắm nhìn ngài. Trút hoa xuống, chúng thần tâu rằng, 'Lạy Chúa, hôm nay chúng thần đã tìm được một Đấng Chủ tể và không còn thiếu người bảo vệ.' Bằng lời khẩn cầu, họ kể cho ngài nghe nỗi khổ đau không thể chịu đựng, rồi vui mừng trở về mỗi người nơi cư ngụ của mình. Rama, niềm vui của dòng Raghu, đã an trú tại Chitrakuta; nghe tin tức hết lần này đến lần khác, các bậc tiên tu đã đến. Thấy đoàn tiên tu tiến đến, Rama, mặt trăng của dòng Raghu, hoan hỉ và phủ phục trước mặt họ. Các bậc tiên tu ôm Rama vào lòng và ban phúc cho ngài, để mục đích của ngài được thành tựu. Họ ngắm nhìn vẻ đẹp của Sita, Lakshmana và Rama, và xem mọi thực hành tâm linh của mình đều đã kết trái.

Doha 134

जथाजोग सनमानि प्रभु बिदा किए मुनिबृंद।करहि जोग जप जाग तप निज आश्रमन्हि सुछंद।।⁠134।।

jathājoga sanamāni prabhu bidā kie munibṛṁda |karahi joga japa jāga tapa nija āśramanhi suchaṁda ||⁠134||

Chúa tôn vinh hội chúng các hiền triết đúng cách và từ biệt họ. Họ trở về tu viện của mình, lòng tràn đầy hạnh phúc, để thực hành yoga, tụng niệm, thức tỉnh và khổ hạnh.

Chaupai 135.1-4

यह सुधि कोल किरातन्ह पाई।हरषे जनु नव निधि घर आई।।

कंद मूल फल भरि भरि दोना।चले रंक जनु लूटन सोना।।

तिन्ह महँ जिन्ह देखे दोउ भ्राता।अपर तिन्हहि पूँछहि मगु जाता।।

कहत सुनत रघुबीर निकाई।आइ सबन्हि देखे रघुराई।।

करहिं जोहारु भेंट धरि आगे।प्रभुहि बिलोकहिं अति अनुरागे।।

चित्र लिखे जनु जहँ तहँ ठाढ़े।पुलक सरीर नयन जल बाढ़े।।

राम सनेह मगन सब जाने।कहि प्रिय बचन सकल सनमाने।।

प्रभुहि जोहारि बहोरि बहोरी।बचन बिनीत कहहिं कर जोरी।।

yaha sudhi kola kirātanha pāī |haraṣe janu nava nidhi ghara āī ||

kaṁda mūla phala bhari bhari donā |cale raṁka janu lūṭana sonā ||

tinha mahã jinha dekhe dou bhrātā |apara tinhahi pū̃chahi magu jātā ||

kahata sunata raghubīra nikāī |āi sabanhi dekhe raghurāī ||

karahiṁ johāru bheṁṭa dhari āge |prabhuhi bilokahiṁ ati anurāge ||

citra likhe janu jahã tahã ṭhāṛhe |pulaka sarīra nayana jala bāṛhe ||

rāma saneha magana saba jāne |kahi priya bacana sakala sanamāne ||

prabhuhi johāri bahori bahorī |bacana binīta kahahiṁ kara jorī ||

Khi người Kol và Kirata nhận được tin này, họ hoan hỉ như thể chín kho báu đã đến nhà họ. Chứa đầy những chiếc lá cốc với rễ, củ và quả, họ lên đường như những kẻ nghèo đói vội vã cướp vàng. Giữa họ, những người đã từng thấy hai anh em bị những người khác hỏi khi đi trên đường. Kể và nghe về vẻ đẹp của Rama, tất cả đều đến và thấy Chúa tể Raghu. Họ chào kính, đặt lễ vật trước mặt Ngài, và chiêm ngắm Chúa với lòng sùng kính sâu sắc. Họ đứng khắp nơi như thể được vẽ trong tranh, thân thể rùng mình vì hoan hỉ và mắt đong đầy nước mắt. Rama biết rằng tất cả họ đều đắm chìm trong tình yêu, và nói những lời ân cần, Ngài tôn kính tất cả họ. Chào kính Chúa hết lần này đến lần khác, họ nói những lời khiêm nhường với hai tay chắp lại.

Doha 135

अब हम नाथ सनाथ सब भए देखि प्रभु पाय।भाग हमारे आगमनु राउर कोसलराय।।⁠135।।

aba hama nātha sanātha saba bhae dekhi prabhu pāya |bhāga hamāre āgamanu rāura kosalarāya ||⁠135||

Giờ đây, lạy Chúa, tất cả chúng tôi đã có được người bảo vệ khi nhìn thấy chân Ngài. Thật là may mắn cho chúng tôi, lạy Vua xứ Kosala, rằng Ngài đã đến với chúng tôi.

Chaupai 136.1-4

धन्य भूमि बन पंथ पहारा।जहँ जहँ नाथ पाउ तुम्ह धारा।।

धन्य बिहग मृग काननचारी।सफल जनम भए तुम्हहि निहारी।।

हम सब धन्य सहित परिवारा।दीख दरसु भरि नयन तुम्हारा।।

कीन्ह बासु भल ठाउँ बिचारी।इहाँ सकल रितु रहब सुखारी।।

हम सब भाँति करब सेवकाई।करि केहरि अहि बाघ बराई।।

बन बेहड़ गिरि कंदर खोहा।सब हमार प्रभु पग पग जोहा।।

तहँ तहँ तुम्हहि अहेर खेलाउब।सर निरझर जलठाउँ देखाउब।।

हम सेवक परिवार समेता।नाथ न सकुचब आयसु देता।।

dhanya bhūmi bana paṁtha pahārā |jahã jahã nātha pāu tumha dhārā ||

dhanya bihaga mṛga kānanacārī |saphala janama bhae tumhahi nihārī ||

hama saba dhanya sahita parivārā |dīkha darasu bhari nayana tumhārā ||

kīnha bāsu bhala ṭhāũ bicārī |ihā̃ sakala ritu rahaba sukhārī ||

hama saba bhā̃ti karaba sevakāī |kari kehari ahi bāgha barāī ||

bana behaṛa giri kaṁdara khohā |saba hamāra prabhu paga paga johā ||

tahã tahã tumhahi ahera khelāuba |sara nirajhara jalaṭhāũ dekhāuba ||

hama sevaka parivāra sametā |nātha na sakucaba āyasu detā ||

Được ban phước là đất, rừng, lối đi, và những ngọn đồi, nơi nào, lạy Chúa, ngài đặt chân đến. Được ban phước là chim chóc và nai, những sinh vật đi lang thang trong rừng; đời sống của chúng đã sinh hoa kết quả nhờ được ngắm nhìn ngài. Chúng tôi cũng đều được ban phước cùng với gia đình mình, vì chúng tôi đã được nhìn thấy ngài trọn vẹn bằng đôi mắt mình. Ngài đã chọn nơi tốt để cư ngụ sau khi suy nghĩ kỹ; tại đây ngài sẽ sống hạnh phúc qua mọi mùa. Chúng tôi sẽ hầu hạ ngài bằng mọi cách, xua đuổi voi, sư tử, rắn, và hổ. Những khu rừng, hẻm núi, ngọn núi, hang động, và hốc đá, tất cả những nơi đó, lạy Chúa, chúng tôi đã tìm kiếm từng bước một. Đến từng nơi đó chúng tôi sẽ đưa ngài đi săn, và chúng tôi sẽ chỉ cho ngài những hồ, suối, và nơi uống nước. Chúng tôi cùng với gia đình là tôi tớ của ngài; lạy Chúa, xin đừng ngần ngại ban lệnh cho chúng tôi.

Doha 136

बेद बचन मुनि मन अगम ते प्रभु करुना ऐन।बचन किरातन्ह के सुनत जिमि पितु बालक बैन।।⁠136।।

beda bacana muni mana agama te prabhu karunā aina |bacana kirātanha ke sunata jimi pitu bālaka baina ||⁠136||

Đấng Chúa vượt ngoài tầm với của lời Veda và tâm trí của các bậc tiên tri, là nơi ngự của lòng trắc ẩn, đã lắng nghe lời của người Kirata như một người cha lắng nghe lời nói của con cái mình.

Chaupai 137.1-4

रामहि केवल प्रेमु पिआरा।जानि लेउ जो जाननिहारा।।

राम सकल बनचर तब तोषे।कहि मृदु बचन प्रेम परिपोषे।।

बिदा किए सिर नाइ सिधाए।प्रभु गुन कहत सुनत घर आए।।

एहि बिधि सिय समेत दोउ भाई।बसहिं बिपिन सुर मुनि सुखदाई।।

जब ते आइ रहे रघुनायकु।तब तें भयउ बनु मंगलदायकु।।

फूलहिं फलहिं बिटप बिधि नाना।मंजु बलित बर बेलि बिताना।।

सुरतरु सरिस सुभायँ सुहाए।मनहुँ बिबुध बन परिहरि आए।।

गंज मंजुतर मधुकर श्रेनी।त्रिबिध बयारि बहइ सुख देनी।।

rāmahi kevala premu piārā |jāni leu jo jānanihārā ||

rāma sakala banacara taba toṣe |kahi mṛdu bacana prema paripoṣe ||

bidā kie sira nāi sidhāe |prabhu guna kahata sunata ghara āe ||

ehi bidhi siya sameta dou bhāī |basahiṁ bipina sura muni sukhadāī ||

jaba te āi rahe raghunāyaku |taba teṁ bhayau banu maṁgaladāyaku ||

phūlahiṁ phalahiṁ biṭapa bidhi nānā |maṁju balita bara beli bitānā ||

surataru sarisa subhāyã suhāe |manahũ bibudha bana parihari āe ||

gaṁja maṁjutara madhukara śrenī |tribidha bayāri bahai sukha denī ||

Rama chỉ yêu tình yêu. Ai có thể biết được, hãy biết điều đó. Rồi Rama làm vừa lòng tất cả những cư dân trong rừng, nói những lời dịu dàng nuôi dưỡng tình yêu của họ. Ngài cho phép họ ra về, và họ cúi đầu rồi lên đường; kể và nghe về đức hạnh của Chúa, họ trở về nhà. Như vậy hai anh em, cùng với Sita, ở trong rừng, mang niềm vui cho các vị thần và các bậc hiền triết. Từ khi Chúa tộc Raghu đến và định cư tại đó, khu rừng trở thành nơi ban phước. Các loài cây muôn hình vạn trạng trổ hoa và kết trái, và những dây leo xinh đẹp tuyệt vời trải rộng thành tán che. Bản tính chúng vốn đẹp đẽ, như những cây ở thiên đàng, như thể cây cối trong vườn của các vị thần đã rời bỏ nơi đó mà đến trong rừng. Những đàn ong vo ve với tiếng kêu ngọt ngào và du dương, và ngọn gió ba loại, mát mẻ, dịu nhẹ và thơm tho, thổi吹 mang lại niềm vui sướng.

Doha 137

नीलकंठ कलकंठ सुक चातक चक्क चकोर।भाँति भाँति बोलहिं बिहग श्रवन सुखद चित चोर।।⁠137।।

nīlakaṁṭha kalakaṁṭha suka cātaka cakka cakora |bhā̃ti bhā̃ti bolahiṁ bihaga śravana sukhada cita cora ||⁠137||

Loài cổ xanh xanh, kalakantha, vẹt, chataka, chakwa và chakora; theo nhiều cách các loài chim hót, mang niềm vui cho tai và đánh cắp trái tim.

Chaupai 138.1-4

केरि केहरि कपि कोल कुरंगा।बिगतबैर बिचरहिं सब संगा।।

फिरत अहेर राम छबि देखी।होहिं मुदित मृगबंद बिसेषी।।

बिबुध बिपिन जहँ लगि जग माहीं।देखि राम बनु सकल सिहाहीं।।

सुरसरि सरसइ दिनकर कन्या।मेकलसुता गोदावरि धन्या।।

सब सर सिंधु नदी नद नाना।मंदाकिनि कर करहिं बखाना।।

उदय अस्त गिरि अरु कैलासू।मंदर मेरु सकल सुरबासू।।

सैल हिमाचल आदिक जेते।चित्रकूट जसु गावहिं तेते।।

बिंधि मुदित मन सुखु न समाई।श्रम बिनु बिपुल बड़ाई पाई।।

keri kehari kapi kola kuraṁgā |bigatabaira bicarahiṁ saba saṁgā ||

phirata ahera rāma chabi dekhī |hohiṁ mudita mṛgabaṁda biseṣī ||

bibudha bipina jahã lagi jaga māhīṁ |dekhi rāma banu sakala sihāhīṁ ||

surasari sarasai dinakara kanyā |mekalasutā godāvari dhanyā ||

saba sara siṁdhu nadī nada nānā |maṁdākini kara karahiṁ bakhānā ||

udaya asta giri aru kailāsū |maṁdara meru sakala surabāsū ||

saila himācala ādika jete |citrakūṭa jasu gāvahiṁ tete ||

biṁdhi mudita mana sukhu na samāī |śrama binu bipula baṛāī pāī ||

Voi, sư tử, khỉ, lợn rừng và nai, tất cả đều không còn thù hằn, rong ruổi cùng nhau. Nhìn vẻ đẹp của Rama khi ngài đi săn bắn, các đàn nai đặc biệt vui mừng. Tất cả những khu rừng của chư thiên có ở bất cứ nơi nào trên thế giới đều nhìn khu rừng của Rama với sự đố kỵ. Sông Hằng, Sarasvati, Yamuna con gái của mặt trời, Narmada con gái của Mekala, và dòng Godavari được ban phước, tất cả các hồ, đại dương, và nhiều con sông cùng suối đều ca ngợi sông Mandakini. Những ngọn núi nơi mặt trời mọc và lặn, Kailasa, Mandara, và Meru, nơi cư ngụ của tất cả chư thiên, Ngọn núi Himalaya và tất cả những ngọn núi khác có mặt, tất cả đều hát vinh quang của Chitrakuta. Ngọn núi Vindhya vui mừng đến nỗi niềm vui không thể chứa nổi trong lòng, vì đã đạt được vinh quang lớn lao mà không cần lao nhọc.

Doha 138

चित्रकूट के बिहग मृग बेलि बिटप तृन जाति।पुन्य पुंज सब धन्य अस कहहिं देव दिन राति।।⁠138।।

citrakūṭa ke bihaga mṛga beli biṭapa tṛna jāti |punya puṁja saba dhanya asa kahahiṁ deva dina rāti ||⁠138||

Những loài chim và hươu ở Chitrakuta, những dây leo, cây cối và mọi loại cỏ, đều là những kho tàng công đức và thực sự được ban phước: các vị thần nói như vậy ngày và đêm.

Chaupai 139.1-4

नयनवंत रघुबरहि बिलोकी।पाइ जनम फल होहिं बिसोकी।।

परसि चरन रज अचर सुखारी।भए परम पद के अधिकारी।।

सो बनु सैलु सुभायँ सुहावन।मंगलमय अति पावन पावन।।

महिमा कहिअ कवनि बिधि तासू।सुखसागर जहँ कीन्ह निवासू।।

पय पयोधि तजि अवध बिहाई।जहँ सिय लखनु रामु रहे आई।।

कहि न सकहिं सुषमा जसि कानन।जौं सत सहस होंहिं सहसानन।।

सो मैं बरनि कहौं बिधि केहीं।डाबर कमठ कि मंदर लेहीं।।

सेवहिं लखनु करम मन बानी।जाइ न सीलु सनेहु बखानी।।

nayanavaṁta raghubarahi bilokī |pāi janama phala hohiṁ bisokī ||

parasi carana raja acara sukhārī |bhae parama pada ke adhikārī ||

so banu sailu subhāyã suhāvana |maṁgalamaya ati pāvana pāvana ||

mahimā kahia kavani bidhi tāsū |sukhasāgara jahã kīnha nivāsū ||

paya payodhi taji avadha bihāī |jahã siya lakhanu rāmu rahe āī ||

kahi na sakahiṁ suṣamā jasi kānana |jauṁ sata sahasa hoṁhiṁ sahasānana ||

so maiṁ barani kahauṁ bidhi kehīṁ |ḍābara kamaṭha ki maṁdara lehīṁ ||

sevahiṁ lakhanu karama mana bānī |jāi na sīlu sanehu bakhānī ||

Tất cả những ai có mắt, khi nhìn thấy Đấng Tốt Nhất của dòng Raghu, đều đạt được quả của kiếp sinh và được giải thoát khỏi muộn phiền. Những vật bất động, được chạm bởi bụi chân của Ngài, đều trở nên hạnh phúc và trở thành người xứng đáng với cảnh giới tối cao. Khu rừng và ngọn núi ấy đẹp một cách tự nhiên, đầy phước lành, và thiêng liêng nhất trong những nơi thiêng liêng. Làm sao có thể kể được sự vĩ đại của nó, nơi mà Đại Dương Hạnh Phúc đã chọn làm nơi cư ngụ? Rời bỏ Đại Dương Sữa và lìa xa Ayodhya, Sita, Lakshmana và Rama đã đến và ngụ tại đó. Vẻ đẹp của khu rừng ấy không thể kể được, dù cho có một trăm nghìn Shesha với ngàn cái đầu. Vậy ta làm sao có thể mô tả được? Liệu con rùa sống trong vũng nước có thể nâng được Núi Mandara chăng? Lakshmana hầu hạ họ bằng hành động, tâm trí và lời nói; bản tính hiền lành và tình yêu của ngài không thể diễn tả được.

Doha 139

छिनु छिनु लखि सिय राम पद जानि आपु पर नेहु।करत न सपनेहुँ लखनु चितु बंधु मातु पितु गेहु।।⁠139।।

chinu chinu lakhi siya rāma pada jāni āpu para nehu |karata na sapanehũ lakhanu citu baṁdhu mātu pitu gehu ||⁠139||

Từng khoảnh khắc Lakshmana ngắm nhìn đôi chân của Sita và Rama, và biết được tình yêu thương họ dành cho mình, chàng không hề hướng tâm trí, ngay cả trong giấc mơ, đến anh em, mẹ, cha hay nhà.

Inside Prakarana 14

The dialogue

  • Listenerश्रद्धालु-मन (सामान्य श्रोता/पाठक; परंपरागत फ्रेम में: भारद्वाज)

Frequently Asked Questions

परंपरागत मान्यता के अनुसार दोहा 130–131 के ‘भक्त-लक्षण’ का पाठ/श्रवण चित्त-शुद्धि, परदोष-दर्शन से निवृत्ति, और शरणागति की दृढ़ता देता है; चित्रकूट-प्रसंग (132–139) का पाठ ‘तीर्थ-स्मरण’ के समान पुण्यकारी माना जाता है और गृहस्थ/वनस्थ दोनों के लिए ‘राम-निवास’ (मन में) की सिद्धि का साधन कहा जाता है।

सामान्य सत्संग-परंपरा में शरणागति-प्रधान संपुट जोड़ा जाता है: ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम रामेति रामेति…’ (नाम-संपुट) — विशेषतः दोहा 131 के बाद, क्योंकि वहीं ‘बसहु निरंतर तासु मन’ का शरण-निष्कर्ष आता है।

Ask anything about Prakarana 14 of the Ramcharitmanas

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Ramcharitmanas in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play