Adhyaya 286

Verse 1

अपना स२ (0 अवज असल चतुरशीर्त्याधिकद्विशततमो< ध्याय: अंगदका रावणके पास जाकर रामका संदेश सुनाकर लौटना तथा राक्षसों और वानरोंका घोर संग्राम मार्कण्डेय उवाच प्रभूतान्नोदके तस्मिन्‌ बहुमूलफले वने । सेनां निवेश्य काकुत्स्थो विधिवत्‌ पर्यरक्षत

Mārkaṇḍeya nói: Hỡi Yudhiṣṭhira! Trong khu rừng ấy ở Laṅkā, lương thực và nước uống đều dồi dào; rễ và trái cũng phong phú. Vì thế Kakutstha (Rāma) hạ trại quân tại đó và theo đúng phép tắc, giữ gìn việc phòng vệ, bảo hộ một cách nghiêm cẩn.

Verse 2

रावण: संविध॑ चक्रे लड़कायां शास्त्रनिर्मिताम्‌ । प्रकृत्यैव दुराधर्षा दृढप्राकारतोरणा

Mārkaṇḍeya nói: Rāvaṇa đã sắp đặt trong Laṅkā những công sự và khí cụ chiến tranh được chế tạo theo các quy định của śāstra. Tự bản tính, Laṅkā vốn khó công phá—tường lũy và cổng thành vô cùng kiên cố—khiến bất cứ kẻ tấn công nào cũng cực khó tiếp cận và vượt qua.

Verse 3

अगाधतोया: परिखा मीननक्रसमाकुला: । बभूवु: सप्त दुर्धर्षा: खादिरै: शड्कुभिश्चिता:

Mārkaṇḍeya nói: Quanh thành có bảy hào sâu, khó bề xông phá, nước trong đó thăm thẳm không dò, đầy cá và cá sấu. Lại còn được gia cố bốn phía bằng những cọc gỗ khadira, khiến việc tiếp cận và công kích càng thêm gian nan.

Verse 4

कपाटलयन्त्रदुर्धर्षा बभूवु: सहुडोपला: । साशीविषघटायोधा: ससर्जरसपांसव:

Mārkaṇḍeya nói: “Những hào lũy ấy trở nên bất khả xâm phạm nhờ các cổng thành kiên cố và những máy bắn khó công phá được đặt đúng vị trí, lại có những đống đá và đạn ném chất đầy. Chúng còn được gia cố bởi bầy rắn độc, các toán chiến binh canh giữ, cùng kho sarjara (nhựa/lac) và bụi—bởi vậy việc vượt qua các chiến hào ấy là vô cùng khó khăn.”

Verse 5

मुसलालातनाराचतोमरासिपर श्वथैः । अन्विताश्न शतघ्नीभि: समधूच्छिष्टमुद्गरा:,मुसल, अलात (बनैठी), बाण, तोमर, तलवार, फरसे, मोमके मुद्गर तथा तोप आदि अस्त्र-शस्त्रोंके संग्रहके कारण भी वे खाइयाँ दुर्लघ्य थीं

Mārkaṇḍeya nói: “Những chiến hào ấy khó vượt qua vì được chất chứa kho vũ khí—chùy và đuốc lửa, tên sắt, lao, gươm và rìu—lại có cả śataghnī và những chùy nặng, có thứ còn vương khói và tàn lửa. Chính sự dồi dào binh khí đặt sẵn ấy khiến việc áp sát trở nên hiểm nguy và gần như không thể.”

Verse 6

पुरद्वारेषु सर्वेषु गुल्मा: स्थावरजड़मा: । बभूवु: पत्तिबहुला: प्रभूतगजवाजिन:

Mārkaṇḍeya nói: “Ở mỗi cổng thành đều có các chốt phòng thủ như pháo đài (gulma), cố định và bất động, dựng lên để ẩn nấp và che chở. Chúng được bố trí chủ yếu là bộ binh, và còn có rất nhiều kỵ tượng cùng kỵ mã.”

Verse 7

अड्ढदस्त्वथ लड्काया द्वारदेशमुपागतः । विदितो राक्षसेन्द्रस्य प्रविवेश गतव्यथ:

Mārkaṇḍeya nói: “Bấy giờ Aṅgada, bậc dũng lực phi thường, theo lệnh của Śrī Rāmacandra làm sứ giả, đến trước cổng thành Laṅkā. Việc chàng đến được báo cho chúa tể loài Rākṣasa (Rāvaṇa). Khi được cho phép, chàng ung dung bước vào thành, không chút sợ hãi. Đi giữa vô số Rākṣasa, Aṅgada rực sáng như mặt trời bị vây bởi tầng mây—chói lọi, vững vàng, không nao núng trong bổn phận.”

Verse 8

मध्ये राक्षसकोटीनां बह्दीनां सुमहाबल: । शुशुभे मेघमालाभिरादित्य इव संवृत:

Mārkaṇḍeya nói: “Giữa muôn vạn đạo quân Rākṣasa, bậc đại lực ấy vẫn rực sáng—như mặt trời bị phủ bởi những dải mây. Cảnh ấy nêu bật tinh thần vô úy trong sứ mệnh ngoại giao: một sứ giả chính nghĩa vẫn bước đi không lay chuyển giữa kẻ thù; sức mạnh nội tâm và mục đích khiến người ấy tỏa rạng ngay cả khi bị hiểm họa vây quanh.”

Verse 9

स समासाद्य पौलस्त्यममात्यैरभिसंवृतम्‌ । रामसंदेशमामन्त्र्य वाग्मी वक्तुं प्रचक्रमे

Bấy giờ, người hùng biện tiến đến gần Paulastya, kẻ đang được các đại thần vây quanh. Sau khi trang trọng truyền đạt sứ điệp của Rāma theo đúng lễ nghi sứ giả, ông bắt đầu cất lời.

Verse 10

मन्त्रियोंसे घिरकर बैठे हुए पुलस्त्यनन्दन रावणके पास पहुँचकर कुशल वक्ता अंगदने रावणको सम्बोधित करके श्रीरामचन्द्रजीका संदेश इस प्रकार कहना आरम्भ किया -- ९ || ([[।[[[[[। एए।[एाएएएएए ४५ | गाए प्ञगगा |! 0 चर | आह वत्वां राघवो राजन्‌ कोसलेन्द्रो महायशा: । प्राप्तकालमिदं वाक्‍्यं तदादत्स्व कुरुष्व च

Angada, bậc khéo lời, đến trước Rāvaṇa—con của Pulastya—đang ngồi giữa vòng các đại thần, rồi tâu rằng: “Tâu Đại vương! Rāghava—Rāma, chúa tể xứ Kosala, bậc lẫy lừng—gửi lời đến ngài. Đây là lời khuyên đúng lúc; xin hãy tiếp nhận và hành động theo đó, tâu Đại vương.”

Verse 11

“जो राजा अपने मनको काबूमें न रखकर अन्यायमें तत्पर रहता है, उसका आश्रय लेकर उसके अधीन रहनेवाले नगर और देश भी अनीतिपरायण होकर नष्ट हो जाते हैं!

Mārkaṇḍeya nói: “Khi một vị vua không tự chế ngự được tâm mình mà chuyên tâm vào điều bất công, thì các thành thị và lãnh thổ nương tựa dưới quyền ông ta cũng ngả theo phi nghĩa—và rốt cuộc bị diệt vong.”

Verse 12

त्वयैकेनापराद्धं मे सीतामाहरता बलात्‌ | वधायानपराद्धानामन्येषां तद्‌ भविष्यति,'सीताका बलपूर्वक अपहरण करके मेरा अपराध तो अकेले तुमने किया है, परंतु इसके कारण अन्य निर्दोष लोग भी मारे जायँगे”

Mārkaṇḍeya nói: “Chính ngươi, chỉ một mình ngươi, đã phạm tội với ta khi dùng vũ lực cướp Sītā. Thế nhưng vì hành vi ấy, hậu quả sẽ là cuộc tàn sát đổ xuống cả những kẻ vô tội—những người chẳng hề làm điều sai trái.”

Verse 13

अकृतात्मानमासाद्य राजानमनये रतम्‌ | विनश्यन्त्यनयाविष्टा देशाक्ष नगराणि च

Mārkaṇḍeya nói: “Khi một vị vua không tự rèn mình, lại say mê đường phi nghĩa, thì đất nước và thành thị cũng bị chính sự bất công ấy chiếm giữ mà suy vong. Còn ngươi, say men sức mạnh và kiêu mạn, đã từng làm hại các ẩn sĩ nơi rừng thẳm và xúc phạm chư thiên; quả báo của những tội ấy nay sắp chín muồi trên đầu ngươi.”

Verse 14

राजर्षयश्न निहता रुदत्यश्न हृता: स्त्रिय: । तदिदं समनुप्राप्तं फलं तस्यानयस्य ते

Mārkaṇḍeya nói: “Các bậc vương hiền đã bị sát hại, và những người đàn bà khóc than thảm thiết đã bị bắt đi. Nay điều ấy giáng xuống ngươi: quả báo của tội lỗi ngươi. Bạo lực và kiêu mạn ngươi từng gieo rắc đã chín muồi thành hệ quả không thể tránh.”

Verse 15

हन्तास्मि त्वां सहामात्यैर्युध्यस्व पुरुषो भव । पश्य मे धनुषो वीर्य मानुषस्य निशाचर

Mārkaṇḍeya nói: “Ta sẽ hạ sát ngươi, cùng cả bọn cận thần. Nếu có gan, hãy giao chiến—hãy làm bậc trượng phu và phô bày dũng lực. Hỡi kẻ lang thang trong đêm, dẫu ta là người phàm, hãy nhìn sức mạnh cây cung của ta.”

Verse 16

मुच्यतां जानकी सीता न मे मोक्ष्यसि कर्हिचित्‌ । अराक्षसमिमं लोकं कर्तास्मि निशितै: शरै:

Mārkaṇḍeya nói: “Hãy thả Jānakī Sītā, ái nữ của vua Janaka, ngay lập tức; bằng không, ngươi sẽ chẳng bao giờ thoát sống khỏi tay ta. Với những mũi tên sắc như dao, ta sẽ khiến cõi đời này sạch bóng bọn rākṣasa.”

Verse 17

इति तस्य ब्रुवाणस्य दूतस्य परुषं वच: । श्रुत्वा न ममृषे राजा रावण: क्रोधमूर्च्छित:,श्रीरामचन्द्रजीके दूतके मुखसे ऐसी कठोर बातें सुनकर राजा रावण सहन न कर सका। वह क्रोधसे मूर्च्छित हो उठा

Vậy, nghe những lời cay nghiệt của sứ giả ấy, vua Rāvaṇa không sao chịu nổi; bị cơn giận cuộn trào chế ngự, như ngất đi dưới làn sóng phẫn nộ, hắn bị cuồng nộ chiếm lấy.

Verse 18

इ्धितज्ञास्ततो भर्तुश्न॒त्वारो रजनीचरा: । चतुर्ष्वज्रेषु जगृहुः शार्टूलमिव पक्षिण:

Mārkaṇḍeya nói: Rồi bốn kẻ lang thang trong đêm, thạo hiểu hiệu lệnh của chủ, đứng bật dậy và chộp lấy hắn ở cả bốn chi—như bầy chim quắp chặt một con hổ.

Verse 19

तांस्तथाड्रेषु संसक्तानड्रदो रजनीचरान्‌ । आदायैव खमुत्पत्य प्रासादतलमाविशत्‌,अंगद इस प्रकार अपने अंगोंसे सटे हुए उन चारों राक्षसोंको लिये-दिये आकाशभमें उछलकर महलकी छतपर जा चढ़े

Mārkaṇḍeya nói: Thấy bọn rākṣasa lang thang trong đêm bám chặt vào tay chân mình, Aṅgada liền túm lấy chúng ngay như thế, rồi bật vọt lên giữa khoảng trời rộng, đáp xuống sân thượng trên mái cung điện.

Verse 20

वेगेनोत्पततस्तस्य पेतुस्ते रजनीचरा: । भुवि सम्मभिन्नह्दया: प्रहारवरपीडिता:

Mārkaṇḍeya nói: Khi chàng bật lên với tốc độ dữ dội, bọn rākṣasa đi trong đêm bị hất văng, rơi xuống đất. Tim gan chúng tan nát; bị sức va đập nghiền nát, chúng đau đớn tột cùng.

Verse 21

संसक्तो हर्म्यशिखरात्‌ तस्मात्‌ पुनरवापतत्‌ | लड्घयित्वा पुरीं लड़॒कां सुवेलस्य समीपत:,छतपर चढ़े हुए अंगद फिर उस महलके कँगूरेसे कूद पड़े और लंकापुरीको लाँधकर सुवेलपर्वतके समीप आ पहुँचे

Mārkaṇḍeya nói: Lên tới đỉnh cung điện rồi, Aṅgada lại nhảy xuống từ độ cao ấy; vượt qua thành Laṅkā, chàng đến gần núi Suvela.

Verse 22

कोसलेन्द्रमथागम्य सर्वमावेद्य वानर: । विशश्राम स तेजस्वी राघवेणाभिनन्दित:

Rồi Aṅgada, sứ giả loài khỉ, đến gặp chúa tể xứ Kosala (Rāma) và tâu bày mọi điều. Vị anh hùng rực rỡ ấy được Rāghava khen ngợi nồng hậu, rồi lui về nghỉ ngơi.

Verse 23

तत: सर्वाभिसारेण हरीणां वातरंहसाम्‌ | भेदयामास लड़्काया: प्राकारं रघुनन्दन:

Bấy giờ, Rāma—niềm vui của dòng Raghu—phát động cuộc tổng công kích: đoàn quân khỉ nhanh như gió đồng loạt xông vào Laṅkā và phá vỡ tường thành kiên cố của nó.

Verse 24

विभीषणर्क्षाधिपती पुरस्कृत्याथ लक्ष्मण: । दक्षिणं नगरद्वारमवामृद्नाद्‌ दुरासदम्‌,नगरके दक्षिण द्वारमें प्रवेश करना बहुत कठिन था, परंतु लक्ष्मणने विभीषण और जाम्बवानको आगे करके उसे भी धूलमें मिला दिया

Mārkaṇḍeya nói: Bấy giờ Lakṣmaṇa đặt Vibhīṣaṇa và Jāmbavān—chúa tể loài gấu—ở hàng đầu, rồi nghiền nát cổng phía nam của thành; đó vốn là lối công phá cực kỳ khó khăn.

Verse 25

करभारुणपाण्डूनां हरीणां युद्धशालिनाम्‌ । कोटीशतसहस््रेण लड़कामभ्यपपत्‌ तदा,तत्पश्चात्‌ उन्होंने हथेलीके समान श्वेत और लाल रंगके युद्धकुशल वानरोंकी दस खरब सेनाके साथ लंकामें प्रवेश किया

Mārkaṇḍeya nói: “Rồi ông tiến vào Laṅkā cùng một đạo quân khỉ thiện chiến mênh mông—kẻ trắng nhạt, kẻ đỏ hung—đông đến hàng trăm nghìn koṭi.”

Verse 26

प्रलम्बबाहूरुकरजड्घान्तरविलम्बिनाम्‌ | ऋक्षाणां धूम्रवर्णानां तिस््र: कोट्यो व्यवस्थिता:

Mārkaṇḍeya nói: “Có ba koṭi gấu, màu xám như khói, đứng thành hàng; cánh tay dài của chúng buông thõng giữa những bắp đùi to lớn và ống chân rắn chắc.”

Verse 27

उनके भुजा, ऊरु, हाथ और जंघा (पिंडली)--ये सभी अड् विशाल थे तथा अंगोंकी कान्ति धुएँके समान काली थी, ऐसे तीन करोड़ रीछ सैनिक भी उनके साथ लंकामें जाकर युद्धके लिये डटे हुए थे ।।

Mārkaṇḍeya nói: Khi bầy khỉ nhảy vọt, ngã xuống và va đập trong cơn náo loạn, bụi mù cuộn lên dày đặc đến nỗi che lấp ánh quang của mặt trời; bấy giờ mặt trời không còn thấy nữa.

Verse 28

शालिप्रसूनसदृशै: शिरीषकुसुमप्रभै: । तरुणादित्यसदृशै: शणगौरैश्व वानरै:

Mārkaṇḍeya nói: “Tâu đại vương, các tường lũy của Laṅkā trông như nhuốm sắc vàng nâu khắp bốn phía, vì chật kín bầy khỉ—kẻ mang màu như bông lúa non, kẻ rực như hoa śirīṣa, kẻ đỏ như mặt trời mới mọc, kẻ trắng nhạt như sợi lanh. Thấy cảnh tượng kỳ lạ ấy bao quanh, các rākṣasa ở Laṅkā—cả phụ nữ lẫn người già—đều đứng nhìn sững sờ.”

Verse 29

प्राकारं ददृशुस्ते तु समन्‍्तात्‌ कपिलीकृतम्‌ | राक्षसा विस्मिता राजन्‌ सस्त्रीवृद्धा: समनन्‍्ततः

Mārkaṇḍeya nói: “Nhưng họ thấy tường thành bốn phía đều hóa thành màu vàng nâu, như thể bị nhuộm ‘màu khỉ’. Ôi Đại vương, bọn rākṣasa—kể cả đàn bà và người già—đứng khắp mọi phía, kinh ngạc nhìn cảnh tượng ấy.”

Verse 30

बिभिदुस्ते मणिस्तम्भान्‌ कर्णान्‍्टशिखराणि च । भग्नोन्मथितश्‌ड्राणि यन्त्राणि च विचिक्षिपु:

Mārkaṇḍeya nói: “Họ đập vỡ những cột trụ nạm châu báu, cùng các chóp cao, các lũy và vọng lâu của những dinh thự. Những máy công thành và khí cụ phóng đạn—đầu nhô bị nghiền nát, cơ cấu bị phá hủy—bị nhổ bật lên rồi quăng đi xa.”

Verse 31

परिगृहा शतघ्नीश्व सचक्रा: सहुडोपला: । चिक्षिपुर्भुजवेगेन लड़कामध्ये महास्वना:,पहियोंवाली तोपों, शृंगों और गोलोंको ले-लेकर महान्‌ कोलाहल करते हुए वानर अपनी भुजाओंके वेगसे उन्हें लंकामें फेंकने लगे

Mārkaṇḍeya nói: “Nắm lấy śataghnī và những vũ khí như bánh xe, cùng đá và tảng đá lớn, các chiến binh—gây nên tiếng ầm vang dữ dội—đã dùng sức tay ném tất cả vào giữa Laṅkā.”

Verse 32

प्राकारस्थाक्ष ये केचिन्निशाचरगणास्तथा । प्रदुद्रुव॒ुस्ते शतश: कपिभि: समभिद्रुता:

Mārkaṇḍeya nói: “Những toán rākṣasa lang thang trong đêm được bố trí canh giữ trên tường thành—đến hàng trăm—khi bị bầy khỉ xông đánh và xua lùi, liền hoảng loạn bỏ chạy.”

Verse 33

ततस्तु राजवचनादू राक्षसा: कामरूपिण: । निर्ययुर्विकृताकारा: सहस्रशतसड्घश:

Rồi theo lệnh của nhà vua, những rākṣasa có thể biến hình tùy ý liền xuất phát. Chúng mặc sức mang lấy mọi hình dạng, tuôn ra khỏi thành từng toán hàng trăm, hàng nghìn; diện mạo đứa nào cũng dị dạng, ghê rợn và kinh hoàng.

Verse 34

शस्त्रवर्षाणि वर्षन्तो द्रावयित्वा वनौकस: । प्राकारं शो भयन्तस्ते पर॑ं विक्रममास्थिता:

Mārkaṇḍeya nói: “Chúng trút xuống những trận mưa vũ khí, xua đuổi bầy vānara cư ngụ trong rừng; và khi làm cho tường lũy rực sáng bởi màn phô diễn võ công, chúng bộc lộ tột đỉnh dũng lực của mình.”

Verse 35

स माषराशिसदृशैर्ब भूव क्षणदाचरै: । कृतो निर्वानरों भूय: प्राकारो भीमदर्शनै:,उड़दके ढेर-जैसे काले-कलूटे उन भयंकर निशाचरोंने लड़कर पुनः उस चहारदीवारीको वानरोंसे सूनी कर दिया

Mārkaṇḍeya nói: “Bọn dạ-xoa rākṣasa đáng sợ, đen như đống đậu đen, đã giao chiến và lại một lần nữa khiến tường lũy trống vắng bóng vānara—biến công sự thành cảnh tượng ghê rợn.”

Verse 36

पेतु: शूलविभिन्नाज़ा बहवो वानरर्षभा: । स्तम्भतोरणभ ग्नाश्ष पेतुस्तत्र निशाचरा:

Mārkaṇḍeya nói: “Nhiều thủ lĩnh vānara, lực lưỡng như bò mộng, ngã gục xuống đất, thân thể bị mũi giáo xé toạc. Cũng tại đó, lắm rākṣasa bị đập vỡ bởi những cột trụ và cổng thành, rồi đổ rạp trên chiến địa.”

Verse 37

केशाकेश्यभवद्‌ युद्ध रक्षसां वानरै: सह । न्खैर्दन्तश्न वीराणां खादतां वै परस्परम्‌

Mārkaṇḍeya nói: “Rồi trận chiến giữa rākṣasa và vānara biến thành cuộc vật lộn man rợ, túm tóc giằng co. Những chiến sĩ anh hùng, bị cơn cuồng nộ thúc đẩy, cào cấu và cắn xé nhau bằng móng và răng, ai cũng muốn khuất phục đối phương.”

Verse 38

निष्टनन्तो ह्युभयतस्तत्र वानरराक्षसा: । हता निपतिता भूमौ न मुज्चन्ति परस्परम्‌

Mārkaṇḍeya nói: “Gầm thét từ cả hai phía, vānara và rākṣasa giao chiến với cơn cuồng nộ không dứt; đến nỗi dù đã bị giết và ngã xuống đất, chúng vẫn không buông nhau ra.”

Verse 39

रामस्तु शरजालानि ववर्ष जलदो यथा । तानि लड़्कां समासाद्य जघ्नुस्तान्‌ रजनीचरान्‌

Mārkaṇḍeya nói: Rāma bắt đầu trút xuống những loạt mưa tên, như mây mưa đổ nước. Những mũi tên ấy vươn tới Laṅkā, đánh gục bọn rākṣasa lang thang trong đêm đang đứng nơi đó, đoạt lấy mạng sống của chúng.

Verse 40

सौमित्रिरपि नाराचैदढधन्वा जितक्लम: । आदिश्यादिश्य दुर्गस्थान्‌ पातयामास राक्षसान्‌

Lakṣmaṇa, con của Sumitrā, cung thủ cường kiện đã thắng cả mệt nhọc, cũng vừa chỉ huy vừa hô lệnh, dùng những mũi tên nārāca mà quật ngã bọn rākṣasa ẩn trong các vị trí kiên cố của thành lũy.

Verse 41

ततः प्रत्यवहारो<भूत्‌ सैन्यानां राघवाज्ञया । कृते विमर्दे लड़कायां लब्धलक्ष्यो जयोत्तर:

Rồi theo lệnh của Rāghava, các đạo quân rút lui. Sau cuộc chém giết dữ dội ở Laṅkā, đạo quân vānara—đã đạt mục tiêu và nắm chắc thắng lợi—bèn dừng chiến và quay về doanh trại.

Verse 284

इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि रामोपाख्यानपर्वणि लड्काप्रवेशे चतुरशीत्यधिकद्वधिशततमो<5 ध्याय:

Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Vana Parva, trong phần gọi là Rāmopākhyāna, chương thứ hai trăm tám mươi bốn—nói về việc tiến vào Laṅkā—đến đây kết thúc.