Adhyaya 45

Verse 1

अफ्-४-णक+ द्विचत्वारिशोड ध्याय: पलक गुड आज्ञासे दिव्य पुष्प लाकर उन्हें देना और द्वारा किये गये दुष्कर्मका स्मरण करना भीष्म उवाच विपुलस्त्वकरोत्‌ तीव्र तपः कृत्वा गुरोर्वच: । तपोयुक्तमथात्मानममन्यत स वीर्यवान्‌

Bhishma nói: “Tâu Đại vương, Vipula vâng theo mệnh lệnh của thầy mình mà thực hành khổ hạnh nghiêm khắc. Nhờ sức mạnh sinh ra từ sự tu khổ ấy, người dũng sĩ ấy dần tự xem mình là một bậc khổ hạnh vĩ đại.”

Verse 2

स तेन कर्मणा स्पर्थन्‌ पृथिवीं पृथिवीपते । चचार गतभी: प्रीतो लब्धकीर्तिवरो नृप

Bhishma nói: “Tâu chúa tể của cõi đất, do việc ấy, Vipula nảy sinh kiêu hãnh trong lòng và bắt đầu ganh đua với người khác. Tâu Đại vương, vì đã nhận được cả danh tiếng lẫn ân huệ từ thầy, nên ông ta thong dong khắp mặt đất, không sợ hãi và đầy thỏa mãn.”

Verse 3

उभौ लोकौ जितौ चापि तथैवामन्यत प्रभु: । कर्मणा तेन कौरव्य तपसा विपुलेन च,कुरुनन्दन! शक्तिशाली विपुल उस गुरुपत्नी-संरक्षणरूपी कर्म तथा प्रचुर तपस्याद्वारा ऐसा समझने लगे कि मैंने दोनों लोक जीत लिये

Bhishma nói: “Hỡi Kauravya, nhờ việc ấy và nhờ khổ hạnh dồi dào, kẻ hùng mạnh kia đã tin rằng mình đã chinh phục cả hai cõi.”

Verse 4

अथ काले व्यतिक्रान्ते कस्मिंश्चित्‌ कुरुनन्दन । रुच्या भगिन्या आदानं प्रभूतधनधान्यवत्‌

Bhishma nói: “Sau một thời gian trôi qua, hỡi niềm vui của dòng Kuru, đã đến dịp lễ cưới tại nhà người chị cả của Ruci—một cuộc lễ đòi hỏi phải tiêu dùng dồi dào của cải và lương thực.”

Verse 5

एतस्मिन्नेव काले तु दिव्या काचिद्‌ वराड़ना । बिभ्रती परमं रूपं जगामाथ विहायसा,उन्हीं दिनों एक दिव्य लोककी सुन्दरी दिव्यांगगा परम मनोहर रूप धारण किये आकाशभमार्गसे कहीं जा रही थी

Bhīṣma nói: “Ngay vào lúc ấy, có một tiên nữ—rực rỡ và tuyệt mỹ—khoác lấy dung mạo mê hoặc bậc nhất, rồi bay đi qua bầu trời.”

Verse 6

तस्या: शरीरात्‌ पुष्पाणि पतितानि महीतले । तस्याश्रमस्याविदूरे दिव्यगन्धानि भारत,भारत! उसके शरीरसे कुछ दिव्य पुष्प, जिनसे दिव्य सुगन्ध फैल रही थी, देवशमकि आश्रमके पास ही पृथ्वीपर गिरे

Bhīṣma nói: “Từ thân thể nàng, những đóa hoa rơi xuống mặt đất. Gần am thất của nàng, hỡi Bhārata, hương thơm cõi trời lan tỏa.”

Verse 7

तान्यगृह्नात्‌ ततो राजन्‌ रुचिललितलोचना । तदा निमन्त्रकस्तस्या अड्ञेभ्य: क्षिप्रमागमत्‌,राजन! तब मनोहर नेत्रोंवाली रुचिने वे फूल ले लिये। इतनेमें ही अंगदेशसे उसका शीघ्र ही बुलावा आ गया

Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, Ruci—người có đôi mắt dịu dàng, duyên dáng—đã nhặt lấy những đóa hoa ấy. Ngay khi đó, một sứ giả đến triệu nàng đã vội vã tới từ xứ Aṅga.”

Verse 8

तस्या हि भगिनी तात ज्येष्ठा नाम्ना प्रभावती । भार्या चित्ररथस्याथ बभूवाड्रेश्वरस्य वै,तात! रुचिकी बड़ी बहिन, जिसका नाम प्रभावती था, अंगराज चित्ररथको ब्याही गयी थी

Bhīṣma nói: “Này con, chị cả của nàng tên là Prabhāvatī, đã trở thành thê tử của Citraratha—vị chúa tể miền sơn nhạc.”

Verse 9

पिनह्ा[ तानि पुष्पाणि केशेषु वरवर्णिनी । आमन्त्रिता ततो5गच्छद्‌ रुचिरजड्गपतेर्गृहम्‌,उन दिव्य फूलोंको अपने केशोंमें गूँथकर सुन्दरी रुचि अंगराजके घर आमन्त्रित होकर गयी

Bhishma nói: “Nàng thiếu phụ da trắng đã tết những đóa hoa ấy vào mái tóc. Rồi theo lời mời, nàng đến nhà của Rucira, chúa tể xứ Aṅga.”

Verse 10

पुष्पाणि तानि दृष्ट्वा तु तदाड़्जेन्द्रवराड़ना । भगिनीं चोदयामास पुष्पार्थे चारुलोचना

Bhīṣma nói: Thấy những đóa hoa ấy, hoàng hậu xinh đẹp, mắt như hoa sen—bậc nhất trong hàng cung phi—liền thúc giục em gái mình, xin nàng hãy đem về những bông hoa giống hệt như vậy.

Verse 11

सा भरत्रें सर्वमाचष्ट रुचि: सुरुचिरानना । भगिन्या भाषितं सर्वमृषिस्तच्चा भ्यनन्दत

Bhīṣma nói: Trở về am thất, Ruci—người có dung nhan tuyệt mỹ—đã thuật lại với chồng mình mọi điều chị gái nàng đã nói. Nghe xong, vị hiền triết hoan hỷ và chấp thuận lời thỉnh cầu ấy.

Verse 12

ततो विपुलमानाय्य देवशर्मा महातपा: । पुष्पार्थे चोदयामास गच्छ गच्छेति भारत,भारत! तब महा तपस्वी देवशर्माने विपुलको बुलवाकर उन्हें फ़ूल लानेके लिये आदेश दिया और कहा, “जाओ, जाओ'

Bấy giờ, vị đại khổ hạnh Devaśarmā gọi Vipula đến và sai đi lấy hoa, nói: “Hãy đi, hãy đi, hỡi Bhārata.”

Verse 13

विपुलस्तु गुरोर्वाक्यमविचार्य महातपा: । स तथेत्यब्रवीद्‌ राज॑स्तं च देशं जगाम ह

Bhīṣma nói: Vipula, bậc đại khổ hạnh, không hề do dự trước lời thầy, liền đáp: “Xin vâng, tâu Đại vương,” rồi đi thẳng đến nơi ấy. Tại đó, ông thấy rất nhiều hoa khác nữa rơi từ trời xuống, mà vẫn tươi, chưa hề héo úa.

Verse 14

यस्मिन्‌ देशे तु तान्यासन्‌ पतितानि नभस्तलात्‌ | अम्लानान्यपि तत्रासन्‌ कुसुमान्यपराण्यपि

Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, tại vùng đất nơi những đóa hoa ấy rơi xuống từ trời, còn có vô số bông khác nằm đó nữa—tất cả vẫn tươi mới, không hề héo úa.”

Verse 15

स ततस्तानि जग्राह दिव्यानि रुचिराणि च | प्राप्तानि स्वेन तपसा दिव्यगन्धानि भारत,भारत! तदनन्तर अपने तपसे प्राप्त हुए उन दिव्य सुगन्धसे युक्त मनोहर दिव्य पुष्पोंको विपुलने उठा लिया

Bhishma nói: Sau đó, chàng nhặt lấy những đóa hoa thiên giới ấy—xinh đẹp, rực rỡ, tỏa hương thơm thần diệu—mà chàng đã đạt được nhờ chính khổ hạnh (tapas) của mình, hỡi Bharata.

Verse 16

सम्प्राप्य तानि प्रीतात्मा गुरोवंचनकारक: । तदा जगाम तूर्ण च चम्पां चम्पकमालिनीम्‌

Bhishma nói: Nhận được những đóa hoa ấy, lòng chàng tràn đầy hoan hỷ; và vì là người không bao giờ dối gạt bậc thầy (guru), chàng lập tức lên đường đến Champā—thành phố như được kết vòng bởi những hàng cây champaka—để trọn vẹn thi hành mệnh lệnh của guru với sự liêm chính.

Verse 17

स वने निर्जने तात ददर्श मिथुनं नृणाम्‌ । चक्रवत्‌ परिवर्तन्तं गृहीत्वा पाणिना करम्‌

Bhishma nói: “Này con, trong khu rừng hoang vắng, chàng thấy một đôi—một người nam và một người nữ—nắm tay nhau mà xoay tròn, như bánh xe của người thợ gốm.”

Verse 18

तत्रैकस्तूर्णमगमत्‌ तत्पदे च विवर्तयन्‌ । एकस्तु न तदा राजंश्वक्रतु: कलहं तत:,राजन! उनमेंसे एकने अपनी चाल तेज कर दी और दूसरेने वैसा नहीं किया। इसपर दोनों आपसमें झगड़ने लगे

Bhishma nói: “Ở đó, một người bỗng tăng tốc, ngay tại chỗ ấy còn đổi nhịp bước; nhưng người kia thì không, hỡi Đại vương. Từ sự khác biệt về bước chân và ý hướng ấy, một cuộc cãi vã đã nảy sinh giữa họ.”

Verse 19

त्वं शीघ्र गच्छसीत्येकोब्रवीज्नेति तथा पर: । नेति नेति च तौ राजन्‌ परस्परमथोचतु:

Bhishma nói: “Một người bảo: ‘Ngươi đi nhanh quá.’ Người kia đáp: ‘Không.’ Rồi, hỡi Đại vương, cả hai cứ ‘không, không’ mà đối đáp, mỗi người phủ nhận và đổ lỗi cho người kia. Thế nên, hỡi bậc chúa tể loài người, họ rơi vào sự buộc tội lẫn nhau, thay vì thấu hiểu nhau.”

Verse 20

तयोर्विस्पर्थतोरेवे शपथो5यमभूत्‌ तदा । सहसोद्दिश्य विपुलं ततो वाक्यमथोचतु:

Bhīṣma nói: Khi hai người ấy còn tiếp tục tranh đua với nhau, lời thề này liền được lập ra vào lúc bấy giờ. Rồi sau đó, với ý chí táo bạo và mạnh mẽ, họ thốt ra những lời hệ trọng—những lời sẽ ràng buộc hành vi của họ và định hình những điều xảy đến về sau.

Verse 21

इस प्रकार एक-दूसरेसे स्पर्धा रखते हुए उन दोनोंमें शपथ खानेकी नौबत आ गयी। फिर तो सहसा विपुलको लक्ष्य करके वे दोनों इस प्रकार बोले-- ।।

Vì thế, khi hai người cứ ganh đua nhau, sự việc đã đến mức phải thề. Rồi họ bất chợt hướng mắt về vị Bà-la-môn Vipula và tuyên bố: “Trong hai chúng ta, ai đã nói dối—người ấy hãy chịu đúng số phận ở đời sau như số phận đã định cho Bà-la-môn Vipula.”

Verse 22

एतत्‌ श्र॒ुत्वा तु विपुलो विषण्णवदनो5भवत्‌ | एवं तीव्रतपाश्चाहं कष्टश्षायं परिश्रम:

Bhīṣma nói: Nghe vậy, Vipula buồn rầu, nét mặt sa sầm. Ông tự nhủ: “Nếu ngay cả ta—kẻ hành khổ hạnh nghiêm khắc—cũng phải gặp kết cục bất hạnh, thì công phu khổ hạnh khắc nghiệt ấy rốt cuộc chỉ thành nỗi đau mà thôi.”

Verse 23

मिथुनस्यास्य कि मे स्यात्‌ कृतं पापं यथा गति: । अनिष्टा सर्वभूतानां कीर्तितानेन मेडद्य वै

Bhīṣma nói: “Ta đã phạm tội gì mà phải chịu một số phận như thế—một số phận gây hại cho muôn loài—giống như số phận đã được thuật lại hôm nay trước mặt ta dành cho đôi nam nữ này?”

Verse 24

एवं संचिन्तयन्नेव विपुलो राजसत्तम । अवाड्मुखो दीनमना दध्यौ दुष्कृतमात्मन:,नृपश्रेष्ठ! ऐसा सोचते हुए ही विपुल नीचे मुँह किये दीनचित्त हो अपने दुष्कर्मका स्मरण करने लगे

Vì thế, trong lúc suy nghĩ như vậy, Vipula—hỡi bậc vua tối thượng—cúi mặt, lòng nặng nề, rồi trầm ngâm nhớ lại những điều sai trái của chính mình.

Verse 25

ततः षडन्यान्‌ पुरुषानक्षै: काउ्चनराजतै: । अपश्यद्‌ दीव्यमानान्‌ वै लोभहर्षान्वितांस्तथा

Bhīṣma nói: “Rồi Vipula thấy thêm sáu người đàn ông khác đang đánh bạc bằng những con xúc xắc làm từ vàng và bạc. Họ chìm đắm trong lòng tham và sự hân hoan, và họ cũng thốt lên đúng lời thề như đôi nam nữ trước đó. Hướng ánh nhìn về Vipula, họ cất lời với chàng.”

Verse 26

कुर्वतः शपथं तेन य: कृतो मिथुनेन तु । विपुलं वै समुद्दिश्य तेडपि वाक्यमथाब्रुवन्‌

Bhīṣma nói: “Chính lời thề mà đôi nam nữ kia đã lập, những kẻ ấy cũng lặp lại y như vậy. Rồi họ chỉ về phía Vipula và cất lời.”

Verse 27

लोभमास्थाय योअस्माकं विषमं कर्तुमुत्सहेत्‌ । विपुलस्य परे लोके या गतिस्तामवाप्लुयात्‌

Bhīṣma nói: “Kẻ nào trong số chúng ta, nương tựa vào lòng tham mà dám làm điều gian trá, sẽ gặp đúng số phận như số phận đang chờ Vipula ở đời sau.”

Verse 28

एतत्‌ श्र॒त्वा तु विपुलो नापश्यद्‌ धर्मसंकरम्‌ । जन्मप्रभृति कौरव्य कृतपूर्वमथात्मन:

Bhīṣma nói: “Nghe vậy, Vipula xét lại hạnh kiểm của mình từ thuở lọt lòng, hỡi hậu duệ nhà Kuru. Nhưng chàng không thấy nơi mình có bất cứ ‘sự lẫn lộn của dharma’ nào—không hề có sự pha trộn tội lỗi vào điều đáng lẽ phải là chính đạo.”

Verse 29

सम्प्रदध्यौ तथा राजन्नग्नावग्निरिवाहित: । दहामानेन मनसा शापं श्रुत्वा तथाविधम्‌

Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, chàng lại chìm vào suy tư sâu thẳm—như lửa chồng lên lửa. Nghe lời nguyền như thế, tâm trí chàng càng bừng cháy; bị ngọn lửa sầu khổ trong lòng thiêu đốt, chàng lại bắt đầu cân nhắc điều phải làm.”

Verse 30

तस्य चिन्तयतस्तात वहूव्यो दिननिशा ययु: । इदमासीन्मनसि स रुच्या रक्षणकारितम्‌

Bhishma nói: “Hỡi người thân yêu, khi chàng cứ mãi suy tư, nhiều ngày nhiều đêm đã trôi qua. Rồi, với mục đích bảo hộ Ruchi, trong tâm chàng bỗng dấy lên một quyết định.”

Verse 31

लक्षणं लक्षणेनैव वदनं वदनेन च । विधाय न मया चोक्तं सत्यमेतद्‌ गुरोस्तथा

Bhishma nói: “Các căn của ta đã hòa với các căn của nàng, và miệng ta cũng chạm hợp với miệng nàng. Thế nhưng, dù đã làm một việc bất xứng như vậy—dẫu là để bảo vệ vợ của thầy—ta vẫn không nói với thầy sự thật này.”

Verse 32

एतदात्मनि कौरव्य दुष्कृतं विपुलस्तदा | अमन्यत महाभाग तथा तच्च न संशय:,महाभाग कुरुनन्दन! उस समय विपुलने अपने मनमें इसीको पाप माना और निस्संदेह बात भी ऐसी ही थी

Bhishma nói: “Hỡi hậu duệ nhà Kuru, khi ấy Vipula tự xét trong lòng rằng đó là một việc tội lỗi. Hỡi bậc cao quý, quả đúng như vậy—không còn nghi ngờ gì.”

Verse 33

स चम्पां नगरीमेत्य पुष्पाणि गुरवे ददौ । पूजयामास च गुरुं विधिवत्‌ स गुरुप्रिय:,चम्पानगरीमें जाकर गुरुप्रेमी विपुलने वे फूल गुरुजीको अर्पित कर दिये और उनका विधिपूर्वक पूजन किया

Bhishma nói: “Đến thành Campā, Vipula—người đệ tử một lòng kính mến thầy—đã dâng những đóa hoa ấy lên đạo sư, rồi theo đúng nghi lễ mà phụng thờ, bởi chàng vốn được thầy yêu quý.”

Verse 42

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि विपुलोपाख्याने द्विचत्वारिंशो5ध्याय:

Như vậy kết thúc chương thứ bốn mươi hai của truyện Vipula, thuộc phần Dāna-dharma (đạo lý của bố thí) trong Anuśāsana Parva của bộ Mahābhārata tôn kính.