Adhyaya 24

Mantra 1

अश्व॑स्तूप॒रो गो॑मृ॒गस्ते प्रा॑जाप॒त्याः कृ॒ष्णग्री॑व आग्ने॒यो र॒राटे॑ पु॒रस्ता॑त्सारस्व॒ती मे॒ष्यधस्ता॒द्धन्वो॑राश्वि॒नाव॒धोरा॑मौ बा॒ह्वोः सौ॑मापौ॒ष्णः श्या॒मो नाभ्या॑ᳪ सौर्यया॒मौ श्वे॒तश्च॑ कृ॒ष्णश्च॑ पा॒र्श्वयो॑स्त्वा॒ष्ट्रौ लो॑म॒शस॑क्थौ स॒क्थ्योर्वा॑य॒व्य॒: श्वे॒तः पुच्छ॒ इन्द्रा॑य स्वप॒स्या॒य वे॒हद्वै॑ष्ण॒वो वा॑म॒नः

ม้าหลังโก่ง สีดุจโคและละมั่ง—ส่วนของท่านเป็นของปรชาปติ (Prajāpati). ผู้คอดำเป็นของอัคนี (Agni) อยู่ที่หน้าผากด้านหน้า; ของสรัสวตี (Sarasvatī) คือแม่แกะที่อยู่ใต้ขากรรไกร; ของอัศวินทั้งสอง (Aśvins) คือแกะผู้สองตัวที่อยู่ต่ำ ณ แขนทั้งสอง; ของโสมะและปูษัน (Soma–Pūṣan) คือผู้สีคล้ำที่สะดือ; ของสุริยะทั้งสองคือผู้ขาวและผู้ดำที่สีข้างทั้งสอง; ของตวษฏฤ (Tvaṣṭṛ) คือโคนขาทั้งสองที่ขนดก; ของวายุ (Vāyu) คือผู้ขาวที่ระหว่างโคนขา; หางเป็นของอินทระ (Indra) เพื่อกิจอันดีงาม (svapasya); ผู้เตี้ยเป็นของวิษณุ (Viṣṇu) ในฐานะวามนะ (Vāmana).

Mantra 2

रोहि॑तो धू॒म्ररो॑हितः क॒र्कन्धु॑रोहित॒स्ते सौ॒म्या ब॒भ्रुर॑रु॒णब॑भ्रु॒: शुक॑बभ्रु॒स्ते वा॑रु॒णाः शि॑ति॒रन्ध्रो॒ऽन्यत॑: शितिरन्ध्रः सम॒न्तशि॑तिरन्ध्र॒स्ते सा॑वि॒त्राः शि॑तिबा॒हुर॒न्यत॑: शितिबाहु सम॒न्तशि॑तिबाहु॒स्ते बा॑र्हस्प॒त्याः पृष॑ती क्षु॒द्रपृ॑षती स्थू॒लपृ॑षती॒ ता मै॑त्रावरु॒ण्य॒:

ผู้แดง ผู้แดงดุจควัน ผู้แดงดุจผลพุทรา—เหล่านี้เป็นของโสมะ (Soma). ผู้สีน้ำตาล ผู้สีน้ำตาลแดง ผู้สีน้ำตาลดุจนกแก้ว—เหล่านี้เป็นของวรุณะ (Varuṇa). ผู้มีรูขาวด้านหนึ่ง ผู้มีรูขาวอีกด้านหนึ่ง ผู้มีรูขาวโดยรอบ—เหล่านี้เป็นของสวิตฤ (Savitṛ). ผู้มีแขนขาวด้านหนึ่ง ผู้มีแขนขาวอีกด้านหนึ่ง ผู้มีแขนขาวโดยรอบ—เหล่านี้เป็นของพฤหสปติ (Bṛhaspati). แม่กวางลาย ผู้ลายละเอียด ผู้ลายหยาบ—เหล่านี้เป็นของมิตระ–วรุณะ (Mitra–Varuṇa).

Mantra 3

शु॒द्धवा॑लः स॒र्वशु॑द्धवालो मणि॒वाल॒स्त आ॑श्वि॒नाः श्येत॑: श्येता॒क्षो॒ऽरु॒णस्ते रु॒द्राय॑ पशु॒पत॑ये क॒र्णा या॒मा अ॑वलि॒प्ता रौ॒द्रा नभो॑रूपाः पार्ज॒न्याः

ผู้หางบริสุทธิ์ ผู้หางบริสุทธิ์โดยสิ้นเชิง ผู้หางดุจแก้วมณี—เหล่านี้เป็นของอัศวินทั้งสอง (Aśvins). ผู้ขาว ผู้ตาขาว ผู้แดง—เหล่านี้ถวายแด่รุทระ (Rudra) ผู้เป็นเจ้าแห่งสัตว์ (Paśupati). ผู้มีเครื่องหมายที่หู ผู้มีเครื่องหมายยามะ (yāma) ผู้ถูกทา/ป้าย—เหล่านี้เป็นของรุทระ; ผู้มีรูปดุจท้องฟ้า—เป็นของปรชัญญะ (Parjanya).

Mantra 4

पृश्नि॑स्तिर॒श्चीन॑पृश्निरू॒र्ध्वपृ॑श्नि॒स्ते मा॑रु॒ताः फ॒ल्गूर्लो॑हितो॒र्णी प॑ल॒क्षी ताः सा॑रस्व॒त्य॒: प्लीहा॒कर्ण॑: शुण्ठा॒कर्णो॑ऽध्यालोह॒कर्ण॒स्ते त्वा॒ष्ट्राः कृ॒ष्णग्री॑वः शिति॒कक्षो॑ऽञ्जिस॒क्थस्त ऐ॑न्द्रा॒ग्नाः कृ॒ष्णाञ्जि॒रल्पा॑ञ्जिर्म॒हाञ्जि॒स्त उ॑ष॒स्या॑:

ผู้มีลายด่าง ผู้มีลายด่างตามขวาง ผู้มีลายด่างขึ้นบน—เหล่านี้เป็นของมารุต (Marut). ผู้สีอ่อน ผู้มีขนแดง ผู้มีลายกระ—เหล่านี้เป็นของสรัสวตี (Sarasvatī). ผู้มีหูแห่งม้าม ผู้มีหูถูกตัด ผู้มีหูแดงจัด—เหล่านี้เป็นของตวษฏฤ (Tvaṣṭṛ). ผู้คอดำ ผู้บ่าขาว ผู้ต้นขาสว่าง—เหล่านี้เป็นของอินทระและอัคนี (Indra–Agnī). ผู้มีลายดำ ผู้มีลายน้อย ผู้มีลายมาก—เหล่านี้เป็นของอุษัสยา (Uṣasyāḥ, เทวีแห่งอรุณทั้งหลาย).

Mantra 5

शि॒ल्पा वै॑श्वदे॒व्यो रोहि॑ण्य॒स्त्र्यव॑यो वा॒चेऽवि॑ज्ञाता॒ अदि॑त्यै॒ सरू॑पा धा॒त्रे व॑त्सत॒र्यो दे॒वानां॒ पत्नी॑भ्यः

ผู้ที่งดงามสมบูรณ์เป็นของเทพทั้งปวง (Vaiśvadevyāḥ); ผู้มีสีแดง; ผู้มีอวัยวะสามส่วน. ผู้ที่ไม่เป็นที่รู้จักเป็นของวาจา (Vāc); ผู้มีรูปเหมือนกันเป็นของอทิติ (Aditi); ผู้มีลูกวัวติด (หรืออุ้มท้องลูกวัว) เป็นของธาตฤ (Dhātṛ); ฝูงโคเพศเมียเป็นของชายาแห่งเทพทั้งหลาย (Deva-patnī).

Mantra 6

कृ॒ष्णग्री॑वा आग्ने॒याः शि॑ति॒भ्रवो॒ वसू॑ना॒ᳪ रोहि॑ता रु॒द्राणा॑ᳪ श्वे॒ता अ॑वरो॒किण॑ आदि॒त्यानां॒ नभो॑रूपाः पार्ज॒न्याः

ผู้มีคอดำเป็นของอัคนี (Agni); ผู้มีคิ้วสว่างเป็นของวสุ (Vasus); ผู้มีสีแดงเรื่อเป็นของรุทระ (Rudras); ผู้มีสีขาวและมีริ้วต่ำด้านล่างเป็นของอาทิตยะ (Ādityas); ส่วนผู้เป็นของปัรชัญญะ (Parjanya) มีรูปดังนภา คือท้องฟ้า.

Mantra 7

उ॒न्न॒त ऋ॑ष॒भो वा॑म॒नस्त ऐ॑न्द्रवैष्ण॒वा उ॑न्न॒तः शि॑तिबा॒हुः शि॑तिपृ॒ष्ठस्त ऐ॑न्द्राबार्हस्प॒त्याः शुक॑रूपा वाजि॒नाः क॒ल्माषा॑ आग्निमारु॒ताः श्या॒माः पौ॒ष्णा:

ผู้สูงนูน ผู้เป็นโคผู้ และผู้เตี้ยแคระ—เหล่านี้เป็นของอินทระและวิษณุ (Indra–Viṣṇu). ผู้สูงนูน ผู้มีแขนขาว ผู้มีหลังขาว—เหล่านี้เป็นของอินทระและพฤหัสปติ (Indra–Bṛhaspati). ผู้มีรูปเป็นหมูป่าเป็นพวกผู้มีกำลังว่องไว; ผู้มีลายด่างเป็นของอัคนีและมรุต (Agni–Maruts); ผู้มีสีคล้ำเป็นของปูษัน (Pūṣan).

Mantra 8

एता॑ ऐन्द्रा॒ग्ना द्वि॑रू॒पा अ॑ग्नीषो॒मीया॑ वाम॒ना अ॑न॒ड्वाह॑ आग्नावैष्ण॒वा व॒शा मै॑त्रावरु॒ण्योऽन्यत॑एन्यो मै॒त्र्य॒:

เหล่านี้ซึ่งเป็นของอินทระและอัคนี (Indra–Agni) มีรูปสองอย่าง; ผู้เป็นของอัคนีและโสมะ (Agni–Soma) เป็นพวกเตี้ยแคระ; โคผู้เทียมเกวียนเป็นของอัคนีและวิษณุ (Agni–Viṣṇu); โคเมียที่เป็นหมันเป็นของมิตรและวรุณะ (Mitra–Varuṇa); และผู้ที่เรียกว่า ‘ต่างรูป’ เป็นของมิตร (Mitra).

Mantra 9

कृ॒ष्णग्री॑वा आग्ने॒या ब॒भ्रव॑: सौ॒म्याः श्वे॒ता वा॑य॒व्या अवि॑ज्ञाता॒ अदि॑त्यै॒ सरू॑पा धा॒त्रे व॑त्सत॒र्यो॒ दे॒वानां॒ पत्नी॑भ्यः

ผู้มีคอดำเป็นของอัคนี (Agni); ผู้สีน้ำตาลเป็นของโสมะ (Soma); ผู้สีขาวเป็นของวายุ (Vāyu); ผู้ที่จำแนกมิได้ถวายแก่อทิติ (Aditi); ผู้ที่มีรูปพรรณเหมือนกันถวายแก่ธาตฤ (Dhātṛ); และตัวเมียที่มีลูกในครรภ์ถวายแก่ชายาของเหล่าเทพ (Deva-patnī).

Mantra 10

कृ॒ष्णा भौ॒मा धू॒म्रा आ॑न्तरि॒क्षा बृ॒हन्तो॑ दि॒व्याः श॒बला॑ वैद्यु॒ताः सि॒ध्मास्ता॑र॒काः

ผู้มีสีดำเป็นฝ่ายพื้นพิภพ; ผู้มีสีควันเป็นฝ่ายอากาศระหว่าง; ผู้ยิ่งใหญ่เป็นฝ่ายสวรรค์; ผู้มีลายด่างเป็นฝ่ายสายฟ้า; และผู้มีจุดกระเป็นฝ่ายดวงดาว.

Mantra 11

धू॒म्रान्व॑स॒न्तायाल॑भते श्वे॒तान्ग्री॒ष्माय॑ कृ॒ष्णान्व॒र्षाभ्यो॑ऽरु॒णाञ्छ॒रदे॒ पृष॑तो हेम॒न्ताय॑ पि॒शङ्गा॒ञ्छिशि॑राय

เขารับเอาเครื่องบูชาสีควันสำหรับฤดูใบไม้ผลิ; สีขาวสำหรับฤดูร้อน; สีดำสำหรับฤดูฝน; สีแดงเรื่อสำหรับฤดูใบไม้ร่วง; สีด่างสำหรับฤดูหนาว; สีเหลืองน้ำตาลสำหรับฤดูน้ำค้างเย็น.

Mantra 12

त्र्यव॑यो गाय॒त्र्यै पञ्चा॑वयस्त्रि॒ष्टुभे॑ दित्य॒वाहो॒ जग॑त्यै त्रिव॒त्सा अ॑नु॒ष्टुभे॑ तुर्य॒वाह॑ उ॒ष्णिहे॑

เครื่องบูชาสามชั้นถวายแด่คายตรี (Gāyatrī); ห้าชั้นถวายแด่ตรีษฏุภ (Triṣṭubh); ผู้ที่เรียกว่า “ผู้แบกกลางวัน” (dityavāha) ถวายแด่ชคตี (Jagatī); ลูกโคอายุสามปีถวายแด่อานุษฏุภ (Anuṣṭubh); และผู้ที่เรียกว่า “ผู้แบกที่สี่” (turyavāha) ถวายแด่อุษณิห์ (Uṣṇih).

Mantra 13

प॒ष्ठ॒वाहो॒ वि॒राज॑ उ॒क्षाणो॑ बृह॒त्या ऋ॑ष॒भाः क॒कुभे॑ऽन॒ड्वाह॑: प॒ङ्क्त्यै धे॒नवो॑ऽतिच्छन्दसे

ผู้ที่เรียกว่า “ผู้แบกหลัง” (paṣṭhavāha) ถวายแด่วิราจ (Virāj); โคเพศผู้ถวายแด่พฤหตี (Bṛhatī); โคจ่าฝูง (ṛṣabhāḥ) ถวายแด่กกุภ (Kakubh); โคเทียมเกวียนถวายแด่ปังกติ (Paṅkti); และโคนมถวายแด่อติฉันทัส (Aticchandas).

Mantra 15

कृ॒ष्णग्री॑वा आग्ने॒या ब॒भ्रव॑: सौ॒म्या उ॑पध्व॒स्ताः सा॑वि॒त्रा व॑त्सत॒र्य॒: सारस्व॒त्य॒: श्या॒माः पौ॒ष्णाः पृश्न॑यो मारु॒ता ब॑हुरू॒पा वै॑श्वदे॒वा व॒शा द्या॑वापृथि॒वीया॑: ।। १ ४ ।। उ॒क्ताः स॑ञ्च॒रा एता॑ ऐन्द्रा॒ग्नाः कृ॒ष्णाः वा॑रु॒णाः पृश्न॑यो मारु॒ताः का॒यास्तू॑प॒राः

ผู้คอดำเป็นของอัคนี (Agni); ผู้สีน้ำตาลเป็นของโสมะ (Soma); ผู้ที่เรียกว่า “อุปธวัสตะ” (upadhvasta) เป็นของสวิตฤ (Savitṛ); ผู้ที่เรียกว่า “วัตสตริยะ” (vatsatarya) เป็นของสรัสวตี (Sarasvatī); ผู้สีคล้ำเป็นของปูษัน (Pūṣan); ผู้มีลายด่างเป็นของมรุต (Maruts); ผู้มีหลากสีเป็นของวิศวเทวะ (Viśvadeva, เทพทั้งปวง); และแม่โคเป็นหมัน “วศา” (vaśā) เป็นของฟ้ากับดิน (Dyāvā-Pṛthivī). เหล่านี้ประกาศว่าเป็นหมวด “ผู้จาริก/ผู้เร่ร่อน” (sañcāra): ของอินทร-อัคนี (Indrāgnī) เป็นสีดำ; ของวรุณะ (Varuṇa) เป็นลายด่าง; ของมรุตเป็น “กายาสตูประ” (kāyāstūpara).

Mantra 17

अ॒ग्नयेऽनी॑कवते प्रथम॒जानाल॑भते म॒रुद्भ्य॑: सान्तप॒नेभ्य॑: सवा॒त्यान्म॒रुद्भ्यो॑ गृहमे॒धिभ्यो॒ बष्कि॑हान्म॒रुद्भ्य॑: क्री॒डिभ्य॑: सᳪसृ॒ष्टान्म॒रुद्भ्य॒: स्वत॑वद्भ्योऽनुसृ॒ष्टान् ।। १ ६ ।। उ॒क्ताः स॑ञ्च॒रा एता॑ ऐन्द्रा॒ग्नाः प्रा॑शृ॒ङ्गा मा॑हे॒न्द्रा ब॑हुरू॒पा वै॑श्वकर्म॒णाः

เพื่ออัคนี (Agni) ผู้มีแนวหน้าเป็นธงชัย จึงรับเอาเครื่องบูชา ‘ผู้เกิดก่อน’ (prathamajā) เป็นลำดับแรก; เพื่อมารุต (Maruts) ผู้แผดเผา จึงรับ ‘savātya’; เพื่อมารุตผู้เกื้อหนุนเรือน จึงรับ ‘baṣkihā’; เพื่อมารุตผู้รื่นเริง จึงรับ ‘ผู้ประสานรวม’ (saṃsṛṣṭa); เพื่อมารุตผู้มีกำลังในตน จึงรับ ‘ผู้ประสานตาม’ (anusaṃsṛṣṭa). สิ่งเหล่านี้ประกาศว่าเป็น ‘ผู้จรไป’ (sañcāra) อันสังกัด อินทรา–อัคนี (Aindrāgnā), ‘เขาหน้า’ (prāśṛṅgā), มหาอินทรา (Māhendra), พหุรูป (bahurūpa), และไวศวกรรมัน (Vaiśvakarmaṇa).

Mantra 18

धू॒म्रा ब॒भ्रुनी॑काशाः पितॄ॒णाᳪ सोम॑वतां ब॒भ्रवो॑ धू॒म्रनी॑काशाः पितॄ॒णां ब॑र्हि॒षदां॑ कृ॒ष्णा ब॒भ्रुनी॑काशाः पितॄ॒णाम॑ग्निष्वा॒त्तानां॑ कृ॒ष्णाः पृष॑न्तस्त्रैयम्ब॒काः

ผู้เป็นสีควัน มีประกายสีน้ำตาล คือบรรพชนผู้มีโสม; ผู้เป็นสีน้ำตาล มีประกายดุจควัน คือบรรพชนผู้ประทับบนบรรหิษ (Barhiṣ); ผู้เป็นสีดำ มีประกายสีน้ำตาล คือบรรพชนผู้ถูกอัคนีรับส่วน—อัคนิษวาตตะ (Agniṣvātta); ผู้เป็นสีดำลายด่าง คือเหล่าไตรยัมพกะ (Traiyambaka).

Mantra 19

उ॒क्ताः स॑ञ्च॒रा एता॑: शुनासी॒रीया॑: श्वे॒ता वा॑य॒व्या॒: श्वे॒ताः सौ॒र्याः

ดังที่ได้ประกาศไว้ สิ่งเหล่านี้คือผู้ท่องไป—ศุนาสีรียะ (Śunāsīrīya) ทั้งหลาย; ของพระวายุ (Vāyu) นั้นขาว; ของพระสูริยะ (Sūrya) นั้นก็ขาว.

Mantra 20

व॒स॒न्ताय॑ क॒पिञ्ज॑ला॒नाल॑भते ग्री॒ष्माय॑ कल॒विङ्का॑न्व॒र्षाभ्य॑स्ति॒त्तिरी॑ञ्छ॒रदे॒ वर्ति॑का हेम॒न्ताय॒ कक॑रा॒ञ्छिशि॑राय॒ विक॑करान्

เพื่อฤดูใบไม้ผลิ เขาจับนกกปิญชละ (kapiñjala); เพื่อฤดูร้อน จับกฬวิงกะ (kalaviṅka); เพื่อฤดูฝน จับนกติตติริ (tittiri); เพื่อฤดูใบไม้ร่วง จับนกกระทา; เพื่อฤดูหนาว จับกะกะระ (kakara); เพื่อฤดูหนาวเย็น จับวิกะกะระ (vikakara).

Mantra 21

स॒मु॒द्राय॑ शिशु॒मारा॒नाल॑भते प॒र्जन्या॑य म॒ण्डूका॑न॒द्भ्यो मत्स्या॑न्मि॒त्राय॑ कुली॒पया॒न्वरु॑णाय ना॒क्रान्

เพื่อมหาสมุทร เขาจับศิศุมาระ (śiśumāra); เพื่อปัรชัญญะ (Parjanya) จับกบ; เพื่อสายน้ำทั้งหลาย จับปลา; เพื่อมิตระ (Mitra) จับกุลีปยะ (kulīpaya); เพื่อวรุณะ (Varuṇa) จับจระเข้.

Mantra 22

सोमा॑य ह॒ᳪसानाल॑भते वा॒यवे॑ ब॒लाका॑ इन्द्रा॒ग्निभ्यां॒ क्रुञ्चा॑न्मि॒त्राय॑ म॒द्गून्वरु॑णाय चक्रवा॒कान्

เพื่อโสมะ (Soma) เขาจับหงส์ (haṃsa); เพื่อวายุ (Vāyu) จับนกบาลากา (balākā); เพื่ออินทราและอัคนี (Indra–Agni) จับนกกรุญจะ (kruñca); เพื่อมิตร (Mitra) จับนกมทคู (madgū); เพื่อวรุณะ (Varuṇa) จับนกจักรวากะ (cakravāka).

Mantra 23

अ॒ग्नये॑ कु॒टरू॒नाल॑भते॒ वन॒स्पति॑भ्य॒ उलू॑कान॒ग्नीषोमा॑भ्यां॒ चाषा॑न॒श्विभ्यां॑ म॒यूरा॑न्मि॒त्रावरु॑णाभ्यां क॒पोता॑न्

เพื่ออัคนี (Agni) เขาจับเอาสัตว์ที่เรียกว่า กุฏรู (Kuṭarū); เพื่อเจ้าแห่งพฤกษา (vanaspati) จับเอานกฮูก; เพื่ออัคนีและโสมะ (Agni–Soma) จับเอานกจาษะ (Cāṣa); เพื่ออัศวินทั้งสอง (Aśvins) จับเอานกยูง; เพื่อมิตระและวรุณะ (Mitra–Varuṇa) จับเอานกพิราบ.

Mantra 24

सोमा॑य ल॒बानाल॑भते॒ त्वष्ट्रे॑ कौली॒कान्गो॑षा॒दीर्दे॒वानां॒ पत्नी॑भ्यः कु॒लीका॑ देवजा॒मिभ्यो॒ऽग्नये॑ गृ॒हप॑तये पारु॒ष्णान्

เพื่อโสมะ (Soma) เขาจับเอาสัตว์ที่เรียกว่า ลบา (Labā); เพื่อทวาษฏฤ (Tvaṣṭṛ) จับเอา เกาลีกะ (Kaulīka); เพื่อบรรดาพระชายาของเทพทั้งหลาย (devānāṃ patnīḥ) จับเอา โคษาที (Goṣādī); เพื่อหมู่ญาติแห่งเทพ (devajāmi) จับเอา กุลีกา (Kulīkā); และเพื่ออัคนีผู้เป็นเจ้าแห่งเรือน (gṛhapati, Agni) จับเอา ปารุษณะ (Pāruṣṇa).

Mantra 25

अह्ने॑ पा॒राव॑ता॒नाल॑भते॒ रात्र्यै॑ सीचा॒पूर॑होरा॒त्रयो॑: स॒न्धिभ्यो॑ ज॒तूर्मासे॑भ्यो दात्यौ॒हान्त्सं॑वत्स॒राय॑ मह॒तः सु॑प॒र्णान्

เพื่อ “กลางวัน” (Ahna) เขาจับนกปาราวตะ (Pārāvata); เพื่อ “กลางคืน” (Rātri) จับสีจาปูระ (Sīcāpūra); เพื่อรอยต่อแห่งกลางวันและกลางคืน (sandhi) จับอำนาจแห่งจาตุรมาสยะ (Cāturmāsya) คือ ดาตยะอุหา (Dātyauhā); และเพื่อ “ปี” (Saṃvatsara) จับนกปีกงามอันยิ่งใหญ่ (suparṇa).

Mantra 26

भूम्या॑ आ॒खूनाल॑भते॒ऽन्तरि॑क्षाय पा॒ङ्क्त्रान्दि॒वे कशा॑न्दि॒ग्भ्यो न॑कु॒लान्बभ्रु॑कानवान्तरदि॒शाभ्य॑:

เพื่อ “แผ่นดิน” (Bhūmi) เขาจับหนู (ākhū); เพื่อ “อันตรักษะ/อากาศระหว่าง” (Antarikṣa) จับปางกฺตรา (Pāṅktra); เพื่อ “สวรรค์” (Dyu) จับกศะ (Kaśa); เพื่อทิศทั้งหลาย (diś) จับพังพอน/มองกูส (nakula); และเพื่อทิศระหว่าง (antar-diś) จับบัพรุกะ (Babhruka).

Mantra 27

वसु॑भ्य॒ ऋश्या॒नाल॑भते रु॒द्रेभ्यो॒ रुरू॑नादि॒त्येभ्यो॒ न्यङ्कू॒॒न्विश्वे॑भ्यो दे॒वेभ्य॑: पृष॒तान्त्सा॒ध्येभ्य॑: कुलु॒ङ्गान्

เพื่อเหล่าวสุ (Vasu) เขาจับฤศยะ (Ṛśya); เพื่อเหล่ารุทระ (Rudra) จับรุรุ (Ruru); เพื่อเหล่าอาทิตยะ (Āditya) จับนยังกุ (Nyaṅku); เพื่อเทพทั้งปวง (Viśve Devāḥ) จับสัตว์บูชาลายด่าง (pṛṣat); และเพื่อเหล่าสาธยะ (Sādhya) จับกุลุงคะ (Kuluṅga).

Mantra 28

ईशा॑नाय॒ पर॑स्वत॒ आल॑भते मि॒त्राय॑ गौ॒रान्वरु॑णाय महि॒षान्बृह॒स्पत॑ये गव॒याँस्त्वष्ट्र॒ उष्ट्रा॑न्

เพื่ออีศานะ (Īśāna) เขาจับยึดสัตว์บูชา; เพื่อปราสวัต (Parāsvat) ด้วย. เพื่อมิตร (Mitra) จับยึดสัตว์สีอ่อน (gaura); เพื่อวรุณะ (Varuṇa) จับยึดกระบือ; เพื่อพฤหัสปติ (Bṛhaspati) จับยึดโคป่า (gavaya); เพื่อทวษฏฤ (Tvaṣṭṛ) จับยึดอูฐ.

Mantra 29

प्र॒जाप॑तये॒ पुरु॑षान्ह॒स्तिन॒ आल॑भते वा॒चे प्लुषीँ॒श्चक्षु॑षे म॒शका॒ञ्छ्रोत्रा॑य॒ भृङ्गा॑:

เพื่อปรชาปติ (Prajāpati) เขาจับยึดบุรุษและช้าง; เพื่อวาจา (Vāc) จับยึดสิ่งที่เรียกว่า pluṣī; เพื่อจักษุ (Cakṣus) จับยุง; เพื่อโศรตระ (Śrotra) จับผึ้ง.

Mantra 30

प्र॒जाप॑तये च वा॒यवे॑ च गोमृ॒गो वरु॑णायार॒ण्यो मे॒षो य॒माय॒ कृष्णो॑ मनुष्यरा॒जाय॑ म॒र्कट॑: शार्दू॒लाय॑ रो॒हिदृ॑ष॒भाय॑ गव॒यी क्षि॑प्रश्ये॒नाय॒ वर्ति॑का॒ नील॑ङ्गो॒: कृमि॑: समु॒द्राय॑ शिशु॒मारो॑ हि॒मव॑ते ह॒स्ती

เพื่อปรชาปติ (Prajāpati) และเพื่อวายุ (Vāyu) จับยึด gomṛga; เพื่อวรุณะ (Varuṇa) จับยึดแกะผู้ป่า; เพื่อยมะ (Yama) จับยึดสัตว์บูชาสีดำ; เพื่อราชาแห่งมนุษย์ (Manuṣyarāja) จับยึดลิง; เพื่อเสือ (Śārdūla) จับยึดสัตว์บูชา; เพื่อโคผู้สีแดง (Rohidṛṣabha) จับยึด gavayī; เพื่อเหยี่ยวอันรวดเร็ว (Kṣipraśyena) จับยึดนกกระทา; เพื่อผู้มีอวัยวะสีน้ำเงิน (Nīlaṅga) จับยึดหนอน; เพื่อสมุทร (Samudra) จับยึด śiśumāra; เพื่อหิมวัต (Himavat) จับยึดช้าง.

Mantra 31

म॒युः प्रा॑जाप॒त्य उ॒लो ह॒लिक्ष्णो॑ वृषद॒ᳪशस्ते धा॒त्रे दि॒शां क॒ङ्को धुङ्क्षा॑ग्ने॒यी क॑ल॒विङ्को॑ लोहिता॒हिः पु॑ष्करसा॒दस्ते त्वा॒ष्ट्रा वा॒चे क्रुञ्च॑:

นกยูง—ของปรชาปติ (Prajāpati); นกเค้า; ฮลิกษฺณ (halikṣṇa); วฤษภทํศ (vṛṣadaṃśa)—สิ่งเหล่านี้ถวายแด่ธาตฤ (Dhātṛ). เพื่อทิศทั้งหลาย (Directions) ถวายนกกังกะ (kaṅka); นกธุงกษาแห่งอัคนี (Agneyī-dhuṅkṣā); นกกลวิงกะ (kalaviṅka); งูสีแดง; ผู้อาศัยในดอกบัว—สิ่งเหล่านี้เป็นของตฺวษฺฏฤ (Tvaṣṭṛ). เพื่อวาจา (Vāc) ถวายนกกรุญจ (kruñc, นกกระเรียน).

Mantra 32

सोमा॑य कुलु॒ङ्ग आ॑र॒ण्योऽजो न॑कु॒लः शका॒ ते पौ॒ष्णाः क्रो॒ष्टा मा॒योरिन्द्र॑स्य गौरमृ॒गः पि॒द्वो न्यङ्कु॑: कक्क॒टस्तेऽनु॑मत्यै प्रति॒श्रुत्का॑यै चक्रवा॒कः

เพื่อโสมะ (Soma) ถวายนกกุลุงคะ (kuluṅga); แพะป่า; พังพอน; นกศกา (śakā)—สิ่งเหล่านี้เป็นของปูษัน (Pūṣan). หมาจิ้งจอก. เพื่อมายู (Māyu) ถวายละมั่งเการะแห่งอินทระ (Indra) (gaura-antelope); พิดวะ (pidva); นยังกุ (nyaṅku); ปู—สิ่งเหล่านี้. เพื่ออนุมติ (Anumati) และเพื่อประติศรุตกา (Pratiśrutkā) ถวายนกจักรวากะ (cakravāka, ห่านแดง).

Mantra 33

सौ॒री ब॒लाका॑ शा॒र्गः सृ॑ज॒यः श॒याण्ड॑क॒स्ते मै॒त्राः सर॑स्वत्यै॒ शारि॑ः पुरुष॒वाक् श्वा॒विद्भौ॒मी शा॑र्दू॒लो वृक॒ः पृदा॑कु॒स्ते म॒न्यवे॒ सर॑स्वते॒ शुक॑ः पुरुष॒वाक्

นกแห่งสุริยะ, นกกระเรียน, śārga, sṛjaya และ ‘ไข่ในรัง’ (śayāṇḍaka) — เหล่านี้เป็นสัตวบูชาแบบไมตรา (Maitra) เพื่อถวายแด่สรัสวตี (Sarasvatī). śāri และ ‘นกผู้กล่าววาจามนุษย์’ (puruṣavāk); เม่น (śvāvid) ผู้เป็นสัตว์พื้นดิน (bhaumī); เสือ (śārdūla), หมาป่า (vṛka), สัตว์ลายด่าง (pṛdāku) — เหล่านี้ถวายแด่มันยุ (Manyu) และถวายแด่สรัสวัต (Sarasvat). นกแก้ว (śuka) ก็เป็น ‘นกผู้กล่าววาจามนุษย์’ (puruṣavāk).

Mantra 34

सु॒प॒र्णः पा॑र्ज॒न्य आ॒तिर्वा॑ह॒सो दर्वि॑दा॒ ते वा॒यवे॒ बृह॒स्पत॑ये वा॒चस्पत॑ये पैङ्गरा॒जो॒ऽल॒ज आ॑न्तरि॒क्षः प्ल॒वो म॒द्गुर्मत्स्य॒स्ते न॑दीप॒त॑ये द्यावापृथि॒वीय॑ः कू॒र्मः

นกปีกงาม (suparṇa), นกแห่งปัรชัญญะ (pārjanya), āti, ผู้แบกพา (vāhāsa), ผู้ผ่าไม้ (darvidā) — เหล่านี้ถวายแด่วายุ (Vāyu), แด่พฤหัสปติ (Bṛhaspati), แด่วาจัสปติ (Vācaspati). paiṅgarāja, alaja, ผู้แห่งอากาศระหว่าง (āntarikṣa); ผู้ลอยน้ำ (plava), ผู้ดำน้ำ (madgur), ปลา (matsya) — เหล่านี้ถวายแด่เจ้าแห่งสายน้ำ (Nadīpati). ผู้เป็นของฟ้าและดิน (dyāvāpṛthivīya): เต่า (kūrma).

Mantra 35

पु॒रु॒ष॒मृ॒गश्च॒न्द्रम॑सो गो॒धा काल॑का दार्वाघा॒टस्ते वन॒स्पती॑नां कृक॒वाकु॑ः सावि॒त्रो ह॒ᳪसो वात॑स्य ना॒क्रो मक॑रः कुली॒पय॒स्तेऽकू॑पारस्य ह्रि॒यै शल्य॑कः

มนุษยมฤค (puruṣamṛga) เป็นของจันทรมาส (Candrama). ตัวเงินตัวทอง/อิกัวนา (godhā), kālaka, ผู้กระทบไม้ (dārvāghāṭa) — เหล่านี้เป็นของเหล่าเจ้าแห่งพฤกษา (Vanaspati). kṛkavāku เป็นของสวิตฤ (Savitṛ); หงส์ (haṃsa) เป็นของวาตะ (Vāta). จระเข้ (nākrá), มกร (makara), kulīpaya — เหล่านี้เป็นของอคูปาระ (Akūpāra); และเพื่อหริ (Hri—ความสงบเสงี่ยม/ความงามสง่า) คือ śalyaka.

Mantra 36

ए॒ण्यह्नो॑ म॒ण्डूको॒ मूषि॑का ति॒त्तिरि॒स्ते स॒र्पाणां॑ लोपा॒श आ॑श्वि॒नः कृष्णो॒ रात्र्या॒ ऋक्षो॑ ज॒तूः सु॑षि॒लीका॒ त इ॑तरज॒नानां॒ जह॑का वैष्ण॒वी

ของเอนยะหฺนะ (Eṇyahna) คือ กบ หนู และนกติฏฺติริ (tittiri). ของเหล่างูทั้งหลายคือ โลปาศะ (lopāśa). ของอัศวิน (Aśvin) คือ ผู้ดำ (kṛṣṇa). ของราตรี (Rātrī) คือ หมี ชาตู (jatū) และสุษิลีกา (suṣilīkā). ของ “หมู่ชนอื่น/เหล่าอื่น” คือ ชหกา (jahakā) และไวษณวี (Vaiṣṇavī).

Mantra 37

अ॒न्य॒वा॒पो॒ऽर्धमा॒साना॒मृश्यो॑ म॒यूर॑ः सुप॒र्णस्ते ग॑न्ध॒र्वाणा॑म॒पामु॒द्रो मा॒सां क॒श्यपो॑ रो॒हित्कु॑ण्डृ॒णाची॑ गो॒लत्ति॑का॒ ते॑ऽप्स॒रसां॑ मृ॒त्यवे॑ऽसि॒तः

อันยะวาปะ (anyavāpa) เป็นของกึ่งเดือน (อรรธมาส). ฤศยะ (ṛśya) นกยูง และสุปัรณะ (suparṇa ผู้มีปีกงาม) — เหล่านี้เป็นของคันธรรพะ (Gandharva). อปามุทรา (apāmudra) เป็นของบรรดาเดือน: กัศยปะ (Kaśyapa) โรหิต (Rohit) กุณฑฤณาจี (Kuṇḍṛṇācī) โกลัตติกา (Golattikā) — เหล่านี้เป็นของอัปสรา (Apsaras). สำหรับมฤตยู (Mṛtyu ความตาย) คือผู้ดำ (asita) เป็นเครื่องบูชา.

Mantra 38

व॒र्षा॒हूरृ॒तू॒ना॑मा॒खुः कशो॑ मान्था॒लस्ते पि॑तॄ॒णां बला॑याजग॒रो वसू॑नां क॒पिञ्ज॑लः क॒पोत॒ उलू॑कः श॒शस्ते निरृ॑त्यै॒ वरु॑णायार॒ण्यो मे॒षः

ผู้เรียกฝนถวายแด่ฤดูกาลทั้งหลาย; หนู (และ) กะศะ (Kaśa); มานถาละ (Mānthāla) ถวายแด่บรรพชน; งูเหลือม (อชคระ) ถวายแด่พละกำลัง; นกคะปินชละ (kapiñjala) ถวายแด่วสุ (Vasus); นกพิราบ นกเค้า และกระต่าย ถวายแด่นิรฤติ (Nirṛti); แด่วรุณะ (Varuṇa) ถวายแกะผู้ป่า.

Mantra 39

श्वि॒त्र आ॑दि॒त्याना॒मुष्ट्रो॒ घृणी॑वान्वार्ध्रीन॒सस्ते म॒त्या अर॑ण्याय सृम॒रो रुरू॑ रौ॒द्रः क्वयि॑: कु॒टरु॑र्दात्यौ॒हस्ते वा॒जिनां॒ कामा॑य पि॒कः

ศวิตระ (Śvitra) ถวายแด่อาทิตยะทั้งหลาย (Ādityas); อูฐผู้เรืองรอง (และ) วารฺธรีนะ (Vārdhrīna) — สิ่งเหล่านี้สำหรับปวงมนุษย์ผู้มรณะ; แด่ถิ่นทุรกันดารถวายศฤมระ (Sṛmara); รุรุ (Ruru); สัตว์ดุจรุทระ; กฺวะยิ (Kvayi); กุฏรุ (Kuṭaru); ดาตฺยาวหะ (Dātyauha); แด่ผู้ว่องไวทั้งหลาย; เพื่อกามะ (Kāma) ถวายนกปิกะ (pika, นกกาเหว่า).

Mantra 40

ख॒ङ्गो वै॑श्वदे॒वः श्वा कृ॒ष्णः क॒र्णो ग॑र्द॒भस्त॒रक्षु॒स्ते रक्ष॑सा॒मिन्द्रा॑य सूक॒रः सि॒ᳪहो मा॑रु॒त: कृ॑कला॒सः पिप्प॑का श॒कुनि॒स्ते श॑र॒व्या॒यै॒ विश्वे॑षां दे॒वानां॑ पृष॒तः

คังคะ (Khaṅga) ถวายแด่วैศฺวเทวะ (Vaiśvadeva, เทพทั้งปวง); สุนัขดำ กรฺณะ (Karṇa) ลา และไฮยีนา ถวายแด่รากษสทั้งหลาย (Rākṣasas); แด่อินทระ (Indra) เป็นหมูป่า; สิงโตเป็นของมารุต (Maruts); กิ้งก่า ปิพฺพกา (Pippakā) และนก ถวายแด่ศรวยา (Śaravyā); แด่เทพทั้งปวงถวายสัตว์บูชาลายด่าง (pṛṣata).