Rig Veda 1.113.12: Mandala 1, Sukta 113, Mantra 12

Sukta 1.113

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditionally for RV 1.113)

Devata: Uṣas (Dawn)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यावयद्द्वेषा ऋतपा ऋतेजाः सुम्नावरी सूनृता ईरयन्ती । सुमङ्गलीर्बिभ्रती देववीतिमिहाद्योषः श्रेष्ठतमा व्युच्छ ॥

Transliteration

yāvayád dveṣā ṛtapā́ ṛtejā́ḥ sumnāvarī sūnṛ́tā īráyantī | sumáṅgalīr bíbh ratī devávītim ihā́dyóṣaḥ śréṣṭhatamā vyùccha ||

Translation

ขับไล่ความชัง นางผู้พิทักษ์แห่ง ṛta และผู้บังเกิดจาก ṛta; นางนำผืนคลุมแห่งพระกรุณามา และปลุกถ้อยคำสัตย์จริงให้เคลื่อนไหว. ทรงไว้ซึ่งท่วงทำนองอันเป็นมงคลและวิถีแห่งเทพทั้งหลาย โอ้อรุณผู้ประเสริฐยิ่ง จงรุ่งขึ้น ณ ที่นี้ในวันนี้เถิด.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यावयत्: drove away, dispelled
• यावयत्: Kriyā (मुख्य क्रिया) / Uṣas-कर्तृक
• Type: Verb
• Root: यावय (यु/यौ धातु-प्रेरणे; caus.)

• द्वेषः: hatred, hostility
• द्वेषः: Karma
• Type: Noun
• Root: द्वेष (प्रातिपदिक) / द्विष् (धातु)

• ऋतपा: drinker/guardian of ṛta (cosmic order)
• ऋतपा: Kartā (विशेषण) / Uṣas
• Type: Adjective
• Root: ऋत-पा (समास; ‘ऋत’ + ‘पा’)

• ऋतेजाः: born of ṛta, sprung from truth/order
• ऋतेजाः: Kartā (विशेषण) / Uṣas
• Type: Adjective
• Root: ऋत-जा (समास; ‘ऋत’ + ‘जा’)

• सुम्नावरी: rich in favor/blessing
• सुम्नावरी: Kartā (विशेषण) / Uṣas
• Type: Adjective
• Root: सुम्न-वरी (समास; ‘सुम्न’ + ‘वरी’)

• सूनृता: true/pleasant speech, gracious utterance
• सूनृता: Karma
• Type: Noun
• Root: सूनृता (प्रातिपदिक)

• ईरयन्ती: setting in motion, sending forth
• ईरयन्ती: Kartā (सहायक क्रिया/भाव) / Uṣas
• Type: Verb (participle)
• Root: ईरय् (caus. of ईर्/इर् ‘to set in motion, raise’)

• सुमङ्गलीः: auspicious, bringing good fortune
• सुमङ्गलीः: Kartā (विशेषण) / attendant rays
• Type: Adjective
• Root: सु-मङ्गली (समास; ‘सु’ + ‘मङ्गली’)

• बिभ्रती: bearing, carrying
• बिभ्रती: Kartā (सहायक क्रिया) / Uṣas
• Type: Verb (participle)
• Root: भृ (धातु) → बिभ्रत्

• देववीतिम्: the gods’ pursuit/way; divine course (of worship/approach)
• देववीतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: देव-वीति (समास; ‘देव’ + ‘वीति’)

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• अद्य: today, now
• अद्य: Adhikaraṇa (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)

• उषः: Dawn (Uṣas)
• उषः: Kartā
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• श्रेष्ठतमा: most excellent
• श्रेष्ठतमा: Kartā (विशेषण) / Uṣas
• Type: Adjective
• Root: श्रेष्ठ-तम (superlative)

• वि: apart, forth
• वि: (क्रियाविशेषक)
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• उच्छ: shine forth, dawn
• उच्छ: Kriyā (आह्वान) / addressed to Uṣas
• Type: Verb
• Root: वस्/उष् (धातु ‘to shine’) with preverb वि-; Vedic injunctive/imperative stem उच्छ-