HomeRig VedaMandala 1Sukta 113Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 1.113

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditionally for RV 1.113)
Devata: Uṣas (Dawn)
Chandas: Triṣṭubh

यावयद्द्वेषा ऋतपा ऋतेजाः सुम्नावरी सूनृता ईरयन्ती । सुमङ्गलीर्बिभ्रती देववीतिमिहाद्योषः श्रेष्ठतमा व्युच्छ ॥

या॒व॒यद्द्वे॑षा ऋत॒पा ऋ॑ते॒जाः सु॑म्ना॒वरी॑ सू॒नृता॑ ई॒रय॑न्ती । सु॒म॒ङ्ग॒लीर्बिभ्र॑ती दे॒ववी॑तिमि॒हाद्योष॒: श्रेष्ठ॑तमा॒ व्यु॑च्छ ॥

yāvayád dveṣā ṛtapā́ ṛtejā́ḥ sumnāvarī sūnṛ́tā īráyantī | sumáṅgalīr bíbh ratī devávītim ihā́dyóṣaḥ śréṣṭhatamā vyùccha ||

Driving away hatred, a guardian of ṛta and born of ṛta, bringing the coverings of grace, she sets the true speech in motion. Bearing auspicious harmonies and the way of the gods, O Dawn most excellent, dawn here today.

या॒व॒यत्ऽद्वे॑षाः । ऋ॒त॒ऽपाः । ऋ॒ते॒ऽजाः । सु॒म्न॒ऽवरी॑ । सू॒नृताः॑ । ई॒रय॑न्ती । सु॒ऽम॒ङ्ग॒लीः । बिभ्र॑ती । दे॒वऽवी॑तिम् । इ॒ह । अ॒द्य । उ॒षः॒ । श्रेष्ठ॑ऽतमा । वि । उ॒च्छ॒ ॥यावयत्द्वेषाः । ऋतपाः । ऋतेजाः । सुम्नवरी । सूनृताः । ईरयन्ती । सुमङ्गलीः । बिभ्रती । देववीतिम् । इह । अद्य । उषः । श्रेष्ठतमा । वि । उच्छ ॥yāvayat-dveṣāḥ | ṛta-pāḥ | ṛte--jāḥ | sumna-varī | sūnṛtāḥ | īrayantī | su-maṅgalīḥ | bibhratī | deva-vītim | iha | adya | uṣaḥ | śreṣṭha-tamā | vi | uccha

यावयत्drove away, dispelled
यावयत्:
Kriyā (मुख्य क्रिया) / Uṣas-कर्तृक
TypeVerb
Rootयावय (यु/यौ धातु-प्रेरणे; caus.)
द्वेषःhatred, hostility
द्वेषः:
Karma
TypeNoun
Rootद्वेष (प्रातिपदिक) / द्विष् (धातु)
ऋतपाdrinker/guardian of ṛta (cosmic order)
ऋतपा:
Kartā (विशेषण) / Uṣas
TypeAdjective
Rootऋत-पा (समास; ‘ऋत’ + ‘पा’)
ऋतेजाःborn of ṛta, sprung from truth/order
ऋतेजाः:
Kartā (विशेषण) / Uṣas
TypeAdjective
Rootऋत-जा (समास; ‘ऋत’ + ‘जा’)
सुम्नावरीrich in favor/blessing
सुम्नावरी:
Kartā (विशेषण) / Uṣas
TypeAdjective
Rootसुम्न-वरी (समास; ‘सुम्न’ + ‘वरी’)
सूनृताtrue/pleasant speech, gracious utterance
सूनृता:
Karma
TypeNoun
Rootसूनृता (प्रातिपदिक)
ईरयन्तीsetting in motion, sending forth
ईरयन्ती:
Kartā (सहायक क्रिया/भाव) / Uṣas
TypeVerb (participle)
Rootईरय् (caus. of ईर्/इर् ‘to set in motion, raise’)
सुमङ्गलीःauspicious, bringing good fortune
सुमङ्गलीः:
Kartā (विशेषण) / attendant rays
TypeAdjective
Rootसु-मङ्गली (समास; ‘सु’ + ‘मङ्गली’)
बिभ्रतीbearing, carrying
बिभ्रती:
Kartā (सहायक क्रिया) / Uṣas
TypeVerb (participle)
Rootभृ (धातु) → बिभ्रत्
देववीतिम्the gods’ pursuit/way; divine course (of worship/approach)
देववीतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव-वीति (समास; ‘देव’ + ‘वीति’)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
उषःDawn (Uṣas)
उषः:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
श्रेष्ठतमाmost excellent
श्रेष्ठतमा:
Kartā (विशेषण) / Uṣas
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ-तम (superlative)
विapart, forth
वि:
(क्रियाविशेषक)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
उच्छshine forth, dawn
उच्छ:
Kriyā (आह्वान) / addressed to Uṣas
TypeVerb
Rootवस्/उष् (धातु ‘to shine’) with preverb वि-; Vedic injunctive/imperative stem उच्छ-