Adhyaya 20
Purva BhagaAdhyaya 2061 Verses

Adhyaya 20

Ikṣvāku-vaṃśa (Genealogy) culminating in Rāma; Setu-liṅga Māhātmya; Continuation through Kuśa and Lava

บทนี้สืบกระแสประวัติในปุราณะ กล่าวลำดับวงศ์อิกษวากุจากตรีธันวาไปถึงสครและภคีรถ พร้อมยกมหิมาแห่งการอวตารของคงคาที่สำเร็จได้ด้วยการเกื้อหนุนของพระศิวะ จากนั้นลำดับสืบถึงรฆุ ทศรถ และพระศรีราม แล้วสรุปเหตุการณ์สำคัญในรามายณะโดยย่อ—สิตาสวยัมวรและการหักคันศร พรของไกเกยีและการเนรเทศพระราม การลักพาสีตา มิตรภาพกับสุครีว ภารกิจของหนุมาน การสร้างสะพานสู่ลงกา และการปราบราวณะ ต่อมาจากชัยชนะเรื่องราวหันสู่การสถาปนาตีรถะ: ณ เสตุ พระรามทรงประดิษฐานลึงค์และบูชามหาเทวะ พระศิวะเสด็จปรากฏพร้อมพระปารวตีประทานพร—การได้ทัศนะและอาบน้ำทะเลที่นั่นชำระบาป พิธีกรรมที่กระทำย่อมเป็นอักษัย และพระศิวะจะประทับ ณ ที่นั้นตราบเท่าโลกดำรงอยู่ ท้ายบทกล่าวถึงรามราชอันตั้งมั่นในธรรม การบูชาพระศังกรที่เกี่ยวเนื่องกับอัศวเมธ การสืบสายผ่านกุศะและลวะ และผลบุญแห่งการสดับวงศ์อิกษวากุ.

All Adhyayas

Shlokas

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकोनविशो ऽध्यायः सूत उवाच त्रिधन्वा राजपुत्रस्तु धर्मेणापालयन्महीम् / तस्य पुत्रो ऽभवद् विद्वांस्त्रय्यारुण इति स्मृतः

ดังนี้ ในศรีกูรมปุราณะ ภายในษัฏสาหัสรีสังหิตา ภาคต้น บทที่สิบเก้าสิ้นสุดลง สุตะกล่าวว่า—เจ้าชายตรีธันวาได้ปกครองแผ่นดินตามธรรมะ และโอรสผู้ทรงปัญญาของเขาเป็นที่รู้จักในนาม ตรัยยารุณ

Verse 2

तस्य सत्यव्रतो नाम कुमारो ऽभून्महाबलः / भार्या सत्यधना नाम हरिश्चन्द्रमजीजनत्

เขามีโอรสผู้มีกำลังยิ่งชื่อ สัตยวรตะ และภรรยาของสัตยวรตะชื่อ สัตยธนา ได้ให้กำเนิดพระหริศจันทร

Verse 3

हरिश्चन्द्रस्य पुत्रो ऽभूद् रोहितो नाम वीर्यवान् / हरितो रोहितस्याथ धुन्धुस्तस्य सुतो ऽभवत्

พระหริศจันทรมีโอรสผู้กล้าหาญชื่อ โรหิตะ โรหิตะมีโอรสชื่อ หริตะ และโอรสของหริตะคือ ธุนธุ

Verse 4

विजयश्च सुदेवश्च धुन्धुपुत्रौ बभूवतुः / विजयस्याभवत् पुत्रः कारुको नाम वीर्यवान्

ธุนธุมีบุตรสององค์คือ วิชัย และ สุเทวะ จากวิชัยได้มีโอรสชื่อ การุกะ ผู้เปี่ยมด้วยความกล้าหาญยิ่ง

Verse 5

कारुकस्य वृकः पुत्रस्तस्माद् बाहुरजायत / सगरस्तस्य पुत्रौऽभूद् राजा परमधार्मिकः

การุกะมีบุตรชื่อ วฤกะ จากวฤกะได้มี บาหุ และบุตรของบาหุคือ สครราช ผู้ทรงธรรมยิ่ง

Verse 6

द्वे भार्ये सगरस्यापि प्रभा भानुमती तथा / ताभ्यामाराधितः प्रादादौर्वाग्निर्वरमुत्तमम्

พระสครราชมีมเหสีสององค์คือ ประภา และ ภานุมตี เมื่อทั้งสองบำเพ็ญอาราธนาแล้ว ฤๅษีเอารวะ ผู้เป็นดุจไฟเอารวาคนิ จึงประทานพรอันประเสริฐ

Verse 7

एकं भानुमती पुत्रमगृह्णादसमञ्जसम् / प्रभा षष्टिसहस्त्रं तु पुत्राणां जगृहे शुभा

ภานุมตีประสูติโอรสเพียงองค์เดียวชื่อ อสมัญชส ส่วนประภาผู้เป็นมงคลได้ประสูติโอรสหกหมื่นองค์

Verse 8

असमञ्सस्य तनयो ह्यंशुमान् नाम पार्थिवः / तस्य पुत्रो दिलीपस्तु दिलीपात् तु भगीरथः

โอรสของอสมัญชสคือพระราชาอังศุมาน พระโอรสของพระองค์คือ ทิลีปะ และจากทิลีปะได้ประสูติ ภคีรถะ

Verse 9

येन भागीरथी गङ्गा तपः कृत्वावतारिता / प्रसादाद् देवदेवस्य महादेवस्य धीमतः

ด้วยพระกรุณาของพระองค์ เมื่อบำเพ็ญตบะแล้ว พระคงคาภาคีรถีจึงอวตารลงสู่โลก—ด้วยพระประสาทของมหาเทวะ ผู้เป็นเทพแห่งเทพและทรงปรีชา।

Verse 10

भगीरथस्य तपसा देवः प्रीतमना हरः / बभार शिरसा गङ्गां सोमान्ते सोमभूषणः

เมื่อทรงพอพระทัยด้วยตบะของภาคีรถะ พระหระ (ศิวะ)—ผู้ประดับด้วยจันทร์ ณ มวยผม—ทรงรับพระคงคาไว้เหนือพระเศียร।

Verse 11

भगीरथसुतश्चापि श्रुतो नाम बभूव ह / नाभागस्तस्य दायादः सिन्धुद्वीपस्ततो ऽभवत्

โอรสของภาคีรถะมีนามว่า ศรุตะ เล่ากันว่า ผู้สืบสายคือ นาภาคะ และต่อมาจึงมีสินธุทวีปะถือกำเนิดในวงศ์นั้น।

Verse 12

अयुतायुः सुतस्तस्य ऋतुपर्णस्तु तत्सुतः / ऋतुपर्णस्य पुत्रो ऽभूत् सुदासो नाम धार्मिकाः / सौदासस्तस्य तनयः ख्यातः कल्माषपादकः

โอรสของเขาคือ อยุทายุ; โอรสของอยุทายุคือ ฤตุปรณะ. ฤตุปรณะมีโอรสผู้ทรงธรรมชื่อ สุทาสะ; และโอรสของสุทาสะเลื่องลือว่า เสาทาสะ หรือเรียกอีกนามว่า กัลมาษปาทะ.

Verse 13

वसिष्ठस्तु महातेजाः क्षेत्रे कल्माषपादके / अश्मकं जनयामसा तमिक्ष्वाकुकुलध्वजम्

ต่อมา ฤๅษีวสิษฐะผู้รุ่งเรืองยิ่ง ได้ให้กำเนิดอัศมกะในเขต (มเหสี) ของกัลมาษปาทะ—ผู้เป็นดุจธงชัยแห่งราชวงศ์อิกษวากุ.

Verse 14

अश्मकस्योत्कलायां तु नकुलो नाम पार्थिवः / स हि रामभयाद् राजा वनं प्राप सुदुः खितः

ในแคว้นอุตกลาอันอยู่ใต้แคว้นอัศมกะ มีพระราชานามว่า นกุล พระองค์ครั่นคร้ามด้วยความเกรงกลัวพระราม จึงทรงทุกข์ระทมและเสด็จเข้าสู่ป่า.

Verse 15

विभ्रत् स नारीकवचं तस्माच्छतरथो ऽभवत् / तस्माद् बिलिबिलिः श्रीमान्वृद्धशर्माचतत्सुतः

เขาสวม ‘นารี-กวจะ’ อันเป็นเกราะคุ้มครอง; จากเขาจึงบังเกิดพระโอรสชื่อ ศตรรถ และจากศตรรถบังเกิดผู้รุ่งเรืองนามว่า บิลิบิลิ อีกทั้งพระโอรสของท่านคือ วฤทธศรมันด้วย.

Verse 16

तस्माद् विश्वसहस्तस्मात् खट्वाङ्ग इति विश्रुतः / दीर्घबाहुः सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत

จากวิศวสหะ บังเกิดผู้เป็นที่เลื่องลือนามว่า ขัฏวางคะ; พระโอรสของท่านคือ ทีรฆพาหุ และจากทีรฆพาหุจึงบังเกิด รฆุ.

Verse 17

रघोरजः समुत्पन्नो राजा दशरथस्ततः / रामो दाशरथिर्वोरो धर्मज्ञो लोकविश्रुतः

จากราชวงศ์ของรฆุ บังเกิดพระราชา ทศรถ และจากท่านบังเกิดพระราม โอรสผู้กล้าหาญแห่งทศรถ ผู้รู้ธรรมและเลื่องลือไปทั่วโลก.

Verse 18

भरतो लक्ष्मणश्चैव शत्रुघ्नश्च महाबलः / सर्वे शक्रसमा युद्धे विष्णुशक्तिसमन्विताः / जज्ञे रावणनाशार्थं विष्णुरंशेन विश्वकृत्

ภรต ลักษมณะ และศัตรุฆนะผู้มีกำลังยิ่ง—ล้วนเสมอพระอินทร์ในศึก และประกอบด้วยพลังแห่งพระวิษณุ และเพื่อทำลายราวณะ พระผู้สร้างสรรพโลกได้อุบัติเป็นอंशแห่งพระวิษณุเอง.

Verse 19

रामस्य सुभगा भार्या जनकस्यात्मजा शुभा / सीता त्रिलोकविख्याता शीलौदार्यगुणान्विता

สีตา พระชายาผู้เป็นมงคลของพระราม และพระธิดาผู้เป็นสิริมงคลของพระชนก เป็นที่เลื่องลือในไตรโลก ทรงประกอบด้วยศีลธรรมและความเอื้ออารีอันสูงส่ง.

Verse 20

तपसा तोषिता देवी जनकेन गिरीन्द्रजा / प्रायच्छज्जानकीं सीतां राममेवाश्रिता पतिम्

เมื่อพระชนกทรงบำเพ็ญตบะจนเทวีพระธิดาแห่งเจ้าแห่งขุนเขาพอพระทัย นางได้ประทานนางชานกีสีตา ผู้ยึดพระรามเท่านั้นเป็นสวามีและที่พึ่ง.

Verse 21

प्रीतश्च भगवानीशस्त्रिशूली नीललोहितः / प्रददौ शत्रुनाशार्थं जनकायाद्भुतं धनुः

เมื่อทรงพอพระทัย พระอีศวรผู้เป็นภควาน ผู้ทรงตรีศูล ผู้มีพระวรกายสีน้ำเงินปนแดง ได้ประทานคันศรอัศจรรย์แก่พระชนกเพื่อทำลายศัตรู.

Verse 22

स राजा जनको विद्वान् दातुकामः सुतामिमाम् / अघोषयदमित्रघ्नो लोके ऽस्मिन् द्विजपुङ्गवाः

โอ พราหมณ์ผู้ประเสริฐ! พระราชาชนกผู้ทรงปรีชาปรารถนาจะถวายพระธิดานี้ในการอภิเษก จึงทรงประกาศไปทั่วโลกนี้ในฐานะผู้ปราบศัตรู.

Verse 23

इदं धनुः समादातुं यः शक्नोति जगत्त्रये / देवो वा दानवो वापि स सीतां लब्धुमर्हति

ผู้ใดในไตรโลกสามารถยกคันศรนี้ได้—จะเป็นเทพหรืออสูรก็ตาม—ผู้นั้นย่อมคู่ควรแก่การได้สีตา.

Verse 24

विज्ञाय रामो बलवान् जनकस्य गृहं प्रभुः / भञ्जयामास चादाय गत्वासौ लीलयैव हि

ครั้นทรงทราบแล้ว พระรามผู้ทรงเดชเสด็จไปยังเรือนของพระเจ้าชนก; ทรงยกคันศรขึ้นแล้วหักเสีย—ประหนึ่งเป็นเพียงลีลาศักดิ์สิทธิ์เท่านั้น.

Verse 25

उद्ववाह च तां कन्यां पार्वतीमिव शङ्करः / रामः परमधर्मात्मा सेनामिव च षण्मुखः

พระรามผู้ทรงเป็นธรรมสูงสุดทรงอภิเษกนางกัญญานั้น ดุจพระศังกรอภิเษกพระปารวตี; และทรงพานางไปด้วย ดุจพระษัณมุขทรงนำกองทัพของพระองค์.

Verse 26

ततो बहुतिथे काले राजा दशरथः स्वयम् / रामं ज्येष्ठं सुतं वीरं राजानं कर्तुमारभत्

ต่อมาเมื่อกาลเวลาผ่านไปนาน พระเจ้าทศรถทรงเริ่มดำริด้วยพระองค์เองที่จะสถาปนาพระราม โอรสองค์โตผู้กล้า ให้เป็นพระราชา.

Verse 27

तस्याथ पत्नी सुभगा कैकेयी चारुभाषिणी / निवारयामास पतिं प्राह संभ्रान्तमानसा

ครั้งนั้นพระมเหสีของพระองค์ คือไกเกยีผู้มีวาจาไพเราะและเปี่ยมบุญวาสนา ได้ทรงห้ามพระสวามีไว้ แล้วตรัสด้วยพระทัยอันร้อนรน.

Verse 28

मत्सुतं भरतं वीरं राजानं कर्तुमर्हसि / पूर्वमेव वरो यस्माद् दत्तो मे भवता यतः

พระองค์ควรสถาปนาโอรสของหม่อมฉัน คือพระภรตผู้กล้า ให้เป็นพระราชา; เพราะก่อนหน้านี้พระองค์ได้ประทานพรข้อนี้แก่หม่อมฉันแล้ว.

Verse 29

स तस्या वचनं श्रुत्वा राजा दुः खितमानसः / बाढमित्यब्रवीद् वाक्यं तथा रामो ऽपि धर्मवित्

ครั้นได้ฟังถ้อยคำของนาง พระราชาผู้มีจิตหม่นด้วยโศกจึงตรัสว่า “ตถาสตุ—ขอให้เป็นดังนั้น” และพระรามผู้รู้ธรรมก็ทรงยินยอมเช่นกัน.

Verse 30

प्रणम्याथ पितुः पादौ लक्ष्मणेन सहाच्युतः / ययौ वनं सपत्नीकः कृत्वा समयमात्मवान्

แล้วพระรามผู้ไม่คลาดเคลื่อน พร้อมพระลักษมณ์ กราบแทบพระบาทพระบิดา จากนั้นทรงสำรวมตนรักษาสัตย์สัญญา และเสด็จสู่ป่าพร้อมพระมเหสี.

Verse 31

संवत्सराणां चत्वारि दश चैव महाबलः / उवास तत्र मतिमान् लक्ष्मणेन सह प्रभुः

ตลอดสิบสี่ปี พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงเดชและทรงปัญญา ประทับอยู่ ณ ที่นั้นพร้อมพระลักษมณ์.

Verse 32

कदाचिद् वसतो ऽरण्ये रावणो नाम राक्षसः / परिव्राजकवेषेण सीतां हृत्वा ययौ पुरीम्

ครั้งหนึ่งเมื่อประทับอยู่ในป่า รากษสชื่อราวณะปลอมกายเป็นนักบวชจาริก แล้วลักพานางสีตาไปยังนครของตน.

Verse 33

अदृष्ट्वा लक्ष्मणो रामः सीतामाकुलितेन्द्रियौ / दुः खशोकाभिसंतप्तौ बभूवतुररिन्दमौ

เมื่อไม่เห็นนางสีตา พระรามและพระลักษมณ์ผู้ปราบศัตรู ก็มีอินทรีย์ฟุ้งซ่าน และถูกเผาผลาญด้วยทุกข์และโศก.

Verse 34

ततः कदाचित् कपिना सुग्रीवेण द्विजोत्तमाः / वानराणामभूत् सख्यं रामस्याक्लिष्टकर्मणः

กาลครั้งหนึ่ง โอ้ทวิชผู้ประเสริฐ พระศรีรามผู้กิจไม่อ่อนล้าได้ผูกไมตรีกับสุครีวะราชาวานร; ด้วยเหตุนั้นจึงได้แรงสนับสนุนจากกองทัพวานรทั้งหลาย।

Verse 35

सुग्रीवस्यानुगो वीरो हनुमान् न्म वानरः / वायुपुत्रौ महातेजा रामस्यासीत् प्रियः सदा

หนุมาน วานรผู้กล้าหาญเป็นผู้ติดตามสุครีวะ เป็นโอรสแห่งวายุ มีเดชรุ่งเรืองยิ่ง และเป็นที่รักของพระศรีรามเสมอมา।

Verse 36

स कृत्वा परमं धैर्यं रामाय कृतनिश्चयः / आनयिष्यामि तां सीतामित्युक्त्वा विचचार ह

เขารวบรวมความกล้าหาญสูงสุด ตั้งปณิธานมั่นเพื่อกิจของพระราม แล้วกล่าวว่า “เราจะนำสีตามา” จากนั้นจึงออกเดินทางลงมือทำ।

Verse 37

महीं सागरपर्यन्तां सीतादर्शनतत्परः / जगाम रावणपुरीं लङ्कां सागरसंस्थिताम्

ด้วยความมุ่งหมายจะได้เห็นสีตา เขาเดินทางข้ามแผ่นดินจนถึงขอบมหาสมุทร แล้วไปยังลงกา นครของราวณะซึ่งตั้งอยู่ท่ามกลางทะเล।

Verse 38

तत्राथ निर्जने देशे वृक्ष्मूले शुचिस्मिताम् / अपश्यदमलां सीतां राक्षसीभिः समावृताम्

ที่นั่นในแดนเปลี่ยว ณ โคนต้นไม้ เขาได้เห็นนางสีตาผู้บริสุทธิ์ไร้มลทิน มีรอยยิ้มอ่อนโยน และถูกนางรากษสีล้อมไว้รอบด้าน।

Verse 39

अश्रुपूर्णेक्षणां हृद्यां संस्मरन्तीमनिन्दिताम् / राममिन्दीवरश्यामं लक्ष्मणं चात्मसंस्थितम्

นางผู้มีดวงตาเอ่อล้นด้วยน้ำตา ผู้บริสุทธิ์ไร้มลทินและอ่อนโยนในดวงใจ ยังคงรำลึกถึงพระรามผู้ดำดุจดอกบัวสีน้ำเงิน และพระลักษมณ์ผู้มั่นคงสงบอยู่ในตนเสมอ

Verse 40

निवेदयित्वा चात्मानं सीतायै रहसि स्वयम् / असंशयाय प्रददावस्यै रामाङ्गुलीयकम्

เขาได้เปิดเผยตัวตนของตนแก่นางสีตาเป็นการลับ แล้วมอบแหวนของพระรามให้นาง เพื่อให้นางสิ้นข้อกังขาทั้งปวง

Verse 41

दृष्ट्वाङ्गुलीयकं सीता पत्युः परमशोभनम् / मेने समागतं रामं प्रीतिविस्फारितेक्षणा

เมื่อสีตาเห็นแหวนตราประทับของพระสวามีอันงดงามยิ่ง ดวงตานางเบิกกว้างด้วยปีติ และเชื่อว่าพระรามได้เสด็จมาถึงแล้วจริงๆ

Verse 42

समाश्वास्य तदा सीतां दृष्ट्वा रामस्य चान्तिकम् / नयिष्ये त्वां महाबाहुरुक्त्वा रामं ययौ पुनः

ครั้นแล้วเขาปลอบประโลมนางสีตา และเห็นว่าพระรามอยู่ใกล้ จึงกล่าวด้วยกำลังแขนยิ่งว่า “เราจะพาเจ้าไปเฝ้าพระองค์” แล้วกลับไปยังพระรามอีกครั้ง

Verse 43

निवेदयित्वा रामाय सीतादर्शनमात्मवान् / तस्थौ रामेण पुरतो लक्ष्मणेन च पूजितः

เมื่อรายงานแด่พระรามถึงการได้เห็นนางสีตาแล้ว ผู้มีตนมั่นคงนั้นยืนอยู่ต่อหน้าพระราม และยังได้รับการยกย่องบูชาจากพระลักษมณ์ด้วย

Verse 44

ततः स रामो बलवान् सार्धं हनुमता स्वयम् / लक्ष्मणेन च युद्धाय बुद्धिं चक्रे हि रक्षसाम्

ครั้นแล้วพระรามผู้ทรงเดช พร้อมด้วยหนุมานเองและพระลักษมณ์ ทรงตั้งพระทัยแน่วแน่จะทำศึกกับเหล่ารากษสา।

Verse 45

कृत्वाथ वानरशतैर्लङ्कामार्गं महोदधेः / सेतुं परमधर्मात्मा रावणं हतवान् प्रभुः

ต่อมาเมื่อให้เหล่าวานรนับร้อยสร้างทางข้ามมหาสมุทรไปยังลงกา พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงยึดธรรมสูงสุดได้ทรงสร้างสะพานและปราบราวณะลง।

Verse 46

सपत्नीकं च ससुतं सभ्रातृकमरिदमः / आनयामास तां सीतां वायुपुत्रसहायवान्

โดยมีหนุมานโอรสแห่งเทพวายุเป็นผู้ช่วย พระผู้ปราบศัตรูได้นำพระสีตากลับมา พร้อมด้วยชายาร่วม บุตร และพี่น้องของนาง।

Verse 47

सेतुमध्ये महादेवमीशानं कृत्तिवाससम् / स्थापयामास लिङ्गस्थं पूजयामास राघवः

กลางสะพานเศตุ พระราฆวะได้อัญเชิญมหาเทพอีศาน ผู้ทรงนุ่งห่มหนังสัตว์ ให้ประดิษฐานเป็นลึงค์ และทรงบูชาพระองค์นั้น।

Verse 48

तस्य देवो महादेवः पार्वत्या सह शङ्करः / प्रत्यक्षमेव भगवान् दत्तवान् वरमुत्तमम्

เพื่อเขานั้น พระภควานมหาเทพศังกร พร้อมด้วยพระปารวตี ได้ทรงปรากฏโดยตรงและประทานพรอันประเสริฐยิ่ง।

Verse 49

यत् त्वया स्थापितं लिङ्गं द्रक्ष्यन्तीह द्विजातयः / महापातकसंयुक्तास्तेषां पापं विनश्यतु

ขอให้บาปของเหล่าทวิชะผู้ได้เห็นลึงคะซึ่งท่านได้สถาปนาไว้ ณ ที่นี้ แม้จะประกอบด้วยมหาบาป ก็จงพินาศสิ้นไปเถิด

Verse 50

अन्यानि चैव पापानि स्नातस्यात्र महोदधौ / दर्शनादेव लिङ्गसल्य नाशं यान्ति न संशयः

ผู้ที่อาบน้ำ ณ มหาสมุทรอันยิ่งใหญ่นี้ บาปอื่น ๆ ก็ย่อมสิ้นไป และเพียงได้เห็นก็ทำให้ความทุกข์ดุจหนามที่เกี่ยวเนื่องกับลึงคะดับสูญ—ปราศจากข้อสงสัย

Verse 51

यावत् स्थास्यन्ति गिरयो यावदेषा च मेदिनी / यावत् सेतुश्च तावच्च स्थास्याम्यत्र तिरोहितः

ตราบใดที่ภูเขายังคงอยู่ ตราบใดที่แผ่นดินนี้ยังดำรง และตราบใดที่สেতุอันศักดิ์สิทธิ์ยังตั้งมั่น—ตราบนั้นเราจักสถิตอยู่ ณ ที่นี้โดยเร้นกายจากสายตาสามัญ

Verse 52

स्नानं दानं जपः श्राद्धं भविष्यत्यक्ष्यं कृतम् / स्मरणादेव लिङ्गस्य दिनपापं प्रणश्यति

ณ ที่นี้ การอาบน้ำทิพย์ ทาน ชปะ และศราทธะ ย่อมให้ผลไม่เสื่อมสูญ และเพียงระลึกลึงคะ บาปที่สั่งสมในวันหนึ่งก็พินาศไป

Verse 53

इत्युक्त्वा भगवाञ्छंभुः परिष्वज्य तु राघवम् / सनन्दी सगणो रुद्रस्तत्रैवान्तरधीयत

ครั้นตรัสดังนี้แล้ว พระผู้เป็นเจ้าศัมภุทรงโอบกอดราฆวะ จากนั้นพระรุทรพร้อมนันทีและหมู่คณะคณา ก็อันตรธานไป ณ ที่นั้นเอง

Verse 54

रामो ऽपि पालयामास राज्यं धर्मपरायणः / अभिषिक्तो महातेजा भरतेन महाबलः

พระรามก็ทรงปกครองแผ่นดินโดยตั้งมั่นในธรรมะ พระภรตผู้มีกำลังยิ่งได้ประกอบพิธีอภิเษกถวายราชสมบัติแด่พระรามผู้รุ่งเรืองด้วยเดชานุภาพใหญ่หลวง।

Verse 55

विशेषाढ् ब्राह्मणान् सर्वान् पूजयामसचेश्वरम् / यज्ञेन यज्ञहन्तारमश्वमेधेन शङ्करम्

ฉะนั้นเราจึงบูชาพราหมณ์ทั้งปวงด้วยความเคารพยิ่ง และพร้อมกันนั้นก็บูชาพระอีศวรด้วย โดยพิธียัญญะเรานอบน้อมพระศังกร ผู้ทรงค้ำจุนและทรงยุติยัญญะได้ และโดยเฉพาะด้วยอัศวเมธยัญญะเราจึงสรรเสริญพระองค์।

Verse 56

रामस्य तनयो जज्ञे कुश इत्यभिविश्रुतः / लवश्च सुमहाभागः सर्वतत्त्वार्थवित् सुधीः

พระรามมีพระโอรสประสูติ ผู้เลื่องชื่อว่า ‘กุศ’ และอีกองค์คือ ‘ลวะ’ ผู้เป็นมหามงคล มีปัญญาเฉียบแหลม รู้ความหมายแห่งตัตตวะทั้งปวงโดยแท้จริง।

Verse 57

अतिथिस्तु कुशाज्जज्ञे निषधस्तत्सुतो ऽभवत् / नलस्तु निषधस्याभून्नभस्तमादजायत

จากกุศได้มีอทิถิถือกำเนิด บุตรของท่านคือ นิษธะ จากนิษธะกำเนิดนละ และจากนละกำเนิดนภัส।

Verse 58

नभसः पुण्डरीकाख्यः क्षेमधन्वा च तत्सुतः / तस्य पुत्रो ऽभवद् वीरो देवानीकः प्रतापवान्

จากนภัสกำเนิดผู้มีนามว่า ‘ปุณฑรีกะ’ และบุตรของเขาคือ ‘เกษมธันวะ’ จากเกษมธันวะนั้นได้มีบุตรผู้กล้าหาญนาม ‘เทวานีกะ’ ผู้เลื่องลือด้วยเดชานุภาพ।

Verse 59

अहीनगुस्तस्य सुतो सहस्वांस्तत्सुतो ऽभवत् / तस्माच्चन्द्रावलोकस्तु तारापीडस्तु तत्सुतः

จากอหีนคุ ได้มีโอรสชื่อ สหัสวาน; ต่อมาบุตรของเขาก็บังเกิดขึ้นอีก. จากนั้นกำเนิดจันทราวโลกะ และโอรสของจันทราวโลกะคือ ตาราปีฑะ.

Verse 60

तारापीडाच्चन्द्रगिरिर्भानुवित्तस्ततो ऽभवत् / श्रुतायुरभवत् तस्मादेते इक्ष्वाकुवंशजाः / सर्वे प्राधान्यतः प्रोक्ताः समासेन द्विजोत्तमाः

จากตาราปีฑะ ได้บังเกิดจันทรคิริ; จากเขาเกิดภานุวิตตะ. จากภานุวิตตะเกิดศรุตายุ. เหล่านี้เป็นเชื้อสายวงศ์อิกษวากุ; โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐ ได้กล่าวถึงผู้สำคัญโดยสังเขปแล้ว.

Verse 61

य इमं शृणुयान्नित्यमिक्ष्वाकोर्वंशमुत्तमम् / सर्वपापविनिर्मुक्तो स्वर्गलोके महीयते

ผู้ใดสดับฟังวงศ์อิกษวากุอันประเสริฐนี้เป็นนิตย์ ผู้นั้นย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง และได้รับการยกย่องในสวรรค์โลก.

← Adhyaya 19Adhyaya 21

Frequently Asked Questions

It functions as a compact Ikṣvāku genealogy and Rāma-cycle synopsis, culminating in a Setu-liṅga tīrtha-māhātmya that foregrounds Śiva’s grace within a Vaiṣṇava avatāra narrative—an emblematic Purāṇic samanvaya.

Śiva grants that darśana of the liṅga destroys even heavy sins; bathing in the ocean there removes other sins; acts like bathing, charity, japa, and śrāddha become imperishable in result; and mere remembrance of the liṅga destroys daily accumulated sins.