Adhyaya 23

Mantra 1

हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भः सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् । स दा॑धार पृथि॒वीं द्यामु॒तेमां कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

హిరణ్యగర్భుడు ఆదిలో ప్రాదుర్భవించాడు; జన్మించిన వెంటనే సమస్త భూతాలకు ఏకైక ప్రభువుగా ఉన్నాడు. అతడే ఈ భూమిని, ఆ పరలోక ద్యౌలోకాన్ని ధరించాడు—ఏ దేవునికి హవిసుతో పూజ అర్పించుదుము?

Mantra 2

उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒: सूर्य॑स्ते महि॒मा । यस्तेऽह॑न्त्संवत्स॒रे म॑हि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ यस्ते॑ वा॒याव॒न्तरि॑क्षे महि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ यस्ते॑ दि॒वि सूर्ये॑ महि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ तस्मै॑ ते महि॒म्ने प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा॑ दे॒वेभ्य॑:

నీవు ఉపయామంతో గ్రహింపబడినవాడవు; ప్రజాపతికోసం, ప్రీతికరుడై, నేను నిన్ను గ్రహిస్తున్నాను. ఇదే నీ యోని; సూర్యుడు నీ మహిమ. సంభత్సరంలో దినంలో ప్రాదుర్భవించిన నీ మహిమ; వాయువులో, అంతరిక్షంలో ప్రాదుర్భవించిన నీ మహిమ; దివిలో, సూర్యునిలో ప్రాదుర్భవించిన నీ మహిమ—ఆ నీ మహిమకై ప్రజాపతికి స్వాహా; దేవులకై.

Mantra 3

यः प्रा॑ण॒तो नि॑मिष॒तो म॑हि॒त्वैक॒ इद्राजा॒ जग॑तो ब॒भूव॑ । य ईशे॑ अ॒स्य द्वि॒पद॒श्चतु॑ष्पदः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

శ్వసించేవారూ, నిమిషించేవారూ ఉన్న జగత్తుకు తన మహత్త్వంతో ఏకైక రాజుగా అయినవాడు; ఈ జగత్తులోని ద్విపద-చతుష్పదాలపై అధికారం కలవాడు: ఏ దేవునికి హవిసుతో పూజ అర్పించుదుము?

Mantra 4

उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॑श्च॒न्द्रमा॑स्ते महि॒मा । यस्ते॒ रात्रौ॑ संवत्स॒रे म॑हि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ यस्ते॑ पृथि॒व्याम॒ग्नौ म॑हि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ यस्ते॒ नक्ष॑त्रेषु च॒न्द्रम॑सि महि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ तस्मै॑ ते महि॒म्ने प्र॒जाप॑तये दे॒वेभ्य॒: स्वाहा॑

ఉపయామంతో గ్రహింపబడినవాడవు నీవు. ప్రజాపతికోసం, ప్రియమైన (జుష్ట) రూపంగా, నిన్ను నేను గ్రహిస్తున్నాను. ఇదే నీ యోని (ఆధారం)—చంద్రుడు నీ మహిమ. సంవత్సరంలో రాత్రిలో ఉద్భవించిన నీ మహిమ; భూమిపై అగ్నిలో ఉద్భవించిన నీ మహిమ; నక్షత్రాలలో, హే చంద్రమస్, ఉద్భవించిన నీ మహిమ—ఆ నీ మహిమకై, ప్రజాపతికై, దేవులకై—స్వాహా.

Mantra 5

यु॒ञ्जन्ति॑ ब्र॒ध्नम॑रु॒षं चर॑न्तं॒ परि॑ त॒स्थुष॑ः । रोच॑न्ते रोच॒ना दि॒वि

వారు అరుష, బ్రధ్న—చలించువానిని—యోక్తం చేస్తారు; అతని చుట్టూ స్థితమైన శక్తులు నిలిచి ఉంటాయి. దివిలో ప్రకాశమయ ప్రాంతాలు ప్రకాశిస్తాయి.

Mantra 6

यु॒ञ्जन्त्य॑स्य॒ काम्या॒ हरी॒ विप॑क्षसा॒ रथे॑ । शोणा॑ धृ॒ष्णू नृ॒साह॑सा

వారు అతనికోసం కావ్యమైన రెండు హరి (అశ్వాలు) రథంపై యోక్తం చేస్తారు—విపక్షసా (విస్తారమైన పార్శ్వములు గలవి). అవి శోణ (ఎర్రని వర్ణం), ధృష్ణు (ధైర్యవంతం), నృసాహస (మనుష్యులను వశపరచు) బలముగలవి.

Mantra 7

यद्वातो॑ अ॒पो अ॑गनीगन्प्रि॒यामिन्द्र॑स्य त॒न्व॒म् । ए॒तᳪ स्तो॑तर॒नेन॑ प॒था पुन॒रश्व॒माव॑र्तयासि नः

వాయువు జలాలను ముందుకు నడిపినప్పుడు—ఇంద్రుని తన దేహంలా ప్రియమైనవై—హే స్తోతా, ఈ స్తుతి-పథమున ద్వారానే నీవు ఆ అశ్వాన్ని మాకు మళ్లీ తిరిగి తెస్తావు.

Mantra 8

वस॑वस्त्वाञ्जन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑सा रु॒द्रास्त्वा॑ञ्जन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑सा ऽऽदि॒त्यास्त्वा॑ञ्जन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑सा । भूर्भुव॒: स्वर्ला॒जी३ञ्छा॒ची३न्यव्ये॒ गव्य॑ ए॒तदन्न॑मत्त देवा ए॒तदन्न॑मद्धि प्रजापते

వసువులు నిన్ను గాయత్రీ ఛందస్సుతో అభిషేకించుగాక; రుద్రులు నిన్ను త్రైష్టుభ ఛందస్సుతో అభిషేకించుగాక; ఆదిత్యులు నిన్ను జాగతీ ఛందస్సుతో అభిషేకించుగాక. భూః భువః స్వః—లాజీ (వేపిన ధాన్యం), సమృద్ధిగా; గొర్రెలకూ గోవులకూ—హే దేవులారా, ఈ అన్నాన్ని భుజించండి; హే ప్రజాపతే, నీవు కూడా ఈ అన్నాన్ని భుజించు.

Mantra 9

कः स्वि॑देका॒की च॑रति॒ क उ॑ स्विज्जायते॒ पुन॑ः । किᳪ स्वि॑द्धि॒मस्य॑ भेष॒जं किम्वा॒वप॑नं म॒हत्

ఎవరు, చెప్పండి, ఒంటరిగా సంచరిస్తాడు? ఎవరు, నిజంగా, మళ్లీ జన్మిస్తాడు? ఈ చలికి ఔషధం ఏమిటి? ఇంకా, ఆ మహత్తర వపనం (విత్తనం చల్లడం) ఏమిటి?

Mantra 10

सूर्य॑ एका॒की च॑रति च॒न्द्रमा॑ जायते॒ पुन॑: । अ॒ग्निर्हि॒मस्य॑ भेष॒जं भूमि॑रा॒वप॑नं म॒हत्

సూర్యుడు ఒంటరిగా సంచరిస్తాడు; చంద్రుడు మళ్లీ మళ్లీ జన్మిస్తాడు. అగ్నియే నిజంగా శీతానికి ఔషధం; భూమి మహత్తరమైన ‘ఆవపనం’—చల్లడం, విత్తడం చేసే స్థలం.

Mantra 11

का स्वि॑दासीत्पू॒र्वचि॑त्ति॒: किᳪ स्वि॑दासीद् बृ॒हद्वय॑: । का स्वि॑दासीत्पिलिप्पि॒ला का स्वि॑दासीत्पिशङ्गि॒ला

ఆ మొదటి చిత్తి (ప్రథమ బోధ) ఏమిటి? ఆ మహా పక్షి ఏమిటి? ‘పిలిప్పిలా’ ఏమిటి? ‘పిశంగిలా’ ఏమిటి?

Mantra 12

द्यौरा॑सीत्पू॒र्वचि॑त्ति॒रश्व॑ आसीद् बृ॒हद्वय॑: । अवि॑रासीत्पिलिप्पि॒ला रात्रि॑रासीत्पिशङ्गि॒ला

ద్యౌః మొదటి చైతన్యం; అశ్వం మహా పక్షి. అవి (ఆడ గొర్రె) పిలిప్పిలా; రాత్రి పిశంగిలా.

Mantra 13

वा॒युष्ट्वा॑ पच॒तैर॑व॒त्वसि॑तग्रीव॒श्छागै॑र्न्य॒ग्रोध॑श्चम॒सैः श॑ल्म॒लिर्वृद्ध्या॑ । ए॒ष स्य रा॒थ्यो वृषा॑ प॒ड्भिश्च॒तुर्भि॒रेद॑गन्ब्र॒ह्मा कृ॑ष्णश्च नोऽवतु॒ नमो॒ऽग्नये॑

వాయు నిన్ను పచతైః (వండువారు) తో రక్షించుగాక; అసితగ్రీవ (నల్లకంఠ) ఛాగం మేకలతో (రక్షించుగాక); న్యగ్రోధం చమసాలు (పాత్రాలు) తో; శాల్మలి వృద్ధితో. ఈ రథ్య వృషభుడు నాలుగు పాదాలతో సాగిపోయాడు; కృష్ణ బ్రహ్మా కూడా మమ్మల్ని రక్షించుగాక. అగ్నికి నమః.

Mantra 14

सᳪशि॑तो र॒श्मिना॒ रथ॒: सᳪशि॑तो र॒श्मिना॒ हय॑: । सᳪशि॑तो अ॒प्स्व॒प्सु॒जा ब्र॒ह्मा सोम॑पुरोगवः

రశ్మి (లగ్గాం) తో రథం పదునుపెట్టబడింది; రశ్మి తో అశ్వమూ పదునుపెట్టబడింది. అప్సుజ (జలజ) శక్తియూ పదునైనది—సోమాన్ని పురోగామిగా కలిగిన బ్రహ్మా.

Mantra 15

स्व॒यं वा॑जिँस्त॒न्वं॒ कल्पयस्व स्व॒यं य॑जस्व स्व॒यं जु॑षस्व । म॒हि॒मा ते॒ऽन्येन॒ न स॒न्नशे॑

హే వాజిన్ (విజయప్రదాత), నీ స్వశక్తితో నీ దేహాన్ని సమ్యగ్గా సిద్ధం చేసుకో; నీవే యజ్ఞం చేయి; నీవే (హవిర్భాగంలో) తృప్తి పొందు. నీ మహిమ ఇతరుల వల్ల ఏ విధంగానూ క్షీణించదు.

Mantra 16

न वा उ॑ ए॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि दे॒वाँ२ इदे॑षि प॒थिभि॑: सु॒गेभि॑: । यत्रास॑ते सु॒कृतो॒ यत्र॒ ते य॒युस्तत्र॑ त्वा दे॒वः स॑वि॒ता द॑धातु

నిజంగా దీనివల్ల నీవు మరణించవు; నీకు ఏ హానీ కలగదు; సుగమమైన మార్గాల ద్వారా నీవు దేవుల వద్దకు వెళ్తావు. సుకృతులు (పుణ్యకర్ములు) ఆసీనులై ఉన్న చోట, నీ పితరులు వెళ్లిన చోట—అక్కడ దేవుడు సవితా నిన్ను స్థాపించుగాక.

Mantra 17

अ॒ग्निः प॒शुरा॑सी॒त्तेना॑यजन्त॒ स ए॒तँल्लो॒कम॑जय॒द्यस्मि॑न्न॒ग्निः स ते॑ लो॒को भ॑विष्यति॒ तं जे॑ष्यसि॒ पिबै॒ता अ॒पः । वा॒युः प॒शुरा॑सी॒त्तेना॑यजन्त॒ स ए॒तँल्लो॒कम॑जय॒द्यस्मि॑न्वा॒युः स ते॑ लो॒को भ॑विष्यति॒ तं जे॑ष्यसि॒ पिबै॒ता अ॒पः । सूर्य॑: प॒शुरा॑सी॒त्तेना॑यजन्त॒ स ए॒तँल्लो॒कम॑जय॒द्यस्मि॒न्त्सूर्य॒: स ते॑ लो॒को भ॑विष्यति॒ तं जे॑ष्यसि॒ पिबै॒ता अ॒पः

అగ్ని ఒకప్పుడు పశువు (యజ్ఞబలి)గా ఉండెను; అతనితోనే వారు యజనం చేశారు; దానివల్ల అగ్ని ఉన్న ఆ లోకాన్ని అతడు జయించాడు. ఆ లోకం నీదగును; నీవు దానిని జయించెదవు—ఈ జలములను పానము చేయి. వాయువూ ఒకప్పుడు పశువుగా ఉండెను; అతనితోనే వారు యజనం చేశారు; దానివల్ల వాయువు ఉన్న ఆ లోకాన్ని అతడు జయించాడు. ఆ లోకం నీదగును; నీవు దానిని జయించెదవు—ఈ జలములను పానము చేయి. సూర్యుడూ ఒకప్పుడు పశువుగా ఉండెను; అతనితోనే వారు యజనం చేశారు; దానివల్ల సూర్యుడు ఉన్న ఆ లోకాన్ని అతడు జయించాడు. ఆ లోకం నీదగును; నీవు దానిని జయించెదవు—ఈ జలములను పానము చేయి.

Mantra 18

प्रा॒णाय॒ स्वाहा॑ ऽपा॒नाय॒ स्वाहा॑ व्या॒नाय॒ स्वाहा॑ । अम्बे॒ अम्बि॒केऽम्बा॑लिके॒ न मा॑ नयति॒ कश्च॒न । सस॑स्त्यश्व॒कः सुभ॑द्रिकां काम्पीलवा॒सिनी॑म्

ప్రాణాయ స్వాహా; అపానాయ స్వాహా; వ్యానాయ స్వాహా. అంబే, అంబికే, అంబాలికే—నన్ను ఎవడూ నిశ్చయంగా తీసుకుపోలేడు. కాంపీల-వాసినీ సుభద్రికాను అశ్వారోహి (అశ్వకుడు) స్తుతిస్తాడు.

Mantra 19

ग॒णानां॑ त्वा ग॒णप॑तिᳪ हवामहे प्रि॒याणां॑ त्वा प्रि॒यप॑तिᳪ हवामहे नि॒धीनां॑ त्वा॑ निधि॒पति॑ᳪ हवामहे वसो मम । आहम॑जानि गर्भ॒धमा त्वम॑जासि गर्भ॒धम्

గణాల అధిపతి (గణపతి)గా నిన్ను మేము ఆహ్వానిస్తున్నాము; ప్రియమైనదాని అధిపతి (ప్రియపతి)గా నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నాము; నిధుల అధిపతి (నిధిపతి)గా నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నాము—హే వసూ, నీవు నావాడవు కావాలి. గర్భధమం (గర్భధారకుడు)ను నేను తెలిసికొన్నాను; గర్భధమాన్ని నీవు జనింపజేశావు.

Mantra 20

ता उ॒भौ च॒तुर॑ः प॒दः सं॒प्रसा॑रयाव स्व॒र्गे लो॒के प्रोर्णु॑वाथां॒ वृषा॑ वा॒जी रे॑तो॒धा रेतो॑ दधातु

మీరు ఇద్దరూ నాలుగు పాదాలను కలిసి విస్తరించండి; స్వర్గలోకంలో మీరే విస్తరించండి. వృషభుడు—బలవంతుడైన రేతోధా—బీజాన్ని ప్రసాదించి, రేతస్ (వీర్యం) స్థాపించుగాక.

Mantra 21

उत्स॑क्थ्या॒ अव॑ गु॒दं धे॑हि॒ सम॒ञ्जिं चा॑रया वृषन् । य स्त्री॒णां जी॑व॒भोज॑नः

పై తొడల నుండి గుద భాగాన్ని క్రింద స్థాపించు; హే వృషన్, అంజి (లేపం) పూసి దానిని వ్యాపింపజేయి—నీవే స్త్రీల జీవపోషణము.

Mantra 22

य॒कास॒कौ श॑कुन्ति॒काऽऽहल॒गिति॒ वञ्च॑ति । आह॑न्ति ग॒भे पसो॒ निग॑ल्गलीति॒ धार॑का

‘యకాసకౌ!’—చిన్న పక్షి ‘ఆహలగితి’ అని కూస్తూ ఇటూ అటూ ఎగురుతుంది; ‘నిగల్గలీ!’ అని పలుకుతూ ధారకులు గర్భంలోని భ్రూణాన్ని కొడతారు.

Mantra 23

य॒को॒ऽस॒कौ श॑कुन्त॒क आ॒हल॒गिति॒ वञ्च॑ति । विव॑क्षत इव ते॒ मुख॒मध्व॑र्यो॒ मा न॒स्त्वम॒भि भा॑षथाः

‘యకోऽసకౌ!’—‘ఆహలగితి’ అని కూస్తూ చిన్న పక్షి ఇటూ అటూ ఎగిరి తిరుగుతుంది. మాట్లాడబోతున్నట్లుగా నీ ముఖం ఉంది—‘హే అధ్వర్యూ, మా మీదకు విరోధంగా మాట్లాడవద్దు!’

Mantra 24

मा॒ता च॑ ते पि॒ता च॒ तेऽग्रं॑ वृ॒क्षस्य॑ रोहतः । प्रति॑ला॒मीति॑ ते पि॒ता ग॒भे मु॒ष्टिम॑तᳪसयत्

నీ తల్లీ, నీ తండ్రి కూడా చెట్టు అగ్రభాగానికి ఎక్కుతారు. ‘నేను ప్రతిదావా (ప్రత్యాలామ) చేస్తాను’—అని నీ తండ్రి చెప్పి, గర్భంలోనే ముష్టిని బిగించాడు.

Mantra 25

मा॒ता च॑ ते पि॒ता च॒ तेऽग्रे॑ वृ॒क्षस्य॑ क्रीडतः । विव॑क्षत इव ते॒ मुखं॒ ब्रह्म॒न्मा त्वं व॑दो ब॒हु

నీ తల్లియు నీ తండ్రియు వృక్షం ముందుభాగంలో క్రీడిస్తున్నారు. మాట్లాడబోతున్నట్లుగా నీ ముఖం ఉంది. హే బ్రహ్మన్, నీవు అతిగా మాట్లాడవద్దు.

Mantra 26

ऊ॒र्ध्वमे॑ना॒मुच्छ्रा॑पय गि॒रौ भा॒रᳪ हर॑न्निव । अथा॑स्यै॒ मध्य॑मेधताᳪ शी॒ते वाते॑ पु॒नन्नि॑व

ఆమెను పైకి ఎత్తండి—పర్వతంపై భారాన్ని మోసేవాడిలా. తరువాత ఆమె మధ్యభాగం వృద్ధి చెందుగాక—చల్లని గాలిలో ఆమెను శుద్ధి చేస్తున్నట్లుగా.

Mantra 27

ऊ॒र्ध्वमे॑न॒मुच्छ्र॑यताद्गि॒रौ भा॒रᳪ हर॑न्निव । अथा॑स्य॒ मध्य॑मेजतु शी॒ते वाते॑ पु॒नन्नि॑व

ఇతనిని పైకి ఎత్తండి—పర్వతంపై భారాన్ని మోసేవాడిలా. తరువాత ఇతని మధ్యభాగం కదలుగాక—చల్లని గాలిలో ఇతనిని శుద్ధి/శుభ్రం చేస్తున్నట్లుగా.

Mantra 28

यद॑स्या अᳪहु॒भेद्या॑: कृ॒धु स्थू॒लमु॒पात॑सत् । मु॒ष्काविद॑स्या एजतो गोश॒फे श॑कु॒लावि॑व

ఇది సంకోచం నుంచి విముక్తి చేయవలసినప్పుడు, దగ్గరికి వచ్చి నొక్కుతున్నట్లుగా దీనిని స్థూలంగా/దృఢంగా చేయి. దీని (అతని/ఆమె) రెండు వృషణాలు కదులుతూ—ఆవు ఖురం దగ్గర రెండు పక్షుల వలె ఉన్నాయి.

Mantra 29

यद्दे॒वासो॑ ल॒लाम॑गुं॒ प्र वि॑ष्टी॒मिन॒मावि॑षुः । स॒क्थ्ना दे॑दिश्यते॒ नारी॑ स॒त्यस्या॑क्षि॒भुवो॒ यथा॑

దేవులు లలామం (నుదుటి చిహ్నం) కలిగిన, విశిష్టమైన (చిహ్నితమైన) వానిని ప్రకటించినప్పుడు, నారి తొడ ద్వారా ప్రదర్శింపబడుతుంది/గుర్తింపబడుతుంది—సత్యస్య భ్రూచిహ్నం కళ్ల వద్ద కనిపించునట్లుగా.

Mantra 30

यद्ध॑रि॒णो यव॒मत्ति॒ न पु॒ष्टं प॒शु मन्य॑ते । शू॒द्रा यदर्य॑जारा॒ न पोषा॑य धनायति

హరిణం యవం (జవం) తినునప్పుడు, అది పుష్టమైన పశువును (తనదిగా) అనుకోదు. అలాగే శూద్రులు, ఆర్య (స్త్రీ) యొక్క జారుడు—పరపురుషుడు—అయినప్పుడు, వారు పోషణం/సమృద్ధి కోసం కాదు; కేవలం ధనలాభం కోసమే లోభపడతారు.

Mantra 31

यद्ध॑रि॒णो यव॒मत्ति॒ न पु॒ष्टं ब॒हु मन्य॑ते । शू॒द्रो यदर्या॑यै जा॒रो न पोष॒मनु॑ मन्यते

హరిణం యవం తినునప్పుడు, పుష్టమైన (వృద్ధి చెందిన) పశువును అధిక ధనముగా భావించదు; అలాగే శూద్రుడు ఆర్యా స్త్రీకి జారుడు (పరపురుషుడు) అయినప్పుడు, పోషణ-సమృద్ధికి అనుగుణంగా తన మనస్సును స్థాపించడు.

Mantra 32

द॒धि॒क्राव्णो॑ अकारिषं जि॒ष्णोरश्व॑स्य वा॒जिन॑: । सु॒र॒भि नो॒ मुखा॑ कर॒त्प्र ण॒ आयू॑ᳪषि तारिषत्

విజయశాలి, వాజి (బహుమతి-విజేత) అశ్వమైన దధిక్రావణునికి నేను ఈ స్తోత్రాన్ని నిర్మించాను. ఆయన మా ముఖాన్ని సురభిగా చేయుగాక; మా ఆయుష్షులను క్షేమమునకు దాటించుగాక.

Mantra 33

गा॒य॒त्री त्रि॒ष्टुब्जग॑त्यनु॒ष्टुप्प॒ङ्क्त्या स॒ह । बृ॒ह॒त्युष्णिहा॑ क॒कुप्सू॒चीभि॑: शम्यन्तु त्वा

గాయత్రీ, త్రిష్టుప్, జగతీ, అనుష్టుప్—పంక్తితో కలిసి; అలాగే బృహతీ, ఉష్ణిహ్, కకుభ్—ఇవి అన్నీ తమ ‘సూచీ’లతో నిన్ను సమ్యక్‌గా సర్దిచేసి దృఢంగా స్థాపించుగాక.

Mantra 34

द्विप॑दा॒ याश्चतु॑ष्पदा॒स्त्रिप॑दा॒ याश्च॒ षट्प॑दाः । विच्छ॑न्दा॒ याश्च॒ सच्छ॑न्दाः सू॒चीभि॑: शम्यन्तु त्वा

ద్విపాదములు, చతుష్పాదములు; త్రిపాదములు మరియు షట్పాదములు; ఛందస్సు విచ్ఛిన్నమైనవీ, సుచ్ఛందమైనవీ—అవి అన్నీ తమ ‘సూచీ’లతో (సూదులతో) నిన్ను సమ్యక్‌గా సర్దిపెట్టి స్థిరపరచుగాక.

Mantra 35

म॒हाना॑म्न्यो रे॒वत्यो॒ विश्वा॒ आशा॑ः प्र॒भूव॑रीः । मैघी॑र्वि॒द्युतो॒ वाच॑ः सू॒चीभि॑ः शम्यन्तु त्वा

మహానామ్నీ, రేవతీ—సర్వ దిక్కులు, ప్రభుత్వశాలినులై; అలాగే మేఘజన్య విద్యుత్-రూప వాచములు—వాటి ‘సూచి’లు (సూక్ష్మ తంతువులు) ద్వారా నిన్ను శాంతింపజేసి, యథావిధిగా క్రమబద్ధం చేయుగాక.

Mantra 36

नार्य॑स्ते॒ पत्न्यो॒ लोम॒ विचि॑न्वन्तु मनी॒षया॑ । दे॒वानां॒ पत्न्यो॒ दिश॑ः सू॒चीभि॑ः शम्यन्तु त्वा

నీ స్త్రీలు, నీ పత్నులు, మనోనిశ్చయంతో నీ రోమాలను ఎంచి తీసికొనుగాక. దేవతల పత్నులు—దిశలు—తమ సూచులతో నిన్ను శమింపజేసి, యథాక్రమంగా సరిచేసి స్థిరపరచుగాక.

Mantra 37

र॒ज॒ता हरि॑णी॒ः सीसा॒ युजो॑ युज्यन्ते॒ कर्म॑भिः । अश्व॑स्य वा॒जिन॑स्त्व॒चि सिमा॑ः शम्यन्तु॒ शम्य॑न्तीः

రజత, హరిణివర్ణ, సీసమయ యుగాలు కర్మక్రియలచే యోజింపబడును. వేగవంతమైన అశ్వ చర్మంపై సీమలు—సీమ్ రేఖలు—సమ్యక్ శమింపబడుగాక; అవును, శాంత క్రమంలో మృదువుగా సరిచేయబడుగాక.

Mantra 38

कु॒विद॒ङ्ग यव॑मन्तो॒ यव॑ञ्चि॒द्यथा॒ दान्त्य॑नुपू॒र्वं वि॒यूय॑ । इ॒हेहै॑षां कृणुहि॒ भोज॑नानि॒ ये ब॒र्हिषो॒ नम॑ उक्तिं॒ यज॑न्ति

యవమున్నవారు, యవం ఇచ్చినట్లే, దానిని విభజించి యథాక్రమంగా పంచుతారో ఏమో? ఇక్కడే—ఇహ ఇహ—బర్హిష్‌పై నమస్కారంతోను ఉక్తి (స్తుతివాక్య)తోను యజించే వారికి భోజనభాగాలను నీవు ఏర్పరచుము.

Mantra 39

कस्त्वा छ्य॑ति॒ कस्त्वा॒ विशा॑स्ति॒ कस्ते॒ गात्रा॑णि शम्यति । क उ॑ ते शमि॒ता क॒विः

నిన్ను ఎవరు కోస్తారు? నిన్ను ఎవరు మలుస్తారు? నీ అవయవాలను ఎవరు క్రమంగా అమర్చుతారు? ఇంకా, ప్రార్థిస్తున్నాను—నీ వ్యవస్థాపకుడు, ఆ కవి (ఋషి) ఎవరు?

Mantra 40

ऋ॒तव॑स्त ऋतु॒था पर्व॑ शमि॒तारो॒ वि शा॑सतु । सं॒व॒त्स॒रस्य॒ तेज॑सा श॒मीभि॑: शम्यन्तु त्वा

ఋతువులు తమ తమ క్రమంలో, కాలపు ‘పర్వ’ (సంధి)ల వలె, శమితారులు (శాంతికర్తలు)గా, విధిపూర్వకంగా నిన్ను నియమించి పాలించుగాక. సంవత్సర తేజస్సుతో వారు శమీ-శాంతుల ద్వారా నిన్ను సమ్యక్‌గా శాంతింపజేసి స్థిరపరచుగాక.

Mantra 41

अ॒र्ध॒मा॒साः परू॑ᳪषि ते॒ मासा॒ आ च्छ्य॑न्तु॒ शम्य॑न्तः । अ॒हो॒रा॒त्राणि॑ म॒रुतो॒ विलि॑ष्टᳪ सूदयन्तु ते

అర్ధమాసాలు (పక్షాలు) నీ సంధులు (జాయింట్లు) కావుగాక; మాసాలు, శాంతిని కలిగించేవిగా, వాటిని కప్పి ఆవరించుగాక. అలాగే అహోరాత్రాలు—మరుతులు—నీ కోసం సడలినదాన్ని, సరిగా అమరకపోయినదాన్ని సమీకరించి దృఢం చేయుగాక.

Mantra 42

दैव्या॑ अध्व॒र्यव॒स्त्वा च्छ्य॑न्तु॒ वि च॑ शासतु । गात्रा॑णि पर्व॒शस्ते॒ सिमा॑: कृण्वन्तु॒ शम्य॑न्तीः

దైవ్య అధ్వర్యులు నిన్ను కప్పి, విధిపూర్వకంగా నిన్ను సరిగా అమర్చుగాక. వారు శాంతిని కలిగించేవారై, అవయవం అవయవంగా, నీకు తగిన సరిహద్దులు మరియు ప్రమాణాలను స్థాపించుగాక.

Mantra 43

द्यौ॑स्ते पृथि॒व्यन्तरि॑क्षं वा॒युश्छि॒द्रं पृ॑णातु ते । सूर्य॑स्ते॒ नक्ष॑त्रैः स॒ह लो॒कं कृ॑णोतु साधु॒या

ద్యౌః, పృథివి, అంతరిక్షం నీదే; వాయువు నీ కోసం ఆ చీలికను నింపుగాక. అలాగే సూర్యుడు నక్షత్రాలతో కలిసి, విధిగా, నీకు ఒక లోకాన్ని—సుస్థిర నివాసస్థానాన్ని—సృష్టించుగాక.

Mantra 44

शं ते॒ परे॑भ्यो॒ गात्रे॑भ्य॒: शम॒स्त्वव॑रेभ्यः । शम॒स्थभ्यो॑ म॒ज्जभ्य॒: शम्व॑स्तु त॒न्वै तव॑

నీ పై అవయవాలకు శుభం కలుగుగాక; నీ క్రింది అవయవాలకు కూడా శుభం కలుగుగాక. నీ ఎముకలకు, మజ్జకు శుభం కలుగుగాక; నీ శరీరానికి—నీ సంపూర్ణ తనువుకు—శుభం కలుగుగాక.

Mantra 45

कः स्वि॑देका॒की च॑रति॒ क उ॑ स्विज्जायते॒ पुन॑: । किᳪ स्वि॑द्धि॒मस्य॑ भेष॒जं किम्वा॒वप॑नं म॒हत्

ఎవరు, ప్రార్థనగా, ఒంటరిగా తన మార్గంలో సంచరిస్తాడు? మరియు ఎవరు, నిజంగా, మళ్లీ మళ్లీ జన్మిస్తాడు? ఈ శీతం (హిమం)కు ఔషధం ఏమిటి? మరియు నిజముగా, మహత్తర విత్తన‑విత్తే స్థలం (ఆవపనం) ఏది?

Mantra 46

सूर्य॑ एका॒की च॑रति च॒न्द्रमा॑ जायते॒ पुन॑: । अ॒ग्निर्हि॒मस्य॑ भेष॒जं भूमि॑रा॒वप॑नं म॒हत्

సూర్యుడు ఒంటరిగా తన మార్గంలో సంచరిస్తాడు; చంద్రుడు మళ్లీ మళ్లీ జన్మిస్తాడు. అగ్ని ఈ శీతం (హిమం)కు ఔషధం; భూమి మహత్తర విత్తన‑క్షేత్రం (ఆవపనం).

Mantra 47

किᳪ स्वि॒त्सूर्य॑समं॒ ज्योति॒: किᳪ स॑मु॒द्रस॑म॒ᳪ सर॑: । किᳪ स्वि॑त्पृथि॒व्यै वर्षी॑य॒: कस्य॒ मात्रा॒ न वि॑द्यते

ఏ జ్యోతి, ప్రార్థనగా, సూర్యునితో సమానం? ఏ సరస్సు సముద్రంతో సమానం? భూమికన్నా గొప్పది ఏమిటి? ఎవరి ప్రమాణం (మాత్ర) లభించదు?

Mantra 48

ब्रह्म॒ सूर्य॑समं॒ ज्योति॒र्द्यौः स॑मु॒द्रस॑म॒ᳪ सर॑: । इन्द्र॑: पृथिव्यै॒ वर्षी॑या॒न् गोस्तु मात्रा॒ न वि॑द्यते

బ్రహ్మ సూర్యునితో సమానమైన జ్యోతి; ద్యౌః (స్వర్గం) సముద్రసమానమైన సరస్సు. ఇంద్రుడు భూమికన్నా మహత్తరుడు; కానీ గోవుకు, నిజముగా, ఏ కొలతా లభించదు.

Mantra 49

पृ॒च्छामि॑ त्वा चि॒तये॑ देवसख॒ यदि॒ त्वमत्र॒ मन॑सा ज॒गन्थ॑ । येषु॒ विष्णु॑स्त्रि॒षु प॒देष्वेष्ट॒स्तेषु॒ विश्वं॒ भुव॑न॒मा वि॑वेशा३

హే దేవసఖా! బోధ కోసం నిన్ను అడుగుతున్నాను—నీవు ఇక్కడ మనసుతో దానిని పొందినయెడల. విష్ణువు ఆరాధింపబడే ఆ మూడు పదములలోనే సమస్త భువనం (సర్వ జగత్తు) ప్రవేశించింది.

Mantra 50

अपि॒ तेषु॑ त्रि॒षु प॒देष्व॑स्मि॒ येषु॒ विश्वं॒ भुव॑नमा वि॒वेश॑ । स॒द्यः पर्ये॑मि पृथि॒वीमु॒त द्यामेके॒नाङ्गे॑न दि॒वो अ॒स्य पृ॒ष्ठम्

సమస్త విశ్వ-భువనం ప్రవేశించిన ఆ మూడు పదాలలో నేనూ ఉన్నాను. తక్షణమే నేను భూమినీ ద్యులోకాన్నీ ఆవరించుతాను; ఒకే అంగంతో ఆ దివ్య ఆకాశపు పృష్ఠాన్ని స్పృశిస్తాను.

Mantra 51

केष्व॒न्तः पुरु॑ष॒ आ वि॑वेश॒ कान्य॒न्तः पुरु॑षे॒ अर्पि॑तानि । ए॒तद्ब्र॑ह्म॒न्नुप॑ वल्हामसि त्वा॒ किᳪ स्वि॑न्न॒: प्रति॑ वोचा॒स्यत्र॑

హే పురుషా! అంతరంలో నీవు ఏదిలో ప్రవేశించావు? మరియు పురుషుని అంతరంలో ఏ ఏ వస్తువులు స్థిరంగా ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి? హే బ్రహ్మన్, ఇదే విషయమై మేము నీ సమీపానికి వచ్చి అడుగుతున్నాము—ఇక్కడ మాకు నీవు ఏ సమాధానం పలుకుదువు?

Mantra 52

प॒ञ्चस्व॒न्तः पुरु॑ष॒ आ वि॑वेश॒ तान्य॒न्तः पुरु॑षे॒ अर्पि॑तानि । ए॒तत्त्वात्र॑ प्रतिमन्वा॒नो अ॑स्मि॒ न मा॒यया॑ भव॒स्युत्त॑रो॒ मत्

ఐదింటిలో పురుషుడు ప్రవేశించాడు; అవన్నీ పురుషునిలోనే దృఢంగా నిబద్ధమై ఉన్నాయి. ఇక్కడ నేను నిన్ను ఇలానే గుర్తిస్తున్నాను—మాయ/ఛలంతో నీవు నన్ను మించివుండకుము.

Mantra 53

का स्वि॑दासीत्पू॒र्वचि॑त्ति॒: किᳪ स्वि॑दासीद् बृ॒हद्वय॑: । का स्वि॑दासीत्पिलिप्पि॒ला का स्वि॑दासीत्पिशङ्गि॒ला

చెప్పుడి, ఆ పూర్వచిత్తి (ఆది-బుద్ధి) ఏమై ఉండెను? మరి చెప్పుడి, ఆ మహా-పక్షివంతుడు ఎవడు? చెప్పుడి, పిలిప్పిలా ఏమై ఉండెను? మరి చెప్పుడి, పిశంగిలా ఏమై ఉండెను?

Mantra 54

द्यौ॑रासीत्पू॒र्वचि॑त्ति॒रश्व॑ आसीद् बृ॒हद्वय॑: । अवि॑रासीत्पिलिप्पि॒ला रात्रि॑रासीत्पिशङ्गि॒ला

ద్యౌ (స్వర్గం/ఆకాశం) పూర్వచిత్తిగా ఉండెను; అశ్వం ఆ మహా-పక్షివంతుడిగా ఉండెను. అవి (గొర్రె) పిలిప్పిలాగా ఉండెను; రాత్రి పిశంగిలాగా ఉండెను.

Mantra 55

का ई॑मरे पिशङ्गि॒ला का ईं॑ कुरुपिशङ्गि॒ला । क ई॑मा॒स्कन्द॑मर्षति॒ क ईं॒ पन्थां॒ वि स॑र्पति

ఇక్కడ ఆ పిశంగిలా (పసుపు-మచ్చలది) ఎవరు? అలాగే ఆ కురు-పిశంగిలా ఎవరు? ఆరంభంలో వేగంగా దూసుకుపోయేది ఎవరు? మార్గమున ఊరుతూ సరిచెళ్లేది ఎవరు?

Mantra 56

अ॒जारे॑ पिशङ्गि॒ला श्वा॒वित्कु॑रुपिशङ्गि॒ला । श॒श आ॒स्कन्द॑मर्ष॒त्यहि॒: पन्थां॒ वि स॑र्पति

హే అజారే (అజరా/అవినాశి), పిశంగిలా; మరియు శ్వావిత్ (ముళ్లపంది), కురు-పిశంగిలా. శశ (కుందేలు) ఆరంభంలో వేగంగా దూసుకుపోతుంది; అహి (సర్పం) మార్గమున ఊరుతూ సరిచెళ్తుంది.

Mantra 57

कत्य॑स्य वि॒ष्ठाः कत्य॒क्षरा॑णि॒ कति॒ होमा॑सः कति॒धा समि॑द्धः । य॒ज्ञस्य॑ त्वा वि॒दथा॑ पृच्छ॒मत्र॒ कति॒ होता॑र ऋतु॒शो य॑जन्ति

అతనికి ఎన్ని ‘విష్ఠా’ (ఆధారాలు/స్థానాలు) ఉన్నాయి, ఎన్ని ‘అక్షర’ాలు ఉన్నాయి? ఎన్ని ‘హోమ’ాలు (ఆహుతులు) ఉన్నాయి, మరియు ఎన్ని విధాలుగా అతడు సమిద్ధ (ప్రజ్వలిత) చేయబడతాడు? యజ్ఞస్య విధథ (విధులు/నియమాలు) గురించి ఇక్కడ నేను నిన్ను ప్రశ్నిస్తున్నాను—ఋతుక్రమంగా ఎన్ని హోతృ (Hotṛ)లు యజనం చేస్తారు?

Mantra 58

षड॑स्य वि॒ष्ठाः श॒तम॒क्षरा॑ण्यशी॒तिर्होमा॑: स॒मिधो॑ ह ति॒स्रः । य॒ज्ञस्य॑ ते वि॒दथा॒ प्र ब्र॑वीमि स॒प्त होता॑र ऋतु॒शो य॑जन्ति

అతనికి ఆరు స్థితులు; అతనికి నూరు అక్షరాలు; అతనికి ఎనభై ఆహుతులు; అతని సమిధలు నిజంగా మూడు. యజ్ఞస్య విధానాలను నీకు నేను ప్రకటించి చెబుతున్నాను—ఋతుక్రమంగా ఏడు హోతృలు యజనం చేస్తారు.

Mantra 59

को अ॒स्य वे॑द॒ भुव॑नस्य॒ नाभिं॒ को द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षम् । कः सूर्य॑स्य वेद बृह॒तो ज॒नित्रं॒ को वे॑द च॒न्द्रम॑सं यतो॒जाः

ఇక్కడ జగత్తు యొక్క నాభిని ఎవరు తెలుసుకొందురు? ద్యావా-పృథివీని, అంతరిక్షాన్ని ఎవరు తెలుసుకొందురు? మహత్తర సూర్యుని జన్మస్థానాన్ని ఎవరు తెలుసుకొందురు? మరియు చంద్రుని—అతడు ఏ మూలం నుండి జన్మించాడు—ఎవరు తెలుసుకొందురు?

Mantra 60

वेदा॒हम॒स्य भुव॑नस्य॒ नाभिं॒ वेद॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षम् । वेद॒ सूर्य॑स्य बृह॒तो ज॒नित्र॒मथो॑ वेद च॒न्द्रम॑सं यतो॒जाः

ఈ భువనపు నాభిని నేను తెలుసుకొనియున్నాను; ద్యావా-పృథివీ మరియు అంతరిక్షమును తెలుసుకొనియున్నాను. మహత్తర సూర్యుని జన్మస్థానమును తెలుసుకొనియున్నాను; అలాగే చంద్రుడు ఏ మూలమునుండి జన్మించునో దానినీ తెలుసుకొనియున్నాను.

Mantra 61

पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ पर॒मन्तं॑ पृथि॒व्याः पृ॒च्छामि॒ यत्र॒ भुव॑नस्य॒ नाभि॑: । पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेत॑: पृ॒च्छामि॑ वा॒चः प॑र॒मं व्यो॑म

నేను నిన్ను పృథివీ యొక్క పరమ అంతము గురించి ప్రశ్నిస్తున్నాను; భువనపు నాభి ఎక్కడ ఉందో ప్రశ్నిస్తున్నాను. బలవంతమైన అశ్వుని రేతస్ (బీజము) గురించి నిన్ను ప్రశ్నిస్తున్నాను; వాక్ (వాణి) యొక్క పరమ వ్యోమము—ఆమె అత్యున్నత ఆకాశము—గురించి ప్రశ్నిస్తున్నాను.

Mantra 62

इ॒यं वेदि॒: परो॒ अन्त॑: पृथि॒व्या अ॒यं य॒ज्ञो भुव॑नस्य॒ नाभि॑: । अ॒यᳪ सोमो॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतो॑ ब्र॒ह्मायं वा॒चः प॑र॒मं व्यो॑म

ఈ వేది భూమి యొక్క పర అంచు; ఈ యజ్ఞం జగత్తు యొక్క నాభి. ఈ సోమం బలవంతమైన అశ్వపు రేతస్ (వీర్యం); ఈ బ్రహ్మం వాక్కు యొక్క పరమ వ్యోమం (అత్యున్నత ఆకాశం) గా ఉంది.

Mantra 63

सु॒भूः स्व॑य॒म्भूः प्र॑थ॒मोऽन्तर्म॑ह॒त्य॒र्ण॒वे । द॒धे ह॒ गर्भ॑मृ॒त्वियं॒ यतो॑ जा॒तः प्र॒जाप॑तिः

శుభుడు, స్వయంభూ, మహత్తర అర్ణవంలో అంతరంగా ప్రథముడు—అతడు నిశ్చయంగా ఋత్విజ్య గర్భాన్ని స్థాపించాడు; అక్కడి నుంచే ప్రజాపతి జన్మించాడు.

Mantra 64

होता॑ यक्षत्प्र॒जाप॑ति॒ᳪ सोम॑स्य महि॒म्नः । जु॒षतां॒ पिब॑तु॒ सोम॒ᳪ होत॒र्यज॑

హోతా, సోమ మహిమచేత ప్రజాపతిని యజించుగాక. ఆయన ప్రసన్నుడై స్వీకరించుగాక; ఆయన సోమాన్ని పానము చేయుగాక. హే హోతః, యజ!