Mantra 41
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Ahorātra / Marut (as cohesive force) with temporal deities (fortnights, months)
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like cadence (ritual series)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒र्ध॒मा॒साः परू॑ᳪषि ते॒ मासा॒ आ च्छ्य॑न्तु॒ शम्य॑न्तः । अ॒हो॒रा॒त्राणि॑ म॒रुतो॒ विलि॑ष्टᳪ सूदयन्तु ते
Transliteration
ardhamāsā́ḥ parū́ṃṣi te mā́sā ā́ cchyantu śámyantaḥ | ahorātrā́ṇi marúto víliṣṭaṃ sūdayantu te
Translation
అర్ధమాసాలు (పక్షాలు) నీ సంధులు (జాయింట్లు) కావుగాక; మాసాలు, శాంతిని కలిగించేవిగా, వాటిని కప్పి ఆవరించుగాక. అలాగే అహోరాత్రాలు—మరుతులు—నీ కోసం సడలినదాన్ని, సరిగా అమరకపోయినదాన్ని సమీకరించి దృఢం చేయుగాక.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒र्ध॒मा॒साः । परू॑ᳪषि । ते । मासाः॑ । आ । च्छ्य॑न्तु । शम्य॑न्तः । अ॒हो॒रा॒त्राणि॑ । म॒रुतः॑ । विलि॑ष्टम् । सूदयन्तु । ते ।
Word by Word
अर्धमासाःthe half-months (fortnights)
अर्धमासाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्धमास (प्रातिपदिक; अर्ध + मास)
परूꣳषिthe joints/segments (periodic divisions)
परूꣳषि:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपरूष (प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मासाःthe months
मासाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
आtowards; hither; completely
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
च्छ्यन्तुmay they cut/cleave (i.e., mark off/divide)
च्छ्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootछि (धातु; छिनत्ति/छ्यति-समूहः)
शम्यन्तःbeing pacifying/bringing peace
शम्यन्तः:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjectival)
Rootशम् (धातु) → शम्यत् (वर्तमान कृदन्त)
अहोरात्राणिthe day-and-nights
अहोरात्राणि:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअहोरात्र (प्रातिपदिक; अहन् + रात्रि समाहार-द्वन्द्व)
मरुतःthe Maruts (storm-gods)
मरुतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
विलिष्टम्what is smeared/daubed; the anointed (substance)
विलिष्टम्:
कर्म
TypeParticiple (Adjectival)
Rootवि + लिष् (धातु) → विलिष्ट (भूतकृदन्त/कृदन्त-विशेषण)
सूदयन्तुmay they impel/press/prepare
सूदयन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootसूद् (धातु; caus./denom. sense ‘to impel/press/prepare’)
तेfor you / to you
ते:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
Entities Mentioned
A
Ardhamāsa (Fortnights)M
Māsa (Months)A
Ahorātra (Days and Nights)M
MarutRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes