Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Rishi: Adhvaryu tradition; Prajāpati-speculative yajus
Devata: Prajāpati (with solar yoni specification)
Chandas: Yajus (prose with embedded cadence)

उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒: सूर्य॑स्ते महि॒मा । यस्तेऽह॑न्त्संवत्स॒रे म॑हि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ यस्ते॑ वा॒याव॒न्तरि॑क्षे महि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ यस्ते॑ दि॒वि सूर्ये॑ महि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ तस्मै॑ ते महि॒म्ने प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा॑ दे॒वेभ्य॑:

upayā́magṛhīto ’si prajā́pataye tvā júṣṭaṁ gṛhṇāmi | eṣá te yóniḥ sū́ryas te mahimā́ | yás te ’hán saṁvatsaré mahimā́ sambabhū́va yás te vāyā́v antárikṣe mahimā́ sambabhū́va yás te diví sū́rye mahimā́ sambabhū́va tásmai te mahímne prajā́pataye svā́hā devébhyaḥ

నీవు ఉపయామంతో గ్రహింపబడినవాడవు; ప్రజాపతికోసం, ప్రీతికరుడై, నేను నిన్ను గ్రహిస్తున్నాను. ఇదే నీ యోని; సూర్యుడు నీ మహిమ. సంభత్సరంలో దినంలో ప్రాదుర్భవించిన నీ మహిమ; వాయువులో, అంతరిక్షంలో ప్రాదుర్భవించిన నీ మహిమ; దివిలో, సూర్యునిలో ప్రాదుర్భవించిన నీ మహిమ—ఆ నీ మహిమకై ప్రజాపతికి స్వాహా; దేవులకై.

उप-याम-गृहीतः । असि । प्रजापतये । त्वा । जुष्टम् । गृह्णामि । एषः । ते । योनिः । सूर्यः । ते । महिमा । यः । ते । अहन् । संवत्सरे । महिमा । सम्बभूव । यः । ते । वायौ । अन्तरिक्षे । महिमा । सम्बभूव । यः । ते । दिवि । सूर्ये । महिमा । सम्बभूव । तस्मै । ते । महिम्ने । प्रजापतये । स्वाहा । देवेभ्यः ।

उपयामगृहीतः(thou art) taken with the ‘upayāma’ (formula/portion)
उपयामगृहीतः:
Kartā
TypeAdjective
Rootउपयाम-गृहीत (प्रातिपदिक; √ग्रह् + क्त) / उपयाम (याग-परिभाषा)
असिthou art
असि:
Kartā
TypeVerb
Root√अस्
प्रजापतयेfor Prajāpati
प्रजापतये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
त्वाthee
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
जुष्टम्pleasing, accepted
जुष्टम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजुष्ट (√जुष् + क्त; प्रातिपदिक)
गृह्णामिI take
गृह्णामि:
Kartā
TypeVerb
Root√ग्रह्
एषःthis
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद्
तेthy
ते:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद्
योनिःwomb; seat; source
योनिः:
Kartā
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Kartā
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
तेthy
ते:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद्
महिमाgreatness, majesty
महिमा:
Kartā
TypeNoun
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक)
यःwhich
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद्
तेthy
ते:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अहन्day
अहन्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
संवत्सरेin the year
संवत्सरे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
महिमाgreatness
महिमा:
Kartā
TypeNoun
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक)
सम्बभूवhas arisen; came to be
सम्बभूव:
Kartā
TypeVerb
Rootसम् + √भू
यःwhich
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद्
तेthy
ते:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद्
वायौin the Wind (Vāyu)
वायौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षेin the midspace, atmosphere
अन्तरिक्षे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
महिमाgreatness
महिमा:
Kartā
TypeNoun
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक)
सम्बभूवcame to be
सम्बभूव:
Kartā
TypeVerb
Rootसम् + √भू
यःwhich
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद्
तेthy
ते:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद्
दिविin heaven
दिवि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
सूर्येin the Sun
सूर्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
महिमाgreatness
महिमा:
Kartā
TypeNoun
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक)
सम्बभूवcame to be
सम्बभूव:
Kartā
TypeVerb
Rootसम् + √भू
तस्मैto that
तस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootतद्
तेthy
ते:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद्
महिम्नेto the greatness
महिम्ने:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक)
प्रजापतयेto Prajāpati
प्रजापतये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (oblational exclamation)
स्वाहा:
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/मन्त्र-शब्द)
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
P
Prajāpati
S
Sūrya (Sun)
V
Vāyu
D
Devas (the Gods)