Sukta 86

Mantra 1

प्र त आशवः पवमान धीजवो मदा अर्षन्ति रघुजा इव त्मना । दिव्याः सुपर्णा मधुमन्त इन्दवो मदिन्तमासः परि कोशमासते ॥

ఓ పవమాన సోమా! నీ వేగవంతమైన ప్రవాహాలు ముందుకు ఉప్పొంగి సాగుతాయి—ధీజ్ (ప్రేరిత బుద్ధి) నడిపే ఉత్సాహాలు—తమ స్వంత ఆత్మబలంతో పందెం వీరుల్లా దూసుకుపోతూ. దివ్యమైన, సు-పర్ణ (సుందర పక్షాలు/రెక్కలు) గల, మధు-పూర్ణ ఇందువులు—అత్యంత మదకరమైన ఆనందరసమయమైనవి—కోశం (పాత్రం) చుట్టూ చేరి స్థిరపడతాయి.

Mantra 2

प्र ते मदासो मदिरास आशवोऽसृक्षत रथ्यासो यथा पृथक् । धेनुर्न वत्सं पयसाभि वज्रिणमिन्द्रमिन्दवो मधुमन्त ऊर्मयः ॥

ఓ సోమా! నీ మదాలు—మదిరమైన, తీవ్రమైన, వేగవంతమైన—ప్రవాహాలుగా విడుదలయ్యాయి; మార్గాల్లో రథాలు విడివిడిగా విస్తరించునట్లు. ఆవు తన దూడకు పాలతో చేరునట్లు, మధు-పూర్ణ ఊర్ములు—ఇందువులు—వజ్రధారి ఇంద్రుని వైపు ఒత్తుకుంటూ చేరుతాయి; మనలో ఆయన విజయశక్తి బలపడుటకై.

Mantra 3

अत्यो न हियानो अभि वाजमर्ष स्वर्वित्कोशं दिवो अद्रिमातरम् । वृषा पवित्रे अधि सानो अव्यये सोमः पुनान इन्द्रियाय धायसे ॥

వేగంగా దూసుకుపోయే అశ్వంలా ముందుకు సాగుతూ, బలసంపద వైపు పరిగెత్తు; హే స్వర్విత్ (స్వర్గ/సూర్యలోకాన్ని కనుగొనువాడా), అద్రి (పిండే రాయి) నుండి జనించిన దివ్య కోశమనే స్వర్గీయ పాత్రలో ప్రవేశించు. వృషభస్వరూపుడైన సోముడు, అవ్యయమైన పవిత్రం శిఖరంపై, మనలో ఇంద్రశక్తిని ధరించుటకై శుద్ధుడవుతాడు।

Mantra 4

प्र त आश्विनीः पवमान धीजुवो दिव्या असृग्रन्पयसा धरीमणि । प्रान्तॠषयः स्थाविरीरसृक्षत ये त्वा मृजन्त्यृषिषाण वेधसः ॥

హే పవమాన సోమా, నీ ఆశ్వినీ శక్తులు ముందుకు బయలుదేరాయి—దివ్య ప్రేరణలు, ధీజువః (దర్శనప్రేరిత)గా—ధరీమణి (ధారణాసనం)లో సారరూప పాలరసాన్ని మోసుకుంటూ. అంతరంలోని ఋషులు స్థావిర (దృఢ) ధారలను విడుదల చేశారు; హే ఋషిషాణ (ఋషి-ప్రేరకా), వేదస్ (యజ్ఞవిద్య కార్మికులు) అయిన వారు నిన్ను మృజన్ (శుద్ధి) చేస్తారు।

Mantra 5

विश्वा धामानि विश्वचक्ष ऋभ्वसः प्रभोस्ते सतः परि यन्ति केतवः । व्यानशिः पवसे सोम धर्मभिः पतिर्विश्वस्य भुवनस्य राजसि ॥

హే విశ్వచక్షు, హే ఋభ్వస్ (మహాబలవంతుడా), విశ్వంలోని సమస్త ధామాలు నీ సత్యసత్త్వపు కేతువులు—నీ జ్యోతిధ్వజాలు—చేత చుట్టుముట్టబడ్డాయి. హే సోమా, నీవు ధర్మములు (ఋత-నియమాలు) ద్వారా నిన్ను విస్తరించుకుంటూ ప్రవహిస్తావు; సమస్త భువనాల పతిగా నీవు సమగ్ర జగత్తుపై రాజ్యము చేయుచున్నావు।

Mantra 6

उभयतः पवमानस्य रश्मयो ध्रुवस्य सतः परि यन्ति केतवः । यदी पवित्रे अधि मृज्यते हरिः सत्ता नि योना कलशेषु सीदति ॥

సత్‌లో ధ్రువంగా నిలిచిన పవమాన సోముని రశ్ములు ఉభయతః కేతువులవలె దీప్త సూచకచిహ్నాలై పరిభ్రమిస్తాయి. హరి పవిత్రం (వడపోత) మీద అధి మృజ్యతే—శుద్ధి చేయబడినప్పుడు—తన సత్యాసనాన్ని గ్రహించి, కలశాలనే యోనులలో ఆసీనుడవుతాడు.

Mantra 7

यज्ञस्य केतुः पवते स्वध्वरः सोमो देवानामुप याति निष्कृतम् । सहस्रधारः परि कोशमर्षति वृषा पवित्रमत्येति रोरुवत् ॥

యజ్ఞస్య కేతుః పవతే—స్వధ్వరమైన మార్గముగల సోముడు; దేవానాం నిష్కృతం (ప్రకటన-స్థలం) వైపు ఉపయాతి—సమీపిస్తాడు. సహస్రధారుడైన వృషా కోశాన్ని చుట్టి వేగంగా దూసుకుపోతాడు; రోరువత్—గర్జనస్వరంలా—పవిత్రాన్ని అతిక్రమించి పోతాడు.

Mantra 8

राजा समुद्रं नद्यो वि गाहतेऽपामूर्मिं सचते सिन्धुषु श्रितः । अध्यस्थात्सानु पवमानो अव्ययं नाभा पृथिव्या धरुणो महो दिवः ॥

రాజువలె, నదులు సముద్రంలో ప్రవేశించునట్లు, అతడు సముద్రంలో ప్రవేశిస్తాడు; సింధువులలో స్థితుడై, అపాం ఊర్మి—జలతరంగం—తో సచతే, సహచరిస్తాడు. పవమానుడు అవ్యయ శిఖరాన్ని అధ్యస్థాత్—ఆరోహించాడు; అది పృథివ్యా నాభి, మహో దివః ధరుణః—మహా ద్యౌస్సుకు దృఢ ఆధారం—అక్కడ స్థిర సత్యంపై లోకాలు ప్రతిష్ఠితమవుతాయి.

Mantra 9

दिवो न सानु स्तनयन्नचिक्रदद्द्यौश्च यस्य पृथिवी च धर्मभिः । इन्द्रस्य सख्यं पवते विवेविदत्सोमः पुनानः कलशेषु सीदति ॥

దివ్య శిఖరంలా గర్జిస్తూ అతడు కేక వేస్తాడు; అతని ధర్మాలు (ఋత-నియమాలు) వలన ద్యౌస్సు మరియు పృథివి క్రమబద్ధంగా స్థిరంగా నిలుస్తాయి. ఇంద్రుని సఖ్యతను కనుగొని సంపాదించి అతడు ప్రవహిస్తాడు—శుద్ధమవుతున్న సోముడు కలశాలలో కూర్చుంటాడు.

Mantra 10

ज्योतिर्यज्ञस्य पवते मधु प्रियं पिता देवानां जनिता विभूवसुः । दधाति रत्नं स्वधयोरपीच्यं मदिन्तमो मत्सर इन्द्रियो रसः ॥

యజ్ఞపు జ్యోతి ప్రవహిస్తుంది—ప్రియమైన మధు-ఆనందం; దేవుల తండ్రి, జనకుడు, విస్తారమైన ప్రకాశసంపద కలవాడు. రెండు స్వధలలో దాగిన అపూర్వ రత్నాన్ని అతడు స్థాపిస్తాడు—అత్యంత మత్తెక్కించే, ఉల్లాసభరిత, ఇంద్రియ-బలాన్ని (ఇంద్ర-బలాన్ని) పెంపొందించే రసం.

Mantra 11

अभिक्रन्दन्कलशं वाज्यर्षति पतिर्दिवः शतधारो विचक्षणः । हरिर्मित्रस्य सदनेषु सीदति मर्मृजानोऽविभिः सिन्धुभिर्वृषा ॥

గట్టిగా గర్జిస్తూ వాజ-ప్రేరకుడు కలశం వైపు ధారగా పరుగెత్తుతాడు—దివఃపతి, శతధారుడు, విశాలదృష్టి గలవాడు. హరి (పసుపు-వర్ణ) సోముడు మిత్రుని సదనాలలో కూర్చుంటాడు; అవి-రోమాలు (గొర్రె ఉన్ని) మరియు సింధు-ధారలచే బాగా శుద్ధి చేయబడుతూ—వృషా, బలమైన జనక-శక్తి.

Mantra 12

अग्रे सिन्धूनां पवमानो अर्षत्यग्रे वाचो अग्रियो गोषु गच्छति । अग्रे वाजस्य भजते महाधनं स्वायुधः सोतृभिः पूयते वृषा ॥

సింధువుల అగ్రభాగంలో పవమానుడు (స్వయంశుద్ధుడు) వేగంగా దూసుకుపోతాడు; వాక్కు యొక్క అగ్రంలోనూ, గో-రశ్ముల (ప్రకాశ కిరణాల) మధ్య అగ్రనాయకుడిగా సాగుతాడు. వాజం (బలం) యొక్క పరిపూర్ణతను, మహాధనాన్ని అతడు ముందుగా పొందుతాడు; స్వ-ఆయుధుడు, వృషభసమ బలవంతుడు, సోతృభిః (రసం పిండువారిచే) శుద్ధి చేయబడతాడు.

Mantra 13

अयं मतवाञ्छकुनो यथा हितोऽव्ये ससार पवमान ऊर्मिणा । तव क्रत्वा रोदसी अन्तरा कवे शुचिर्धिया पवते सोम इन्द्र ते ॥

ఈ మతవాన్ (ప్రేరితుడు) పవమానుడు, విడిచిపెట్టబడిన పక్షిలా, తన ఊర్మి (తరంగం)తో అవ్య (ఉన్న) లోనుగా దూసుకెళ్లాడు. ఓ కవి (దర్శి), నీ క్రతు (సంకల్ప-శక్తి) వలన, రెండు రోదసీ (ద్యావా-పృథివీ) మధ్య అతడు ప్రవహిస్తాడు—శుచి ధియా (శుద్ధ చిత్తం) గల సోముడు—ఓ ఇంద్రా, నీకోసం.

Mantra 14

द्रापिं वसानो यजतो दिविस्पृशमन्तरिक्षप्रा भुवनेष्वर्पितः । स्वर्जज्ञानो नभसाभ्यक्रमीत्प्रत्नमस्य पितरमा विवासति ॥

ద్రాపి (ఆవరణం/మాంత్రిక వస్త్రం) ధరించి, యజ్యుడు (పూజ్యుడు), దివి-స్పృశ్ (స్వర్గాన్ని తాకువాడు), అంతరిక్షాన్ని నింపుతూ, భువనాలలో స్థాపితుడై—అతడు సాగుతాడు. స్వర్జజ్ఞుడు (ప్రకాశంలో జన్మించినవాడు)గా, నభసా (విస్తృతి/ఆకాశం)తో కలిసి ముందుకు అడుగువేశాడు; అతడు తన ప్రాచీన పితరాన్ని మేల్కొలపడానికి వెళ్తాడు—ఆ ఆదిమ మూలాన్ని స్మరింపజేసి సన్నిధి చేస్తాడు.

Mantra 15

सो अस्य विशे महि शर्म यच्छति यो अस्य धाम प्रथमं व्यानशे । पदं यदस्य परमे व्योमन्यतो विश्वा अभि सं याति संयतः ॥

అతడు ఈ ప్రజలకు మహత్తర శాంతి, ఆశ్రయాన్ని ప్రసాదిస్తాడు—అతని ధామాన్ని మొదటగా పొందువాడే అతడు. అతని పాదం పరమ వ్యోమంలో స్థితమైతే, ఆ ఉన్నతస్థితి నుంచే సమస్తమూ సమాహిత సమన్వయంతో అతని వైపు కదులుతుంది; పై స్థాపితమైన ఋత-కేంద్రం వైపు సమగ్ర ప్రకృతి యుక్తమగుతుంది.

Mantra 16

प्रो अयासीदिन्दुरिन्द्रस्य निष्कृतं सखा सख्युर्न प्र मिनाति संगिरम् । मर्य इव युवतिभिः समर्षति सोमः कलशे शतयाम्ना पथा ॥

ఇందు-బిందువు ముందుకు సాగింది—ఇంద్రునికై సిద్ధపరచిన స్థానమునకు; సఖుడై ఉండి సఖ్యత యొక్క సంధిని అతడు భంగం చేయడు. యువక ప్రియుడు యువతులతో (పోషక ఆపః—జలములు) కలిసి ఉప్పొంగి దూసుకుపోవునట్లు, సోముడు శతధారల మార్గమున కలశములోకి ప్రవహిస్తాడు.

Mantra 17

प्र वो धियो मन्द्रयुवो विपन्युवः पनस्युवः संवसनेष्वक्रमुः । सोमं मनीषा अभ्यनूषत स्तुभोऽभि धेनवः पयसेमशिश्रयुः ॥

ముందుకు సాగుగాక మీ ధియః—ఆనంద-యౌవనమయమైనవి, ఆశ్చర్యం మరియు హర్షాన్ని అన్వేషించేవి; అవి సంవసనేషు (సామూహిక ఆవరణాలు, క్రమబద్ధ రూపాలు) అడుగుపెడతాయి. మనీషలు సోముని వైపు గానం చేస్తాయి; స్తోత్రాలూ ధేనువులూ తమ పయస్—దీప్తిమంత బలపు పోషణ—తో అతనికి చేరి అంటుకుంటాయి.

Mantra 18

आ नः सोम संयतं पिप्युषीमिषमिन्दो पवस्व पवमानो अस्रिधम् । या नो दोहते त्रिरहन्नसश्चुषी क्षुमद्वाजवन्मधुमत्सुवीर्यम् ॥

హే సోమా, నియంత్రిత సమృద్ధితో మా వద్దకు రా—విస్తరిస్తున్న ప్రేరణ-బలధారతో. హే ఇందూ, హే పవమానా, విఫలముకాకుండా నిన్ను నీవే శుద్ధి చేసుకో; మా కోసం రోజుకు మూడుసార్లు దోహించే ఆ (ధార) క్షీణించకుండా ఉండి, బలసంపన్నమైన, వాజసంపన్నమైన, మధుమయమైన, సువీర్యంతో నిండిన పరిపూర్ణతను ప్రసాదిస్తుంది.

Mantra 19

वृषा मतीनां पवते विचक्षणः सोमो अह्नः प्रतरीतोषसो दिवः । क्राणा सिन्धूनां कलशाँ अवीवशदिन्द्रस्य हार्द्याविशन्मनीषिभिः ॥

ప్రేరణల వృషభుడు, విశాలదర్శి సోముడు తనను తాను శుద్ధి చేసుకుంటాడు—దినాన్ని, ఉషస్సులను, ద్యౌను దాటి సాగుతూ. నదులను సమీకరించి వాటిని కలశాలలో ప్రవహింపజేస్తాడు; ఋషుల మనీషలతో కూడి ఇంద్రుని హృదయంలో ప్రవేశిస్తాడు.

Mantra 20

मनीषिभिः पवते पूर्व्यः कविर्नृभिर्यतः परि कोशाँ अचिक्रदत् । त्रितस्य नाम जनयन्मधु क्षरदिन्द्रस्य वायोः सख्याय कर्तवे ॥

మనీషలతో కూడి అతడు శుద్ధి అవుతాడు—ప్రాచీన కవి; మానవ బలాల ఆధారంతో పాత్రల చుట్టూ సంచరిస్తాడు. త్రితుని నామాన్ని జనింపజేసి అతడు మధువును చిందిస్తాడు—ఇంద్రుడు, వాయువు సఖ్యతను స్థాపించుటకు.

Mantra 21

अयं पुनान उषसो वि रोचयदयं सिन्धुभ्यो अभवदु लोककृत् । अयं त्रिः सप्त दुदुहान आशिरं सोमो हृदे पवते चारु मत्सरः ॥

ఈ శుద్ధమవుతున్న సోముడు ఉషస్సులను ప్రకాశింపజేస్తాడు; ఇతడే నదులకు ‘లోకకృత్’—లోకవ్యవస్థను స్థాపించేవాడిగా అవుతాడు. ఇతడే మూడు సార్లు ఏడు (ఇరవై ఒకటి) సార్లు ‘ఆశిర్’ (మిశ్రిత రసం)ను దోహిస్తూ—సోముడు హృదయంలో పవిత్రమై ప్రవహిస్తాడు; ఆనంద-మత్తులో మనోహరుడు.

Mantra 22

पवस्व सोम दिव्येषु धामसु सृजान इन्दो कलशे पवित्र आ । सीदन्निन्द्रस्य जठरे कनिक्रदन्नृभिर्यतः सूर्यमारोहयो दिवि ॥

హే సోమా, దివ్య ధామాలలో నిన్ను నీవే పవిత్రం చేసుకో; విడుదలై, హే ఇందూ, కలశంలో—పవిత్రంలో (వడకట్టులో)—ప్రవేశించు. ఇంద్రుని జఠరంలో కూర్చొని, ఘోషిస్తూ, మానవ శక్తులచే ఆధారితుడై, నీవు దివిలో సూర్యుని ఆరోహింపజేశావు.

Mantra 23

अद्रिभिः सुतः पवसे पवित्र आँ इन्दविन्द्रस्य जठरेष्वाविशन् । त्वं नृचक्षा अभवो विचक्षण सोम गोत्रमङ्गिरोभ्योऽवृणोरप ॥

అద్రులు (పిండే రాళ్లు) చేత పిండబడిన నీవు, హే ఇందూ, పవిత్రంలో పవిత్రమై ప్రవహిస్తున్నావు—ఇంద్రుని జఠరాలలో ప్రవేశిస్తూ. నీవు ‘నృచక్షా’—మనుష్యుల ద్రష్ట—విచక్షణుడవయ్యావు; హే సోమా, అంగిరసులకు దాగి ఉన్న ‘గోత్రం’ (గుప్త గో-ఆవాసం)ను నీవు తెరిచావు.

Mantra 24

त्वां सोम पवमानं स्वाध्योऽनु विप्रासो अमदन्नवस्यवः । त्वां सुपर्ण आभरद्दिवस्परीन्दो विश्वाभिर्मतिभिः परिष्कृतम् ॥

హే సోమా, పవమానా, స్వాధీన! నిన్ను అనుసరించే విప్రులు నీ సహాయాన్ని కోరుతూ ఆనందిస్తారు. హే ఇందూ, సుపర్ణుడు (సుందర-పక్షములు గలవాడు) నిన్ను దివస్పరి—దివ్యలోకానికి అవతల నుండి తెచ్చాడు; నీవు సమస్త మతులచే (చింతన-శక్తులచే) పరిష్కృతుడై పరిపూర్ణుడవయ్యావు.

Mantra 25

अव्ये पुनानं परि वार ऊर्मिणा हरिं नवन्ते अभि सप्त धेनवः । अपामुपस्थे अध्यायवः कविमृतस्य योना महिषा अहेषत ॥

అవ్య (గొర్రె ఉన్ని)-లో పవమానుడు, వార (వడపోత)-లో ఊర్మి (అల) చుట్టుముట్టగా శుద్ధి చెందుతున్నాడు; సప్త ధేనువులు హరి (తామ్రవర్ణుడు) ఎదుట నమస్కరిస్తాయి. అపాం ఉపస్థే (నీటి ఒడిలో) అధ్యాయవులు (ముందుకు సాగే శక్తులు) కవిని స్థాపించారు; మహిషులు ఋతస్య యోని (ఋత యొక్క గర్భం/ఆధారం) వైపు గర్జించారు.

Mantra 26

इन्दुः पुनानो अति गाहते मृधो विश्वानि कृण्वन्त्सुपथानि यज्यवे । गाः कृण्वानो निर्णिजं हर्यतः कविरत्यो न क्रीळन्परि वारमर्षति ॥

ఇందుః, పవమానుడు, సమస్త మృధ (ప్రతిఘటన)లను అతిక్రమించి, యజ్య (యజ్ఞకర్త) కోసం అన్ని మార్గాలను సుపథ (సుగమ మార్గం)గా చేస్తాడు. గాః (కిరణాలు/గోవులు) మరియు హర్యత (దీప్తమైన) నిర్ణిజ (ప్రకాశవస్త్రం)ను సృష్టిస్తూ, కవి—క్రీడించే వేగవంతమైన అత్య (అశ్వం) వలె—వార (వడపోత) చుట్టూ ప్రవహించి ముందుకు దూసుకుపోతాడు.

Mantra 27

असश्चतः शतधारा अभिश्रियो हरिं नवन्तेऽव ता उदन्युवः । क्षिपो मृजन्ति परि गोभिरावृतं तृतीये पृष्ठे अधि रोचने दिवः ॥

అవిరామంగా, శతధారలుగా, శ్రీ-శక్తులు హరి (సోమ) పై వంగి దిగుతాయి; జలాల పట్ల ఆకాంక్షతో అవి దిగివస్తాయి. వేగవంతమైన శక్తులు ఆయనను శుద్ధి చేస్తాయి; గో-రశ్ములతో చుట్టుముట్టి ఆ ఆవరిత ప్రవాహాన్ని—దివ్యలోకపు ప్రకాశమయ రోచనలో, మూడవ దీప్తిమయ పృష్ఠంపై—ప్రకాశింపజేస్తాయి.

Mantra 28

तवेमाः प्रजा दिव्यस्य रेतसस्त्वं विश्वस्य भुवनस्य राजसि । अथेदं विश्वं पवमान ते वशे त्वमिन्दो प्रथमो धामधा असि ॥

ఈ సమస్త ప్రజాజననాలు నీవే; దివ్య రేతస్ (బీజం) నుండి పుట్టినవి; నీవు సమస్త భువనాన్ని రాజ్యమాడుతున్నావు. అందుచేత, హే పవమాన, ఈ సమస్త విశ్వం నీ వశంలోనే ఉంది; హే ఇందు, ధామాల పునాదులను స్థాపించిన మొదటివాడవు నీవే.

Mantra 29

त्वं समुद्रो असि विश्ववित्कवे तवेमाः पञ्च प्रदिशो विधर्मणि । त्वं द्यां च पृथिवीं चाति जभ्रिषे तव ज्योतींषि पवमान सूर्यः ॥

నీవే సముద్రం, హే విశ్వవిత్ కవే; విశాల విధర్మణిలో ఐదు దిశలూ నీవే. నీవు ద్యాం మరియు పృథివీ—రెండింటినీ అతిక్రమించి—ధరించావు; హే పవమాన, నీ జ్యోతులే సూర్యుడు.

Mantra 30

त्वं पवित्रे रजसो विधर्मणि देवेभ्यः सोम पवमान पूयसे । त्वामुशिजः प्रथमा अगृभ्णत तुभ्येमा विश्वा भुवनानि येमिरे ॥

ఓ సోమ పవమానా! నీవు పవిత్రం (వడగట్టి) లో, ఋత యొక్క విశాల పరిధుల్లో, దేవుల కొరకు శుద్ధి పొందుతున్నావు. ఉశిజ్—అగ్నిని అన్వేషించిన తొలి సాధకులు—మొదట నిన్ను గ్రహించారు; నీ కొరకు ఈ సమస్త భువనాలు తమ తమ యథోచిత నియోగంలో స్థిరపడ్డాయి.

Mantra 31

प्र रेभ एत्यति वारमव्ययं वृषा वनेष्वव चक्रदद्धरिः । सं धीतयो वावशाना अनूषत शिशुं रिहन्ति मतयः पनिप्नतम् ॥

ప్రేరిత ఋషి ముందుకు సాగుతాడు, అవ్యయ వారం (వడగట్టి) అవతల; వృషభుడు—హరి (తామ్ర-పీత తేజస్సు)—సత్తా వనాల్లో గర్జిస్తాడు. జాగృత ధీతులు కలిసి స్తుతిస్తాయి; గుప్తంగా బలపడే ఆ శిశువును మతులు నాకి పోషిస్తాయి.

Mantra 32

स सूर्यस्य रश्मिभिः परि व्यत तन्तुं तन्वानस्त्रिवृतं यथा विदे । नयन्नृतस्य प्रशिषो नवीयसीः पतिर्जनीनामुप याति निष्कृतम् ॥

అతడు సూర్యుని రశ్ములతో చుట్టూ నేస్తాడు; త్రివృత్ విధంగా తంతువును విస్తరించి, సమ్యక్ విద్య తెలిసేలా చేస్తాడు. ఋత యొక్క నిత్య-నవీన ప్రశిషలను ముందుకు నడిపిస్తూ, జనుల పతి విముక్త మార్గపు నిర్మల ద్వారానికి సమీపిస్తాడు.

Mantra 33

राजा सिन्धूनां पवते पतिर्दिव ऋतस्य याति पथिभिः कनिक्रदत् । सहस्रधारः परि षिच्यते हरिः पुनानो वाचं जनयन्नुपावसुः ॥

నదుల రాజు, దివ్యాధిపతి అయిన (సోముడు) ప్రవహిస్తాడు; ఋత మార్గాలలో సాగుతూ శక్తితో గర్జిస్తాడు. సహస్రధారలతో, హరితవర్ణుడైన (సోముడు) చుట్టూరా పోయబడతాడు; శుద్ధుడై, ‘వాచ్’ (వాణి)ని జనింపజేసి, అంతర్గృహంలోని వసువులను—సంపదలను—సమీపానికి తెస్తాడు.

Mantra 34

पवमान मह्यर्णो वि धावसि सूरो न चित्रो अव्ययानि पव्यया । गभस्तिपूतो नृभिरद्रिभिः सुतो महे वाजाय धन्याय धन्वसि ॥

ఓ పవమానా, నీవు మహా వరదలా విస్తారంగా పరుగెత్తుతావు; ప్రకాశించే సూర్యునిలా, శుద్ధికరణకు సంబంధించిన అవ్యయ మార్గాల గుండా. చేతులతో శుద్ధుడై, మనుష్యులు అద్రి-రాళ్లతో పిండిన సుతుడవై, నీవు మహత్తర ‘వాజ’—శక్తి-సమృద్ధి—మరియు ధన్యమైన పరిపూర్ణత కోసం ప్రయత్నిస్తావు.

Mantra 35

इषमूर्जं पवमानाभ्यर्षसि श्येनो न वंसु कलशेषु सीदसि । इन्द्राय मद्वा मद्यो मदः सुतो दिवो विष्टम्भ उपमो विचक्षणः ॥

ఆత్మకు ఆహారమూ, శక్తినిచ్చే ఊర్జమూ తీసుకొని, ఓ పవమానా, నీవు ప్రవహిస్తావు; శ్యేనము తన గూడు చేరినట్లు, నీవు కలశాలలో స్థిరపడతావు. పిండబడిన నీవు ఇంద్రునికి ‘మద్’—మత్తు ఆనందం—; నీవు దివ్యానికి ఆధారం, పరముడవు, విశాలదృష్టి గలవు.

Mantra 36

सप्त स्वसारो अभि मातरः शिशुं नवं जज्ञानं जेन्यं विपश्चितम् । अपां गन्धर्वं दिव्यं नृचक्षसं सोमं विश्वस्य भुवनस्य राजसे ॥

ఏడు సోదరీమణులు—మాతృలు—కొత్తగా జన్మించిన శిశువును చుట్టుముట్టి నిలుస్తారు; నవజాతుడు, జయశీలుడు, సర్వవివేకి, విపశ్చిత్. వారు అప్సు (జలములలో) ఉన్న దివ్య గంధర్వుడు—నృచక్షస్—సోమాన్ని ప్రకటిస్తారు; అతడు సమస్త భువనముల రాజస్ (రాజత్వ-తేజస్సు)గా నిలుస్తాడు.

Mantra 37

ईशान इमा भुवनानि वीयसे युजान इन्दो हरितः सुपर्ण्यः । तास्ते क्षरन्तु मधुमद्घृतं पयस्तव व्रते सोम तिष्ठन्तु कृष्टयः ॥

ఈ భువనముల ఈశానా, నీవు నీ వీర్య-పూర్ణతతో ముందుకు సాగుతావు, హే ఇందు; హరిత, సుపర్ణ్య (బలమైన రెక్కల) శక్తులను యోజిస్తూ. అవి నీకోసం మధుమయ ఘృతమును, పయస్సును ప్రవహింపజేయుగాక; హే సోమా, నీ వ్రతంలో (ఋత-నియమంలో) ప్రజలు దృఢంగా నిలిచియుండుగాక.

Mantra 38

त्वं नृचक्षा असि सोम विश्वतः पवमान वृषभ ता वि धावसि । स नः पवस्व वसुमद्धिरण्यवद्वयं स्याम भुवनेषु जीवसे ॥

హే సోమా, నీవు అన్ని దిశల నుండీ మనుష్యులకు నృచక్షస్; పవమాన వృషభుడై ఆ లోక-ప్రదేశాలలో వేగంగా ధావిస్తావు. కనుక మా కొరకు వసు-సమృద్ధిగా, హిరణ్య-దీప్తిగా పవిత్రమవు; మేము భువనములలో జీవించుటకు (సత్య జీవనార్థం) ఉండునట్లు.

Mantra 39

गोवित्पवस्व वसुविद्धिरण्यविद्रेतोधा इन्दो भुवनेष्वर्पितः । त्वं सुवीरो असि सोम विश्ववित्तं त्वा विप्रा उप गिरेम आसते ॥

గోవిత్ (గో/కిరణ-ప్రాప్తికర్త), వసువిత్ (సంపద-విద్), హిరణ్యవిత్ (సువర్ణ-ప్రకాశ-విద్)—హే ఇందు, రేతోధా (బీజధారి), భువనేషు అర్పితుడవై—నీవు పవిత్రుడై ప్రవహించు. హే సోమ, నీవు సువీరో (వీరబలదాత), విశ్వవిత్ (సర్వజ్ఞుడు); నిన్నే విప్రులు తమ గీతి-స్తుతితో సమీపమై కూర్చుని ఉపాసిస్తారు.

Mantra 40

उन्मध्व ऊर्मिर्वनना अतिष्ठिपदपो वसानो महिषो वि गाहते । राजा पवित्ररथो वाजमारुहत्सहस्रभृष्टिर्जयति श्रवो बृहत् ॥

మధువు యొక్క ఊర్మి (తరంగం) పైకి లేచి వనాలను కంపింపజేస్తుంది; ఆపః (జలాలు) వస్త్రంగా ధరించి మహిషుడు (మహాబలవంతుడు) లోతుగా దూకి సాగుతాడు. పవిత్ర-రథంపై అధిరోహించిన రాజా వాజం (బల-సంపద)ను అధిరోహించి పొందుతాడు; సహస్ర-భృష్టి (వెయ్యి ధారల దీప్తి)తో అతడు ఉన్నతమైన మహా శ్రవః (యశస్సు)ను జయిస్తాడు.

Mantra 41

स भन्दना उदियर्ति प्रजावतीर्विश्वायुर्विश्वाः सुभरा अहर्दिवि । ब्रह्म प्रजावद्रयिमश्वपस्त्यं पीत इन्दविन्द्रमस्मभ्यं याचतात् ॥

అతడు ఆనందధ్వనులను పైకి లేపుతాడు—ప్రజావతీ (సంతతి-సమృద్ధి)గా, విశ్వాయు (సర్వవ్యాపి జీవశక్తి)గా, అహర్రాత్రమంతా సుభరా (సుపోషక)గా. ఇందు పానమైనప్పుడు, అతడు ఇంద్రుణ్ని ప్రేరేపించి—మాకు ప్రజావంతమైన బ్రహ్మ (వాక్కు/మంత్రశక్తి)ను, రయి (సంపద)ను దయచేయించుగాక; అది అశ్వపస్త్య (యాత్రలో శీఘ్రశక్తి ప్రసాదించేది) కావుగాక.

Mantra 42

सो अग्रे अह्नां हरिर्हर्यतो मदः प्र चेतसा चेतयते अनु द्युभिः । द्वा जना यातयन्नन्तरीयते नरा च शंसं दैव्यं च धर्तरि ॥

అతడు హరి—దినాల అగ్రభాగంలో—హర్యత (దీప్తిని) ప్రేరేపించే మద (ఆనంద-రసం); చైతన్యమయమైన చేతసాతో అతడు జాగృతం చేసి, ద్యుభిః (జ్యోతులు/దివ్య కాంతులు) అనుసరిస్తాడు. రెండు జనుల మధ్య అతడు సంచరిస్తూ వారిని మార్గనిర్దేశం చేస్తాడు; ధర్తరి (ధారకుడు) లో నర-శంసం (మానవ స్తుతివాక్యం) మరియు దైవ్య శంసం (దివ్య స్తోత్రం) రెండూ కలిసి ధారింపబడతాయి.

Mantra 43

अञ्जते व्यञ्जते समञ्जते क्रतुं रिहन्ति मधुनाभ्यञ्जते । सिन्धोरुच्छ्वासे पतयन्तमुक्षणं हिरण्यपावाः पशुमासु गृभ्णते ॥

వారు అభ్యంజతే—అభిషేకం చేస్తారు, వ్యంజతే—పరచుతారు, సమంజతే—కలిసి అభిషేకం చేస్తారు; మధునా వారు అతని క్రతు (సంకల్పం/శక్తి) ను రిహంతి—తేనెతో ఆస్వాదించి, మధురరసంతో అతనిని అభ్యంజతే—స్నిగ్ధం చేస్తారు. సింధోః ఉచ్ఛ్వాసే—నది ఉచ్ఛ్వాసంలో—పతయంతం ఉక్షణం (ఎగిరే వృషభం) ను హిరణ్యపావాః (సువర్ణ-శోధకులు) గృభ్ణతే—పట్టుకుంటారు, పశుమాసు—జీవశక్తిగా—తమ చేతుల్లో ధరిస్తారు.

Mantra 44

विपश्चिते पवमानाय गायत मही न धारात्यन्धो अर्षति । अहिर्न जूर्णामति सर्पति त्वचमत्यो न क्रीळन्नसरद्वृषा हरिः ॥

విపశ్చితే పవమానాయ గాయత—సర్వజ్ఞుడైన పవమానునికి పాడండి; మహీ న ధారాతి అంధో అర్షతి—మహానది ప్రవాహంలా ఈ అంధస్ (పిండిన సోమరసం) ప్రవహిస్తుంది. అహిర్న జూర్ణామతి సర్పతి త్వచమ్—సర్పంలా జీర్ణ చర్మాన్ని దాటి జారుతుంది; అశ్వో న క్రీళన్ అసరద్ వృషా హరిః—ఆడుకుంటున్న అశ్వంలా హరి వృషభం వేగంగా ముందుకు దూసుకుపోతుంది.

Mantra 45

अग्रेगो राजाप्यस्तविष्यते विमानो अह्नां भुवनेष्वर्पितः । हरिर्घृतस्नुः सुदृशीको अर्णवो ज्योतीरथः पवते राय ओक्यः ॥

అగ్రగామి రాజు, ఆపః (జల-తత్త్వం) యొక్క స్వామి, స్తుతితో మరింత మహిమ పొందుతాడు—దినాలను కొలిచి, భువనాలలో స్థాపితుడై. హరి, ఘృత-స్ను (దీప్త రసం చిందించేవాడు), సుదర్శనుడు, విస్తారంలో అర్ణవంలాంటి వాడు; జ్యోతి-రథంపై అధిరోహించి, పవమాన సోముడు రయి యొక్క అంతర్గృహం (ఓక్య) వైపు శుద్ధమై ప్రవహిస్తాడు।

Mantra 46

असर्जि स्कम्भो दिव उद्यतो मदः परि त्रिधातुर्भुवनान्यर्षति । अंशुं रिहन्ति मतयः पनिप्नतं गिरा यदि निर्णिजमृग्मिणो ययुः ॥

దివ్య ఉన్నతాల నుండి ఉద్యతమైన ఆ స్కంభ (ఆధార-స్తంభం) విడుదలైంది; ఉద్ధృతమైన మద-శక్తి త్రిధాతు-స్థాపిత భువనాల చుట్టూ ప్రవహిస్తుంది. మతి-శక్తులు ఆ అంశు (దీప్త కిరణం) ను నాకి నాకి శుద్ధి చేసి, సూక్ష్మంగా మలుస్తాయి; ఋగ్మిణ (ఋచా-గాయకులు) గిరా (స్తుతి-వాణి) తో ముందుకు సాగినప్పుడు, దానిని దాని ప్రకాశవస్త్రం (నిర్ణిజ) తో ఆవరింపజేస్తారు।

Mantra 47

प्र ते धारा अत्यण्वानि मेष्यः पुनानस्य संयतो यन्ति रंहयः । यद्गोभिरिन्दो चम्वोः समज्यस आ सुवानः सोम कलशेषु सीदसि ॥

నీ ధారలు ముందుకు సాగుగాక; అత్యంత సూక్ష్మమైన, వేగవంతమైన ప్రవాహాలు—నీవు పవమానుడై శుద్ధమై సమ్యక్ సంయతుడవగానే—సత్య మార్గం వైపు దూసుకుపోతాయి. హే ఇందు, నీవు రెండు చమ్వోః (రెండు పాత్రాలలో) కాంతి-కిరణాలతో కలిసినప్పుడు, పిండబడిన హే సోమ, నీవు కలశాలలో—పూర్ణతనిచ్చే పాత్రాలలో—ఆసీనుడవుతావు।

Mantra 48

पवस्व सोम क्रतुविन्न उक्थ्योऽव्यो वारे परि धाव मधु प्रियम् । जहि विश्वान्रक्षस इन्दो अत्रिणो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

హే సోమా! క్రతువిత్ (సంకల్ప-జ్ఞ) మరియు ఉక్థ్య (స్తుతి-యోగ్య)ుడవై పవిత్రమవు; ఉన్ని వడపోత (అవ్య-వారే) చుట్టూ నీ ప్రియమైన మధురరసంతో వేగంగా ధావించు. హే ఇందు! సమస్త రక్షసులను, సమస్త అత్రిణ (భక్షక/విఘ్నకర) శత్రు-శక్తులను సంహరించు; మేము సువీరులు (వీర-శక్తి గలవారు) అయి విదథే (సభ/యజ్ఞసమాగమంలో) ‘బృహత్’ అనే మహత్తర వాక్యాన్ని పలుకుదుము।