Rig Veda 9.86.7: Mandala 9, Sukta 86, Mantra 7

Sukta 9.86

Rishi: Soma Pavamāna seer-tradition (Anukramaṇī attribution varies by recension for RV 9.86)

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī

Samhita Patha (Devanagari)

यज्ञस्य केतुः पवते स्वध्वरः सोमो देवानामुप याति निष्कृतम् । सहस्रधारः परि कोशमर्षति वृषा पवित्रमत्येति रोरुवत् ॥

Transliteration

yajñásya ketúḥ pavate svadhvaráḥ sómo devānām úpa yāti niṣkṛtám | sahásra-dhāraḥ pári kośam arṣati vṛ́ṣā pavítram áty eti rórūvat ||

Translation

యజ్ఞస్య కేతుః పవతే—స్వధ్వరమైన మార్గముగల సోముడు; దేవానాం నిష్కృతం (ప్రకటన-స్థలం) వైపు ఉపయాతి—సమీపిస్తాడు. సహస్రధారుడైన వృషా కోశాన్ని చుట్టి వేగంగా దూసుకుపోతాడు; రోరువత్—గర్జనస్వరంలా—పవిత్రాన్ని అతిక్రమించి పోతాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• केतुः: banner/sign; signal
• केतुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)

• पवते: purifies/flows (as purified)
• पवते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पू (धातु) [पवते < पूयते/पवते]

• स्वध्वरः: having a good rite; of good sacrifice
• स्वध्वरः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सु-ध्वर (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)

• सोमः: Soma
• सोमः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्प्रदान/सम्बन्ध (for/to the gods; genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• उप: towards; near
• उप: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: उप

• याति: goes/approaches
• याति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• निष्कृतम्: the prepared/finished (place/goal); the purification/finished work
• निष्कृतम्: कर्म (गत्यर्थे द्वितीया)
• Type: Noun/Adjective
• Root: निष्कृत (कृदन्त/प्रातिपदिक; नि: + √कृ)

• सहस्रधारः: thousand-streamed
• सहस्रधारः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सहस्र-धार (प्रातिपदिक; कर्मधारय-समास)

• परि: around
• परि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: परि

• कोशम्: vessel; container
• कोशम्: कर्म (परि-अर्षति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: कोश (प्रातिपदिक)

• अर्षति: moves/rushes
• अर्षति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ऋष्/अर्ष् (धातु) [गत्यर्थ]

• वृषा: bull; potent one
• वृषा: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन्/वृष (प्रातिपदिक)

• पवित्रम्: the filter; purifier (sieve)
• पवित्रम्: कर्म (अत्येति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पवित्र (प्रातिपदिक)

• अति: over; beyond
• अति: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अति

• एति: goes
• एति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)

• रोरुवत्: roaringly; with a roar
• रोरुवत्: क्रियाविशेषण
• Type: Adjective/Participle
• Root: रोरुवत् (कृदन्त; √रु/रव् ‘to roar’ का तीव्र/पुनरुक्त-आधार)