Rig Veda 9.86.21: Mandala 9, Sukta 86, Mantra 21

Sukta 9.86

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अयं पुनान उषसो वि रोचयदयं सिन्धुभ्यो अभवदु लोककृत् । अयं त्रिः सप्त दुदुहान आशिरं सोमो हृदे पवते चारु मत्सरः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.86.21

Transliteration

ayáṃ punāná uṣáso ví rocayad ayáṃ síndhubhyo abhavad u loka-kṛ́t | ayáṃ tríḥ saptá duduhāná āśíraṃ sómo hṛdé pavate cā́ru matsaráḥ ||

Translation

ఈ శుద్ధమవుతున్న సోముడు ఉషస్సులను ప్రకాశింపజేస్తాడు; ఇతడే నదులకు ‘లోకకృత్’—లోకవ్యవస్థను స్థాపించేవాడిగా అవుతాడు. ఇతడే మూడు సార్లు ఏడు (ఇరవై ఒకటి) సార్లు ‘ఆశిర్’ (మిశ్రిత రసం)ను దోహిస్తూ—సోముడు హృదయంలో పవిత్రమై ప్రవహిస్తాడు; ఆనంద-మత్తులో మనోహరుడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अयम्: this (one), he
• अयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पुनानः: purifying (himself), being purified
• पुनानः: Kartā
• Type: Participle
• Root: √पू (पूञ्; ‘to purify’) → पुनान (शानच्)

• उषसः: the dawns
• उषसः: Karma
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• वि: apart, forth, widely
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• रोचयत्: made (them) shine, caused to shine
• रोचयत्: —
• Type: Verb
• Root: √रुच् (to shine) → रोचय (णिच् caus.)

• अयम्: this (one), he
• अयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सिन्धुभ्यः: from the rivers/streams
• सिन्धुभ्यः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• अभवत्: became, came to be
• अभवत्: —
• Type: Verb
• Root: √भू (to be, become)

• उ: indeed, verily
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात/अव्यय)

• लोककृत्: world-maker, maker of the world/order
• लोककृत्: Kartā
• Type: Noun (agent) / Epithet
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + √कृ (to make) → कृत् (क्विप्)

• अयम्: this (one), he
• अयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्रिः: thrice
• त्रिः: —
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिस् (अव्यय)

• सप्त: seven
• सप्त: Karma
• Type: Numeral
• Root: सप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• दुदुहानः: milking forth, drawing out
• दुदुहानः: Kartā
• Type: Participle
• Root: √दुह् (to milk) → दुदुहान (शानच्; पुनरुक्त/इंटेन्सिव्-आभास)

• आशिरम्: refreshment, blessing, invigorating draught
• आशिरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आशिस्/आशिर् (प्रातिपदिक; ‘आशीः, blessing/refreshment’)

• सोमः: Soma
• सोमः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• हृदे: to/for the heart
• हृदे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)

• पवते: purifies itself, flows as purified
• पवते: —
• Type: Verb
• Root: √पू (पूञ्; ‘to purify’) → पवते

• चारुः: beautiful, pleasing
• चारुः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: चारु (प्रातिपदिक)

• मत्सरः: intoxicating exhilaration, rapture
• मत्सरः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मत्सर (प्रातिपदिक; ‘intoxicating exhilaration/rapture’)