Sukta 55
Sukta 6.55
Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (Mandala 6 attribution)
Unclear from provided excerpt alone; dual address (vām) with ‘napāt’ and ‘āghṛṇe’ suggests a paired power; often such epithets can touch Pūṣan/Agni/Sūrya lineages—requires confirmation from full sukta 6.55 header in a critical index
Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)
ఈ సంక్షిప్త సూక్తం ప్రధానంగా ఋతమార్గంలో సరైన గమనానికి మార్గదర్శి, రక్షకుడైన పూషణుని స్తుతిస్తుంది. ఆయనను “రమ్ము” అని ఆహ్వానించి, యజమానిని సురక్షితంగా నడిపించే సారథిగా కావాలని ప్రార్థిస్తుంది. ప్రయాణం, యోగం (పూషణుని మేకలు లాగే రథం) వంటి బింబాలతో పాటు, బంధనాల నుంచి విముక్తి, జీవన మార్గాల్లో శ్రేయస్సుతో కూడిన ప్రకాశమయ మార్గనిర్దేశం కలగాలని లోతైన అభ్యర్థనను కలుపుతుంది.
Mantras
Mantra 1
एहि वां विमुचो नपादाघृणे सं सचावहै । रथीॠतस्य नो भव ॥
విమోచన-నపాత్, అఘృణి (దీప్తిమంతుడా), మా వద్దకు రా; నీతో సఖ్యతలో మేము కలిసిపోదాం. మాకు ṛta (సత్య-వ్యవస్థ) యొక్క రథిగా (రథసారథిగా) అవు.
Mantra 2
रथीतमं कपर्दिनमीशानं राधसो महः । रायः सखायमीमहे ॥
మేము మిత్రుడిగా ఆ పరమ రథీతముణ్ని కోరుతున్నాం—కపర్దిన్ (జటాధారి/కేశగుంఫితుడు) శక్తి-వాహకుడు, మహత్తర rādhás (దాన-సంపద) యొక్క ఈశానుడు, rayi (అంతఃసంపద) యొక్క సహచరుడు.
Mantra 3
रायो धारास्याघृणे वसो राशिरजाश्व । धीवतोधीवतः सखा ॥
అఘృణి (దీప్తిమంతుడా), నీవు rayi యొక్క ధారవు; శ్రేష్ఠ నివాసపు రాశివు. అజాశ్వా, నీవు ధ్యానవంతుల సఖుడవు—ఎల్లప్పుడూ ప్రయత్నించే చింతకుని మిత్రుడవు.
Mantra 4
पूषणं न्वजाश्वमुप स्तोषाम वाजिनम् । स्वसुर्यो जार उच्यते ॥
ఇప్పుడు మనం పూషణ్ అజాశ్వ—ఆ వాజిన్, బల-సమృద్ధిని ప్రసాదించువాడు—అతనిని స్తుతిద్దాం. అతడు ‘స్వసుర్యా’ (దీప్త సోదరి) యొక్క జారుడు (ప్రియుడు) అని పిలువబడతాడు—ప్రకాశమయ ఉషస్సులో అనురక్తుడై నిలిచేవాడు.
Mantra 5
मातुर्दिधिषुमब्रवं स्वसुर्जारः शृणोतु नः । भ्रातेन्द्रस्य सखा मम ॥
నేను మాతృ యొక్క సన్నిహిత ఆశ్రయం (దిధిషు)కు ఈ వాక్యాన్ని పలికాను; స్వసుర్యా యొక్క జారుడు మన మాట వినుగాక—అతడు ఇంద్రుని భ్రాత, నా సఖుడు.
Mantra 6
आजासः पूषणं रथे निशृम्भास्ते जनश्रियम् । देवं वहन्तु बिभ्रतः ॥
సుసంయోజితమైన మేకలు రథంపై పూషణను మోసుకుపోవుగాక—ప్రజల ‘జనశ్రీ’ (లోక-తేజస్సు) అయిన ఆ పూషణను. అవి దేవుని, అతనిని ధరిస్తూ, వహించుగాక.
Frequently Asked Questions
The hymn resolves into praise of Pūṣan. While the opening uses a dual-address style, later verses explicitly name Pūṣan and use his characteristic imagery (like the goat-drawn chariot).
It means the deity is asked to lead the worshipper’s movement according to ṛta—truth, right order, and the straight path—so actions and journeys reach a good end without going astray.
Goats are Pūṣan’s traditional draft animals in Vedic imagery. They symbolize practical, steady conveyance and the safe carrying of divine guidance into real-world travel and daily life.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.