Sukta 55
Sukta 6.55
Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (Mandala 6 attribution)
Unclear from provided excerpt alone; dual address (vām) with ‘napāt’ and ‘āghṛṇe’ suggests a paired power; often such epithets can touch Pūṣan/Agni/Sūrya lineages—requires confirmation from full sukta 6.55 header in a critical index
Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಸೂಕ್ತವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಋತದ (ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದ) ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಪೂಷಣನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನನ್ನು “ಬಾ” ಎಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಯಜಮಾನನನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಸಾರಥಿಯಾಗುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಜೂತಿಗಟ್ಟುವ ರೂಪಕಗಳು—ಮೇಕೆಗಳು ಎಳೆಯುವ ಪೂಷಣನ ರಥ—ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ, ಹಾಗೂ ಜೀವನಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಳವಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೂ ಸೇರಿದೆ.
Mantras
Mantra 1
एहि वां विमुचो नपादाघृणे सं सचावहै । रथीॠतस्य नो भव ॥
ಹೇ ಅಘೃಣೆ, ವಿಮುಚೋ ನಪಾತ್ (ಮುಕ್ತಿಯ ಪುತ್ರನೇ), ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಾ; ನಾವೂ ನಿನ್ನೊಡನೆ ಸಂಗಾತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರೋಣ. ಋತ (ಸತ್ಯ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ)ದ ನಮ್ಮ ರಥಸಾರಥಿಯಾಗು; ನಮ್ಮ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸು.
Mantra 2
रथीतमं कपर्दिनमीशानं राधसो महः । रायः सखायमीमहे ॥
ನಾವು ಮಿತ್ರನಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವೆವು ಆ ಪರಮ ರಥೀತಮನನ್ನು—ಕಪರ್ಧಿನ್, ಜಟಾಜೂಟದ ಶಕ್ತಿಧಾರಕ; ಮಹಾ ರಾಧಸಿನ ಈಶಾನ, ವಿಶಾಲ ಸಮೃದ್ಧಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ; ಅಂತರಂಗ ರಾಯದ ಸಖ.
Mantra 3
रायो धारास्याघृणे वसो राशिरजाश्व । धीवतोधीवतः सखा ॥
ಹೇ ಅಘೃಣೆ, ನೀನು ರಾಯದ ಧಾರೆಯೇ—ಅಂತರ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರವಾಹ; ವಸೋ, ಸುನಿವಾಸದ ರಾಶಿ. ಹೇ ಅಜಾಶ್ವ, ಸದಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಧೀವಂತನ ಸಖಾ.
Mantra 4
पूषणं न्वजाश्वमुप स्तोषाम वाजिनम् । स्वसुर्यो जार उच्यते ॥
ಈಗ ನಾವು ಪೂಷಣ ಅಜಾಶ್ವನನ್ನು—ಬಲದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತರುವ ವಾಜಿನನನ್ನು—ಸ್ತೋತ್ರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸಹೋದರಿ (ಉಷಾ)ಯ ಜಾರನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಒಳಗಿನ ದೀಪ್ತ ಉಷಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವವನು.
Mantra 5
मातुर्दिधिषुमब्रवं स्वसुर्जारः शृणोतु नः । भ्रातेन्द्रस्य सखा मम ॥
ತಾಯಿಯ ಅಂತರಂಗ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ನಾನು ಈ ವಾಣಿಯನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಸಹೋದರಿ (ಉಷಾ)ಯ ಪ್ರಿಯ ಜಾರನು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳಲಿ—ಇಂದ್ರನ ಸಹೋದರ, ನನ್ನ ಸಖ—ನಮ್ಮ ಕರೆಯನ್ನು ಒಳಗೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ.
Mantra 6
आजासः पूषणं रथे निशृम्भास्ते जनश्रियम् । देवं वहन्तु बिभ्रतः ॥
ಸುಸಜ್ಜಿತ ಆಜಾಗಳು ರಥದಲ್ಲಿ ಪೂಷಣನನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಬರಲಿ—ಜನಶ್ರಿಯ, ಜನರ ಅಂತರಂಗ ಕೀರ್ತಿದೀಪ್ತಿಯಾದ ಪೂಷಣನನ್ನು; ಅವರು ದೇವನನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸಾಗಿಸಲಿ.
Frequently Asked Questions
The hymn resolves into praise of Pūṣan. While the opening uses a dual-address style, later verses explicitly name Pūṣan and use his characteristic imagery (like the goat-drawn chariot).
It means the deity is asked to lead the worshipper’s movement according to ṛta—truth, right order, and the straight path—so actions and journeys reach a good end without going astray.
Goats are Pūṣan’s traditional draft animals in Vedic imagery. They symbolize practical, steady conveyance and the safe carrying of divine guidance into real-world travel and daily life.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.