Rig Veda 4.2.6 — Mandala 4, Sukta 2, Mantra 6
Sukta 4.2
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
यस्त इध्मं जभरत्सिष्विदानो मूर्धानं वा ततपते त्वाया । भुवस्तस्य स्वतवाँ: पायुरग्ने विश्वस्मात्सीमघायत उरुष्य ॥
Transliteration
yás ta idhmáṃ jábharat siṣvidānó mūrdhā́naṃ vā tatápate tvāyā́ | bhúvas tásya svátavāṃ pāyúr agne víśvasmāt sīm aghāyátá uruṣya ||
Translation
ఎవడు నీకు ఇంధనాన్ని తెచ్చి ఉత్సాహంగా ప్రజ్వలింపజేస్తాడో, లేదా తపస్సు ఉగ్రతలో తన శిరస్సునే నీకోసం వేడెక్కించుకుంటాడో—అతనికి, హే అగ్నీ, నీవు స్వతవాన్ (స్వబలవంతుడు) రక్షకుడవు అవుతావు; ప్రతి దుష్టచింతకుని నుండి, సమస్త వైరం నుండి, అతనిని విస్తరింపజేసి (ఉరుష్య) కాపాడు.
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सम्बन्धवाक्ये) / सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
सम्बन्धः (षष्ठी) / सम्प्रदान (यदि चतुर्थी) — अत्र षष्ठी
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इध्मम्fuel, kindling
इध्मम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइध्म (प्रातिपदिक) < √इध् ‘प्रदीप्तौ/इन्धने’
जभरत्bringing, bearing
जभरत्:
कर्तृ (यः … जभरत्) / विशेषणम्
TypeVerb (participle)
Root√भृ (भरति) with preverb ज- (Vedic intens./archaic form); present participle
सिष्विदानःzealously/earnestly (acting), striving
सिष्विदानः:
कर्तृ-विशेषणम् (यः …)
TypeVerb (participle)
Root√सू/√सिव् (Vedic) ‘प्रेरणे/सेवने’ (uncertain; traditional: intensive/iterative participle)
मूर्धानम्head, top
मूर्धानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
ततपतेheats, kindles, glows
ततपते:
क्रिया (यः … ततपते)
TypeVerb
Root√तप् (तपते)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग)
याby which
या:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भुवःindeed; (O) be! / truly
भुवः:
—
TypeIndeclinable
Rootभू (अव्यय/निपात-रूप; Vedic particle) अथवा √भू (2sg impv. ‘be!’) — अत्र निपातः
तस्यof him / of that
तस्य:
सम्बन्धः
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वतवाञ्strong by his own power
स्वतवाञ्:
विशेषणम् (पायुः)
TypeAdjective
Rootस्वतवस् (प्रातिपदिक) = ‘own strength’
पायुःprotector, guardian
पायुः:
कर्तृ (मुख्यवाक्ये) / विधेयः
TypeNoun
Rootपायु (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विश्वस्मात्from everything / from all
विश्वस्मात्:
अपादान
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
सीम्indeed, just
सीम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसीम् (निपात)
अघायतःfrom the malicious one / from the evildoer
अघायतः:
अपादान
TypeNoun/Participle (agent)
Rootअघायत् (प्रातिपदिक/कृदन्त) < √अघ्/अघाय् ‘हानौ/द्रोहे’
उरुष्यprotect! save!
उरुष्य:
क्रिया (आज्ञा) — रक्षणकर्म
TypeVerb
Root√उरुष् (Vedic) ‘रक्षणे/विस्तारे’
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.