
Sukta 10.34
Kavasha Ailūṣa (traditional attribution for RV 10.34, the ‘Gambling Hymn’)
Akṣāḥ (Dice) / implicitly the destructive power of addiction; didactic hymn
Triṣṭubh (dominant in RV 10.34; this verse fits triṣṭubh cadence though requires syllable check)
ఋగ్వేదం 10.34 ప్రసిద్ధ “జూద స్తోత్రం” (గాంబ్లింగ్ హిమ్న్). ఇందులో వక్త మొదటి వ్యక్తిగా విలపిస్తూ, పాచికలను మనస్సును మత్తెక్కించి మోహింపజేసే, భయంకరమైన శక్తిగా చిత్రిస్తాడు; అవి గృహాన్ని, ధనాన్ని, కీర్తిని నాశనం చేస్తాయి. స్పష్టమైన స్వీకారం మరియు సామాజిక వాస్తవికతతో ఈ స్తోత్రం వ్యసనంపై బోధాత్మక హెచ్చరికగా మారి, సంయమనం, సమాధానం/సమన్వయం, క్రమబద్ధమైన జీవనానికి తిరిగి రావాలని ఉపదేశిస్తుంది.
Mantra 1
प्रावेपा मा बृहतो मादयन्ति प्रवातेजा इरिणे वर्वृतानाः । सोमस्येव मौजवतस्य भक्षो विभीदको जागृविर्मह्यमच्छान् ॥
మహా కంపనలు నన్ను మత్తెక్కిస్తాయి—అశాంత గాలుల నుంచి పుట్టి, బంజరు నేలపై దొర్లుతూ. ముజవత్ యొక్క సోమపానంలా, పాశం నా వద్దకు వచ్చింది—జాగృతంగా, భయంకరంగా—నా సత్తాను పట్టివేయడానికి.
Mantra 2
न मा मिमेथ न जिहीळ एषा शिवा सखिभ्य उत मह्यमासीत् । अक्षस्याहमेकपरस्य हेतोरनुव्रतामप जायामरोधम् ॥
ఆమె నాపై జాలి చూపలేదు; ఆగలేదు కూడా—ఒకప్పుడు నా స్నేహితులకు, నాకూ శుభకరంగా ఉన్న ఆమె. అక్ష (పాశం) కారణంగా—ఆ ఏకైక అధిపతి హేతువుగా—ధర్మవ్రతానుగతమైన నా విశ్వాసభార్యను కూడా నేను దూరం చేసాను.
Mantra 3
द्वेष्टि श्वश्रूरप जाया रुणद्धि न नाथितो विन्दते मर्डितारम् । अश्वस्येव जरतो वस्न्यस्य नाहं विन्दामि कितवस्य भोगम् ॥
అత్త ద్వేషిస్తుంది; భార్య నన్ను తోసివేసి బయటే అడ్డుకుంటుంది; శరణం కోరినవాడికి సహాయకుడు దొరకడు. అమ్మకానికి నిలబెట్టిన ముసలి గుర్రంలా—కితవ (జూదరి) యొక్క భోగంలో నాకు ఆనందం ఏదీ దొరకదు.
Mantra 4
अन्ये जायां परि मृशन्त्यस्य यस्यागृधद्वेदने वाज्यक्षः । पिता माता भ्रातर एनमाहुर्न जानीमो नयता बद्धमेतम् ॥
గెలుపుకోసం లోభపడే పాశాలు (వేదనా) పట్టుకున్న వాడి భార్యను ఇతరులు తాకి, తమవద్దకు తిప్పుకుంటారు. తండ్రి, తల్లి, సోదరులు అతని గురించి—‘మాకు ఇతడు తెలియడు; ఇతడిని కట్టేసి తీసుకుపోండి’ అని అంటారు.
Mantra 5
यदादीध्ये न दविषाण्येभिः परायद्भ्योऽव हीये सखिभ्यः । न्युप्ताश्च बभ्रवो वाचमक्रतँ एमीदेषां निष्कृतं जारिणीव ॥
నేను కోరికతో దహించబడుతూ, వీటితో (పాశాలతో) గెలవలేకపోతే, దూరమయ్యే స్నేహితుల నుంచి నేను జారిపడి విడిపోతాను. కిందకు విసిరివేయబడిన ఆ గోధుమ (పాశాలు) తమ వాణిని నిర్మించాయి; నేను వాటి విముక్తి కోసం వెతుకుతూ వెళ్తాను—ఇంటినుంచి తరిమివేయబడిన స్త్రీ తిరిగివచ్చే దారిని వెతుక్కునేలా.
Mantra 6
सभामेति कितवः पृच्छमानो जेष्यामीति तन्वा शूशुजानः । अक्षासो अस्य वि तिरन्ति कामं प्रतिदीव्ने दधत आ कृतानि ॥
కితవుడు (జూదరి) సభకు వెళ్తాడు; అంతరంగంలో—“నేను గెలుస్తానా?” అని అడుగుతూ, తన సమస్త దేహప్రాణాలతో ఉత్కంఠలో తన్నుతాను బిగించుకుంటాడు. కానీ అక్షాలు (పాశాలు) అతని కోరికను అనేక దిశలుగా చెదరగొడతాయి; మళ్లీ మళ్లీ, ప్రతిదినంలా, ఇప్పటికే చేసిన కర్మలనే అతనిపై మోపుతాయి.
Mantra 7
अक्षास इदङ्कुशिनो नितोदिनो निकृत्वानस्तपनास्तापयिष्णवः । कुमारदेष्णा जयतः पुनर्हणो मध्वा सम्पृक्ताः कितवस्य बर्हणा ॥
అక్షాలు (పాశాలు) నిజంగా అంకుశంలా తొడిగేవి, చీల్చేవి; అవి కోసి పడేస్తాయి, కాల్చేస్తాయి, తాపంతో బాధపెడతాయి. అవి మళ్లీ మళ్లీ గెలిచి, బాలుడి వాటాన్నికూడా లాక్కుంటాయి; మధురమైన ఆకర్షణతో కలసి, కితవుడిని నలిపివేసే బలంగా మారుతాయి.
Mantra 8
त्रिपञ्चाशः क्रीळति व्रात एषां देव इव सविता सत्यधर्मा । उग्रस्य चिन्मन्यवे ना नमन्ते राजा चिदेभ्यो नम इत्कृणोति ॥
వీరి యాభైమూడు మందియైన గుంపు ఆడుతుంది—దేవునివలె; సవితృవలె, సత్యధర్మంలో స్థిరంగా. ఉగ్రుని కోపానికీ వారు వంగరు; రాజుకూడా వారికే నమస్కారం చేస్తాడు.
Mantra 9
नीचा वर्तन्त उपरि स्फुरन्त्यहस्तासो हस्तवन्तं सहन्ते । दिव्या अङ्गारा इरिणे न्युप्ताः शीताः सन्तो हृदयं निर्दहन्ति ॥
అవి కిందకు గిర్రున తిరిగి, పైకి దూకుతాయి; చేతులులేనివే చేతులున్న మనిషినికూడా జయించి అదుపుచేస్తాయి. బంజరు నేలలో పాతిపెట్టిన దివ్య అంగారాల వలె—బయటకు చల్లగా కనిపించినా—లోపల లోపల హృదయాన్ని దహించివేస్తాయి.
Mantra 10
जाया तप्यते कितवस्य हीना माता पुत्रस्य चरतः क्व स्वित् । ऋणावा बिभ्यद्धनमिच्छमानोऽन्येषामस्तमुप नक्तमेति ॥
కితవుడు (జూదగాడు) వదిలివేసిన భార్య దుఃఖంతో తపిస్తుంది; తల్లి తన కుమారుని గురించి—“నా తిరుగాడే కుమారుడు ఎక్కడ?” అని ఆలోచిస్తుంది. ఋణభారంతో, భయంతో, ధనలాలసతో అతడు రాత్రివేళ ఇతరుల ఇళ్లకు వెళ్తాడు—ఆశ్రయం వెదుకుతూ తన సత్యాన్నే కోల్పోతూ.
Mantra 11
स्त्रियं दृष्ट्वाय कितवं ततापान्येषां जायां सुकृतं च योनिम् । पूर्वाह्णे अश्वान्युयुजे हि बभ्रून्त्सो अग्नेरन्ते वृषलः पपाद ॥
స్త్రీని చూచగానే కితవుడు దహించబడతాడు—ఇతరుని భార్యను, సుస్థిరమైన గృహ-యోనిని చూసి. పూర్వాహ్నంలో అతడు తన గోధుమవర్ణ అశ్వాలను జూదించాడు; కాని చివరికి అగ్నియొక్క అంచున పడిపోయిన అధమునివలె కూలిపోతాడు—క్షీణించి, పరాజితుడై, పతితుడై.
Mantra 12
यो वः सेनानीर्महतो गणस्य राजा व्रातस्य प्रथमो बभूव । तस्मै कृणोमि न धना रुणध्मि दशाहं प्राचीस्तदृतं वदामि ॥
మీ మహా గణానికి సేనానాయకుడు, వ్రాతానికి రాజు, మొదటివాడైన వాడు—అతనికే నేను సమర్పిస్తాను; గెలిచిన ధనాన్ని నేను ఆపను. పది సార్లు/పది రోజులు నేను తూర్పుదిశగా వెళ్లాను—ఇదే ఋత (సత్య-వ్యవస్థ) అని నేను ప్రకటిస్తున్నాను.
Mantra 13
अक्षैर्मा दीव्यः कृषिमित्कृषस्व वित्ते रमस्व बहु मन्यमानः । तत्र गावः कितव तत्र जाया तन्मे वि चष्टे सवितायमर्यः ॥
పాశాలతో ఆడవద్దు; పొలాన్ని సాగు చేయి—నీ కర్తవ్యాన్ని చేయి. న్యాయంగా పొందిన దానిలో ఆనందించు, దానిని సమృద్ధిగా భావించు. అక్కడే గోవులు ఉన్నాయి, ఓ కితవా; అక్కడే భార్య—ఇదిని సవితా, ఆ ఆర్యుడు, నాకు స్పష్టంగా చూపుతున్నాడు.
Mantra 14
मित्रं कृणुध्वं खलु मृळता नो मा नो घोरेण चरताभि धृष्णु । नि वो नु मन्युर्विशतामरातिरन्यो बभ्रूणां प्रसितौ न्वस्तु ॥
మైత్రిని చేయండి—నిజంగా—మాపై కరుణ చూపండి; భయంకరమైన బలంతో మా మీదికి విరోధంగా రాకండి. ఇప్పుడు మీ మన్యు నియమంలో ప్రవేశించుగాక; అమరాతి (దురదృష్టం) మరెక్కడో ఉండుగాక—గోధుమ/గోధుమవర్ణ (పాశాల) ఉచ్చులోనే ఉండుగాక.
It is a warning hymn about gambling. The dice are spoken to as if they were a powerful being that intoxicates the gambler, ruins his home life, and destroys self-control.
The hymn uses personification: the dice act like an overpowering force that people obey, even against their better judgment. This makes the lesson vivid—addiction can feel stronger than one’s will.
It urges rebuilding friendship and choosing restraint. The speaker asks that destructive impulse be contained and that misfortune be kept away—meaning: step back from the habit and restore harmony in life.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.