Opening the text

Sukta 10.111
Indra
Triṣṭubh (probable; requires pada-count verification)
ఈ సూక్తం ప్రేరిత ధీమంతులను తమ మనీషా (రూపుదిద్దుకున్న అంతర్దృష్టి)ను ఉద్ధరించమని పిలుస్తుంది; సత్యం మరియు సిద్ధకర్మ ద్వారా విజయానికీ రక్షణకై ఇంద్రుని “చలనంలోకి తేవాలి” అని ప్రేరేపిస్తుంది. వజ్రంతో వృత్రుని ఛేదించి, దేవద్రోహుల మాయను చెదరగొట్టిన ఇంద్రుని ఆదర్శకార్యాన్ని స్మరింపజేసి, ఆ విశ్వవిజయాన్ని వర్తమాన లాభంగా మలుస్తుంది: నదులు సముద్రానికి ప్రవహించడం, సంపదలు చేరడం, మరియు సత్యవాక్కు (సూనృతా) యజమానునికి లభించడం.
Mantra 1
मनीषिणः प्र भरध्वं मनीषां यथायथा मतयः सन्ति नृणाम् । इन्द्रं सत्यैरेरयामा कृतेभिः स हि वीरो गिर्वणस्युर्विदानः ॥
హే మనీషులారా, మీ మనీషాను ముందుకు తెచ్చండి—మనుష్యుల మతులు ఎలా ఎలా ఉంటాయో అలా. సత్యాలతోను కృతకర్మలతోను ఇంద్రుని మనం ప్రేరేపిద్దాం; ఎందుకంటే అతడే వీరుడు, గిర్వణస్యు (స్తుతిప్రియుడు), విజయానికి అంతర్మార్గాన్ని తెలిసినవాడు.
Mantra 2
ऋतस्य हि सदसो धीतिरद्यौत्सं गार्ष्टेयो वृषभो गोभिरानट् । उदतिष्ठत्तविषेणा रवेण महान्ति चित्सं विव्याचा रजांसि ॥
ఋతస్య సత్య-సదస్సులో స్థితమైన ధీతి (ప్రేరిత చింతన) నేడు ప్రకాశించింది; గార్ష్టేయ వృషభుడు గో-రశ్ములతో గర్జించాడు. అతడు బలంతోను నాదంతోను లేచి నిలిచాడు; మహత్తర రజాంసి—విస్తృత లోక-ఆకాశాలు—కూడా విస్తరించి విడదీసి, జ్యోతியின் గమనానికి స్థలాన్ని కల్పించాడు.
Mantra 3
इन्द्रः किल श्रुत्या अस्य वेद स हि जिष्णुः पथिकृत्सूर्याय । आन्मेनां कृण्वन्नच्युतो भुवद्गोः पतिर्दिवः सनजा अप्रतीतः ॥
ఇంద్రుడు దీనిని నిశ్చయంగా ‘శ్రుతి’ ద్వారా తెలుసుకొనును; ఎందుకంటే అతడే జిష్ణు (విజేత), సూర్యునికి పథ-కర్త. మేనాను తనదిగా చేసుకొని, అచ్యుతుడై అతడు గో (కిరణ) యొక్క అధిపతిగా అవుతాడు—దివ్యుడు, సనాతన-జన్ముడు, అప్రతీత (అప్రతిహతుడు)—ఎత్తుల్లో జ్యోతியின் ఆధిపత్యాన్ని స్థాపించుచున్నాడు.
Mantra 4
इन्द्रो मह्ना महतो अर्णवस्य व्रतामिनादङ्गिरोभिर्गृणानः । पुरूणि चिन्नि तताना रजांसि दाधार यो धरुणं सत्यताता ॥
ఇంద్రుడు తన మహిమచేత మహత్తర అర్ణవం (విస్తృత సముద్రం) యొక్క వ్రతాలను ప్రవర్తింపజేశాడు—అంగిరస ఋషులచే స్తుతింపబడినవాడు. అతడు అనేక రజాంసి (లోక-ఆకాశాలు) విస్తరించి స్థాపించాడు; మరియు సత్యతా (సత్య-స్వరూపం) యొక్క బలంతో ధరుణం (ఆధారం, ధారకుడు)ను ధరించినవాడు—ఆ పునాదినే అతడు నిలిపాడు.
Mantra 5
इन्द्रो दिवः प्रतिमानं पृथिव्या विश्वा वेद सवना हन्ति शुष्णम् । महीं चिद्द्यामातनोत्सूर्येण चास्कम्भ चित्कम्भनेन स्कभीयान् ॥
ఇంద్రుడు ద్యౌః–పృథివ్యుల ప్రతిమ; ఆయన సోమయజ్ఞంలోని సమస్త సవనాలను ఎరిగి, ప్రవాహాన్ని ఆపివేసే శుష్ణుని సంహరిస్తాడు. సత్యదర్శన సూర్యునితో ఆయన మహత్తరమైన ద్యౌనూ విస్తరింపజేసి, కంపింపజేసే శక్తులకన్నా బలమైన ఆధారబలంతో దానిని దృఢంగా నిలబెట్టాడు.
Mantra 6
वज्रेण हि वृत्रहा वृत्रमस्तरदेवस्य शूशुवानस्य मायाः । वि धृष्णो अत्र धृषता जघन्थाथाभवो मघवन्बाह्वोजाः ॥
ఓ వృత్రహా! వజ్రంతోనే నీవు వృత్రుని కొట్టివేసావు; స్వేచ్ఛావశంగా ఉబ్బిన దేవహీనుని మాయలను నీవు చెదరగొట్టావు. ఇక్కడ నీవు ధైర్యంగా, మరింత ధైర్యబలంతో అతనిని సంహరించావు; అప్పుడు, ఓ మఘవన్, నీ భుజబల ఓజస్సుతో మహాబలవంతుడవయ్యావు.
Mantra 7
सचन्त यदुषसः सूर्येण चित्रामस्य केतवो रामविन्दन् । आ यन्नक्षत्रं ददृशे दिवो न पुनर्यतो नकिरद्धा नु वेद ॥
ఉషస్సులు సూర్యునితో సంగమించి కదిలినప్పుడు, అతని విచిత్ర కిరణాలు ప్రకాశమయమైన రమ్యతను పొందుతాయి. నక్షత్ర-చిహ్నం దర్శనమిచ్చినప్పుడు, అది ద్యౌ నుండి వచ్చినట్లే అనిపిస్తుంది—కాని అది మళ్లీ ఎక్కడి నుండి వస్తుందో నిశ్చయంగా ఎవ్వరూ ఎరుగరు.
Mantra 8
दूरं किल प्रथमा जग्मुरासामिन्द्रस्य याः प्रसवे सस्रुरापः । क्व स्विदग्रं क्व बुध्न आसामापो मध्यं क्व वो नूनमन्तः ॥
నిజమే, ఆ ప్రథమ ఆపః ఎంతో దూరం వెళ్లాయి—ఇంద్రుని ‘ప్రసవ’ (ప్రేరణ) వల్ల ప్రవహించినవే. వాటి ఆది ఎక్కడ? వాటి ఆధారం (బుధ్న) ఎక్కడ ఉంది? ఓ ఆపః, మీ మధ్య ఎక్కడ? ఇప్పుడు మీ అంతఃస్థ అంతం ఎక్కడ?
Mantra 9
सृजः सिन्धूँरहिना जग्रसानाँ आदिदेताः प्र विविज्रे जवेन । मुमुक्षमाणा उत या मुमुच्रेऽधेदेता न रमन्ते नितिक्ताः ॥
అహి (సర్పం) మింగిన సింధువులను (నదులను) మీరు విడిపించినప్పుడు, ఈ ఆపః వేగంగా విడివిడిగా దూసుకెళ్లాయి. విముక్తిని కోరేవి—మరియు ఇప్పటికే విముక్తమైనవీ—ఆ తరువాత తృప్తిగా నిలవవు; ‘నితిక్త’ (అతృప్త)గా ముందుకు ముందుకు సాగుతాయి.
Mantra 10
सध्रीचीः सिन्धुमुशतीरिवायन्त्सनाज्जार आरितः पूर्भिदासाम् । अस्तमा ते पार्थिवा वसून्यस्मे जग्मुः सूनृता इन्द्र पूर्वीः ॥
నేరుగా సమవేతంగా నదులు సముద్రం వైపు సాగుతాయి, కోరికతో ఉన్నట్లుగా. సనాతన కాలం నుంచే ఆ ‘జార’ (ప్రేమికుడు) ప్రేరితుడై ఉన్నాడు—వారి పురాలను భేదించేవాడు. నీ ధామానికి మా కోసం పార్థివ వసువులు వచ్చాయి; ఇంకా అనేక ‘సూనృతా’ (సత్య-మధుర వచనాలు) కూడా, ఓ ఇంద్రా, ఆదికాలం నుంచే.
It teaches that truthful speech and well-performed action can ‘stir’ Indra to help—breaking obstacles like Vṛtra and bringing victory, wealth, and clear, auspicious words.
Vṛtra represents obstruction and blockage. Indra’s vajra symbolizes decisive power that shatters what restrains the waters (and, by extension, life-force and success).
Sūnṛtā is “true, well-formed, auspicious speech.” The hymn ends by asking that such truthful utterance, along with material riches, come to the worshipper.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.