Sukta 111

Mantra 1

मनीषिणः प्र भरध्वं मनीषां यथायथा मतयः सन्ति नृणाम् । इन्द्रं सत्यैरेरयामा कृतेभिः स हि वीरो गिर्वणस्युर्विदानः ॥

ਹੇ ਮਨੀਸ਼ਿਣੋ, ਆਪਣੀ ਮਨੀਸ਼ਾ ਅੱਗੇ ਲਿਆਓ—ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੀਏ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੀਰ ਹੈ, ਗਿਰਵਣਸ੍ਯੁ—ਸਤੁਤੀ-ਪ੍ਰਿਯ—ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ।

Mantra 2

ऋतस्य हि सदसो धीतिरद्यौत्सं गार्ष्टेयो वृषभो गोभिरानट् । उदतिष्ठत्तविषेणा रवेण महान्ति चित्सं विव्याचा रजांसि ॥

਋ਤ ਦੇ ਸਦਸ ਵਿੱਚ—ਸੱਚ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ—ਅੱਜ ਧੀ ਚਮਕੀ; ਗਾਰਸ਼ਟੇਯ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਗੋ-ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਜਿਆ। ਉਹ ਤਵਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਜਾਂਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ—ਜੋਤ ਦੇ ਗਮਨ ਲਈ ਥਾਂ ਬਣਾਈ।

Mantra 3

इन्द्रः किल श्रुत्या अस्य वेद स हि जिष्णुः पथिकृत्सूर्याय । आन्मेनां कृण्वन्नच्युतो भुवद्गोः पतिर्दिवः सनजा अप्रतीतः ॥

ਇੰਦਰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਆਤਮ-ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਿਸ਼ਨੁ—ਵਿਜੇਤਾ—ਸੂਰਜ ਲਈ ਪਥ-ਕ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਮੇਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਰਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਗੋ-ਕਿਰਣ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਦਿਵ ਦੇ ਉੱਚਿਆਂ ਦਾ, ਪੁਰਾਤਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਅਪ੍ਰਤੀਹਤ—ਉਪਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਤ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 4

इन्द्रो मह्ना महतो अर्णवस्य व्रतामिनादङ्गिरोभिर्गृणानः । पुरूणि चिन्नि तताना रजांसि दाधार यो धरुणं सत्यताता ॥

ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਅਰਣਵ ਦੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਲ ਵਿਚ ਲਿਆਇਆ; ਅੰਗਿਰਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਇਆ-ਸਰਾਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਰਜਾਂਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫੈਲਾ ਕੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਜੋ ਸਤ੍ਯਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧਰੁਣ—ਆਧਾਰ, ਧਾਰਕ—ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੈ।

Mantra 5

इन्द्रो दिवः प्रतिमानं पृथिव्या विश्वा वेद सवना हन्ति शुष्णम् । महीं चिद्द्यामातनोत्सूर्येण चास्कम्भ चित्कम्भनेन स्कभीयान् ॥

ਇੰਦਰ ਦਿਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੋਮ-ਸਵਨ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਸ਼ਣ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ (ਸੱਤ੍ਯ-ਦਰਸ਼ਨ) ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਦਿਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਫੈਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਕੰਬਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਬਲਵਾਨ ਆਧਾਰ-ਬਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਟਿਕਾਇਆ।

Mantra 6

वज्रेण हि वृत्रहा वृत्रमस्तरदेवस्य शूशुवानस्य मायाः । वि धृष्णो अत्र धृषता जघन्थाथाभवो मघवन्बाह्वोजाः ॥

ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ, ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਫੂਲੇ ਨਿਰਦੇਵ ਦੇ ਮਾਇਆ-ਜਾਲ ਤੂੰ ਛਿੱਤਰ ਦਿੱਤੇ। ਇੱਥੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਣ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਰ ਵੀ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬਲ ਨਾਲ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਿਆ; ਫਿਰ, ਹੇ ਮਘਵਨ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਹੂ-ਬਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੋਇਆ।

Mantra 7

सचन्त यदुषसः सूर्येण चित्रामस्य केतवो रामविन्दन् । आ यन्नक्षत्रं ददृशे दिवो न पुनर्यतो नकिरद्धा नु वेद ॥

ਜਦੋਂ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਿੱਤਰ ਕਿਰਣਾਂ ਉਸ ਲਈ ਚਮਕਦਾ ਆਨੰਦ ਲੱਭ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਨਕਸ਼ਤਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਦਿਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ—ਪਰ ਉਹ ਮੁੜ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

Mantra 8

दूरं किल प्रथमा जग्मुरासामिन्द्रस्य याः प्रसवे सस्रुरापः । क्व स्विदग्रं क्व बुध्न आसामापो मध्यं क्व वो नूनमन्तः ॥

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪਹਿਲੇ ਜਲ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਤੱਕ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ—ਇੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਜੋ ਵਹਿ ਨਿਕਲੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ (ਬੁਧਨ) ਕਿੱਥੇ ਸੀ? ਹੇ ਆਪಃ, ਤੁਹਾਡਾ ਮੱਧ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡਾ ਅੰਤ ਅੰਦਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?

Mantra 9

सृजः सिन्धूँरहिना जग्रसानाँ आदिदेताः प्र विविज्रे जवेन । मुमुक्षमाणा उत या मुमुच्रेऽधेदेता न रमन्ते नितिक्ताः ॥

ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਅਹਿ (ਸੱਪ) ਵੱਲੋਂ ਨਿਗਲੇ ਗਏ ਸਿੰਧੂਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਦੌੜ ਪਏ। ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਅਤੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ—ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੇ; ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਧੱਕਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Mantra 10

सध्रीचीः सिन्धुमुशतीरिवायन्त्सनाज्जार आरितः पूर्भिदासाम् । अस्तमा ते पार्थिवा वसून्यस्मे जग्मुः सूनृता इन्द्र पूर्वीः ॥

ਇਕੱਠੇ, ਸਿੱਧੇ ਹੀ ਸਿੰਧੂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ; ਪੁਰਾਤਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਾਰ (ਪ੍ਰੇਮੀ) ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਂ ਦਾ ਭੇਦਕ। ਤੇਰੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਸੂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਉਚਾਰਣਾਂ ਵੀ—ਹੇ ਇੰਦਰ।