Opening the text

Sukta 10.111
Indra
Triṣṭubh (probable; requires pada-count verification)
ഈ സൂക്തം പ്രചോദിത ചിന്തകരെ അവരുടെ മണീഷാ (രൂപപ്പെട്ട അന്തർദൃഷ്ടി) ഉയർത്താനും, സത്യവും സിദ്ധമായ കര്മ്മവും വഴി വിജയത്തിനും രക്ഷയ്ക്കുമായി ഇന്ദ്രനെ “ചലിപ്പിക്കാനും” ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. വജ്രംകൊണ്ട് വൃത്രനെ തകര്ത്തും ദൈവരഹിതരുടെ മായയെ ചിതറിച്ചും ചെയ്ത ഇന്ദ്രന്റെ മാതൃകാപരമായ കര്മ്മം ഇത് ഓര്മ്മിപ്പിക്കുന്നു; പിന്നെ ആ ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ വിജയം ഇന്നത്തെ നേട്ടമായി മാറ്റുന്നു: നദികള് സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുക, സമ്പത്ത് എത്തുക, യഥാര്ഥ വാക്കായ സൂനൃതാ ഉപാസകനിലേക്കു വരിക.
Mantra 1
मनीषिणः प्र भरध्वं मनीषां यथायथा मतयः सन्ति नृणाम् । इन्द्रं सत्यैरेरयामा कृतेभिः स हि वीरो गिर्वणस्युर्विदानः ॥
ഹേ മനീഷിണഃ, നിങ്ങളുടെ മനീഷയെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുവരുവിൻ—മനുഷ്യരുടെ ഉദ്ദേശങ്ങൾ എങ്ങനെ എങ്ങനെ ആണോ അതുപോലെ. സത്യങ്ങളാലും സിദ്ധമായ കർമങ്ങളാലും ഇന്ദ്രനെ പ്രേരിപ്പിക്കാം; കാരണം അവൻ വീരൻ, ഗിർവണസ്യു—സ്തുതിപ്രിയൻ—വിജയത്തിന്റെ പാത അറിയുന്നവൻ.
Mantra 2
ऋतस्य हि सदसो धीतिरद्यौत्सं गार्ष्टेयो वृषभो गोभिरानट् । उदतिष्ठत्तविषेणा रवेण महान्ति चित्सं विव्याचा रजांसि ॥
ഋതത്തിന്റെ സദസ്സിൽ—സത്യത്തിന്റെ ആസനത്തിൽ—ഇന്ന് ധീ പ്രകാശിച്ചു; ഗാർഷ്ടേയനായ വൃഷഭൻ ഗോ-കിരണങ്ങളോടെ ഗർജിച്ചു. അവൻ തവീഷയോടും തന്റെ നാദത്തോടും കൂടി എഴുന്നേറ്റു; മഹത്തായ രജാംസികളെയും പിരിച്ചുവിടുകയും വ്യാപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു—പ്രകാശത്തിന്റെ ഗമനത്തിന് ഇടം ഒരുക്കി.
Mantra 3
इन्द्रः किल श्रुत्या अस्य वेद स हि जिष्णुः पथिकृत्सूर्याय । आन्मेनां कृण्वन्नच्युतो भुवद्गोः पतिर्दिवः सनजा अप्रतीतः ॥
ഇന്ദ്രൻ ആത്മശ്രുതിയാൽ ഇതിനെ അറിയുന്നു; കാരണം അവൻ ജിഷ്ണു—വിജയി—സൂര്യനുവേണ്ടി പഥകൃത്ത്. മേനയെ സ്വന്തമാക്കി, അച്യുതനായി, അവൻ ഗോ-കിരണത്തിന്റെ അധിപതിയാകുന്നു; ദിവ്യ ഉയരങ്ങളുടെ അധിപൻ, പുരാതനത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ, അപ്രതിഹതൻ—ഉന്നതങ്ങളിൽ പ്രകാശത്തിന്റെ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 4
इन्द्रो मह्ना महतो अर्णवस्य व्रतामिनादङ्गिरोभिर्गृणानः । पुरूणि चिन्नि तताना रजांसि दाधार यो धरुणं सत्यताता ॥
ഇന്ദ്രൻ തന്റെ മഹിമയാൽ മഹത്തായ അർണവത്തിന്റെ വ്രതങ്ങളെ ചലിപ്പിച്ചു; അങ്കിരസ ഋഷിമാർ പാടിപ്പുകഴ്ത്തുമ്പോൾ. അവൻ അനേകം രജാംസികളെയും വ്യാപിപ്പിച്ചു സ്ഥാപിച്ചു; സത്യതയുടെ ശക്തിയാൽ ധരുൺ—ആധാരം, ധാരകൻ—നെ ധരിക്കുന്നവൻ അവൻ തന്നേ.
Mantra 5
इन्द्रो दिवः प्रतिमानं पृथिव्या विश्वा वेद सवना हन्ति शुष्णम् । महीं चिद्द्यामातनोत्सूर्येण चास्कम्भ चित्कम्भनेन स्कभीयान् ॥
ഇന്ദ്രൻ ദ്യൗസ്സിന്റെ പ്രതിമയും പൃഥിവിയുടെ അധാരവും ആയി, സോമ-സവനങ്ങളെയെല്ലാം അറിയുന്നു; പ്രവാഹം തടയുന്ന ശുഷ്ണനെ അവൻ സംഹരിക്കുന്നു. സത്യദർശനത്തിന്റെ സൂര്യനാൽ മഹത്തായ ദ്യൗസ്സിനെയും അവൻ വ്യാപിപ്പിച്ചു; കുലുക്കുന്ന ശക്തികളേക്കാൾ ബലമുള്ള അധാരശക്തിയാൽ അതിനെ ദൃഢമായി താങ്ങിനിറുത്തി.
Mantra 6
वज्रेण हि वृत्रहा वृत्रमस्तरदेवस्य शूशुवानस्य मायाः । वि धृष्णो अत्र धृषता जघन्थाथाभवो मघवन्बाह्वोजाः ॥
വജ്രത്താൽ, ഹേ വൃത്രഹാ, നീ വൃത്രനെ പ്രഹരിച്ചു; സ്വേച്ഛയിൽ വീർപ്പുമുട്ടിയ നിർദേവന്റെ മായാജാലങ്ങളെ നീ ചിതറിച്ചു. ഇവിടെ ധൃഷ്ണുവായി, അതിലും ധൃഷ്ടമായ ബലത്താൽ നീ അവനെ വധിച്ചു; പിന്നെ, ഹേ മഘവൻ, നീ ഭുജബലത്തിൽ മഹാശക്തനായി.
Mantra 7
सचन्त यदुषसः सूर्येण चित्रामस्य केतवो रामविन्दन् । आ यन्नक्षत्रं ददृशे दिवो न पुनर्यतो नकिरद्धा नु वेद ॥
ഉഷസ്സുകൾ സൂര്യനോടു ചേർന്ന് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ ചിത്രകിരണങ്ങൾ അവന്നു ദീപ്തമായ ആനന്ദം കണ്ടെത്തിക്കൊടുക്കുന്നു. നക്ഷത്ര-ചിഹ്നം ദൃശ്യമാകുമ്പോൾ, അത് ദ്യൗസ്സിൽ നിന്നെന്നപോലെ തോന്നുന്നു—എന്നാൽ അത് വീണ്ടും എവിടെ നിന്നാണ് വരുന്നത് എന്ന് ആരും ഉറപ്പോടെ അറിയുന്നില്ല.
Mantra 8
दूरं किल प्रथमा जग्मुरासामिन्द्रस्य याः प्रसवे सस्रुरापः । क्व स्विदग्रं क्व बुध्न आसामापो मध्यं क्व वो नूनमन्तः ॥
നിശ്ചയമായും ആദിമ ജലങ്ങൾ ദൂരെയ്ക്ക് പോയിരിക്കുന്നു—ഇന്ദ്രന്റെ പ്രേരണയിൽ പുറപ്പെട്ടു ഒഴുകിയവ. അവയുടെ ആരംഭം എവിടെ, അവയുടെ അടിത്തറ (ബുധ്ന) എവിടെ ആയിരുന്നു? ഹേ ആപഃ, നിങ്ങളുടെ മധ്യം എവിടെ, ഇപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ അന്ത്യം ഉള്ളിൽ എവിടെയാണ്?
Mantra 9
सृजः सिन्धूँरहिना जग्रसानाँ आदिदेताः प्र विविज्रे जवेन । मुमुक्षमाणा उत या मुमुच्रेऽधेदेता न रमन्ते नितिक्ताः ॥
അഹി (സർപ്പം) വിഴുങ്ങിയ സിന്ധുക്കളെ നീ മോചിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ഈ ജലങ്ങൾ വേഗത്തിൽ പിരിഞ്ഞ് പാഞ്ഞുപോയി. മോചനം തേടുന്നവ—മറ്റൊരു വശത്ത് ഇതിനകം മോചിതരായവ—അതിനുശേഷം തൃപ്തിയായി നിൽക്കുകയില്ല; അസന്തൃപ്തരായി മുന്നോട്ടു തള്ളിപ്പോകുന്നു.
Mantra 10
सध्रीचीः सिन्धुमुशतीरिवायन्त्सनाज्जार आरितः पूर्भिदासाम् । अस्तमा ते पार्थिवा वसून्यस्मे जग्मुः सूनृता इन्द्र पूर्वीः ॥
ഒരുമിച്ച്, നേരെ സിന്ധുക്കൾ സമുദ്രത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു, ആഗ്രഹിക്കുന്നവരെപ്പോലെ; പുരാതനകാലം മുതൽ അവരുടെ ജാര (പ്രേമി) ഉണർത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—അവരുടെ പുരങ്ങളെ ഭേദിക്കുന്നവൻ. നിന്റെ ധാമത്തിലേക്ക് ഞങ്ങൾക്കായി ഭൂമിയിലെ വസുക്കൾ വന്നിരിക്കുന്നു; ആദിമുതൽ അനേകം സത്യവചനങ്ങളും—ഹേ ഇന്ദ്ര.
It teaches that truthful speech and well-performed action can ‘stir’ Indra to help—breaking obstacles like Vṛtra and bringing victory, wealth, and clear, auspicious words.
Vṛtra represents obstruction and blockage. Indra’s vajra symbolizes decisive power that shatters what restrains the waters (and, by extension, life-force and success).
Sūnṛtā is “true, well-formed, auspicious speech.” The hymn ends by asking that such truthful utterance, along with material riches, come to the worshipper.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.