Sukta 111

Mantra 1

मनीषिणः प्र भरध्वं मनीषां यथायथा मतयः सन्ति नृणाम् । इन्द्रं सत्यैरेरयामा कृतेभिः स हि वीरो गिर्वणस्युर्विदानः ॥

હે મનીષિણો, તમારી મનીષા આગળ ધરો—જેમ જેમ મનુષ્યોના સંકલ્પો હોય તેમ. સત્યો અને સિદ્ધ કર્મોથી ઇન્દ્રને પ્રેરિત કરીએ; કારણ કે તે વીરો છે, ગિર્વણસ્યુ—સ્તુતિપ્રિય—અને વિજયનો માર્ગ જાણનાર.

Mantra 2

ऋतस्य हि सदसो धीतिरद्यौत्सं गार्ष्टेयो वृषभो गोभिरानट् । उदतिष्ठत्तविषेणा रवेण महान्ति चित्सं विव्याचा रजांसि ॥

ઋતના સદસમાં (સત્યના આસનમાં) રહેલી ધી આજે પ્રકાશિત થઈ; ગાર્ષ્ટેય બળદ ગો-કિરણો સાથે ગર્જ્યો. તે બળથી અને પોતાના નાદથી ઊભો થયો; અને મહાન વિસ્તારોને પણ વિખેરીને વિસ્તૃત કર્યા—પ્રકાશના ગમન માટે જગ્યા કરી.

Mantra 3

इन्द्रः किल श्रुत्या अस्य वेद स हि जिष्णुः पथिकृत्सूर्याय । आन्मेनां कृण्वन्नच्युतो भुवद्गोः पतिर्दिवः सनजा अप्रतीतः ॥

ઇન્દ્ર તો આત્મશ્રુતિથી આને જાણે છે; કારણ કે તે જિષ્ણુ—વિજયી—સૂર્ય માટે માર્ગ રચનાર છે. મેના ને પોતાની બનાવી, અચલ રહી, તે ગો-કિરણનો સ્વામી બને છે; દિવ્ય ઊંચાઈઓનો, પ્રાચીનથી જન્મેલો, અપ્રતિહત—ઉપરના લોકમાં પ્રકાશનું અધિપત્ય સ્થાપે છે.

Mantra 4

इन्द्रो मह्ना महतो अर्णवस्य व्रतामिनादङ्गिरोभिर्गृणानः । पुरूणि चिन्नि तताना रजांसि दाधार यो धरुणं सत्यताता ॥

ઇન્દ્રે પોતાની મહિમાથી મહાન અર્ણવના વ્રતોને ગતિમાન કર્યા; અંગિરસ ઋષિઓ દ્વારા સ્તુત થઈને. તેણે અનેક રજાંસિઓને પણ વિસ્તારી સ્થાપ્યા; અને જે સત્યતા દ્વારા ધરુણ—આધાર, ધારક—ને ધારણ કરે છે, તે જ છે.

Mantra 5

इन्द्रो दिवः प्रतिमानं पृथिव्या विश्वा वेद सवना हन्ति शुष्णम् । महीं चिद्द्यामातनोत्सूर्येण चास्कम्भ चित्कम्भनेन स्कभीयान् ॥

ઇન્દ્ર દ્યૌના પ્રતિમાન અને પૃથ્વીના આધારરૂપે સર્વ સોમ-સવનોને જાણે છે અને પ્રવાહને રોકનાર શુષ્ણને સંહાર કરે છે. સૂર્ય (સત્ય-દર્શન) દ્વારા તેણે મહાન દ્યૌને પણ વિસ્તારી, અને કંપાવનારી શક્તિઓથી પણ વધુ દૃઢ એવા આધારબળથી તેને સ્થિર ટેકો આપ્યો છે.

Mantra 6

वज्रेण हि वृत्रहा वृत्रमस्तरदेवस्य शूशुवानस्य मायाः । वि धृष्णो अत्र धृषता जघन्थाथाभवो मघवन्बाह्वोजाः ॥

વજ્રથી, હે વૃત્રહા, તું વૃત્રને આઘાત કર્યો; સ્વેચ્છાથી ફૂલેલા નિર્દેવના માયાજાળને તું વિખેરી નાખ્યું. અહીં ધૃષ્ણુ બની, વધુ ધૃષ્ટ બળથી તું તેને સંહાર્યો; ત્યાર પછી, હે મઘવન, તું બાહુબળે મહાશક્તિમાન થયો.

Mantra 7

सचन्त यदुषसः सूर्येण चित्रामस्य केतवो रामविन्दन् । आ यन्नक्षत्रं ददृशे दिवो न पुनर्यतो नकिरद्धा नु वेद ॥

જ્યારે ઉષાઓ સૂર્ય સાથે સંયુક્ત થઈ ગતિ કરે છે, ત્યારે તેના ચિત્ર કિરણો તેને તેજસ્વી આનંદ શોધી આપે છે. અને જ્યારે નક્ષત્ર-ચિહ્ન દેખાય છે, તે જાણે દ્યૌમાંથી પ્રગટ્યું હોય—પરંતુ તે ફરી ક્યાંથી આવે છે, એ કોઈ નિશ્ચિતપણે જાણતું નથી.

Mantra 8

दूरं किल प्रथमा जग्मुरासामिन्द्रस्य याः प्रसवे सस्रुरापः । क्व स्विदग्रं क्व बुध्न आसामापो मध्यं क्व वो नूनमन्तः ॥

નિઃસંદેહ, પ્રથમ જળો બહુ દૂર સુધી ગયા—ઇન્દ્રના પ્રેરણાથી જે વહેતા નીકળ્યા. તેમનો આરંભ ક્યાં છે, તેમનો આધાર (બુધ્ન) ક્યાં હતો? હે આપઃ, તમારું મધ્ય ક્યાં છે, અને હવે તમારો અંત અંદર ક્યાં છે?

Mantra 9

सृजः सिन्धूँरहिना जग्रसानाँ आदिदेताः प्र विविज्रे जवेन । मुमुक्षमाणा उत या मुमुच्रेऽधेदेता न रमन्ते नितिक्ताः ॥

જ્યારે તું અહિ (સર્પ) દ્વારા ગળી લેવાયેલા સિંધુઓને મુક્ત કર્યા, ત્યારે આ જળો વેગે વિખેરાઈ દોડ્યા. મુક્તિ ઇચ્છતા—અને જે પહેલેથી મુક્ત થયા—પછી તેઓ સંતોષથી અટકતા નથી; અતૃપ્ત રહી આગળ ધસી જાય છે.

Mantra 10

सध्रीचीः सिन्धुमुशतीरिवायन्त्सनाज्जार आरितः पूर्भिदासाम् । अस्तमा ते पार्थिवा वसून्यस्मे जग्मुः सूनृता इन्द्र पूर्वीः ॥

એકસાથે સીધી રીતે સિંધુઓ સમુદ્ર તરફ ધસી જાય છે, જાણે ઇચ્છાથી; પ્રાચીન કાળથી તેમનો જાર (પ્રેમી) પ્રેરિત થયો છે—તેમના પુરોનો ભેદક. તારા ધામે અમારા માટે પૃથ્વીજન્ય વસુઓ આવ્યા છે, અને આરંભથી અનેક સત્યવાણી પણ—હે ઇન્દ્ર.