
Sukta 10.111
Indra
Triṣṭubh (probable; requires pada-count verification)
এই সূক্তই প্ৰেৰিত চিন্তকসকলক নিজৰ মনীষা (গঢ়া অন্তৰ্দৃষ্টি) উত্থাপন কৰিবলৈ আহ্বান জনায় আৰু সত্য আৰু সিদ্ধ কৰ্মৰ জৰিয়তে বিজয় আৰু ৰক্ষাৰ বাবে ইন্দ্ৰক “চলিত” কৰি তুলিবলৈ প্ৰেৰণা দিয়ে। ইয়াত ইন্দ্ৰৰ আদৰ্শ কীৰ্তি—বজ্ৰেৰে বৃত্ৰক চূৰ্ণ কৰা আৰু অদেৱসকলৰ মায়া ছিন্নভিন্ন কৰা—স্মৰণ কৰা হৈছে; তাৰ পাছত সেই বিশ্বজয়ক বৰ্তমানৰ লাভলৈ ৰূপান্তৰ কৰে: নদীসমূহ সাগৰলৈ বৈ যায়, ধন-সম্পদ আহে, আৰু সত্যবাক্য (সূনৃতা) উপাসক/যজমানৰ ওচৰলৈ আহে।
Mantra 1
मनीषिणः प्र भरध्वं मनीषां यथायथा मतयः सन्ति नृणाम् । इन्द्रं सत्यैरेरयामा कृतेभिः स हि वीरो गिर्वणस्युर्विदानः ॥
হে মনীষিণসকল, তোমালোকৰ মনীষা আগবঢ়োৱা—যেনেকৈ যেনেকৈ মানুহৰ মতিসমূহ থাকে। সত্যসমূহেৰে আৰু সম্পন্ন কৰ্মেৰে ইন্দ্ৰক উদ্দীপিত কৰোঁ; কিয়নো তেওঁ বীৰ, গিৰ্বণস্যু—স্তোত্ৰপ্ৰিয়, আৰু বিজয়ৰ পথ অন্তৰত জানে।
Mantra 2
ऋतस्य हि सदसो धीतिरद्यौत्सं गार्ष्टेयो वृषभो गोभिरानट् । उदतिष्ठत्तविषेणा रवेण महान्ति चित्सं विव्याचा रजांसि ॥
ঋতৰ সত্য-আসনত ধী (ধ্যান-বুদ্ধি) আজি দীপ্ত হৈ উঠিল; গাৰ্ষ্টেয় বৃষভে গোৰশ্মিসমূহেৰে গর্জন কৰিলে। সি তীব্ৰ বল আৰু ৰৱেৰে উঠি দাঁড়াল, আৰু মহৎ মহাকাশসমূহো পৃথক কৰি আলোক-গতিৰ বাবে পথ মুকলি কৰিলে।
Mantra 3
इन्द्रः किल श्रुत्या अस्य वेद स हि जिष्णुः पथिकृत्सूर्याय । आन्मेनां कृण्वन्नच्युतो भुवद्गोः पतिर्दिवः सनजा अप्रतीतः ॥
ইন্দ্ৰে নিশ্চয় আত্মাৰ শ্ৰুতিৰে এই কথা জানে; কিয়নো সি জয়ী, সূৰ্যৰ বাবে পথ-কৰ্তা। মেনাক নিজৰ কৰি, অচ্যুত হৈ সি গোৰ (ৰশ্মিৰ) অধিপতি হয়—আদি-জন্মা, অপ্ৰতিহত—উচ্চতাত আলোকৰ আধিপত্য স্থাপন কৰে।
Mantra 4
इन्द्रो मह्ना महतो अर्णवस्य व्रतामिनादङ्गिरोभिर्गृणानः । पुरूणि चिन्नि तताना रजांसि दाधार यो धरुणं सत्यताता ॥
ইন্দ্ৰে নিজৰ মহিমাৰে মহৎ অৰ্ণৱৰ বিধানসমূহ চলাই দিলে, অঙ্গিৰস ঋষিসকলে গুণগান কৰা। সি বহু ৰজাংসি (মহাকাশ-প্ৰদেশ) বিস্তাৰ কৰি স্থাপন কৰিলে; সত্যতাৰ শক্তিৰে যি ধাৰুণ—আধাৰ—তাক ধৰি ৰাখিলে।
Mantra 5
इन्द्रो दिवः प्रतिमानं पृथिव्या विश्वा वेद सवना हन्ति शुष्णम् । महीं चिद्द्यामातनोत्सूर्येण चास्कम्भ चित्कम्भनेन स्कभीयान् ॥
ইন্দ্ৰই দ্যৌৰ প্ৰতিমা, পৃথিৱীৰো প্ৰতিমা; সোম-সৱনৰ সকলো নিপীড়ন (সৱনা) তেওঁ জানে, আৰু শুষ্ণ—ধাৰা-ৰোধকক—বধ কৰে। সত্যদৰ্শনৰ সূৰ্য্যৰে তেওঁ মহৎ দ্যৌকো প্ৰসাৰিত কৰিলে, আৰু কঁপনি-শক্তিতকৈও অধিক দৃঢ় সমৰ্থন-বলেৰে তাক স্থিৰ কৰি থ’লে।
Mantra 6
वज्रेण हि वृत्रहा वृत्रमस्तरदेवस्य शूशुवानस्य मायाः । वि धृष्णो अत्र धृषता जघन्थाथाभवो मघवन्बाह्वोजाः ॥
বজ্ৰেৰে হে বৃত্ৰহা, তুমি বৃত্ৰক আঘাত কৰিলা; স্বেচ্ছাচাৰী অধাৰ্মিকৰ মায়া-প্ৰতারণা তুমি ছিন্নভিন্ন কৰিলা। ইয়াত তুমি ধীৰ-সাহসী হৈ অধিক সাহসী বলৰে তাক বধ কৰিলা; তেতিয়া হে মঘৱন, বাহুৰ শক্তিত তুমি মহাবলী হ’লা।
Mantra 7
सचन्त यदुषसः सूर्येण चित्रामस्य केतवो रामविन्दन् । आ यन्नक्षत्रं ददृशे दिवो न पुनर्यतो नकिरद्धा नु वेद ॥
যেতিয়া উষাসসকল সূৰ্য্যৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ গতি কৰে, তেতিয়া তাৰ বিচিত্ৰ কিৰণসমূহে উজ্জ্বল আনন্দ (ৰাম) বিচাৰি পায়। আৰু যেতিয়া নক্ষত্ৰ-চিহ্ন দেখা যায়, সেয়া যেন দ্যৌৰ পৰা প্ৰকাশ—তথাপি ই পুনৰ ক’ৰ পৰা আহে, সেয়া নিশ্চিতকৈ কোনোবাই নাজানে।
Mantra 8
दूरं किल प्रथमा जग्मुरासामिन्द्रस्य याः प्रसवे सस्रुरापः । क्व स्विदग्रं क्व बुध्न आसामापो मध्यं क्व वो नूनमन्तः ॥
দূৰলৈ সঁচাকৈ প্ৰথম জলসমূহ গ’ল—ইন্দ্ৰৰ প্ৰসৱ-প্ৰেৰণা পাই যিসকল ধাৰা বেগেৰে বোৱাই উঠিছিল। ক’ত সিহঁতৰ আৰম্ভণি, ক’ত ভিত্তি? হে আপঃ (জলদেৱীসকল), ক’ত তোমালোকৰ মধ্যভাগ, আৰু এতিয়া অন্তৰত ক’ত তোমালোকৰ অন্ত?
Mantra 9
सृजः सिन्धूँरहिना जग्रसानाँ आदिदेताः प्र विविज्रे जवेन । मुमुक्षमाणा उत या मुमुच्रेऽधेदेता न रमन्ते नितिक्ताः ॥
যেতিয়া তুমি সৰ্পে গিলি থোৱা নদীসমূহ মুকলি কৰি দিলা, তেতিয়া এই জলসমূহ বেগেৰে ছিন্ন-ছিন্ন হৈ দৌৰি গ’ল। মুক্তি বিচাৰি থকা আৰু যিসকল ইতিমধ্যে মুক্ত—তাৰ পাছত সিহঁতে তৃপ্ত হৈ নাথাকে; নিতিক্ত (অতৃপ্ত) হৈ আগুৱাই যায়।
Mantra 10
सध्रीचीः सिन्धुमुशतीरिवायन्त्सनाज्जार आरितः पूर्भिदासाम् । अस्तमा ते पार्थिवा वसून्यस्मे जग्मुः सूनृता इन्द्र पूर्वीः ॥
সিধু (সমুদ্ৰ)লৈ নদীসমূহ একেলগে সোজাকৈ আগবাঢ়ে, যেন আকাঙ্ক্ষাৰে। সনাতন কালৰে পৰা সেই প্ৰিয়তম—তেওঁলোকৰ পুৰ ভাঙোতা—চলিত হৈছে। তোমাৰ গৃহলৈ আমাৰ বাবে পাৰ্থিৱ ধন-সম্পদ আহি পৰিল, আৰু আদিৰ পৰা বহু সত্য-বচন (সূনৃতা), হে ইন্দ্ৰ।
It teaches that truthful speech and well-performed action can ‘stir’ Indra to help—breaking obstacles like Vṛtra and bringing victory, wealth, and clear, auspicious words.
Vṛtra represents obstruction and blockage. Indra’s vajra symbolizes decisive power that shatters what restrains the waters (and, by extension, life-force and success).
Sūnṛtā is “true, well-formed, auspicious speech.” The hymn ends by asking that such truthful utterance, along with material riches, come to the worshipper.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.