Adhyaya 43

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । यथा प्रयागस्य मुने माहात्म्यं कथितं त्वया । तथातथा प्रमुच्येऽहं सर्वपापैर्न संशयः

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—ఓ మునీ! మీరు ప్రయాగ మహాత్మ్యాన్ని ఎలా వివరించారో, అలా అలా నేను క్రమంగా సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడనవుతున్నాను; సందేహం లేదు.

Verse 2

भगवन्केन विधिना गंतव्यं धर्मनिश्चयैः । प्रयागे यो विधिः प्रोक्तः तन्मे ब्रूहि महामुने

భగవన్! ధర్మనిశ్చయంతో ఉన్నవారు ఏ విధానంతో వెళ్లాలి? ప్రయాగానికి చెప్పబడిన విధి ఏదో, దానిని నాకు చెప్పండి, ఓ మహామునీ.

Verse 3

मार्कंडेय उवाच । कथयिष्यामि ते वत्स तीर्थयात्राविधिक्रमम् । यो गच्छेतकुरुश्रेष्ठ प्रयागं देवसंयुतम्

మార్కండేయుడు పలికెను—వత్సా, నీకు తీర్థయాత్ర యొక్క విధి-క్రమాన్ని యథావిధిగా చెప్పుదును. ఓ కురుశ్రేష్ఠా, దేవసంయుతమైన ప్రయాగానికి ఎవడు వెళ్తాడో అతడు మహాపుణ్యాన్ని పొందును।

Verse 4

बलीवर्दसमारूढः शृणु तस्यापि यत्फलम् । वसते नरके घोरे गवां क्रोधे सुदारुणे

ఎద్దుపై ఎక్కి వెళ్లువాని ఫలమును కూడా వినుము—అతడు ‘గవాం-క్రోధ’ అనే అత్యంత ఘోరమైన, కఠినమైన నరకంలో నివసించును।

Verse 5

सलिलं च न गृह्णंति पितरस्तस्य देहिनः । यस्तु पुत्रांस्तथा बालान्स्नापयेत्पाययेत्तथा

ఎవని నిమిత్తం పితృదేవతలు నీటినికూడా స్వీకరించరో—అతడు కుమారులను, చిన్న పిల్లలను స్నానింపజేయక, నీరు త్రాగించక ఉంటే అట్లే జరుగును।

Verse 6

यथात्मनस्तथा सर्वान्दानं विप्रेषु दापयेत् । ऐश्वर्यलोभान्मोहाद्वा गच्छेद्यानेन यो नरः

తనను తాను ఎలా భావించునో అలాగే సమస్తులను సమంగా భావించి బ్రాహ్మణులకు దానమిచ్చించాలి. కాని ఐశ్వర్య-లోభముచేత గాని మోహముచేత గాని ఈ మార్గమున పోవు మనిషి దాని నిజ ప్రయోజనాన్ని పొందడు।

Verse 7

निष्फलं तस्य तत्तीर्थं तस्माद्यानं परित्यजेत् । गंगायमुनयोर्मध्ये यस्तु कन्यां प्रयच्छति

అతనికి ఆ తీర్థం ఫలహీనమగును; కాబట్టి అటువంటి యాత్రను విడిచిపెట్టాలి. అయితే గంగా-యమునల మధ్యదేశంలో కన్యాదానం చేయువాడు పుణ్యఫలాన్ని పొందును।

Verse 8

आर्षेण तु विधानेन यथाविभवसंभवम् । न पश्यति यमं घोरं नरकं तेन कर्मणा

ఋషులు నిర్దేశించిన విధానాన్ని తన సామర్థ్యానుసారంగా ఆచరించినవాడు, ఆ కర్మఫలంగా భయంకరమైన యముని చూడడు; నరకంలోనూ పడడు।

Verse 9

उत्तरान्स कुरून्गत्वा मोदते कालमक्षयम् । पुत्रांस्तु दारांल्लभते धार्मिकान्नयसंयुतान्

ఉత్తర కురువులకు వెళ్లి అతడు అక్షయకాలం ఆనందిస్తాడు; ధర్మనిష్ఠులైన, సదాచారసంపన్నులైన కుమారులను మరియు భార్యను పొందుతాడు।

Verse 10

तत्र दानं प्रदातव्यं यथाविभवसंभवम् । तेन तीर्थफलैनैव वर्द्धते नात्र संशयः

అక్కడ తన సామర్థ్యానుసారంగా దానం చేయవలెను; దానివల్ల తీర్థఫలం నిశ్చయంగా వృద్ధి చెందుతుంది—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 11

स्वर्गे तिष्ठति राजेंद्र यावदाभूतसंप्लवम् । वटमूलं समाश्रित्य यस्तु प्राणान्परित्यजेत्

హే రాజేంద్రా! వటవృక్ష మూలాన్ని ఆశ్రయించి ప్రాణత్యాగం చేసినవాడు, మహాప్రళయం వరకు స్వర్గంలో నివసిస్తాడు।

Verse 12

सर्वलोकानतिक्रम्य रुद्रलोकं च गच्छति । तत्र ते द्वादशादित्यास्तपंते रुद्रमाश्रिताः

సర్వ లోకాలను అతిక్రమించి అతడు రుద్రలోకానికి చేరుతాడు; అక్కడ రుద్రుని ఆశ్రయించి ద్వాదశ ఆదిత్యులు తపస్సు చేస్తారు।

Verse 13

निर्दहंति जगत्सर्वं वटमूलं न दह्यते । नष्टचंद्रार्कपवनं यदा चैकार्णवं जगत्

అగ్ని సమస్త జగత్తును దహించినప్పటికీ వటవృక్షమూలము దగ్ధమగదు. చంద్రుడు, సూర్యుడు, వాయువు లయమై జగత్తు ఏక మహాకర్ణవమై పోయినప్పటికీ—అది నిలిచి ఉంటుంది.

Verse 14

स्वपित्यत्रैव वै विष्णुर्जायमानः पुनः पुनः । देवदानवगंधर्व ऋषयः सिद्धचारणाः

ఇక్కడే విష్ణువు పునఃపునః శయనించి, పునఃపునః జన్మించి అవతరిస్తాడు. ఇక్కడే దేవులు, దానవులు, గంధర్వులు, ఋషులు, సిద్ధులు మరియు చారణులు ఉన్నారు.

Verse 15

सदा सेवंति तत्तीर्थं गंगायमुनसंगमे । तत्र गच्छंति राजेंद्र प्रयागे संयुतं च यत्

గంగా-యమునల సంగమమందున్న ఆ తీర్థాన్ని వారు నిత్యం సేవిస్తారు. ఓ రాజేంద్రా, వారు అక్కడికే వెళ్తారు—ఆ సంగమస్థలం ‘ప్రయాగ’మని ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 16

तत्र ब्रह्मादयो देवा दिशश्चैव दिगीश्वराः । लोकपालाश्च साध्याश्च पितरो लोकसंमताः

అక్కడ బ్రహ్మాది దేవతలు ఉన్నారు; దిశలు కూడా తమ తమ దిగీశ్వరులతో కూడి ఉన్నాయి. లోకపాలకులు, సాధ్యులు, మరియు సమస్త లోకాలకు సమ్మతమైన పితృదేవతలు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

Verse 17

सनत्कुमारप्रमुखास्तथैव परमर्षयः । अंगिरप्रमुखाश्चैव तथा ब्रह्मर्षयः परे

అలాగే సనత్కుమారుడు మొదలైన పరమర్షులు అక్కడ ఉన్నారు. అంగిరసుడు ప్రధానుడైన బ్రహ్మర్షులు మరియు ఇతర మహర్షులు కూడా అక్కడ సమాగమమయ్యారు.

Verse 18

तथा नागाश्च सिद्धाश्च सुपर्णाः खेचराश्च ये । सरितः सागराः शैला नागा विद्याधरास्तथा

అదేవిధంగా నాగులు, సిద్ధులు, సుపర్ణులు మరియు ఆకాశచరులైన సమస్త జీవులు; నదులు, సముద్రాలు, పర్వతాలు, అలాగే నాగులు మరియు విద్యాధరులూ (అక్కడ ఉన్నారు)।

Verse 19

हरिश्च भगवानास्ते प्रजापतिपुरस्कृतः । गंगायमुनयोर्मध्ये पृथिव्या जघनं स्मृतम्

అక్కడ ప్రజాపతులచే గౌరవింపబడిన భగవాన్ హరి విరాజిల్లుచున్నాడు। గంగా–యమునల మధ్యనున్న ప్రాంతం భూమి యొక్క ‘జఘనం’ (కటిభాగం) అని స్మరించబడుతుంది।

Verse 20

प्रयागं राजशार्दूल त्रिषुलोकेषु विश्रुतम् । ततः पुण्यतमं नास्ति त्रिषुलोकेषु भारत

ఓ రాజశార్దూలా! ప్రయాగం త్రిలోకాలలో ప్రసిద్ధి పొందింది। ఓ భారతా! త్రిలోకాలలో దానికన్నా అధికమైన పరమ పుణ్యస్థానం మరొకటి లేదు।

Verse 21

श्रवणात्तस्य तीर्थस्य नामसंकीर्तनादपि । मृत्तिका लंभनाद्वापि नरः पापात्प्रमुच्यते

ఆ తీర్థాన్ని కేవలం వినుటవలన, దాని నామసంకీర్తన చేయుటవలన, లేదా దాని పవిత్ర మృత్తికను పొందుటవలన కూడా మనిషి పాపముల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 22

तत्राभिषेकं यः कुर्य्यात्संगमे संशितव्रतः । तुल्यं फलमवाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः

సంయమవ్రతుడై సঙ্গమంలో అక్కడ అభిషేకస్నానం చేయువాడు, రాజసూయ మరియు అశ్వమేధ యాగముల సమానమైన ఫలాన్ని పొందును।

Verse 23

न वेदवचनात्तात न लोकवचनादपि । मतिरुत्क्रमणीया ते प्रयागगमनं प्रति

ఓ తాత! వేదవాక్యాల వల్లగానీ, లోకుల మాటల వల్లగానీ నీ సంకల్పం చలించకూడదు; ప్రయాగగమనముపై నీ మనస్సు స్థిరంగా ఉండుగాక।

Verse 24

दशतीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथापराः । येषां सान्निध्यमत्रैव कीर्तनात्कुरुनंदन

ఓ కురునందన! పది వేల తీర్థాలు, ఇంకా అరవై కోట్ల ఇతర తీర్థాలు—వాటన్నిటి సాన్నిధ్యము ఇక్కడ కేవలం కీర్తనమాత్రంతోనే లభిస్తుంది।

Verse 25

या गतिर्योगयुक्तस्य सदुत्थस्य मनीषिणः । सा गतिस्त्यजतः प्राणान्गंगायमुनसंगमे

యోగసంయుక్తుడై సద్ఆచారనిష్ఠుడైన మేధావి తపస్వికి ఏ పరమగతి లభిస్తుందో, అదే గతి గంగా-యమున సంగమంలో ప్రాణత్యాగం చేసేవాడికీ లభిస్తుంది।

Verse 26

तेन जीवंति लोकेऽस्मिन्यत्र यत्र युधिष्ठिर । ये प्रयागं न संप्राप्तास्त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

ఓ యుధిష్ఠిరా! మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన ప్రయాగాన్ని చేరని వారు, ఈ లోకంలో ఎక్కడికక్కడ తిరుగుతూ కేవలం జీవితం గడుపుతుంటారు।

Verse 27

एवं दृष्ट्वा तु तत्तीर्थं प्रयागं परमं पदम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यः शशांक इव राहुणा

ఇలా ఆ తీర్థమైన ప్రయాగం—పరమ పవిత్ర పదం—దర్శనమాత్రంతోనే మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; రాహు గ్రాసం నుండి చంద్రుడు విడిపోవునట్లు।

Verse 28

कंबलाश्वतरौ नागौ यमुना दक्षिणे तटे । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च मुच्यते सर्वपातकैः

యమునా నది దక్షిణ తీరంలో కంబల, అశ్వతర అనే ఇద్దరు నాగులు నివసిస్తారు. అక్కడ స్నానం చేసి ఆ జలాన్ని పానము చేస్తే సర్వ పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

Verse 29

तत्र गत्वा तु तत्स्थानं महादेवस्य धीमतः । नरस्तारयते सर्वान्दशातीतान्दशापरान्

అక్కడికి వెళ్లి ధీమంతుడైన మహాదేవుని ఆ పవిత్ర స్థానాన్ని దర్శించిన మనిషి అందరినీ తరింపజేస్తాడు—పదిని దాటినవారినీ, పదికి ఆపారమైనవారినీ.

Verse 30

कृत्वाभिषेकं तु नरः सोऽश्वमेधफलं लभेत् । स्वर्गलोकमवाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम्

అభిషేక కర్మను నిర్వహించిన మనిషి అశ్వమేధ యాగ ఫలాన్ని పొందుతాడు; భూతసంప్లవమైన మహాప్రళయం వరకు నిలిచే స్వర్గలోకాన్ని చేరుతాడు.

Verse 31

पूर्वपार्श्वे तु गंगायां त्रिषु लोकेषु भारत । कूपं चैव तु सामुद्रं प्रतिष्ठानं तु विश्रुतम्

ఓ భారతా! గంగానది తూర్పు వైపున మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన ‘సాముద్ర కూపం’ ఉంది; అది ‘ప్రతిష్ఠానం’ అనే పేరుతో విఖ్యాతి పొందింది.

Verse 32

ब्रह्मचारी जितक्रोधस्त्रिरात्रं यदि तिष्ठति । सर्वपापविशुद्धात्मा सोऽश्वमेधफलं लभेत्

బ్రహ్మచారి క్రోధాన్ని జయించి మూడు రాత్రులు (ఈ వ్రతాన్ని) ఆచరిస్తే, అతడు సర్వ పాపాల నుండి శుద్ధుడై అశ్వమేధ యాగ ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 33

उत्तरेण प्रतिष्ठानाद्भागीरथ्यास्तु पूर्वतः । हंसप्रपतनं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्

ప్రతిష్ఠానానికి ఉత్తరంగా, భాగీరథీ (గంగా)కు తూర్పుగా ‘హంసప్రపతన’మనే తీర్థం ఉంది; అది త్రిలోకమంతటా ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 34

अश्वमेधफलं तस्मिन्स्नातमात्रस्य भारत । यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च तावत्स्वर्गे महीयते

ఓ భారతా, ఆ తీర్థంలో కేవలం స్నానం చేసిన మాత్రాన అశ్వమేధ యజ్ఞఫలంతో సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది; చంద్రసూర్యులు ఉన్నంతకాలం అతడు స్వర్గంలో గౌరవింపబడతాడు।

Verse 35

उर्वशीपुलिने रम्ये विपुले हंसपांडुरे । सलिलैस्तर्प्पयेद्यस्तु पितॄंस्तत्र विमत्सरः

అసూయలేని వాడు అక్కడ మనోహరమైన, విశాలమైన, హంసవర్ణంగా తెల్లని ఉర్వశీ తీరంలో జలాలతో పితృదేవులకు తర్పణం చేస్తే, నిజంగా పితృలు తృప్తి చెందుతారు।

Verse 36

षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च । सेवते पितृभिः सार्द्धं स्वर्गलोकं नराधिप

ఓ నరాధిపా, అతడు అరవై వేల సంవత్సరాలు, ఇంకా ఆరు వేల సంవత్సరాలు పితృలతో కలిసి స్వర్గలోకాన్ని అనుభవిస్తాడు।

Verse 37

पूज्यते सततं तत्र ऋषिगंधर्वकिन्नरैः । ततः स्वर्गपरिभ्रष्टः क्षीणकर्म्मा दिवश्च्युतः

అక్కడ అతడు ఋషులు, గంధర్వులు, కిన్నరులచే నిత్యం పూజింపబడతాడు; తరువాత పుణ్యం క్షీణించగానే స్వర్గం నుండి పడిపోయి దివ్యలోకచ్యుతుడవుతాడు।

Verse 38

उर्वशीसदृशीनां तु कन्यानां लभते शतम् । गवां शतसहस्राणां भोक्ता भवति भूमिप

హే భూమిపతీ! అతడు ఉర్వశీ సమానమైన వందమంది కన్యలను పొందుతాడు; లక్షలాది గోవుల భోక్తా, అధిపతిగా అవుతాడు।

Verse 39

कांचीनूपुरशब्देन सुप्तोऽसौ प्रतिबुध्यते । भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं लभते पुनः

రత్నఖచిత కాంచీ, నూపురాల శబ్దంతో నిద్రలో ఉన్నవాడు మేల్కొంటాడు; విస్తారమైన భోగాలను అనుభవించి మళ్లీ ఆ తీర్థాన్ని పొందుతాడు।

Verse 40

कुशासनधरो नित्यं नियतः संयतेंद्रियः । एककालं तु भुंजानो मासं भोगपतिर्भवेत्

ఎవడు నిత్యం కుశాసనంపై కూర్చుని నియమపరుడై ఇంద్రియనిగ్రహంతో, రోజుకు ఒక్కసారే భుజిస్తాడో—అతడు ఒక నెల భోగాధిపతిగా అవుతాడు।

Verse 41

सुवर्णालंकृतानां तु नारीणां लभते शतम् । पृथिव्यामासमुद्रायां महाभोगपतिर्भवेत्

అతడు స్వర్ణాభరణాలతో అలంకరించబడిన వందమంది స్త్రీలను పొందుతాడు; సముద్రపర్యంత విస్తరించిన భూమిపై మహాభోగాధిపతిగా అవుతాడు।

Verse 42

दशग्रामसहस्राणां भोक्ता भवति भूमिपः । धनधान्यसमायुक्तो दाता भवति नित्यशः

భూమిపతి పదివేల గ్రామాల భోగం (రాజస్వం) అనుభవించేవాడవుతాడు; ధనధాన్యసంపన్నుడై నిత్యం దాతగా, ఉపకారకుడిగా ఉంటాడు।

Verse 43

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे प्रयागमाहात्म्ये त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మ మహాపురాణ స్వర్గఖండములో ‘ప్రయాగమాహాత్మ్య’మనే నలభైమూడవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Verse 44

उपोष्य योगयुक्तश्च ब्रह्मज्ञानमवाप्नुयात् । कोटितीर्थं समासाद्य यस्तु प्राणान्परित्यजेत्

ఉపవాసముచేసి యోగసంయమంతో ఉన్నవాడు బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని పొందగలడు. మరియు కోటితీర్థాన్ని చేరి అక్కడే ప్రాణత్యాగం చేసేవాడు…

Verse 45

कोटिवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्म्मा दिवश्च्युतः

అతడు వేల కోటి సంవత్సరాలు స్వర్గలోకంలో గౌరవింపబడతాడు; ఆపై స్వర్గం నుండి పతనమై—పుణ్యం క్షీణించినప్పుడు—దేవలోకము నుండి చ్యుతుడవుతాడు।

Verse 46

सुवर्णमणिमुक्ताढ्ये कुले भवति रूपवान् । ततो भोगवतीं गत्वा वासुकेरुत्तरेण तु

అతడు బంగారం, మణులు, ముత్యాలతో సమృద్ధిగల కులంలో అందగాడిగా జన్మిస్తాడు. తరువాత భోగవతీకి వెళ్లి వాసుకి ఉత్తర భాగమునకు ముందుకు సాగుతాడు।

Verse 47

दशाश्वमेधकं तत्र तीर्थं तत्रापरं भवेत् । कृत्वाभिषेकं तु नरः सोऽश्वमेधफलं लभेत्

అక్కడ ‘దశాశ్వమేధక’మనే అపూర్వ తీర్థం ఉంది. అక్కడ స్నానాభిషేకం చేసినవాడు అశ్వమేధ యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 48

धनाढ्यो रूपवान्दक्षो दाता भवति धार्मिकः । चतुर्वेदेषु यत्पुण्यं सत्यवादिषु यत्फलम्

అతడు ధనవంతుడు, రూపవంతుడు, దక్షుడు, దాత, ధార్మికుడు అవుతాడు; అలాగే చతుర్వేదాధ్యయన పుణ్యమును, సత్యవాదులకు కలిగే ఫలమును కూడా పొందుతాడు।

Verse 49

अहिंसायां तु यो धर्म्मो गमनादेव तद्भवेत् । कुरुक्षेत्रसमा गंगा यत्रतत्रावगाह्यते

అహింస వల్ల కలిగే ధర్మఫలం అక్కడికి వెళ్లిన మాత్రాననే లభిస్తుంది. గంగా కురుక్షేత్రసమానము—ఆమెలో ఎక్కడ స్నానం చేసినా ఆ స్థలం అదే పుణ్యక్షేత్రమవుతుంది।

Verse 50

कुरुक्षेत्राद्दशगुणा यत्र सिंध्वा समागता । यत्र गंगा महाभागा बहुतीर्थतपोधना

కురుక్షేత్రం కంటే దశగుణ పుణ్యప్రదమైనది—సింధు సంగమమయ్యే ఆ స్థలం; అక్కడ మహాభాగ గంగా అనేక తీర్థాలు, తపోధనంతో సమృద్ధిగా విరాజిల్లుతుంది।

Verse 51

सिद्धक्षेत्रं हि तज्ज्ञेयं नात्र कार्या विचारणा । क्षितौ तारयते मर्त्यान्नागांस्तारयतेऽप्यधः

ఆ స్థలాన్ని సిద్ధక్షేత్రమని తెలుసుకో; ఇందులో విచారణ అవసరం లేదు. అది భూమిపై మానవులను తరింపజేస్తుంది, అలాగే అధోలోకంలో నాగులను కూడా తరింపజేస్తుంది।

Verse 52

दिवि तारयते देवांस्तेन सा त्रिपथा स्मृता । यावदस्थीनि गंगायां तिष्ठंति तस्य देहिनः

స్వర్గంలో ఆమె దేవతలను కూడా తరింపజేస్తుంది; అందువల్ల ఆమె ‘త్రిపథా’గా స్మరించబడుతుంది. ఆ దేహి యొక్క ఎముకలు గంగలో ఉన్నంతకాలం అతనికి శుభఫలం నిలిచి ఉంటుంది।

Verse 53

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । तीर्थानां तु परं तीर्थं नदीनामुत्तमा नदी

అంత సహస్ర సంవత్సరాల వరకు అతడు స్వర్గలోకంలో గౌరవింపబడును. ఇది తీర్థములలో పరమ తీర్థము, నదులలో ఉత్తమ నది.

Verse 54

मोक्षदा सर्वभूतानां महापातकिनामपि । सर्वत्र सुलभा गंगा त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा

గంగా సమస్త భూతములకు—మహాపాతకులకు కూడ—మోక్షమును ప్రసాదించును. ఆమె సర్వత్ర సులభమైనా, మూడు స్థలములలో దుర్లభ.

Verse 55

गंगाद्वारे प्रयागे च गंगासागरसंगमे । तत्र स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः

గంగాద్వారము (హరిద్వారము), ప్రయాగము, గంగాసాగర సంగమము—అక్కడ స్నానము చేసి అక్కడే మరణించినవారు స్వర్గమునకు వెళ్లి పునర్జన్మ పొందరు.

Verse 56

सर्वेषां चैव भूतानां पापोपहतचेतसाम् । गतिमन्वेषमाणानां नास्ति गंगासमा गतिः

పాపముచేత గాయపడిన మనస్సుతో, గతి (ఉద్ధార మార్గం) అన్వేషించు సమస్త భూతములకు గంగతో సమానమైన గతి లేదు.

Verse 57

पवित्राणां पवित्रं या मंगलानां च मंगलम् । महेश्वरशिरोभ्रष्टा सर्वपापहरा शुभा

పవిత్రములలో పరమ పవిత్రమై, మంగళములలో పరమ మంగళమై—మహేశ్వరుని (శివుని) శిరస్సు నుండి అవతరించిన—ఆ శుభ గంగా సమస్త పాపములను హరించును.