Adhyaya 24

Verse 1

सूत उवाच श्रुत्वैवमखिलं ब्रह्मा रुद्रेण परिभाषितम् पुनः प्रणम्य देवेशं रुद्रमाह प्रजापतिः

సూతుడు పలికెను—రుద్రుడు వివరించిన సమస్తమును విని, ప్రజాపతి బ్రహ్మ మళ్లీ దేవేశుడైన రుద్రునకు నమస్కరించి ఆయనను ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 2

भगवन्देवदेवेश विश्वरूपं महेश्वर उमाधव महादेव नमो लोकाभिवन्दित

భగవాన్, దేవదేవేశా! విశ్వరూప మహేశ్వరా! ఉమాధవ మహాదేవా! లోకములచే వందింపబడిన నీకు నమస్కారము।

Verse 3

विश्वरूप महाभाग कस्मिन्काले महेश्वर या इमास्ते महादेव तनवो लोकवन्दिताः

విశ్వరూపా, మహాభాగ మహేశ్వరా! మహాదేవా, ఏ కాలమున నీ ఈ లోకవందితమైన తనువులు (ప్రకటనరూపాలు) ఉద్భవించెను?

Verse 4

कस्यां वा युगसंभूत्यां द्रक्ष्यन्तीह द्विजातयः केन वा तपसा देव ध्यानयोगेन केन वा

మరియు ఏ యుగసంభవములో ఇక్కడ ద్విజులు నిన్ను దర్శింతురు? దేవా, ఏ తపస్సుతో—ఏ ధ్యానయోగంతో—ఆ దర్శనం లభించును?

Verse 5

नमस्ते वै महादेव शक्यो द्रष्टुं द्विजातिभिः तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शर्वः सम्प्रेक्ष्य तं पुरः

మహాదేవా, నీకు నమస్కారము; నీవు నిజముగా ద్విజులచే దర్శింపదగినవాడవు. ఆ మాటలు విని శర్వుడు (శివుడు) ముందర నిలిచిన బ్రహ్మను గమనంగా చూచెను।

Verse 6

स्मयन्प्राह महादेव ऋग्यजुःसामसंभवः श्रीभगवानुवाच तपसा नैव वृत्तेन दानधर्मफलेन च

స్మయిస్తూ మహాదేవుడు—ఋగ్, యజుః, సామముల మూలమైన శ్రీభగవాన్—ఇట్లు పలికెను: కేవలం తపస్సుతో కాదు, బాహ్యాచారమాత్రంతో కాదు, దానధర్మఫలంతో కూడ పరమం లభించదు।

Verse 7

न तीर्थफलयोगेन क्रतुभिर् वाप्तदक्षिणैः न वेदाध्ययनैर्वापि न वित्तेन न वेदनैः

తీర్థఫలసంచయంతో కాదు, దక్షిణాసహిత యజ్ఞాలతో కాదు; వేదాధ్యయనంతో కాదు, ధనంతో కాదు, కేవలం వాదవివాదజ్ఞానంతో కూడ కాదు—పరమం లభించదు। పతిస్వరూపుడైన శ్రీశివభక్తితోనే లభిస్తుంది; ఆయనే పశువునకు పాశాన్ని ఛేదించువాడు।

Verse 8

न शक्यं मानवैर्द्रष्टुम् ऋते ध्यानादहं त्विह सप्तमे चैव वाराहे ततस्तस्मिन्पितामह

ధ్యానం తప్ప ఇక్కడ మనుష్యులకు నన్ను సాధారణ మార్గాలతో దర్శించుట సాధ్యం కాదు। ఓ పితామహా! ఏడవ మన్వంతరంలో, వారాహ కల్పంలో, ఆ కాలంలోనే ఈ సత్యం తెలిసికొనబడును।

Verse 9

कल्पेश्वरो ऽथ भगवान् सर्वलोकप्रकाशनः मनुर्वैवस्वतश्चैव तव पौत्रो भविष्यति

అనంతరం కల్పేశ్వరుడు, సమస్త లోకాలను ప్రకాశింపజేయు భగవాన్ పలికెను: వైవస్వత మనువును కూడా ఉద్భవింపజేస్తాను—అతడు నిశ్చయంగా నీ మనవడే అవుతాడు।

Verse 10

तदा चतुर्युगावस्थे तस्मिन्कल्पे युगान्तिके अनुग्रहार्थं लोकानां ब्राह्मणानां हिताय च

అప్పుడు ఆ కల్పంలోని యుగాంత సంధిక్షణంలో, చతుర్యుగావస్థ వద్ద, భగవాన్ లోకానుగ్రహార్థముగా మరియు బ్రాహ్మణుల హితార్థముగా కార్యప్రవృత్తుడగును।

Verse 11

उत्पत्स्यामि तदा ब्रह्मन् पुनर् अस्मिन् युगान्तिके युगप्रवृत्त्या च तदा तस्मिंश् च प्रथमे युगे

హే బ్రహ్మన్, యుగాంత సంధికాలంలో నేను మళ్లీ అవతరిస్తాను. యుగచక్రం తిరిగి ప్రవృత్తమయ్యే వేళ, ఆ మొదటి యుగంలోనే నేను ఉదయిస్తాను.

Verse 12

द्वापरे प्रथमे ब्रह्मन् यदा व्यासः स्वयं प्रभुः तदाहं ब्राह्मणार्थाय कलौ तस्मिन् युगान्तिके

హే బ్రహ్మన్, మొదటి ద్వాపరయుగంలో స్వయంగా ప్రభువులాంటి వ్యాసుడు ఉన్నప్పుడు, నేను బ్రాహ్మణుల హితార్థం—ఆ కలియుగ యుగాంతసంధిలో—ప్రకటించాను; ధర్మరక్షణకై, పశు జీవులను పతి పరమేశ్వరుని వైపు నడిపించుటకై.

Verse 13

भविष्यामि शिखायुक्तः श्वेतो नाम महामुनिः हिमवच्छिखरे रम्ये छागले पर्वतोत्तमे

నేను శిఖాధారిగా ‘శ్వేత’ అనే మహామునిగా అవతరిస్తాను. హిమవంతుని రమ్య శిఖరంపై, ‘ఛాగల’ అనే ఉత్తమ పర్వతంలో నేను నివసిస్తాను—జీవులకు ఉపదేశించుటకు.

Verse 14

तत्र शिष्याः शिखायुक्ता भविष्यन्ति तदा मम श्वेतः श्वेतशिखश्चैव श्वेतास्यः श्वेतलोहितः

అక్కడ ఆ సమయంలో నా శిష్యులు శిఖాధారులై ఉంటారు. వారు ‘శ్వేత’, ‘శ్వేతశిఖ’, ‘శ్వేతాస్య’, ‘శ్వేతలోహిత’ అని ప్రసిద్ధి పొందుతారు—శైవ పరంపర ఆచార్యులు, శుద్ధి మరియు వ్రతనిష్ఠతో పశు జీవులను పతి వైపు నడిపించువారు.

Verse 15

चत्वारस्तु महात्मानो ब्राह्मणा वेदपारगाः ततस्ते ब्रह्मभूयिष्ठा दृष्ट्वा ब्रह्मगतिं पराम्

అప్పుడు వేదపారంగతులైన నాలుగు మహాత్మ బ్రాహ్మణులు ఉన్నారు. వారు బ్రహ్ముని పరమగతిని దర్శించి, బ్రహ్మభావంలో స్థిరపడి, ఆ అత్యున్నత స్థితికి సమీపమయ్యారు.

Verse 16

मत्समीपं गमिष्यन्ति ध्यानयोगपरायणाः ततः पुनर्यदा ब्रह्मन् द्वितीये द्वापरे प्रभुः

ధ్యానయోగంలో పరాయణులైన భక్తులు నా సన్నిధికి చేరుతారు. తరువాత, ఓ బ్రహ్మన్, రెండవ ద్వాపరయుగం వచ్చినప్పుడు ప్రభువు తగిన విధంగా అవతరించి కార్యం చేయును.

Verse 17

प्रजापतिर्यदा व्यासः सद्यो नाम भविष्यति तदा लोकहितार्थाय सुतारो नाम नामतः

ప్రజాపతి వ్యాసుడై ‘సద్యో’ అనే నామంతో ఉన్నప్పుడు, లోకహితార్థంగా ‘సుతార’ అనే పేరుగల ఋషి అవతరిస్తాడు.

Verse 18

भविष्यामि कलौ तस्मिन् शिष्यानुग्रहकाम्यया तत्रापि मम ते शिष्या नामतः परिकीर्तिताः

ఆ కలియుగంలో శిష్యులపై అనుగ్రహం చూపాలనే సంకల్పంతో నేను అవతరిస్తాను; అక్కడ కూడా నా శిష్యులు నామాలతోనే ప్రకటించబడ్డారు.

Verse 19

दुन्दुभिः शतरूपश् च ऋचीकः केतुमांस्तदा प्राप्य योगं तथा ध्यानं स्थाप्य ब्रह्म च भूतले

అప్పుడు దుందుభి, శతరూప, ఋచీక, కేతుమాన్—యోగమును ధ్యానమును పొందినవారై—ధ్యానంలో స్థిరపడి భూతలంపై బ్రహ్మతత్త్వాన్ని స్థాపించారు.

Verse 20

रुद्रलोकं गमिष्यन्ति सहचारित्वमेव च तृतीये द्वापरे चैव यदा व्यासस्तु भार्गवः

వారు రుద్రలోకానికి వెళ్లి ప్రభువుతో సహచర్యాన్ని కూడా పొందుతారు. అలాగే మూడవ ద్వాపరయుగంలో, భార్గవుడు వ్యాసుడైనప్పుడు, ఈ సత్యం ప్రకటించబడుతుంది.

Verse 21

तदाप्यहं भविष्यामि दमनस्तु युगान्तिके तत्रापि च भविष्यन्ति चत्वारो मम पुत्रकाः

అప్పుడూ నేను అవతరిస్తాను; యుగాంతంలో ‘దమన’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడనవుతాను. అక్కడ కూడా నా నలుగురు కుమారులు జన్మిస్తారు.

Verse 22

विकोशश् च विकेशश् च विपाशः शापनाशनः ते ऽपि तेनैव मार्गेण योगोक्तेन महौजसः

ఆయనే వికోశుడు, వికేశుడు; ఆయనే విపాశుడు—పాశబంధాలకు అతీతుడు—మరియు శాపనాశనుడు—శాపాలను నశింపజేసేవాడు. ఆ మహాబలులు కూడా యోగోపదేశితమైన అదే మార్గంలో మహాతేజస్వి ప్రభువు పథాన్ని అనుసరించారు.

Verse 23

रुद्रलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् चतुर्थे द्वापरे चैव यदा व्यासो ऽङ्गिराः स्मृतः

వారు రుద్రలోకానికి వెళ్తారు; అక్కడి నుండి పునర్జన్మకు తిరిగి రావడం దుర్లభం. నాల్గవ ద్వాపరంలో, వ్యాసుడు ‘అంగిరా’గా స్మరించబడే సమయంలో.

Verse 24

तदाप्यहं भविष्यामि सुहोत्रो नाम नामतः तत्रापि मम ते पुत्राश् चत्वारो ऽपि तपोधनाः

అప్పుడూ నేను ‘సుహోత్ర’ అనే నామంతో జన్మిస్తాను. అక్కడ కూడా నా నలుగురు కుమారులు తపోధనులు—వేదమార్గధారులు, పతి (ప్రభువు) ఆజ్ఞను పాలించే వారు—అవుతారు.

Verse 25

द्विजश्रेष्ठा भविष्यन्ति योगात्मानो दृढव्रताः सुमुखो दुर्मुखश्चैव दुर्दरो दुरतिक्रमः

వారు ద్విజుల్లో శ్రేష్ఠులు అవుతారు—యోగనిష్ఠులు, దృఢవ్రతులు: సుముఖ, దుర్ముఖ, దుర్దర, దురతిక్రమ.

Verse 26

प्राप्य योगगतिं सूक्ष्मां विमला दग्धकिल्बिषाः ते ऽपि तेनैव मार्गेण योगयुक्ता महौजसः

సూక్ష్మమైన యోగగతిని పొందిన వారు నిర్మలులై, వారి పాపదోషాలు దగ్ధమయ్యాయి. వారు కూడా అదే మార్గమున యోగయుక్తులై మహాతేజస్సుతో ముందుకు సాగిరి.

Verse 27

रुद्रलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् पञ्चमे द्वापरे चैव व्यासस्तु सविता यदा

వారు రుద్రలోకమునకు గమించెదరు—అక్కడి నుండి పునర్జన్మకు తిరిగి రావడం దుర్లభం. ఐదవ ద్వాపరయుగమున, వ్యాసుడు (సవితృసమ ప్రేరకుడై) ప్రత్యక్షమయ్యే వేళ ఈ విధానం ప్రకటించబడును.

Verse 28

तदा चापि भविष्यामि कङ्को नाम महातपाः अनुग्रहार्थं लोकानां योगात्मैककलागतिः

అప్పుడు నేనూ ‘కంక’ అనే మహాతపస్విగా అవతరిస్తాను, లోకాల అనుగ్రహార్థం. యోగస్వరూపుడై, ఏక దివ్యశక్తిరూపంగా సంచరిస్తూ, జీవులను ఏకైక పతి—ప్రభువైయున్న శివుని వైపు నడిపిస్తాను.

Verse 29

चत्वारस्तु महाभागा विमलाः शुद्धयोनयः शिष्या मम भविष्यन्ति योगात्मानो दृढव्रताः

నాలుగు మహాభాగులు—నిర్మలులు, శుద్ధయోనులు—నా శిష్యులగుదురు; యోగమే స్వభావమై, వ్రతమున దృఢులై ఉండెదరు.

Verse 30

सनकः सनन्दनश् चैव प्रभुर्यश् च सनातनः विभुः सनत्कुमारश् च निर्ममा निरहंकृताः

సనకుడు, సనందనుడు, ప్రభువు, సనాతనుడు, అలాగే విభువు, సనత్కుమారుడు—ఇవన్నీ మమకారరహితులు, అహంకారరహిత మహర్షులు. వారు వైరాగ్యమున నిలిచి, పశువు (బద్ధజీవి)ను పతి—భగవాన్ శివుని వైపు నడిపించే మార్గమున స్థిరులై ఉన్నారు.

Verse 31

मत्समीपमुपेष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् परीवर्ते पुनः षष्ठे मृत्युर्व्यासो यदा विभुः

వారు నా సన్నిధికి చేరి, పునర్జన్మకు తిరిగి రావడం దుర్లభమైన స్థితిని పొందుతారు. మరల ఆరవ పరివర్తంలో, సర్వవ్యాపి ప్రభువు వ్యాసుని నియమించినప్పుడు, మృత్యువే వ్యాసరూపమవుతుంది।

Verse 32

तदाप्यहं भविष्यामि लोगाक्षीर् नाम नामतः तत्रापि मम ते शिष्या योगात्मानो दृढव्रताः

అప్పటికీ నేను అవతరిస్తాను—‘లోగాక్షీర్’ అనే నామంతో. అక్కడ కూడా నా శిష్యులు దృఢవ్రతులు, అంతరంగంలో యోగస్థితులు అవుతారు।

Verse 33

भविष्यन्ति महाभागाश् चत्वारो लोकसंमताः सुधामा विरजाश्चैव शङ्खपाद्रज एव च

లోకములచే సమ్మతులైన నాలుగు మహాభాగ్యులు ఉద్భవిస్తారు—సుధామా, విరజా, మరియు శంఖపాద్రజ కూడా।

Verse 34

योगात्मानो महात्मानः सर्वे वै दग्धकिल्बिषाः ते ऽपि तेनैव मार्गेण ध्यानयोगसमन्विताः

యోగమే ఆత్మగా గల ఆ మహాత్ములు అందరూ కల్మషాన్ని దహించుకున్నారు; వారు కూడా అదే మార్గంలో ధ్యానయోగసమన్వితులై (పశువును బంధించే పాశాన్ని ఛేదించి) పతిరూప ప్రభువుని చేరుదురు।

Verse 35

मत्समीपं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् सप्तमे परिवर्ते तु यदा व्यासः शतक्रतुः

వారు నా సన్నిధికి చేరి, పునరావృత్తి దుర్లభమైన స్థితిని పొందుతారు. మరియు ఏడవ పరివర్తంలో, అప్పుడు వ్యాసుడు ‘శతక్రతు’ (శత యజ్ఞాధిపతి) అవుతాడు।

Verse 36

विभुनामा महातेजाः प्रथितः पूर्वजन्मनि तदाप्यहं भविष्यामि कलौ तस्मिन् युगान्तिके

పూర్వజన్మలో ‘విభునామ’ అనే మహాతేజస్సు గలవాడు ప్రసిద్ధుడయ్యాడు; ఆ కలియుగ యుగాంత-సంధిలో నేనూ మళ్లీ అవతరిస్తాను।

Verse 37

जैगीषव्यो विभुः ख्यातः सर्वेषां योगिनां वरः तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति युगे तथा

జైగీషవ్యుడు విభువుగా ఖ్యాతి పొందినవాడు, సమస్త యోగులలో శ్రేష్ఠుడు; ఆ యుగంలోనే అక్కడ నా ఆ కుమారులు కూడా కాలానుగుణంగా జన్మిస్తారు।

Verse 38

सारस्वतश् च मेघश् च मेघवाहः सुवाहनः ते ऽपि तेनैव मार्गेण ध्यानयोगपरायणाः

సారస్వతుడు, మేఘుడు, మేఘవాహుడు, సువాహనుడు—వీరూ అదే మార్గాన్ని అనుసరించారు; ధ్యానయోగంలో పరాయణులై పరమ పతి శివుని ధ్యానించారు।

Verse 39

गमिष्यन्ति महात्मानो रुद्रलोकं निरामयम् वसिष्ठश्चाष्टमे व्यासः परीवर्ते भविष्यति

ఆ మహాత్ములు రుద్రలోకాన్ని—నిర్మలమైన, నిరామయమైన ధామాన్ని—ప్రాప్తిస్తారు. అలాగే వ్యాస పరంపరలో ఎనిమిదవ పరివర్తనంలో వసిష్ఠుడు వ్యాసుడవుతాడు।

Verse 40

यदा तदा भविष्यामि नाम्नाहं दधिवाहनः तत्रापि मम ते पुत्रा योगात्मानो दृढव्रताः

ఎప్పుడెప్పుడు ఆ సందర్భం కలుగుతుందో, అప్పుడు నేను ‘దధివాహన’ అనే నామంతో అక్కడ అవతరిస్తాను. ఆ సమయంలో కూడా నా ఆ కుమారులు యోగాత్ములు, దృఢవ్రతులు గా ఉంటారు।

Verse 41

भविष्यन्ति महायोगा येषां नास्ति समो भुवि कपिलश्चासुरिश्चैव तथा पञ्चशिखो मुनिः

భూమిపై సమానుడు లేని మహాయోగులు అవతరిస్తారు—కపిలుడు, ఆసురి, అలాగే ముని పంచశిఖుడు।

Verse 42

बाष्कलश् च महायोगी धर्मात्मानो महौजसः प्राप्य माहेश्वरं योगं ज्ञानिनो दग्धकिल्बिषाः

బాష్కలుడు కూడా మహాయోగి; ధర్మాత్ములైన మహౌజస్వులు మహేశ్వరయోగాన్ని పొందగా జ్ఞానులయ్యారు; వారి పాపకల్మషం దగ్ధమైంది।

Verse 43

मत्समीपं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् परिवर्ते तु नवमे व्यासः सारस्वतो यदा

వారు నా సన్నిధికి చేరుతారు—పునరావృత్తిలో మళ్లీ పొందుటకు దుర్లభమైన స్థితి అది. తొమ్మిదవ పరివర్తంలో సారస్వత వ్యాసుడు ప్రత్యక్షమైనప్పుడు ఇది నెరవేరుతుంది।

Verse 44

तदाप्यहं भविष्यामि ऋषभो नाम नामतः तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति महौजसः

అప్పటికీ నేను ‘ఋషభ’ అనే నామంతో ప్రత్యక్షమవుతాను; అక్కడ కూడా నా ఆ కుమారులు మహౌజస్వులుగా జన్మిస్తారు।

Verse 45

पराशरश् च गर्गश् च भार्गवाङ्गिरसौ तदा भविष्यन्ति महात्मानो ब्राह्मणा वेदपारगाः

అప్పుడు పరాశరుడు, గర్గుడు, అలాగే భార్గవుడు మరియు ఆంగిరసుడు—ఈ మహాత్మ బ్రాహ్మణులు వేదపారంగతులై ప్రత్యక్షమవుతారు।

Verse 46

ध्यानमार्गं समासाद्य गमिष्यन्ति तथैव ते सर्वे तपोबलोत्कृष्टाः शापानुग्रहकोविदाः

ధ్యానమార్గాన్ని ఆశ్రయించిన వారు కూడా అలాగే ముందుకు సాగుదురు—తపోబలముచే ఉత్కృష్టులైన ఆ తపస్వులు, శాపమూ అనుగ్రహమూ ఇవ్వుటలో నిపుణులు, పతి (శివ) ఆజ్ఞలో ఫలము పక్వమగునప్పుడు గమించుదురు।

Verse 47

ते ऽपि तेनैव मार्गेण योगोक्तेन तपस्विनः रुद्रलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम्

ఆ తపస్వులు కూడా యోగోపదేశితమైన అదే మార్గముచే రుద్రలోకమును గమించుదురు; అక్కడ పునరావృత్తి (పునర్జన్మ) అత్యంత దుర్లభము।

Verse 48

दशमे द्वापरे व्यासः त्रिपाद्वै नाम नामतः यदा भविष्यते विप्रस् तदाहं भविता मुनिः

పదవ ద్వాపరయుగంలో వ్యాసుడు ‘త్రిపాద్’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడగును. ఆ విప్రుడు ప్రాదుర్భవించినప్పుడు నేను మునిరూపముగా అవతరించుదును।

Verse 49

हिमवच्छिखरे रम्ये भृगुतुङ्गे नगोत्तमे नाम्ना भृगोस्तु शिखरं प्रथितं देवपूजितम्

హిమవత్పర్వతంలోని రమ్య శిఖరంలో, ‘భృగుతుంగ’ అనే నగోత్తమ శ్రేణిలో, ‘భృగు’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధమైన ఒక శిఖరం ఉంది; అది దేవతలచే పూజింపబడినది।

Verse 50

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति दृढव्रताः बलबन्धुर्निरामित्रः केतुशृङ्गस्तपोधनः

అక్కడ కూడా నా ఆ కుమారులు దృఢవ్రతులై జన్మింతురు—బలబంధు, నిరామిత్ర, కేతుశృంగ, మరియు తపోధన; వీరి ధనం తపస్సే।

Verse 51

योगात्मानो महात्मानस् तपोयोगसमन्विताः रुद्रलोकं गमिष्यन्ति तपसा दग्धकिल्बिषाः

యోగంలో స్థితులైన మహాత్ములు, తపస్సు-యోగసంయుక్తులై, తపస్సుతో పాపకల్మషం దహించి రుద్రలోకాన్ని చేరుదురు।

Verse 52

एकादशे द्वापरे तु व्यासस्तु त्रिव्रतो यदा तदाप्यहं भविष्यामि गङ्गाद्वारे कलौ तथा

పదకొండవ ద్వాపరయుగంలో వ్యాసుడు ‘త్రివ్రత’గా ప్రసిద్ధుడైనప్పుడు, అప్పుడు నేనూ అవతరిస్తాను; అలాగే కలియుగంలో గంగాద్వార (హరిద్వార)లోనూ ప్రత్యక్షమవుతాను।

Verse 53

उग्रो नाम महातेजाः सर्वलोकेषु विश्रुतः तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति महौजसः

‘ఉగ్ర’ అనే మహాతేజస్సుగలవాడు సమస్త లోకాలలో ప్రసిద్ధుడై ఉంటాడు; అక్కడ కూడా నీ కుమారులు నా కుమారులుగా మహౌజస్సుతో జన్మిస్తారు।

Verse 54

लम्बोदरश् च लम्बाक्षो लम्बकेशः प्रलम्बकः प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकं गता हि ते

లంబోదర, లంబాక్ష, లంబకేశ, ప్రలంబక—మాహేశ్వరయోగాన్ని పొందినవారై, వారు నిజంగా రుద్రలోకానికి వెళ్లిరి।

Verse 55

द्वादशे परिवर्ते तु शततेजा यदा मुनिः भविष्यति महातेजा व्यासस्तु कविसत्तमः

పన్నెండవ పరివర్తనచక్రంలో ‘శతతేజా’ ముని అవతరించినప్పుడు, మహాతేజస్సుగల కవిసత్తముడైన వ్యాసుడూ ప్రత్యక్షమవుతాడు।

Verse 56

तदाप्यहं भविष्यामि कलाविह युगान्तिके हैतुकं वनमासाद्य अत्रिर्नाम्ना परिश्रुतः

అప్పటికీ—ఇక్కడే కలియుగ యుగాంతంలో—నేను అవతరిస్తాను. ‘హైతుక’ అనే వనాన్ని చేరి ‘అత్రి’ అనే నామంతో లోకంలో ప్రసిద్ధుడనవుతాను।

Verse 57

तत्रापि मम ते पुत्रा भस्मस्नानानुलेपनाः भविष्यन्ति महायोगा रुद्रलोकपरायणाः

అక్కడ కూడా నా ఆ కుమారులు—భస్మస్నానం చేసి భస్మలేపనం చేసేవారు—మహాయోగులై, రుద్రలోకప్రాప్తికే పరాయణులై ఉంటారు।

Verse 58

सर्वज्ञः समबुद्धिश् च साध्यः सर्वस्तथैव च प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकं गता हि ते

మాహేశ్వరయోగాన్ని పొందిన తరువాత వారు నిజంగా రుద్రలోకానికి వెళ్లారు—సర్వజ్ఞులై, సమబుద్ధిగలవారై, సిద్ధులై, సర్వంగా పరిపూర్ణులయ్యారు।

Verse 59

त्रयोदशे पुनः प्राप्ते परिवर्ते क्रमेण तु धर्मो नारायणो नाम व्यासस्तु भविता यदा

క్రమంగా పదమూడవ పరివర్తం మళ్లీ వచ్చినప్పుడు, ‘నారాయణ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడైన ధర్ముడే వ్యాసుడవుతాడు।

Verse 60

तदाप्यहं भविष्यामि वालिर्नाम महामुनिः वालखिल्याश्रमे पुण्ये पर्वते गन्धमादने

అప్పటికీ నేను ‘వాలి’ అనే నామంతో మహామునిగా అవుతాను—గంధమాదన పర్వతంపై ఉన్న వాలఖిల్యుల పుణ్యాశ్రమంలో నివసిస్తూ।

Verse 61

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपोधनाः सुधामा काश्यपश्चैव वासिष्ठो विरजास्तथा

అక్కడ కూడా నా ఆ కుమారులు తపోధనులై జన్మిస్తారు—సుధామా, కాశ్యపుడు, వసిష్ఠుడు మరియు విరజా।

Verse 62

महायोगबलोपेता विमला ऊर्ध्वरेतसः प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकं गता हि ते

మహాయోగబలంతో యుక్తులై, విమలులై, ఊర్ధ్వరేతస్సులై, మాహేశ్వరయోగాన్ని పొందిన వారు నిజంగా రుద్రలోకానికి వెళ్లారు।

Verse 63

यदा व्यासस्तरक्षुस्तु पर्याये तु चतुर्दशे तत्रापि पुनरेवाहं भविष्यामि युगान्तिके

పద్నాలుగవ పరిణామంలో వ్యాసుడు తరక్షువుగా ఉన్నప్పుడు, యుగాంత సంధికాలంలో అక్కడ కూడా నేను మళ్లీ అవతరిస్తాను।

Verse 64

वंशे त्वङ्गिरसां श्रेष्ठे गौतमो नाम नामतः भविष्यति महापुण्यं गौतमं नाम तद्वनम्

అంగిరసుల శ్రేష్ఠ వంశంలో ‘గౌతమ’ అనే మహర్షి జన్మిస్తాడు; ఆ వనం ‘గౌతమ’ అనే పేరుతో మహాపుణ్యంగా ప్రసిద్ధి చెందుతుంది।

Verse 65

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति कलौ तदा अत्रिर्देवसदश्चैव श्रवणो ऽथ श्रविष्ठकः

అక్కడ కూడా కలియుగంలో అప్పుడు నా ఈ కుమారులు ఉంటారు—అత్రి, దేవసదుడు, శ్రవణుడు మరియు శ్రవిష్ఠకుడు।

Verse 66

योगात्मानो महात्मानः सर्वे योगसमन्विताः प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकाय ते गताः

యోగాత్ములైన మహాత్ములు అందరూ యోగసంయమంతో సమన్వితులు. మహేశ్వరయోగాన్ని పొందిన తరువాత వారు రుద్రలోకానికి వెళ్లిరి.

Verse 67

ततः पञ्चदशे प्राप्ते परिवर्ते क्रमागते त्रैय्यारुणिर्यदा व्यासो द्वापरे समपद्यत

అనంతరం క్రమానుసారంగా పదిహేనవ పరివర్తం వచ్చినప్పుడు, ద్వాపరయుగంలో త్రయ్యారుణి వ్యాసుడిగా అవతరించి శివపురాణ జ్ఞానపరంపరను నిలిపెను.

Verse 68

तदाप्यहं भविष्यामि नाम्ना वेदशिरा द्विजः तत्र वेदशिरो नाम अस्त्रं तत्पारमेश्वरम्

“అప్పటికీ నేను ‘వేదశిర’ అనే ద్విజుడిగా అవతరిస్తాను. అక్కడ ‘వేదశిర’ అనే అజేయాస్త్రం ఉద్భవిస్తుంది; అది పరమేశ్వర శివునికే చెందింది.”

Verse 69

भविष्यति महावीर्यं वेदशीर्षश् च पर्वतः हिमवत्पृष्ठमासाद्य सरस्वत्यां नगोत्तमे

మహావీర్యముగల ‘వేదశీర్ష’ అనే పర్వతం ఉద్భవించును. హిమవంతుని పృష్ఠభాగాన్ని చేరి, సరస్వతీ తీరంలో నిలుచును, ఓ నగోత్తమా.

Verse 70

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपोधनाः कुणिश् च कुणिबाहुश् च कुशरीरः कुनेत्रकः

“అక్కడ కూడా నా ఈ కుమారులు తపోధనులై జన్మిస్తారు—కుణి, కుణిబాహు, కుశరీర, కునేత్రక.”

Verse 71

योगात्मानो महात्मानः सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकाय ते गताः

యోగాత్ములైన ఆ మహాత్ములందరూ ఊర్ధ్వరేతస్సులు. మహేశ్వరయోగాన్ని పొందీ రుద్రలోకానికి వారు చేరిరి.

Verse 72

व्यासो युगे षोडशे तु यदा देवो भविष्यति तत्र योगप्रदानाय भक्तानां च यतात्मनाम्

పదహారవ యుగచక్రంలో దేవుడు వ్యాసరూపంగా అవతరించినప్పుడు, భక్తులకూ యతాత్ములకూ యోగప్రదానార్థమే అవతరిస్తాడు.

Verse 73

तदाप्यहं भविष्यामि गोकर्णो नाम नामतः भविष्यति सुपुण्यं च गोकर्णं नाम तद्वनम्

అప్పుడుకూడా నేను ‘గోకర్ణ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడనగుదును; ఆ వనమూ ‘గోకర్ణ’ అనే పేరుతో మహాపుణ్యమయమగును.

Verse 74

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति च योगिनः काश्यपो ह्युशनाश्चैव च्यवनो ऽथ बृहस्पतिः

అక్కడ కూడా నా ఆ పుత్రులు యోగులుగా అవతరిస్తారు—కాశ్యపుడు, ఉశనుడు, చ్యవనుడు, తదనంతరం బృహస్పతి.

Verse 75

ते ऽपि तेनैव मार्गेण ध्यानयोगसमन्विताः प्राप्य माहेश्वरं योगं गन्तारो रुद्रमेव हि

వారూ అదే మార్గమున, ధ్యానయోగసంపన్నులై, మహేశ్వరయోగాన్ని పొందుతారు; నిజముగా రుద్రుడే—పరమపతి—వద్దకే చేరుతారు.

Verse 76

ततः सप्तदशे चैव परिवर्ते क्रमागते यदा भविष्यति व्यासो नाम्ना देवकृतञ्जयः

అనంతరం క్రమానుసారంగా పదిహేడవ పరివర్తం వచ్చినప్పుడు దేవతలచే ప్రతిష్ఠితుడైన ‘దేవకృతంజయ’ అనే వ్యాసుడు ఉద్భవించి, ధర్మమును మరియు శైవాగమ పరంపరను నిలుపును।

Verse 77

तदाप्यहं भविष्यामि गुहावासीति नामतः हिमवच्छिखरे रम्ये महोत्तुङ्गे महालये

“అప్పుడూ నేను ‘గుహావాసి’ అనే నామంతో అవతరిస్తాను—హిమవత్ యొక్క రమ్య శిఖరంపై, అత్యంత ఉన్నతమైన మహాలయంలో; అక్కడ నేను పతి (శివుడు)గా పశువులకు శరణమిచ్చి, పాశబంధాలను సడలిస్తాను।”

Verse 78

सिद्धक्षेत्रं महापुण्यं भविष्यति महालयम् तत्रापि मम ते पुत्रा योगज्ञा ब्रह्मवादिनः

“ఈ సిద్ధక్షేత్రం మహాపుణ్యమైన మహాలయమవుతుంది. అక్కడ కూడా నీ కుమారులు నా కుమారులే—యోగజ్ఞులు, బ్రహ్మవాదులు—పతి కృపచే పశువును పాశబంధనానికి అతీతంగా నడిపించే మార్గంలో స్థిరులు.”

Verse 79

भविष्यन्ति महात्मानो निर्ममा निरहंकृताः उतथ्यो वामदेवश् च महायोगो महाबलः

మహాత్ములు ఉద్భవిస్తారు—మమకారరహితులు, అహంకారరహితులు—ఉతథ్యుడు, వామదేవుడు, అలాగే మహాయోగి, మహాబలవంతుడూ।

Verse 80

तेषां शतसहस्रं तु शिष्याणां ध्यानयोगिनाम् भविष्यन्ति तदा काले सर्वे ते ध्यानयुञ्जकाः

ఆ కాలంలో వారి ధ్యానయోగి శిష్యులు లక్షమంది ఉంటారు; వారందరూ ధ్యానంలో యుక్తులై, సాధనలో నిరంతరం నిమగ్నులై ఉంటారు।

Verse 81

योगाभ्यासरताश्चैव हृदि कृत्वा महेश्वरम् महालये पदं न्यस्तं दृष्ट्वा यान्ति शिवं पदम्

యోగాభ్యాసంలో నిమగ్నులైన వారు హృదయంలో మహేశ్వరుని స్థాపించి, మహాలయంలో నిలిపిన పవిత్ర పాదముద్రను దర్శించి శివపదాన్ని పొందుతారు।

Verse 82

ये चान्ये ऽपि महात्मानः कलौ तस्मिन् युगान्तिके ध्याने मनः समाधाय विमलाः शुद्धबुद्धयः

ఇతర మహాత్ములు కూడా, ఆ కలియుగం యుగాంతానికి సమీపించినప్పుడు, ధ్యానంలో మనస్సును సమాధానంగా స్థిరపరుస్తారు; వారు విమలులు, శుద్ధబుద్ధులు అయి అంతర్ముఖంగా పతి-శివుని ధ్యానిస్తారు।

Verse 83

मम प्रसादाद्यास्यन्ति रुद्रलोकं गतज्वराः गत्वा महालयं पुण्यं दृष्ट्वा माहेश्वरं पदम्

నా ప్రసాదంతో వారు జ్వరరహితులై రుద్రలోకానికి వెళ్తారు. పుణ్యమైన మహాలయానికి చేరి వారు మహేశ్వరపదాన్ని దర్శిస్తారు।

Verse 84

तीर्णस्तारयते जन्तुर् दश पूर्वान्दशोत्तरान् आत्मानमेकविंशं तु तारयित्वा महालये

తానే దాటిన జీవుడు ఇతరులను దాటించేవాడవుతాడు; అతడు పది పూర్వజులను, పది ఉత్తరజులను उद्धరిస్తాడు, మరియు ఇరవై ఒకవాడిగా మహాలయంలో తననూ దాటిస్తాడు।

Verse 85

मम प्रसादाद्यास्यन्ति रुद्रलोकं गतज्वराः ततो ऽष्टादशमे चैव परिवर्ते यदा विभो

నా ప్రసాదంతో వారు జ్వరరహితులై రుద్రలోకానికి వెళ్తారు; ఆపై, ఓ విభో, అష్టాదశ పరివర్త (చక్రం) వచ్చినప్పుడు…

Verse 86

तदा ऋतञ्जयो नाम व्यासस्तु भविता मुनिः तदाप्यहं भविष्यामि शिखण्डी नाम नामतः

ఆ సమయంలో వ్యాసముని ‘ఋతంజయ’ అనే నామంతో ఉంటాడు; అదే కాలంలో నేనూ ‘శిఖండీ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడనవుతాను।

Verse 87

सिद्धक्षेत्रे महापुण्ये देवदानवपूजिते हिमवच्छिखरे रम्ये शिखण्डी नाम पर्वतः

ఆ మహాపుణ్యమైన సిద్ధక్షేత్రంలో—దేవదానవులు కూడా పూజించే చోట—హిమవంతుని రమ్య శిఖరాలపై ‘శిఖండీ’ అనే పర్వతం ఉంది।

Verse 88

शिखण्डिनो वनं चापि यत्र सिद्धनिषेवितम् तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपोधनाः

శిఖండినుడి ఆ వనంలో కూడా—సిద్ధులు నిరంతరం సేవించే చోట—హే ప్రియుడా, అక్కడే నా కుమారులు తపోధనులుగా జన్మిస్తారు।

Verse 89

वाचश्रवा ऋचीकश् च श्यावाश्वश् च यतीश्वरः योगात्मानो महात्मानः सर्वे ते वेदपारगाः

వాచశ్రవా, ఋచీక, శ్యావాశ్వ, యతీశ్వర—యోగాత్ములైన ఈ మహాత్ములు—అందరూ వేదపారగాములు।

Verse 90

प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकाय संवृताः अथ एकोनविंशे तु परिवर्ते क्रमागते

మాహేశ్వరయోగాన్ని పొందిన వారు రుద్రలోకానికి అర్హులయ్యారు; తరువాత క్రమంగా పందొమ్మిదవ పరివర్తం వచ్చినప్పుడు,

Verse 91

व्यासस्तु भविता नाम्ना भरद्वाजो महामुनिः तदाप्यहं भविष्यामि जटामाली च नामतः

అప్పుడు భరద్వాజ అనే మహాముని అవతరిస్తాడు; అతడు వ్యాసుడని ప్రసిద్ధి పొందుతాడు. ఆ సమయములో నేనును ప్రత్యక్షమవుతాను—జటామాలి అనే నామంతో ఖ్యాతి పొందుతాను.

Verse 92

हिमवच्छिखरे रम्ये जटायुर्यत्र पर्वतः तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति महौजसः

హిమవంతుని మనోహర శిఖరంపై, జటాయు అనే పర్వతం ఉన్న చోట, అక్కడ కూడా నా ద్వారా నీ కుమారులు జన్మిస్తారు—మహాతేజస్సు, మహాశక్తి కలవారు.

Verse 93

हिरण्यनाभः कौशल्यो लोकाक्षी कुथुमिस् तथा ईश्वरा योगधर्माणः सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः

హిరణ్యనాభ, కౌశల్య, లోకాక్షీ, కుథుమి—మరియు యోగధర్మాలలో స్థితులైన ఈశ్వరులు—వారందరూ నిజంగా ఊర్ధ్వరేతస్సులు; సృజనశక్తిని పైకి (పతి శివసాక్షాత్కార దిశగా) మళ్లిస్తారు.

Verse 94

प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकाय संस्थिताः ततो विंशतिमश्चैव परिवर्तो यदा तदा

మాహేశ్వరయోగాన్ని పొందిన వారు రుద్రలోకంలో స్థిరపడ్డారు. ఆ తరువాత ఇరవయ్యవ పరివర్తనచక్రం వచ్చినప్పుడు, నియత కాలపరిణామం ముందుకు సాగుతుంది.

Verse 95

गौतमस्तु तदा व्यासो भविष्यति महामुनिः तदाप्यहं भविष्यामि अट्टहासस्तु नामतः

ఆ సమయంలో గౌతమ అనే మహాముని వ్యాసుడవుతాడు. అదే సమయంలో నేనును ప్రత్యక్షమవుతాను—అట్టహాస అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందుతాను.

Verse 96

अट्टहासप्रियाश्चैव भविष्यन्ति तदा नराः तत्रैव हिमवत्पृष्ठे अट्टहासो महागिरिः

అప్పుడు అక్కడి జనులు శివుని అట్టహాసమునకు పరమ భక్తులగుదురు. అదే హిమవంతుని పృష్ఠభాగమున ‘అట్టహాస’ అనే మహాగిరి నిలిచియుండి, ప్రభువు భయనాశక హాస్యచిహ్నమును ధరించును.

Verse 97

देवदानवयक्षेन्द्रसिद्धचारणसेवितः तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति महौजसः

ఆ లోకం దేవులు, దానవులు, యక్షేంద్రులు, సిద్ధులు, చారణులు సేవించి పూజించుచున్నారు. ఓ ప్రియమా, అక్కడ కూడా నా కుమారులు మహౌజస్సులు గా జన్మించుదురు—పతి శివుని ఆశ్రయించి పశువులను పాశబంధనమునుండి దాటించగలవారు.

Verse 98

योगात्मानो महात्मानो ध्यायिनो नियतव्रताः सुमन्तुर्बर्बरी विद्वान् कबन्धः कुशिकंधरः

వారు యోగాత్ములు, మహాత్ములు, ధ్యానపరులు, నియతవ్రతులు—సుమంతు, విద్యావంతుడైన బర్బరీ, కబంధ, కుశికంధర।

Verse 99

प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकाय ते गताः एकविंशे पुनः प्राप्ते परिवर्ते क्रमागते

మాహేశ్వరయోగమును పొందిన వారు రుద్రలోకమునకు వెళ్లిరి. తరువాత ఇరవై ఒకటవ పరివర్తము క్రమముగా తిరిగి వచ్చినప్పుడు, అది తన నియత క్రమమున మళ్లీ ప్రత్యక్షమైంది.

Verse 100

वाचश्रवाः स्मृतो व्यासो यदा स ऋषिसत्तमः तदाप्यहं भविष्यामि दारुको नाम नामतः

ఆ ఋషిశ్రేష్ఠుడు వాచశ్రవా ‘వ్యాస’ అని స్మరింపబడునప్పుడు, అప్పుడు నేనూ ‘దారుక’ అనే నామముతో ప్రసిద్ధుడై అవతరిస్తాను.

Verse 101

तस्माद्भविष्यते पुण्यं देवदारुवनं शुभम् तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति महौजसः

అందువల్ల ఆ శుభమైన దేవదారు వనం పుణ్యతీర్థమగును. అక్కడ కూడా నా ఆ కుమారులు మహాఓజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ జన్మింతురు.

Verse 102

प्लक्षो दार्भायणिश्चैव केतुमान् गौतमस् तथा योगात्मानो महात्मानो नियता ऊर्ध्वरेतसः

ప్లక్షుడు, దార్భాయణి, కేతుమాన్, అలాగే గౌతముడు—ఇవరు యోగనిష్ఠ మహాత్ములు; నియమసంయమాలతో స్థిరులు, ఊర్ధ్వరేతస్సు బ్రహ్మచారితపస్వులు; పశువును పాశమునుండి విమోచించే శివపతిమార్గమునే లీనులై యున్నారు.

Verse 103

नैष्ठिकं व्रतमास्थाय रुद्रलोकाय ते गताः द्वाविंशे परिवर्ते तु व्यासः शुष्मायणो यदा

నైష్ఠిక వ్రతమును ఆశ్రయించి వారు రుద్రలోకమును పొందిరి. ఇరవై రెండవ పరివర్తములో వ్యాసుడు శుష్మాయణుడై యున్నప్పుడు (ఈ పరంపర స్మరింపబడెను).

Verse 104

तदाप्यहं भविष्यामि वाराणस्यां महामुनिः नाम्ना वै लाङ्गली भीमो यत्र देवाः सवासवाः

అప్పటికీ నేను వారాణసీలో మహామునిగా అవతరిస్తాను—లాంగలీ భీమ అనే నామంతో—ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు నివసించే ఆ స్థలములో.

Verse 105

द्रक्ष्यन्ति मां कलौ तस्मिन् भवं चैव हलायुधम् तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति सुधार्मिकाः

ఆ కలియుగములో వారు నన్ను దర్శింతురు; అలాగే హలాయుధునితో కూడిన భవుడు (శివుడు)నూ దర్శింతురు. అక్కడ కూడా నా ఆ కుమారులు సుధర్మములో స్థిరులై జన్మింతురు.

Verse 106

भल्लवी मधुपिङ्गश् च श्वेतकेतुः कुशस् तथा प्राप्य माहेश्वरं योगं ते ऽपि ध्यानपरायणाः

భల్లవీ, మధుపింగ, శ్వేతకేతు, కుశుడు—మాహేశ్వరయోగాన్ని పొందిన తరువాత, వారూ ధ్యానపరాయణులై, పాశబద్ధ జీవాన్ని విమోచించే పతి శివుని సాక్షాత్కారానికి నిమగ్నులయ్యారు।

Verse 107

विमला ब्रह्मभूयिष्ठा रुद्रलोकाय संस्थिताः परिवर्ते त्रयोविंशे तृणबिन्दुर्यदा मुनिः

విమలా—బ్రహ్మస్థితికి అత్యంత యోగ్యురాలై—రుద్రలోకంలో స్థిరపడింది. ఇది ఇరవైమూడవ పరివర్తంలో (మన్వంతరచక్రంలో), ముని తృణబిందు ప్రాకట్యమైనప్పుడు జరిగింది।

Verse 108

व्यासो हि भविता ब्रह्मंस् तदाहं भविता पुनः श्वेतो नाम महाकायो मुनिपुत्रस्तु धार्मिकः

ఓ బ్రహ్మన్, వ్యాసుడు నిశ్చయంగా అవతరిస్తాడు; అప్పుడు నేనూ మళ్లీ ప్రత్యక్షమవుతాను. అలాగే ధర్మనిష్ఠుడైన, మహాకాయుడైన మునిపుత్రుడు ‘శ్వేత’ అనే వాడూ ఉంటాడు।

Verse 109

तत्र कालं जरिष्यामि तदा गिरिवरोत्तमे तेन कालञ्जरो नाम भविष्यति स पर्वतः

అక్కడ, పర్వతాలలో శ్రేష్ఠమైన ఆ గిరివరంపై నేను కాలాన్నికూడా జరాగ్రస్తం చేస్తాను; అందువల్ల ఆ పర్వతం ‘కాలంజర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందుతుంది।

Verse 110

तत्रापि मम ते शिष्या भविष्यन्ति तपस्विनः उशिको बृहदश्वश् च देवलः कविरेव च

అక్కడ కూడా ఆ తపస్వులు నా శిష్యులవుతారు—ఉశికుడు, బృహదశ్వుడు, దేవలుడు, అలాగే కవియు।

Verse 111

प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकाय ते गतः परिवर्ते चतुर्विंशे व्यास ऋक्षो यदा विभो

మాహేశ్వరయోగాన్ని పొందినవాడు రుద్రలోకానికి వెళ్లెను. ఓ విభో, ఇరవై నాలుగవ పరివర్తంలో ఋక్షుడు వ్యాసుడైనప్పుడు…

Verse 112

तदाप्यहं भविष्यामि कलौ तस्मिन् युगान्तिके शूली नाम महायोगी नैमिषे देववन्दिते

ఆ కలియుగాంత్య సంధికాలంలో నేనూ అవతరిస్తాను—‘శూలీ’ అనే మహాయోగిగా—దేవులు వందించే పవిత్ర నైమిషంలో।

Verse 113

तत्रापि मम ते शिष्या भविष्यन्ति तपोधनाः शालिहोत्रो ऽग्निवेशश् च युवनाश्वः शरद्वसुः

అక్కడ కూడా తపోధనులైన వారు నా శిష్యులవుతారు—శాలిహోత్రుడు, అగ్నివేశుడు, యువనాశ్వుడు, శరద్వసువు।

Verse 114

ते ऽपि तेनैव मार्गेण रुद्रलोकाय संस्थिताः पञ्चविंशे पुनः प्राप्ते परिवर्ते क्रमागते

వారూ అదే మార్గంతో రుద్రలోకంలో స్థిరపడ్డారు. తరువాత క్రమంగా ఇరవై ఐదవ పరివర్తం వచ్చినప్పుడు, కాలచక్ర విధానానుసారం వారు మళ్లీ తిరిగివచ్చారు.

Verse 115

वासिष्ठस्तु यदा व्यासः शक्तिर्नाम्ना भविष्यति तदाप्यहं भविष्यामि दण्डी मुण्डीश्वरः प्रभुः

వాసిష్ఠుడు ‘శక్తి’ అనే నామంతో వ్యాసుడైనప్పుడు, నేనూ అవతరిస్తాను—దండధారి ప్రభువు ముండీశ్వరుడిగా।

Verse 116

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपोधनाः छगलः कुण्डकर्णश् च कुभाण्डश् च प्रवाहकः

అక్కడ కూడా, ఓ ప్రియతమా, నా ఆ కుమారులు తపస్సు-ధనంతో సమృద్ధులై జన్మిస్తారు—ఛగల, కుండకర్ణ, కుభాండ, ప్రవాహక।

Verse 117

प्राप्य माहेश्वरं योगम् अमृतत्वाय ते गताः षड्विंशे परिवर्ते तु यदा व्यासः पराशरः

మాహేశ్వర-యోగాన్ని పొందిన వారు అమృతత్వం (మోక్షం) వైపు సాగారు; ఇరవై ఆరవ పరివర్తంలో అప్పుడు పరాశరుడు వ్యాసుడయ్యాడు।

Verse 118

तदाप्यहं भविष्यामि सहिष्णुर्नाम नामतः पुरं भद्रवटं प्राप्य कलौ तस्मिन् युगान्तिके

అప్పటికీ నేను అవతరిస్తాను—‘సహిష్ణు’ అనే నామంతో; యుగాంత సమీపమైన ఆ కలియుగంలో భద్రవట నగరాన్ని చేరి (పశువులైన జీవుల కోసం) పతి (శివ) మార్గాన్ని నిలుపుతాను।

Verse 119

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति सुधार्मिकाः उलूको विद्युतश्चैव शंबूको ह्याश्वलायनः

అక్కడ కూడా నా ఈ కుమారులు సుధార్మికులై జన్మిస్తారు—ఉలూక, విద్యుత్, శంబూక, అలాగే ఆశ్వలాయన।

Verse 120

प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकाय ते गताः सप्तविंशे पुनः प्राप्ते परिवर्ते क्रमागते

మాహేశ్వర-యోగాన్ని పొందిన వారు రుద్రలోకానికి వెళ్లారు; క్రమానుగతంగా ఇరవై ఏడవ పరివర్తం మళ్లీ వచ్చినప్పుడు తదుపరి దశ ప్రారంభమైంది।

Verse 121

जातूकर्ण्यो यदा व्यासो भविष्यति तपोधनः तदाप्यहं भविष्यामि सोमशर्मा द्विजोत्तमः

జాతూకర్ణ్యుడు తపోధనుడై వ్యాసుడుగా భవిష్యత్తులో అవతరించినప్పుడు, అదే సమయంలో నేనూ సోమశర్మ అనే ద్విజోత్తముడిగా ప్రదర్శితుడనవుతాను। పశువుల ఉద్ధారార్థం పతి-శివోపదేశ పరంపర అఖండంగా కొనసాగుతుంది।

Verse 122

प्रभासतीर्थमासाद्य योगात्मा योगविश्रुतः तत्रापि मम ते शिष्या भविष्यन्ति तपोधनाः

ప్రభాస తీర్థాన్ని చేరి, యోగాత్ముడూ యోగవిశ్రుతుడైన ఆ యోగి ఇలా అంటాడు—‘ప్రియమా! అక్కడ కూడా నా శిష్యులు తపోధనులై, తపస్సులో స్థిరులుగా అవతరిస్తారు.’

Verse 123

अक्षपादः कुमारश् च उलूको वत्स एव च योगात्मानो महात्मानो विमलाः शुद्धबुद्धयः

అక్షపాదుడు, కుమారుడు, ఉలూకుడు, వత్సుడు—వీరందరూ యోగాత్ములు, మహాత్ములు, విమలులు, శుద్ధబుద్ధులు అయిన ఋషులు; శైవమార్గంలో స్థితులై పతి-శివ కృపచేత పశువును మోక్షమార్గానికి నడిపించారు।

Verse 124

प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकं ततो गताः अष्टाविंशे पुनः प्राप्ते परिवर्ते क्रमागते

మాహేశ్వర యోగాన్ని పొందిన తరువాత వారు రుద్రలోకానికి వెళ్లారు; క్రమంగా ఇరవై ఎనిమిదవ పరివర్త (కల్పచక్రం) మళ్లీ వచ్చినప్పుడు, వారు దానిని మరల పొందారు।

Verse 125

पराशरसुतः श्रीमान् विष्णुर्लोकपितामहः यदा भविष्यति व्यासो नाम्ना द्वैपायनः प्रभुः

పరాశరుని శ్రీమంతుడైన కుమారుడు—లోకపితామహుడిగా పూజ్యుడైన విష్ణువు—ద్వైపాయన అనే నామంతో ప్రభువైన వ్యాసుడుగా భవిష్యత్తులో అవతరించినప్పుడు, పవిత్ర పరంపర సక్రమంగా స్థాపితమవుతుంది।

Verse 126

तदा षष्ठेन चांशेन कृष्णः पुरुषसत्तमः वसुदेवाद्यदुश्रेष्ठो वासुदेवो भविष्यति

అప్పుడు ఆరవ అంశముగా పురుషోత్తముడైన కృష్ణుడు, వసుదేవుని కుమారుడు, యాదవశ్రేష్ఠుడు ‘వాసుదేవ’గా అవతరిస్తాడు।

Verse 127

तदाप्यहं भविष्यामि योगात्मा योगमायया लोकविस्मयनार्थाय ब्रह्मचारिशरीरकः

అప్పటికీ నేను యోగస్వరూపుడనై నా యోగమాయచే, లోకాలను ఆశ్చర్యపరచుటకై, బ్రహ్మచారి శరీరమును ధరించి ప్రదర్శితుడనగుదును।

Verse 128

श्मशाने मृतम् उत्सृष्टं दृष्ट्वा कायम् अनाथकम् ब्राह्मणानां हितार्थाय प्रविष्टो योगमायया

శ్మశానంలో విడిచిపెట్టబడిన, ఆశ్రయహీనమైన మృతదేహాన్ని చూచి, బ్రాహ్మణుల హితార్థం ధర్మరక్షణకై, యోగమాయచే అతడు అందులో ప్రవేశించాడు।

Verse 129

दिव्यां मेरुगुहां पुण्यां त्वया सार्धं च विष्णुना भविष्यामि तदा ब्रह्मंल् लकुली नाम नामतः

హే బ్రహ్మన్! మేరువు యొక్క ఆ దివ్య పుణ్య గుహలో, నీతోను విష్ణుతోను కలిసి, నేను అప్పుడు ‘లకులీ’ అనే నామంతో ప్రదర్శితుడనగుదును।

Verse 130

कायावतार इत्येवं सिद्धक्षेत्रं च वै तदा भविष्यति सुविख्यातं यावद् भूमिर् धरिष्यति

ఇలా అది ‘కాయావతార’మని ప్రసిద్ధి చెందును; ఆ సిద్ధక్షేత్రము భూమి నిలిచినంతకాలం మహాప్రసిద్ధమగును।

Verse 131

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपस्विनः कुशिकश् चैव गर्गश् च मित्रः कौरुष्य एव च

అక్కడ కూడా నా ఈ కుమారులు తపస్వి ఋషులుగా జన్మిస్తారు—కుశిక, గర్గ, మిత్ర, కౌరుష్య।

Verse 132

योगात्मानो महात्मानो ब्राह्मणा वेदपारगाः प्राप्य माहेश्वरं योगं विमला ह्यूर्ध्वरेतसः

యోగాత్ములు, మహాత్ములు, వేదపారంగత బ్రాహ్మణులు—మాహేశ్వరయోగాన్ని పొందిన తరువాత నిర్మలులై, ఊర్ధ్వరేతస్సు బ్రహ్మచర్యంలో స్థిరపడతారు।

Verse 133

रुद्रलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् एते पाशुपताः सिद्धा भस्मोद्धूलितविग्रहाः

భస్మధూళితో దేహం అలంకరించుకున్న ఈ సిద్ధ పాశుపతులు—పునరావృత్తి దుర్లభమైన రుద్రలోకానికి గమిస్తారు।

Verse 134

लिङ्गार्चनरता नित्यं बाह्याभ्यन्तरतः स्थिताः भक्त्या मयि च योगेन ध्याननिष्ठा जितेन्द्रियाः

వారు నిత్యం లింగార్చనలో లీనులై, బాహ్య-అంతఃశుద్ధిలో స్థితులై, నాపై భక్తితో నిలిచి; యోగమార్గంలో ధ్యాననిష్ఠులై, ఇంద్రియాలను జయించినవారు.

Verse 135

संसारबन्धच्छेदार्थं ज्ञानमार्गप्रकाशकम् स्वरूपज्ञानसिद्ध्यर्थं योगं पाशुपतं महत्

సంసారబంధం (పాశం) ఛేదించుటకు, జ్ఞానమార్గాన్ని ప్రకాశింపజేయుటకు, మరియు స్వరూపజ్ఞానసిద్ధి కోసం ఈ మహత్తర పాశుపతయోగం ఉపదేశించబడింది।

Verse 136

योगमार्गा अनेकाश् च ज्ञानमार्गास् त्व् अनेकशः न निवृत्तिमुपायान्ति विना पञ्चाक्षरीं क्वचित्

యోగమార్గాలు అనేకం, జ్ఞానమార్గాలు కూడా అనేకమే; కాని శివుని పంచాక్షరీ మంత్రం లేక ఎప్పుడూ నివృత్తి—బంధననివర్తనం—సిద్ధించదు।

Verse 137

यदाचरेत्तपश्चायं सर्वद्वन्द्वविवर्जितम् तदा स मुक्तो मन्तव्यः पक्वं फलमिव स्थितः

సుఖదుఃఖ, మానాపమాన వంటి సమస్త ద్వంద్వాలనుండి విముక్తమై ఈ తపస్సును ఆచరించినప్పుడు, అతడు ముక్తుడని గ్రహించాలి; పండిన ఫలంలా స్థిరంగా ఉంటాడు।

Verse 138

एकाहं यः पुमान्सम्यक् चरेत्पाशुपतव्रतम् न सांख्ये पञ्चरात्रे वा न प्राप्नोति गतिं कदा

ఏ పురుషుడు ఒక్క రోజైనా విధివిధానంగా పాశుపత వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే, అతడు పరమగతిని తప్పక పొందుతాడు. సాంఖ్యమార్గమో పంచరాత్రమో ఏదైనా, అతని మోక్షసిద్ధి విఫలమవదు; ఎందుకంటే స్వయంగా పశుపతియే అతనికి శరణం అవుతాడు।

Verse 139

इत्येतद्वै मया प्रोक्तम् अवतारेषु लक्षणम् मन्वादिकृष्णपर्यन्तम् अष्टाविंशद् युगक्रमात्

ఇలా నేను శివావతారాల లక్షణాలను ప్రకటించాను—యుగక్రమంలోని ఇరవై ఎనిమిది పరంపర ప్రకారం—మనువునుండి కృష్ణునివరకు।

Verse 140

तत्र श्रुतिसमूहानां विभागो धर्मलक्षणः भविष्यति तदा कल्पे कृष्णद्वैपायनो यदा

ఆ కల్పంలో కృష్ణద్వైపాయనుడు (వ్యాసుడు) అవతరించినప్పుడు, శ్రుతిసమూహాలు ధర్మలక్షణాల ప్రకారం విభజించి క్రమబద్ధం చేయబడతాయి।

Verse 141

सूत उवाच निशम्यैवं महातेजा महादेवेन कीर्तितम् रुद्रावतारं भगवान् प्रणिपत्य महेश्वरम्

సూతుడు పలికెను—మహాదేవుడు కీర్తించిన రుద్రావతార వృత్తాంతమును ఈ విధముగా విని, ఆ మహాతేజస్వి భక్తుడు మహేశ్వరునకు ప్రణిపాతము చేసి పరమ పతి-ప్రభువును నమస్కరించెను।

Verse 142

तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिः पुनः प्राह च शङ्करम् पितामह उवाच सर्वे विष्णुमया देवाः सर्वे विष्णुमया गणाः

ఇష్టమైన యోగ్యమైన వాక్యములతో అతడు శంకరుని స్తుతించి మరల పలికెను। పితామహుడు (బ్రహ్మ) అన్నాడు—“సర్వ దేవతలు విష్ణుమయులు; సర్వ గణములు కూడ విష్ణుమయములు।”

Verse 143

न हि विष्णुसमा काचिद् गतिरन्या विधीयते इत्येवं सततं वेदा गायन्ति नात्र संशयः

విష్ణువుతో సమానమైన మరొక గతి గాని శరణు గాని విధింపబడలేదు—ఇట్లు వేదములు నిరంతరం గానము చేయుచున్నవి; ఇందులో సందేహము లేదు।

Verse 144

स देवदेवो भगवांस् तव लिङ्गार्चने रतः तव प्रणामपरमः कथं देवो ह्यभूत्प्रभुः

ఆ దేవదేవుడు భగవంతుడు మీ లింగార్చనలో రతుడై, మీకు ప్రణామమే పరమమని భావించెను; అట్లుంటే అతడు స్వతంత్రంగా ఎలా ప్రభువగును?

Verse 145

सूत उवाच निशम्य वचनं तस्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः प्रपिबन्निव चक्षुर्भ्यां प्रीतस्तत्प्रश्नगौरवात्

సూతుడు పలికెను—పరమేష్ఠి బ్రహ్మ వచనమును విని, ఆ ప్రశ్న యొక్క గౌరవ-గాంభీర్యముచేత అతడు ఆనందించి, కన్నులతోనే త్రాగుచున్నట్లుగా తిలకించెను।

Verse 146

पूजाप्रकरणं तस्मै तमालोक्याह शङ्करः भवान्नारायणश्चैव शक्रः साक्षात्सुरोत्तमः

ఆయనను చూచి పూజావిధిని బోధించదలచి శంకరుడు పలికెను— “నీవే నారాయణుడు; నీవే సాక్షాత్ శక్రుడు (ఇంద్రుడు), దేవోత్తముడు।”

Verse 147

मुनयश् च सदा लिङ्गं सम्पूज्य विधिपूर्वकम् स्वंस्वं पदं विभो प्राप्तास् तस्मात् सम्पूजयन्ति ते

హే ప్రభూ! మునులు సదా విధిపూర్వకంగా లింగాన్ని సమ్యక్ పూజించి తమ తమ పదాలను పొందిరి; అందుకే వారు దానినే నిరంతరం పూజించుచున్నారు।

Verse 148

लिङ्गार्चनं विना निष्ठा नास्ति तस्माज्जनार्दनः आत्मनो यजते नित्यं श्रद्धया भगवान्प्रभुः

లింగార్చనము లేక నిష్ఠ సిద్ధించదు; అందుచేత జనార్దనుడు—భగవాన్ ప్రభువు—శ్రద్ధతో నిత్యం తన ఆత్మలో స్థితమైన పరమ ప్రభువును ఆరాధించుచున్నాడు।

Verse 149

इत्येवमुक्त्वा ब्रह्माणम् अनुगृह्य महेश्वरः पुनः सम्प्रेक्ष्य देवेशं तत्रैवान्तरधीयत

ఇట్లు పలికి మహేశ్వరుడు బ్రహ్మను అనుగ్రహించి, మరల దేవేశుని చూచి, అక్కడికక్కడే అంతర్ధానమయ్యెను।

Verse 150

तमुद्दिश्य तदा ब्रह्मा नमस्कृत्य कृताञ्जलिः स्रष्टुं त्वशेषं भगवांल् लब्धसंज्ञस्तु शङ्करात्

అప్పుడు బ్రహ్ముడు ఆయననే ధ్యానించి కృతాంజలిగా నమస్కరించెను. శంకరుని నుండి పొందిన యథార్థ బోధతో ఆ భగవంతుడు మిగిలిన సమస్త సృష్టిని సృజించుటకు ప్రవృత్తుడయ్యెను।