Adhyaya 39

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे अष्टात्रिशो ऽध्यायः मार्कण्डेय उवाच नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वपापविनाशिनी / मुनिभिः कथिता पूर्वमीश्वरेण स्वयंभुवा

శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్త్రీ సంహిత ఉత్తరవిభాగంలో అష్టాత్రింశో అధ్యాయః. మార్కండేయుడు పలికెను—నర్మదా నదులలో శ్రేష్ఠ, సర్వపాపవినాశిని; పూర్వం మునులు కీర్తించినది, స్వయంభూ ఈశ్వరుడే స్వయంగా స్తుతించినది।

Verse 2

मुनिभिः संस्तुता ह्येषा नर्मदा प्रवरा नदी / रुद्रगात्राद् विनिष्क्रान्ता लोकानां हितकाम्यया

ఈ నర్మదా మునులచే స్తుతింపబడినది, నదులలో పరమ శ్రేష్ఠ; లోకాల హితాన్ని కోరుతూ రుద్రుని దేహమునుండి ప్రబలింది।

Verse 3

सर्वपापहरा नित्यं सर्वदेवनमस्कृता / संस्तुता देवगन्धर्वैरप्यरोभिस्तथैव च

ఆమె నిత్యం సర్వపాపహారిణి, సమస్త దేవతలచే నమస్కృత; దేవులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు కూడ ఆమెను స్తుతిస్తారు।

Verse 4

उत्तरे चैव तत्कूले तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् / नाम्ना भद्रेश्वरं पुण्यं सर्वपापहरं शुभम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् दैवतैः सह मोहते

ఆ నదியின் ఉత్తర తీరమున, ఓ రాజా, త్రిలోక ప్రసిద్ధమైన ఒక తీర్థం ఉంది—భద్రేశ్వరమని; అది పుణ్యము, శుభము, సర్వపాపహరము. అక్కడ స్నానం చేసిన నరుడు, ఓ రాజన్, దేవతలతో కలిసి ఆనందిస్తాడు।

Verse 5

ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थमाम्रातकेश्वरम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् गोसहस्रफलं लभेत्

ఆపై, ఓ రాజేంద్రా, ఆమ్రాతకేశ్వర తీర్థమునకు వెళ్లవలెను; అక్కడ స్నానం చేసిన నరుడు, ఓ రాజన్, సహస్ర గోదాన ఫలాన్ని పొందును।

Verse 6

ततो ऽङ्गारेश्वरं गच्छेन्नियतो नियताशनः / सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते

ఆపై నియమంతో, నియతాహారంతో అంగారేశ్వరుని దర్శనానికి వెళ్లవలెను. సమస్త పాపాల నుండి అంతఃకరణం శుద్ధి పొందినవాడు రుద్రలోకంలో గౌరవింపబడును.

Verse 7

ततो गच्छेत राजेन्द्र केदारं नाम पुण्यदम् / तत्र स्नात्वोदकं कृत्वा सर्वान् कामानवाप्नुयात्

తరువాత, ఓ రాజేంద్రా, పుణ్యప్రదమైన ‘కేదారం’ అనే తీర్థానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ స్నానం చేసి విధిగా ఉదక-తర్పణం చేసినవాడు సమస్త కోరికలను పొందును.

Verse 8

पिप्पलेशं ततो गच्छेत् सर्वपापविनाशनम् / तत्र स्नात्वा महाराज रुद्रलोके महीयते

ఆపై సమస్త పాపాలను నశింపజేసే పిప్పలేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లవలెను. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, ఓ మహారాజా, రుద్రలోకంలో గౌరవింపబడును.

Verse 9

ततो गच्छेत राजेन्द्र विमलेश्वरमुत्तमम् / तत्र प्राणान् परित्यज्य रुद्रलोकमवाप्नुयात्

తరువాత, ఓ రాజేంద్రా, అత్యుత్తమమైన విమలేశ్వర క్షేత్రానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ ప్రాణాలను విడిచినవాడు రుద్రలోకాన్ని (శివలోకాన్ని) పొందును.

Verse 10

ततः पुष्करिणीं गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र इन्द्रस्यार्धासनं लभेत्

ఆపై పుష్కరిణి (పవిత్ర కమలసరోవరం) వద్దకు వెళ్లి అక్కడ విధిగా స్నానం చేయవలెను. అక్కడ కేవలం స్నానం చేసినంత మాత్రాన మనిషి ఇంద్రుని అర్ధాసన సమానమైన స్థానాన్ని పొందును.

Verse 11

ततो गच्छेत राजेन्द्र शूलभेदमिति श्रुतम् / तत्र स्नात्वार्चयेद् देवं गोसहस्रफलं लभेत्

అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, శ్రుతి ప్రకారం ‘శూలభేద’ అనే పవిత్రస్థానానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ స్నానం చేసి దేవుని ఆరాధిస్తే, వెయ్యి గోవుల దానఫలంతో సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది.

Verse 12

ततो गच्छेत राजेन्द्र बलितीर्थमनुत्तम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् सिहासनपतिर्भवेत्

తదుపరి, ఓ రాజేంద్రా, అనుత్తమమైన ‘బలితీర్థం’కు వెళ్లవలెను. ఓ రాజా, అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి సింహాసనాధిపతిగా—సార్వభౌమాధికారిగా—అవుతాడు.

Verse 13

शक्रतीर्थं ततो गच्छेत् कूले चैव तु दक्षिणे / उपोष्य रजनीमेकां स्नानं कृत्वा यथाविधि

ఆపై దక్షిణ తీరంలో ఉన్న ‘శక్రతీర్థం’కు వెళ్లాలి. ఒక రాత్రి ఉపవాసం చేసి, విధివిధానంగా అక్కడ స్నానం చేయాలి.

Verse 14

आराधयेन्महायोगं देवं नारायणं हरिम् / गोसहस्रफलं प्राप्य विष्णुलोकं स गच्छति

మహాయోగస్వరూపుడైన దేవుడు నారాయణుడు—హరి—ని ఎవడు ఆరాధిస్తాడో, అతడు వెయ్యి గోవుల దానఫలంతో సమానమైన పుణ్యాన్ని పొంది చివరకు విష్ణులోకానికి చేరుతాడు.

Verse 15

ऋषितीर्थं ततो गत्वा सर्वपापहरं नृणाम् / स्नातमात्रो नरस्तत्र शिवलोके महीयते

తదుపరి ‘ఋషితీర్థం’కు వెళ్లాలి; అది మనుషుల సమస్త పాపాలను హరించేది. అక్కడ కేవలం స్నానం చేసినంత మాత్రాన మనిషి శివలోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 16

नारदस्य तु तत्रैव तीर्थं परमशोभनम् / स्नातमात्रो नरस्तत्र गोसहस्रफलं लभेत्

అక్కడే నారదుని పరమశోభనమైన తీర్థం ఉంది. అక్కడ కేవలం స్నానం చేసినవాడికి సహస్ర గోదాన ఫలంతో సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది.

Verse 17

यत्र तप्तं तपः पूर्वं नारदेन सुरर्षिणा / प्रतीस्तस्य ददौ योगं देवदेवो महेश्वरः

దేవర్షి నారదుడు పూర్వం తపస్సు చేసిన ఆ స్థలంలోనే దేవదేవుడు మహేశ్వరుడు ప్రసన్నుడై ఆయనకు యోగసాధనను ప్రసాదించాడు.

Verse 18

ब्रह्मणा निर्मितं लिङ्गं ब्रह्मेश्वरमिति श्रुतम् / यत्र स्नात्वा नरो राजन् ब्रह्मलोके महीयते

బ్రహ్మదేవుడు నిర్మించిన ఆ లింగం ‘బ్రహ్మేశ్వర’మని ప్రసిద్ధి. ఓ రాజా, అక్కడ స్నానం చేసినవాడు బ్రహ్మలోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 19

ऋणतीर्थं ततो गच्छेत् स ऋणान्मुच्यते ध्रुवम् / महेश्वरं ततो गच्छेत् पर्याप्तं जन्मनः फलम्

తర్వాత ఋణతీర్థానికి వెళ్లాలి; దానివల్ల నిశ్చయంగా ఋణాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది. ఆపై మహేశ్వరుని క్షేత్రానికి వెళ్లాలి; అక్కడ జన్మఫలం సంపూర్ణంగా సార్థకం అవుతుంది.

Verse 20

भीमेश्वरं ततो गच्छेत् सर्वव्याधिविनाशनम् / स्नातमात्रो नरस्तत्र सर्वदुःखैः प्रमुच्यते

ఆపై భీమేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లాలి; ఆయన సమస్త వ్యాధులను నశింపజేసేవాడు. అక్కడ కేవలం స్నానం చేసినవాడు అన్ని దుఃఖాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 21

ततो गच्छेत राजेन्द्र पिङ्गलेश्वरमुत्तमम् / अहोरात्रोपवासेन त्रिरात्रफलमाप्नुयात्

అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, ఉత్తమమైన పింగలేశ్వరుని పరమ క్షేత్రానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ అహోరాత్ర ఉపవాసం చేస్తే త్రిరాత్ర వ్రతఫలము పొందును.

Verse 22

तस्मिंमस्तीर्थे तु राजेन्द्र कपिलां यः प्रयच्छति / यावन्ति तस्या रोमाणि तत्प्रसूतिकुलेषु च / तावद् वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते

హే రాజేంద్రా, ఆ తీర్థంలో ఎవడు కపిలా గోవును దానం చేస్తాడో—ఆమె దేహంలోని ఎన్ని రోమాలున్నాయో, ఆమె సంతానమునుండి పుట్టిన కులపరంపరలలో ఎంత విస్తారమో—అంత సహస్ర సంవత్సరాలు అతడు రుద్రలోకంలో గౌరవింపబడును.

Verse 23

यस्तु प्राणपरित्यागं कुर्यात् तत्र नराधिप / अक्षयं मोदते कालं यावच्चन्द्रदिवाकरौ

కాని, హే నరాధిపా, అక్కడ ఎవడు ప్రాణత్యాగం చేస్తాడో, చంద్రసూర్యులు ఉన్నంతకాలం అక్షయానందంలో విహరిస్తాడు.

Verse 24

नर्मदातटमाश्रित्य तिष्ठन्ते ये तु मानवाः / ते मृताः स्वर्गमायान्ति सन्तः सुकृतिनो यथा

నర్మదా తీరాన్ని ఆశ్రయించి అక్కడ నివసించే మనుష్యులు మరణించిన తరువాత స్వర్గానికి చేరుతారు—పుణ్యవంతులైన సద్జనుల వలె.

Verse 25

ततो दीप्तेश्वरं गच्छेद् व्यासतीर्थं तपोवनम् / निवर्तिता पुरा तत्र व्यासभीता महानदी / हुङ्कारिता तु व्यासेन दक्षिणेन ततो गता

అనంతరం తపోవనంలోని వ్యాసతీర్థమున ఉన్న దీప్తేశ్వరుని దర్శించవలెను. పూర్వం అక్కడ మహానది వ్యాసుని భయంతో వెనుదిరిగింది; వ్యాసుని హుంకారంతో అది దక్షిణదిశగా ప్రవహించింది.

Verse 26

प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर / प्रीतस्तस्य भवेद् व्यासो वाञ्छितं लभते फलम्

హే యుధిష్ఠిరా! ఆ తీర్థంలో ఎవడు ప్రదక్షిణ చేయునో, వాడు వ్యాసమునికి ప్రియుడై, కోరిన ఫలమును పొందును।

Verse 27

ततो गच्छेत राजेन्द्र इक्षुनद्यास्तु संगमम् / त्रैलोक्यविश्रुतं पुण्यं तत्र सन्निहितः शिवः / तत्र स्तनात्वा नरो राजन् गाणपत्यमवाप्नुयात्

తదుపరి, హే రాజేంద్రా! ఇక్షు నది సంగమమునకు వెళ్లవలెను—త్రిలోకమంతట ప్రసిద్ధమైన పుణ్యస్థలం అది. అక్కడ శివుడు విశేషంగా సన్నిహితుడై యుండును; అక్కడ స్నానముచేసినవాడు, హే రాజా, గణపత్యస్థితి (శివగణాధిపత్యం) పొందును।

Verse 28

स्कन्दतीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापप्रणाशनम् / आजन्मनः कृतं पापं स्नातस्तीव्रं व्यपोहति

తదుపరి సర్వపాపప్రణాశకమైన స్కందతీర్థమునకు వెళ్లవలెను. అక్కడ స్నానము చేసినవాడు జన్మనుండి చేసిన పాపములను కూడ బలంగా తొలగించుకొనును।

Verse 29

तत्र देवाः सगन्धर्वा भवात्मजमनुत्तमम् / उपासते महात्मानं स्कन्दं शक्तिधिरं प्रभुम्

అక్కడ దేవతలు గంధర్వులతో కూడి, భవుడు (శివుడు) యొక్క అనుత్తమ కుమారుడైన మహాత్ముడు, శక్తిధర ప్రభువు స్కందుని ఉపాసించుచున్నారు।

Verse 30

ततो गच्छेदाङ्गिरसं स्नानं तत्र समाचरेत् / गोसहस्रफलं प्राप्य रुद्रलोकं स गच्छति

తదుపరి ఆంగిరస స్నానస్థానమునకు వెళ్లి అక్కడ విధివిధానముగా స్నానము ఆచరించవలెను. గోసహస్రదానఫలమును పొందినవాడు రుద్రలోకమునకు వెళ్లును।

Verse 31

अङ्गिरा यत्र देवेशं ब्रह्मपुत्रो वृषध्वजम् / तपसाराध्य विश्वेशं लब्धवान् योगमुत्तमम्

అదే స్థలంలో బ్రహ్మపుత్రుడైన అంగిరసుడు తపస్సుతో వృషధ్వజుడు, దేవేశుడు, విశ్వేశ్వరుడు అయిన శివుని ఆరాధించి పరమయోగాన్ని పొందెను।

Verse 32

कुशतीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापप्रणाशनम् / स्नानं तत्र प्रकुर्वोत अश्वमेधफलं लभेत्

తదుపరి సర్వపాపనాశకమైన కుశతీర్థానికి వెళ్లాలి. అక్కడ స్నానం చేస్తే అశ్వమేధ యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 33

कोटितीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापप्रणाशनम् / तत्र स्त्रात्वा नरो राज्यं लभते नात्र संशयः

తదుపరి సర్వపాపనాశకమైన కోటితీర్థానికి వెళ్లాలి. అక్కడ స్నానం చేసిన నరుడు రాజ్యాన్ని పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 34

चन्द्रभागां ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र सोमलोके महीयते

తదుపరి చంద్రభాగా నదికి వెళ్లి అక్కడ విధిగా స్నానం చేయాలి. అక్కడ స్నానం చేసిన మాత్రాన నరుడు సోమలోకంలో గౌరవింపబడతాడు।

Verse 35

नर्मदादक्षिणे कूले संगमेश्वरमुत्तमम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् सर्वयज्ञफलं लभेत्

నర్మదా నదికి దక్షిణ తీరంలో సంగమేశ్వరమనే ఉత్తమ తీర్థం ఉంది. ఓ రాజా, అక్కడ స్నానం చేస్తే సర్వయజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 36

नर्मदायोत्तरे कूले तीर्थं परमशोभनम् / आदित्यायतनं रम्यमीश्वरेण तु भाषितम्

నర్మదా నదికి ఉత్తర తీరంలో పరమ శోభనమైన తీర్థం ఉంది—ఆదిత్యుడు (సూర్యుడు) యొక్క రమ్యమైన ఆలయం—దానిని స్వయంగా ఈశ్వరుడు ప్రకటించాడు।

Verse 37

तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र दत्त्वा दानं तु शक्तितः / तस्य तीर्थप्रभावेण लभते चाक्षयं फलम्

ఓ రాజేంద్రా! అక్కడ స్నానం చేసి, తన శక్తి మేరకు దానం ఇచ్చినవాడు, ఆ తీర్థ ప్రభావంతో అక్షయ ఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 38

दरिद्रा व्याधिता ये तु ये च दुष्कृतकारिणः / मुच्यन्ते सर्वपापेभ्यः सूर्यलोकं प्रयान्ति च

దరిద్రులు, వ్యాధిగ్రస్తులు, లేదా దుష్కృతాలు చేసినవారైనా—వారూ సమస్త పాపాల నుండి విముక్తులై సూర్యలోకాన్ని చేరుతారు।

Verse 39

मार्गेश्वरं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र स्वर्गलोकमवाप्नुयात्

ఆపై మార్గేశ్వరానికి వెళ్లి అక్కడ విధిగా స్నానం చేయాలి; అక్కడ ఒక్కసారి స్నానం చేసిన మాత్రాననే మనిషి స్వర్గలోకాన్ని పొందుతాడు।

Verse 40

ततः पश्चिमतो गच्छेन्मरुदालयमुत्तमम् / तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र शुचिर्भूत्वा प्रयत्नतः

ఆపై పశ్చిమ దిశగా వెళ్లి ‘మరుదాలయం’ అనే ఉత్తమ స్థలాన్ని చేరాలి; ఓ రాజేంద్రా! అక్కడ స్నానం చేసి, యత్నంతో శుద్ధుడవ్వాలి।

Verse 41

काञ्चनं तु द्विजो दद्याद् यथाविभवविस्तरम् / पुष्पकेण विमानेन वायुलोकं स गच्छति

ద్విజుడు తన సామర్థ్యమంతటా స్వర్ణదానం చేస్తే, పుష్పవిమానంపై అధిరోహించి వాయులోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 42

ततो गच्छेत राजेन्द्र अहल्यातीर्थमुत्तमम् / स्नानमात्रादप्सरोभिर्मोदते कालमक्षयम्

ఆపై, ఓ రాజేంద్రా, పరమోత్తమమైన అహల్యా తీర్థానికి వెళ్లాలి. అక్కడ కేవలం స్నానం చేసినంత మాత్రాన అప్సరలతో అక్షయకాలం ఆనందిస్తాడు.

Verse 43

चैत्रमासे तु संप्राप्ते शुक्लपक्षे त्रयोदशी / कामदेवदिने तस्मिन्नहल्यां यस्तु पूजयेत्

చైత్రమాసం వచ్చినప్పుడు, శుక్లపక్ష త్రయోదశి—కామదేవునికి పవిత్రమైన ఆ రోజున—భక్తితో అహల్యను పూజించేవాడు…

Verse 44

यत्र तत्र नरोत्पन्नो वरस्तत्र प्रियो भवेत् / स्त्रीवल्लभो भवेच्छ्रीमान् कामदेव इवापरः

అటువంటి శ్రేష్ఠుడు ఎక్కడ జన్మించినా అక్కడే ప్రియుడవుతాడు. స్త్రీలకు ప్రియుడై, శ్రీమంతుడై, తేజస్సుతో—మరో కామదేవునివలె—ఉంటాడు.

Verse 45

अयोध्यां तु समासाद्य तीर्थं शक्रस्य विश्रुतम् / स्नातमात्रो नरस्तत्र गोसहस्रफलं लभेत्

అయోధ్యకు చేరి—శక్రుడు (ఇంద్రుడు) సంబంధిత ప్రసిద్ధ తీర్థంలో—అక్కడ కేవలం స్నానం చేసినంత మాత్రాన వెయ్యి గోవుల దానఫలానికి సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది.

Verse 46

सोमतीर्थं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र सर्वपापैः प्रमुच्यते

అనంతరం సోమతీర్థానికి వెళ్లి అక్కడ విధివిధానంగా పవిత్రస్నానం చేయవలెను. ఆ స్థలంలో స్నానం చేసిన మాత్రాన నరుడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడగును.

Verse 47

सोमग्रहे तु राजेन्द्र पापक्षयकरं भवेत् / त्रैलोक्यविश्रुतं राजन् सोमतीर्थं महाफलम्

ఓ రాజేంద్రా! సోమగ్రహణ సమయమున ఇది పాపక్షయకారకమగును. ఓ రాజా! త్రిలోకమంతట ప్రసిద్ధమైన సోమతీర్థం మహాఫలప్రదము.

Verse 48

यस्तु चान्द्रायणं कुर्यात् तत्र तीर्थे समाहितः / सर्वपापविशुद्धात्मा सोमलोकं स गच्छति

ఎవడైతే అక్కడ ఆ తీర్థంలో సమాహితచిత్తుడై చాంద్రాయణ వ్రతం ఆచరిస్తాడో, అతడు సమస్త పాపాలనుండి శుద్ధాత్ముడై సోమలోకాన్ని చేరుతాడు.

Verse 49

अग्निप्रवेशं यः कुर्यात् सोमतीर्थे नराधिप / जले चानशनं वापि नासौ मर्त्यो ऽभिजायते

ఓ నరాధిపా! సోమతీర్థంలో ఎవడు అగ్నిప్రవేశం చేస్తాడో, లేదా ఆ జలంలో అనశనం చేసి ప్రాణత్యాగం చేస్తాడో, అతడు మళ్లీ మర్త్యుడిగా జన్మించడు.

Verse 50

स्तम्भतीर्थं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र सोमलोके महीयते

అనంతరం స్తంభతీర్థానికి వెళ్లి అక్కడ విధివిధానంగా స్నానం చేయవలెను. అక్కడ ఒక్కసారి స్నానం చేసిన మాత్రాన నరుడు సోమలోకంలో గౌరవింపబడి మహిమ పొందును.

Verse 51

ततो गच्छेत राजेन्द्र विष्णुतीर्थमनुत्तमम् / योधनीपुरमाख्यातं विष्णोः स्थानमनुत्तमम्

అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, విష్ణు యొక్క అనుత్తమ తీర్థమైన యోధనీপুরమని ప్రసిద్ధమైన, విష్ణు యొక్క అపూర్వ స్థానానికి వెళ్లవలెను।

Verse 52

असुरा योधितास्तत्र वासुदेवेन कोटिशः / तत्र तीर्थं समुत्पन्नं विष्णुश्रीको भवेदिह / अहोरात्रोपवासेन ब्रह्महत्यां व्यपोहति

అక్కడ వాసుదేవుడు కోటానుకోట్ల అసురులతో యుద్ధం చేశాడు. ఆ సంఘటనతో అక్కడ తీర్థం ఉద్భవించింది; ఇక్కడ విష్ణుశ్రీ సంపద లభిస్తుంది. అహోరాత్ర ఉపవాసంతో బ్రహ్మహత్య పాపమూ తొలగుతుంది.

Verse 53

नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् / कामतीर्थमिति ख्यातं यत्र कामोर्ऽचयद् भवम्

నర్మదా నదికి దక్షిణ తీరంలో పరమ శోభనమైన తీర్థం ఉంది; అది కామతీర్థమని ప్రసిద్ధం, అక్కడ కాముడు భవుడు (శివుడు)ను ఆరాధించాడు.

Verse 54

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा उपवासपरायणः / कुसुमायुधरूपेण रुद्रोलोके महीयते

ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి ఉపవాసనిష్ఠతో ఉండినవాడు, కుసుమాయుధుడు (కాముడు) రూపంతో రుద్రలోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 55

ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम् / उमाहकमिति ख्यातं तत्र संतर्पयेत् पितॄन्

అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, బ్రహ్మతీర్థమనే అనుత్తమ తీర్థానికి—ఉమాహకమని ప్రసిద్ధమైన—వెళ్లి అక్కడ పితృదేవతలకు తర్పణం చేయవలెను.

Verse 56

पौर्णमास्याममावास्यां श्र्धं कुर्याद् यथाविधि / गजरूपा शिला तत्र तोयमध्ये व्यवस्थिता

పౌర్ణమి మరియు అమావాస్య రోజుల్లో విధివిధానంగా శ్రాద్ధం చేయవలెను. అక్కడ నీటి మధ్యలో గజరూప శిల స్థాపితమై ఉంది।

Verse 57

तस्मिंस्तु दापयेत् पिण्डान् वैशाख्यान्तु विशेषतः / स्नात्वा समाहितमना दम्भमात्सर्यवर्जितः / तृप्यन्ति पितरस्तस्य यावत् तिष्ठति मेदिनी

ఆ సందర్భంలో పిండదానం చేయించవలెను—ప్రత్యేకంగా వైశాఖ మాసంలో. స్నానం చేసి, సమాహితమనస్సుతో, దంభం మరియు మాత్సర్యం విడిచి; అతని పితృదేవతలు భూమి నిలిచినంతకాలం తృప్తిగా ఉంటారు।

Verse 58

सिद्धेश्वरं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र गाणपत्यपदं लभेत्

తర్వాత సిద్ధేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లి అక్కడ విధిగా స్నానం చేయవలెను. అక్కడ స్నానం చేసిన మాత్రాన మనిషి గాణపత్య పదాన్ని పొందుతాడు।

Verse 59

ततो गच्छेत राजेन्द्र लिङ्गो यत्र जनार्दनः / तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र विष्णुलोके महीयते

తర్వాత, ఓ రాజేంద్రా, జనార్దనుడు ఉన్న ఆ లింగస్థానానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, ఓ రాజేంద్రా, విష్ణులోకంలో మహిమ పొందుతాడు।

Verse 60

यत्र नारायणो देवो मुनोनां भावितात्मनाम् / स्वात्मानं दर्शयामास लिङ्गं तत् परमं पदम्

భావితాత్ములైన మునులకు దేవ నారాయణుడు తన స్వస్వరూపాన్ని దర్శింపజేసిన స్థలం—అదే స్వయంప్రకాశ లింగరూపం పరమపదము (పరమధామము)।

Verse 61

अङ्कोलं तु ततो गच्छेत् सर्वपापविनाशनम् / स्नानं दानं च तत्रैव ब्राह्मणानां च भोजनम् / पिण्डप्रिदानं च कृतं प्रेत्यानन्तफलप्रदम्

ఆపై సమస్త పాపాలను నశింపజేసే అంకోల తీర్థానికి వెళ్లాలి. అక్కడ స్నానం చేసి దానం చేయాలి, బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టాలి. పిండప్రదానం చేసినవానికి పరలోకంలో అక్షయ ఫలం కలుగుతుంది.

Verse 62

त्रैयम्बकेन तोयेन यश्चरुं श्रपयेत् ततः / अङ्कोलमूले दद्याच्च पिण्डांश्चैव यथाविधि / तारिताः पितरस्तेन तृप्यन्त्याचन्द्रतारकम्

త్ర్యంబక (శివ) అభిమంత్రిత జలంతో చరువును వండి, విధి ప్రకారం అంకోల వృక్ష మూలంలో పిండాలను అర్పించేవాడు—ఆ కర్మచేత పితృదేవతలు తరింపబడి, చంద్రతారలు ఉన్నంతకాలం తృప్తిగా ఉంటారు.

Verse 63

ततो गच्छेत राजेन्द्र तापसेश्वरमुत्तमम् / तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र प्राप्नुयात् तपसः फलम्

ఆపై, ఓ రాజేంద్రా, ఉత్తమమైన తపసేశ్వరుడు—తపస్వుల ఈశ్వరుని—వద్దకు వెళ్లాలి. అక్కడ స్నానం చేసినచో, ఓ నరపతీ, తపస్సు ఫలం లభిస్తుంది.

Verse 64

शुक्लतीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापविनाशनम् / नास्ति तेन सम तीर्थं नर्मदायां युधिष्ठिर

ఆపై సమస్త పాపాలను నశింపజేసే శుక్లతీర్థానికి వెళ్లాలి. ఓ యుధిష్ఠిరా, నర్మదా నదిలో దానికి సమానమైన తీర్థం లేదు.

Verse 65

दर्शनात् स्पर्शनात् तस्य स्नानदानतपोजपात् / होमाच्चैवोपवासाच्च शुक्लतीर्थे महत् फलम्

శుక్లతీర్థంలో దాని దర్శనం, స్పర్శ మాత్రమే కాక స్నానం, దానం, తపస్సు, జపం, హోమం, ఉపవాసం వలన మహత్తర ఫలం కలుగుతుంది.

Verse 66

योजनं तत् स्मृतं क्षेत्रं देवगन्धर्वसेवितम् / शुक्लतीर्थमिति ख्यातं सर्वपापविनाशनम्

ఆ పుణ్యక్షేత్రం ఒక యోజన విస్తారమని స్మృతిలో చెప్పబడింది; దేవగంధర్వులు అక్కడ సేవిస్తారు. అది ‘శుక్లతీర్థం’గా ఖ్యాతి పొందింది, సర్వపాపనాశకము।

Verse 67

पादपाग्रेण दृष्टेन ब्रह्महत्यां व्यपोहति / देव्या सह सदा भर्गस्तत्र तिष्ठति शङ्करः

పాదాగ్రంతో కేవలం దర్శించిన మాత్రాన బ్రహ్మహత్య పాపం తొలగిపోతుంది. అక్కడ దేవితో కలిసి భర్గస్వరూపుడైన శంకరుడు సదా నివసిస్తాడు।

Verse 68

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां वैशाखे मासि सुव्रत / कैलासाच्चाभिनिष्क्रम्य तत्र सन्निहितो हरः

ఓ సువ్రతా, వైశాఖ మాసం కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు హరుడు (శివుడు) కైలాసం నుండి బయలుదేరి అక్కడ విశేషంగా సన్నిహితుడై ఉంటాడు।

Verse 69

देवदानवगन्धर्वाः सिद्धविद्याधरास्तथा / गणाश्चाप्सरसां नागास्तत्र तिष्ठन्ति पुङ्गव

ఓ పురుషోత్తమా, అక్కడ దేవులు, దానవులు, గంధర్వులు; అలాగే సిద్ధులు, విద్యాధరులు—మరియు దివ్య గణాలు, అప్సరసలు, నాగులు కూడా నివసిస్తారు।

Verse 70

रजकेन यथा वस्त्रं शुक्लं भवति वारिणा / आजन्मनि कृतं पापं शुक्लतीर्थे व्यपोहति / स्नानं दानं तपः श्राद्धमनन्तं तत्र दृश्यते

రజకుడు నీటితో వస్త్రాన్ని తెల్లగా చేయునట్లు, శుక్లతీర్థంలో జన్మనుండి చేసిన పాపమంతా తొలగిపోతుంది. అక్కడ స్నానం, దానం, తపస్సు, శ్రాద్ధం—వాటి ఫలం అనంతమని దర్శనమవుతుంది।

Verse 71

शुक्लतीर्थात् परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति / पूर्वे वयसि कर्माणि कृत्वा पापानि मानवः / अहोरात्रोपवासेन शुक्लतीर्थे व्यपोहति

శుక్లతీర్థముకన్నా పరమమైన తీర్థం గతంలో లేదు, భవిష్యత్తులోనూ ఉండదు. పూర్వవయసులో చేసిన పాపాలను మనిషి శుక్లతీర్థంలో అహోరాత్ర ఉపవాసంతో తొలగించుకుంటాడు.

Verse 72

कार्तिकस्य तु मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशी / घृतेन स्नापयेद् देवमुपोष्य परमेश्वरम् / एकविंशत्कुलोपेतो न च्यवेदैश्वरात् पदात्

కార్తిక మాసం కృష్ణపక్ష చతుర్దశిన ఉపవాసం చేసి, ఘృతంతో దేవుడు పరమేశ్వరుని స్నానింపజేయాలి. దీని ఫలంగా ఇరవై ఒక తరాల కులానికి పుణ్యోద్ధారం కలిగి, ఐశ్వర్యస్థితి నుండి పడిపోడు.

Verse 73

तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञदानेन वा पुनः / न तां गतिमवाप्नोति शुक्लतीर्थे तु यां लभेत्

తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం, యజ్ఞం లేదా దానంతో కూడ ఆ గతి లభించదు; శుక్లతీర్థంలో లభించే పరమగతి అలాంటిది.

Verse 74

शुक्लतीर्थं महातीर्थमृषिसिद्धनिषेवितम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् पुनर्जन्म न विन्दति

శుక్లతీర్థం మహాతీర్థం, ఋషులు సిద్ధులు సేవించే స్థలం. ఓ రాజా, అక్కడ స్నానం చేసిన నరుడు మళ్లీ జన్మను పొందడు.

Verse 75

अयने वा चतुर्दश्यां संक्रान्तौ विषुवे तथा / स्नात्वा तु सोपवासः सन् विजितात्मा समाहितः

అయనకాలంలో, చతుర్దశిన, సంక్రాంతి మరియు విషువులో కూడా—స్నానం చేసి ఉపవాసంతో ఉండి, ఆత్మనిగ్రహంతో సమాధానచిత్తుడై స్థిరంగా ఉండాలి.

Verse 76

दानं दद्याद् यथाशक्ति प्रीयेतां हरिशङ्करौ / एतत् तीर्थप्रभावेण सर्वं भवति चाक्षयम्

యథాశక్తి దానం చేయవలెను, హరి–శంకరులు ప్రసన్నులగునట్లు. ఈ తీర్థ ప్రభావముచేత ఆ పుణ్యమంతయు అక్షయమగును.

Verse 77

अनाथं दुर्गतं विप्रं नाथवन्तमथापि वा / उद्वादयति यस्तीर्थे तस्य पुण्यफलं शृणु

తీర్థంలో అనాథుడై దుర్గతిలో ఉన్న బ్రాహ్మణునికైనా, లేక రక్షకులున్నవాడికైనా, ఎవడు ఆదరించి పైకి లేపి సహాయపడతాడో—అతని పుణ్యఫలాన్ని వినుము.

Verse 78

यावत् तद्रोमसंख्या तु तत्प्रसूतिकुलेषु च / तावद् वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते

ఆ పవిత్ర రూపమున రోమాల సంఖ్య ఎంతయో, అలాగే దాని సంతతి కులములలో లెక్క ఎంతయో, అంత సహస్ర సంవత్సరములు అతడు రుద్రలోకమున మహిమతో గౌరవింపబడును.

Verse 79

ततो गच्छेत राजेन्द्र यमतीर्थ मनुत्तमम् / कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां माघमासे युधिष्ठिर / स्नानं कृत्वा नक्तभीजी न पश्येद् योनिसङ्कटम्

అనంతరం, ఓ రాజేంద్ర, అత్యుత్తమమైన యమతీర్థమునకు వెళ్లవలెను. ఓ యుధిష్ఠిరా, మాఘమాస కృష్ణపక్ష చతుర్దశిన అక్కడ స్నానం చేసి నక్తభోజీ వ్రతం ఆచరించినవాడు మళ్లీ గర్భప్రవేశ దుఃఖాన్ని చూడడు.

Verse 80

ततो गच्छेत राजेन्द्र एरण्डीतीर्थमुत्तमम् / संगमे तु नरः स्नायादुपवासपरायणः / ब्राह्मणं भोजयेदेकं कोटिर्भवति भोजिताः

తదుపరి, ఓ రాజేంద్ర, ఉత్తమమైన ఎరణ్డీతీర్థమునకు వెళ్లవలెను. సంగమస్థలమున ఉపవాసనిష్ఠతో స్నానం చేసి, అక్కడ ఒక్క బ్రాహ్మణునికైనా భోజనం పెట్టినచో కోటి మందికి భోజనం పెట్టిన ఫలము కలుగును.

Verse 81

एरण्डीसंगमे स्नात्वा भक्तिभावात् तुरञ्जितः / मृत्तिकां शिरसि स्थाप्य अवगाह्य च तज्जलम् / नर्मदोदकसंमिश्रं मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

ఎరండీ సంగమంలో స్నానం చేసి, భక్తిభావంతో తక్షణమే ప్రేరితుడై, శిరస్సుపై పవిత్ర మృత్తికను ధరించి ఆ జలంలో అవగాహనం చేయాలి. నర్మదా జలంతో మిశ్రమమైన ఆ తీర్థజలంలో స్నానం చేస్తే సమస్త పాపకిల్బిషాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

Verse 82

ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं कार्णाटिकेश्वरम् / गङ्गावतरते तत्र दिने पुण्ये न संशयः

అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, కార్ణాటికేశ్వరమనే తీర్థానికి వెళ్లాలి. అక్కడ పుణ్యదినంలో గంగ అవతరిస్తుంది—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 83

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च दत्त्वा चैव यथाविधि / सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

అక్కడ స్నానం చేసి, ఆ (పవిత్ర) జలాన్ని పానంచేసి, విధివిధానంగా దానం చేసి, సమస్త పాపాల నుండి పూర్తిగా విముక్తుడై బ్రహ్మలోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 84

नन्दितीर्थं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / प्रीयते तस्य नन्दीशः सोमलोके महीयते

ఆ తరువాత నందితీర్థానికి వెళ్లి అక్కడ విధిగా స్నానం చేయాలి. దానివల్ల నందీశుడు (శివుడు) ప్రసన్నుడవుతాడు, అతడు సోమలోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 85

ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं त्वनरकं शुभम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् नरकं नैव पश्यति

ఆ తరువాత, ఓ రాజేంద్రా, శుభమైన అనరకమనే తీర్థానికి వెళ్లాలి. ఓ రాజా, అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి నరకాన్ని ఎప్పటికీ చూడడు.

Verse 86

तस्मिंस्तीर्थे तु राजेन्द्र स्वान्यस्थीनि विनिक्षिपेत् / रूपवान् जायते लोके धनभोगसमन्वितः

హే రాజేంద్ర! ఆ తీర్థంలో తన అస్తి-అవశేషాలను నిక్షేపించాలి; అప్పుడు లోకంలో అతడు రూపవంతుడై, ధనభోగసమృద్ధితో జన్మిస్తాడు.

Verse 87

ततो गच्छेत राजेन्द्र कपिलातीर्थ मुत्तमम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् गोसहस्रफलं लभेत्

తదుపరి, హే రాజేంద్ర! ఉత్తమమైన కపిలా-తీర్థానికి వెళ్లాలి; అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, హే రాజా, వెయ్యి గోవుల దానఫలంతో సమానమైన పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 88

ज्येष्ठमासे तु संप्राप्ते चतुर्दश्यां विशेषतः / तत्रोपोष्य नरो भक्त्या दद्याद् दीपं घृतेन तु

జ్యేష్ఠమాసం వచ్చినప్పుడు—ప్రత్యేకంగా చతుర్దశినాడు—అక్కడ మనిషి ఉపవాసం ఉండి, భక్తితో నెయ్యితో నింపిన దీపాన్ని అర్పించాలి.

Verse 89

घृतेन स्नापयेद् रुद्रं सघृतं श्रीफलं दहेत् / घण्टाभरणसंयुक्तां कपिलां वै प्रदापयेत्

నెయ్యితో రుద్రునికి అభిషేకం చేయాలి, నెయ్యితో కూడిన శ్రీఫలం (కొబ్బరి) అగ్నిలో హోమం చేయాలి; అలాగే గంట మరియు ఆభరణాలతో అలంకరించిన కపిలా గోవును దానం చేయాలి.

Verse 90

सर्वाभरणसंयुक्तः सर्वदेवनमस्कृतः / शिवतुल्यबलो भूत्वा शिववत् क्रीडते चिरम्

అతడు సమస్త ఆభరణాలతో అలంకృతుడై, సమస్త దేవతలచే సత్కరింపబడతాడు; శివసమాన బలాన్ని పొంది, శివునివలె దీర్ఘకాలం దివ్యంగా విహరిస్తాడు.

Verse 91

अङ्गारकदिने प्राप्ते चतुर्थ्यां तु विशेषतः / स्नापयित्वा शिवं दद्याद् ब्राह्मणेभ्यस्तु भोजनम्

అంగారకదినమున, విశేషంగా చతుర్థీ తిథి వచ్చినప్పుడు, శివుని స్నాపనం చేసి బ్రాహ్మణులకు భోజనం సమర్పించాలి।

Verse 92

सर्वभोगसमायुक्तो विमानैः सार्वकामिकैः / गत्वा शक्रस्य भवनं शक्रेण सह मोदते

సర్వభోగసంపన్నుడై, సర్వకామదాయక దివ్యవిమానాల ద్వారా తీసుకుపోయబడి, శక్రుని (ఇంద్రుని) భవనానికి వెళ్లి ఇంద్రునితో కలిసి ఆనందిస్తాడు।

Verse 93

ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो धनवान् भोगवान् भवेत् / अङ्गारकनवम्यां तु अमावास्यां तथैव च / स्नापयेत् तत्र यत्नेन रूपवान् सुभगो भवेत्

ఆపై స్వర్గం నుండి పడిపోయినా అతడు ధనవంతుడై భోగసంపన్నుడవుతాడు. అంగారక-నవమి మరియు అమావాస్య నాడు అక్కడ శ్రద్ధతో స్నానవిధి చేస్తే రూపవంతుడై సుభాగ్యుడవుతాడు।

Verse 94

ततो गच्छेत राजेन्द्र गणेश्वरमनुत्तमम् / श्रावणे मासी संप्राप्ते कृष्णपक्षे चतुर्दशी

తదనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, శ్రావణమాసం వచ్చినప్పుడు కృష్ణపక్ష చతుర్దశి నాడు అనుత్తమ గణేశ్వర క్షేత్రానికి వెళ్లాలి।

Verse 95

स्नातमात्रो नरस्तत्र रुद्रलोके महीयते / पितॄणां तर्पणं कृत्वा मुच्यते ऽसावॄणत्रयात्

అక్కడ కేవలం స్నానం చేసిన మాత్రాన మనిషి రుద్రలోకంలో గౌరవింపబడతాడు. పితృదేవతలకు తర్పణం చేసి త్రిఋణం నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 96

गङ्गेश्वरसमीपे तु गङ्गावदनमुत्तमम् / अकामो वा सकामो वा तत्र स्नात्वा तु मानवः / आजन्मजनितैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः

గంగేశ్వరుని సమీపంలో గంగానది యొక్క అత్యుత్తమ ‘గంగావదనం’ ఉంది. నిష్కాముడైనా సకాముడైనా అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి జన్మనుండి కూడిన పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 97

तस्य वै पश्चिमे देशे समीपे नातिदूरतः / दशाश्वमेधिकं तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

దాని పశ్చిమ దేశంలో, సమీపంలోనే ఎక్కువ దూరం కాకుండా, ‘దశాశ్వమేధిక’ అనే తీర్థం ఉంది; అది మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 98

उपोष्य रजनीमेकां मासि भाद्रपदे शुभे / अमावस्यां नरः स्नात्वा पूजयेद् वृषभध्वजम्

శుభమైన భాద్రపద మాసంలో ఒక రాత్రి ఉపవాసం చేసి, అమావాస్య రోజున స్నానం చేసి, అనంతరం వృషభధ్వజుడు—భగవాన్ శివుని—పూజించాలి.

Verse 99

काञ्चनेन विमानेन किङ्किणीजालमालिना / गत्वा रुद्रपुरं रम्यं रुद्रेण सह मोदते

కింకిణీల జాలంతో అలంకరించబడిన స్వర్ణ విమానంపై అధిరోహించి, అతడు రమ్యమైన రుద్రపురానికి వెళ్లి రుద్రుడు (శివుడు) తో కలిసి ఆనందిస్తాడు.

Verse 100

सर्वत्र सर्वदिवसे स्नानं तत्र समाचरेत् / पितॄणां तर्पणं कुर्यादश्वमेधफलं लभेत्

ఎక్కడ ఉన్నా, ప్రతిదినం అక్కడ స్నానాచారం చేయాలి; అలాగే పితృదేవతలకు తర్పణం చేయాలి—అప్పుడు అశ్వమేధ యజ్ఞఫలంతో సమానమైన పుణ్యఫలం లభిస్తుంది.