Adhyaya 40

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकोनचत्वारिशो ऽध्यायः मार्कण्डेय उवाच ततो गच्छेत राजेन्द्र भृगुतीर्थ मनुत्तमम् / तत्र देवो भृगुः पुर्वं रुद्रमाराधयत् पुरा

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్త్రీ సంహిత ఉపరివిభాగంలో ఏకోనచత్వారింశో అధ్యాయము. మార్కండేయుడు పలికెను—ఓ రాజేంద్రా! తదుపరి నీవు ఉత్తమతీర్థములలో శ్రేష్ఠమైన భృగుతీర్థమునకు వెళ్ళుము; అక్కడ పురాతనకాలమున దేవర్షి భృగువు రుద్రుని ఆరాధించెను।

Verse 2

दर्शनात् तस्य देवस्य सद्यः पापात् प्रमुच्यते / एतत् क्षेत्रं सुविपुलं सर्वपापप्रणाशनम्

ఆ దేవుని దర్శనమాత్రముననే మనుష్యుడు తక్షణమే పాపముల నుండి విముక్తుడగును. ఈ క్షేత్రము అత్యంత విస్తారమై సమస్త పాపములను నశింపజేయునది।

Verse 3

तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः / उपानहोस्तथा युग्मं देयमन्नं सकाञ्चनम् / भोजनं च यथाशक्ति तदस्याक्षयमुच्यते

అక్కడ స్నానము చేసి మరణించినవారు స్వర్గమునకు వెళ్లి పునర్జన్మరహితులగుదురు. ఒక జత పాదరక్షలు దానముగా ఇవ్వవలెను, అలాగే స్వర్ణముతో కూడిన అన్నదానము; మరియు యథాశక్తి భోజనదానము చేయవలెను—ఇది అతనికి అక్షయ పుణ్యమని చెప్పబడింది।

Verse 4

क्षरन्ति सर्वदानानि यज्ञदानं तपः क्रिया / अक्षयं तत् तपस्तप्तं भृगुतीर्थे युधिष्ठिर

సర్వ దానములు క్షయమగును; యజ్ఞదానము, తపస్సు, ధార్మిక క్రియలును నశ్వరములు. కాని ఓ యుధిష్ఠిరా! భృగుతీర్థమున తపస్సు చేయుట అక్షయ ఫలమును ఇస్తుంది।

Verse 5

तस्यैव तपसोग्रेण तुष्टेन त्रिपुरारिणा / सान्निध्यं तत्र कथितं भृगुतीर्थे युधिष्ठिर

అతని ఘోర తపస్సుతో తృప్తి చెందిన త్రిపురారి (శివుడు) అక్కడ ప్రత్యేక సాన్నిధ్యముగా ఉన్నాడని చెప్పబడింది—ఓ యుధిష్ఠిరా! భృగుతీర్థమున।

Verse 6

ततो गच्छेत राजेन्द्र गौतमेश्वरमुत्तमम् / यत्राराध्य त्रिशूलाङ्कं गौतमः सिद्धिमाप्नुयात्

అనంతరం, ఓ రాజాధిరాజా, ఉత్తమమైన గౌతమేశ్వర క్షేత్రానికి వెళ్లవలెను—అక్కడ త్రిశూలచిహ్నిత ప్రభువును ఆరాధించి గౌతమ ఋషి సిద్ధిని పొందెను।

Verse 7

तत्र स्नात्वा नरो राजन् उपवासपरायणः / काञ्चनेन विमानेन ब्रह्मलोके महीयते

ఓ రాజా, అక్కడ స్నానం చేసి ఉపవాసనిష్ఠుడై ఉండే మనిషి స్వర్ణ విమానమున బ్రహ్మలోకంలో మహిమ పొందును।

Verse 8

वृषोत्सर्गं ततो गच्छेच्छाश्वतं पदमाप्नुयात् / न जानन्ति नरा मूढा विष्णोर्मायाविमोहिताः

వృషోత్సర్గం చేసి తరువాత ముందుకు సాగితే శాశ్వత పదాన్ని పొందును; కాని విష్ణు మాయచే మోహితులైన మూఢులు దీనిని గ్రహించరు।

Verse 9

धौतपापं ततो गच्छेद् धौतं यत्र वृषेण तु / नर्मदायां स्थितं राजन् सर्वपातकनाशनम् / तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्महत्यां व्यपोहति

తరువాత ధౌతపాపమనే ధౌత తీర్థానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ వృషభముచే అది శుద్ధి పొందెను. ఓ రాజా, నర్మదా నదీ తీరమున ఉన్నది సర్వపాతకనాశనం; అక్కడ స్నానం చేస్తే బ్రహ్మహత్యాపాపమును కూడా తొలగించును।

Verse 10

तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र प्राणत्यागं करोति यः / चतुर्भुजस्त्रिनेत्रश्च हरतुल्यबलो भवेत्

ఓ రాజాధిరాజా, ఆ తీర్థమున ఎవడు ప్రాణత్యాగం చేయునో, అతడు చతుర్భుజుడై త్రినేత్రుడై హరుడు (శివుడు) సమాన బలమును పొందును।

Verse 11

वसेत् कल्पायुतं साग्रं शिवतुल्यपराक्रमः / कालेन महता जातः पृथिव्यामेकराड् भवेत्

శివసమాన పరాక్రమముతో అతడు పదివేల కల్పాలకు మించిన కాలం నివసిస్తాడు. మహాకాలానంతరం మళ్లీ జన్మించి భూమిపై ఏకచక్రాధిపతిగా అవతరిస్తాడు.

Verse 12

ततो गच्छेत राजेन्द्र हंसतीर्थ मनुत्तमम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् ब्रह्मलोके महीयते

అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, అత్యుత్తమమైన హంసతీర్థానికి వెళ్లవలెను. ఓ రాజా, అక్కడ స్నానం చేసిన నరుడు బ్రహ్మలోకంలో గౌరవింపబడి మహిమను పొందును.

Verse 13

ततो गच्छेत राजेन्द्र सिद्धो यत्र जनार्दनः / वराहतीर्थ माख्यातं विष्णुलोकगतिप्रदम्

అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, సిద్ధరూపంగా జనార్దనుడు ఉన్న స్థలానికి వెళ్లవలెను. అది ‘వరాహతీర్థం’గా ప్రసిద్ధి, విష్ణులోకగతిని ప్రసాదించేది.

Verse 14

ततो गच्छेत राजेन्द्र चन्द्रतीर्थमनुत्तमम् / पौर्णमास्यां विशेषेण स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र चन्द्रलोके महीयते

అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, అనుత్తమమైన చంద్రతీర్థానికి వెళ్లవలెను. ప్రత్యేకంగా పౌర్ణమి రోజున అక్కడ విధివిధానంగా స్నానం ఆచరించాలి. అక్కడ స్నానం చేసిన మాత్రాన నరుడు చంద్రలోకంలో గౌరవింపబడును.

Verse 15

ततो गच्छेत राजेन्द्र कन्यातीर्थमनुत्तमम् / शुक्लपक्षे तृतीयायां स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र पृथिव्यामेकराड् भवेत्

అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, అనుత్తమమైన కన్యాతీర్థానికి వెళ్లవలెను. శుక్లపక్ష తృతీయ నాడు అక్కడ విధివిధానంగా స్నానం ఆచరించాలి. అక్కడ స్నానం చేసిన మాత్రాన నరుడు భూమిపై ఏకచక్రాధిపతిగా అవుతాడు.

Verse 16

देवतीर्थ ततो गच्छेत् सर्वदेवनमकृतम् / तत्र स्नात्वा च राजेन्द्र दैवतैः सह मोदते

అనంతరం సమస్త దేవతలచే నమస్కృతమైన దేవతీర్థానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ స్నానం చేసి, ఓ రాజేంద్రా, దేవతలతో కలిసి ఆనందిస్తాడు.

Verse 17

ततो गच्छेत राजेन्द्र शिखितीर्थमनुत्तमम् / यत् तत्र दीयते दानं सर्वं कोटिगुणं भवेत्

తదుపరి, ఓ రాజేంద్రా, అనుత్తమమైన శిఖితీర్థానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ ఏ దానం ఇచ్చినా, అది సమస్తం కోటిగుణ ఫలమవుతుంది.

Verse 18

ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं पैतामहं शुभम् / यत्तत्र क्रियते श्राद्धं सर्वं तदक्षयं भवेत्

అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, శుభమైన పైతామహ తీర్థానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ చేయబడే శ్రాద్ధం అంతటిదీ అక్షయ ఫలమవుతుంది.

Verse 19

सावित्रीतीर्थमासाद्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् / विधूय सर्वपापानि ब्रह्मलोके महीयते

సావిత్రీ తీర్థాన్ని చేరి అక్కడే ప్రాణాలను విడిచినవాడు, సమస్త పాపాలను తొలగించుకొని బ్రహ్మలోకంలో మహిమ పొందుతాడు.

Verse 20

मनोहरं तु तत्रैव तीर्थं परमशोभनम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् दैवतैः सह मोदते

అక్కడే మనోహరమైన, పరమశోభనమైన తీర్థం ఉంది. ఓ రాజా, అక్కడ స్నానం చేసిన నరుడు దేవతలతో కలిసి ఆనందిస్తాడు.

Verse 21

ततो गच्छेत राजेन्द्र मानसं तीर्थमुत्तमम् / स्नात्वा तत्र नरो राजन् रुद्रलोके महीयते

తదనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, ఉత్తమమైన మానస తీర్థానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, ఓ రాజా, రుద్రలోకంలో (శివధామంలో) మహిమ పొందును.

Verse 22

स्वर्गबिन्दुं ततो गच्छेत्तीर्थं देवनमस्कृतम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् दुर्गतिं नैव गच्छति

ఆపై దేవతలచే నమస్కరింపబడిన స్వర్గబిందు తీర్థానికి వెళ్లవలెను. ఓ రాజా, అక్కడ స్నానం చేసిన నరుడు దుర్గతికి ఎప్పుడూ పోడు.

Verse 23

अप्सरेशं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / क्रीडते नाकलोकस्थो ह्यप्सरोभिः स मोदते

తదుపరి అప్సరేశ తీర్థానికి వెళ్లి అక్కడ విధివిధానంగా స్నానం చేయవలెను. స్వర్గలోకంలో స్థితుడై అతడు అప్సరలతో క్రీడించి ఆనందించును.

Verse 24

ततो गच्छेत राजेन्द्र भारभूतिमनुत्तमम् / उपोषितोर्ऽचयेदीशं रुद्रलोके महीयते / अस्मिंस्तीर्थे मृतो राजन् गाणपत्यमवाप्नुयात्

తదుపరి, ఓ రాజేంద్రా, అనుత్తమమైన భారభూతి తీర్థానికి వెళ్లవలెను. ఉపవాసముండి ఈశుడు (శివుడు)ను ఆరాధించాలి; అతడు రుద్రలోకంలో మహిమ పొందును. ఓ రాజా, ఈ తీర్థంలో మరణించినవాడు శివగణాలలో గణపతి స్థితిని పొందును.

Verse 25

कार्तिके मासि देवेशमर्चयेत् पार्वतीपतिम् / अश्वमेधाद् दशगुणं प्रवदन्ति मनीषिणः

కార్తిక మాసంలో దేవేశుడు, పార్వతీపతి శివుని ఆరాధించవలెను. దీని పుణ్యం అశ్వమేధ యాగఫలానికి పదింతలు అని జ్ఞానులు చెబుతారు.

Verse 26

वृषभं यः प्रयच्छेत तत्र कुन्देन्दुसप्रभम् / वृषयुक्तेन यानेन रुद्रलोकं स गच्छति

కుందపుష్ప-చంద్రుని వంటి కాంతిగల వృషభాన్ని దానం చేసినవాడు, వృషభయుక్త వాహనంలో రుద్రలోకానికి గమనం చేస్తాడు।

Verse 27

एतत् तीर्थं समासाद्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् / सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं स गच्छति

ఈ తీర్థాన్ని చేరి అక్కడే ప్రాణాలను విడిచినవాడు, సమస్త పాపాల నుండి శుద్ధుడై రుద్రలోకానికి వెళ్తాడు।

Verse 28

जलप्रवेशं यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे नराधिप / हंसयुक्तेन यानेन स्वर्गलोकं स गच्छति

ఓ నరాధిపా! ఆ తీర్థంలో జలప్రవేశం చేసినవాడు, హంసయుక్త దివ్యవాహనంలో స్వర్గలోకానికి వెళ్తాడు।

Verse 29

एरण्ड्या नर्मदायास्तु संगमं लोकविश्रुतम् / तत्र तीर्थं महापुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्

ఎరండీ-నర్మదల సంగమం లోకవిఖ్యాతం; అక్కడ మహాపుణ్య తీర్థం ఉంది, అది సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది।

Verse 30

उपवासपरो भूत्वा नित्यं व्रतपरायणः / तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र मुच्यते ब्रह्महत्यया

ఉపవాసంలో నిమగ్నుడై నిత్య వ్రతపరాయణుడై, ఓ రాజేంద్రా! అక్కడ స్నానం చేస్తే బ్రహ్మహత్యా పాపం నుండి విముక్తి కలుగుతుంది।

Verse 31

ततो गच्छेत राजेन्द्र नर्मदोदधिसंगमम् / जमदग्निरिति ख्यातः सिद्धो यत्र जनार्दनः

అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, నర్మదా సముద్ర సంగమానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ జనార్దనుడు సిద్ధస్వరూపంగా ‘జమదగ్ని’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడై విరాజిల్లుచున్నాడు.

Verse 32

तत्र स्नात्वा नरो राजन् नर्मदोदधिसंगमे / त्रिगुणं चाश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति मानवः

ఓ రాజా, నర్మదా–సముద్ర సంగమంలో స్నానం చేసిన మనిషి అశ్వమేధ యజ్ఞఫలానికి మూడింతల ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 33

ततो गच्छेत राजेन्द्र पिङ्गलेश्वरमुत्तमम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् रुद्रलोके महीयते

తర్వాత, ఓ రాజేంద్రా, ఉత్తమమైన పింగలేశ్వర క్షేత్రానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, ఓ రాజా, రుద్రలోకంలో మహిమ పొందుతాడు.

Verse 34

तत्रोपवासं यः कृत्वा पश्येत विमलेश्वरम् / सप्तजन्मकृतं पापं हित्वा याति शिवालयम्

అక్కడ ఉపవాసం చేసి విమలేశ్వరుని దర్శించినవాడు, ఏడు జన్మల పాపాన్ని విడిచి శివాలయాన్ని చేరుతాడు.

Verse 35

ततो गच्छेत राजेन्द्र आलिकातीर्थमुत्तमम् / उपोष्य रजनीमेकां नियतो नियताशनः / अस्य तीर्थस्य माहात्म्यान्मुच्यते ब्रह्महत्यया

తర్వాత, ఓ రాజేంద్రా, ఉత్తమమైన ఆలికా తీర్థానికి వెళ్లవలెను. ఒక రాత్రి ఉపవాసం చేసి, నియమంతో నియతాహారుడై ఉన్నవాడు, ఈ తీర్థ మహాత్మ్యంతో బ్రహ్మహత్యా పాపం నుండి విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 36

एतानि तव संक्षेपात् प्राधान्यात् कथितानि तु / न शक्या विस्तराद् वक्तुं संख्या तीर्थेषुपाण्डव

ఇవి నీకు సంక్షేపంగా, ప్రధానాంశాలుగా మాత్రమే చెప్పబడినవి. ఓ పాండవా, తీర్థాల సంపూర్ణ సంఖ్యను విస్తారంగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు.

Verse 37

एषा पवित्रा विमला नदी त्रैलोक्यविश्रुता / नर्मदा सरितां श्रेष्ठा महादेवस्य वल्लभा

ఈ నది పవిత్రమైనది, నిర్మలమైనది, త్రిలోకమంతటా ప్రసిద్ధమైనది. ఆమె నర్మదా—నదులలో శ్రేష్ఠ, మహాదేవునికి అత్యంత ప్రియమైనది.

Verse 38

मनसा संस्मरेद्यस्तु नर्मदां वै युधिष्ठिर / चान्द्रायणशतं साग्रं लभते नात्र संशयः

ఓ యుధిష్ఠిరా, ఎవడు మనసులో మాత్రమే నర్మదను స్మరిస్తాడో, అతడు వందకు మించిన చాంద్రాయణ వ్రతాల పుణ్యాన్ని పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 39

अश्रद्दधानाः पुरुषा नास्तिक्यं घोरमाश्रिताः / पतन्ति नरके घोरे इत्याह परमेश्वरः

శ్రద్ధలేని పురుషులు భయంకరమైన నాస్తిక్యాన్ని ఆశ్రయించినచో, వారు ఘోర నరకంలో పడతారు—అని పరమేశ్వరుడు ప్రకటించాడు.

Verse 40

नर्मदां सेवते नित्यं स्वयं देवो महेश्वरः / तेन पुण्या नदी ज्ञेया ब्रह्महत्यापहारिणी

స్వయంగా దేవుడు మహేశ్వరుడు నిత్యం నర్మదను సేవిస్తాడు; అందువల్ల ఆమె పరమ పుణ్యనది, బ్రహ్మహత్యా పాపాన్నికూడా హరించేది అని తెలుసుకోవాలి.