Home›Kurma Purana›Uttara Bhaga›Adhyaya 39›Shloka 80
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 80

Devanagari script

ततो गच्छेत राजेन्द्र एरण्डीतीर्थमुत्तमम् / संगमे तु नरः स्नायादुपवासपरायणः / ब्राह्मणं भोजयेदेकं कोटिर्भवति भोजिताः

Transliteration

tato gaccheta rājendra eraṇḍītīrthamuttamam / saṃgame tu naraḥ snāyādupavāsaparāyaṇaḥ / brāhmaṇaṃ bhojayedekaṃ koṭirbhavati bhojitāḥ

Translation

తదుపరి, ఓ రాజేంద్ర, ఉత్తమమైన ఎరణ్డీతీర్థమునకు వెళ్లవలెను. సంగమస్థలమున ఉపవాసనిష్ఠతో స్నానం చేసి, అక్కడ ఒక్క బ్రాహ్మణునికైనా భోజనం పెట్టినచో కోటి మందికి భోజనం పెట్టిన ఫలము కలుగును.

Word by Word
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; adverb
गच्छेतshould go
गच्छेत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
राजेन्द्रO king
राजेन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन, एकवचनम्
एरण्डीतीर्थम्Eraṇḍī sacred ford
एरण्डीतीर्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएरण्डी + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (एरण्ड्याः तीर्थम्)
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; qualifying तीर्थम्
संगमेat the confluence
संगमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; particle
नरःa man
नरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
स्नायात्should bathe
स्नायात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
उपवासपरायणःdevoted to fasting
उपवासपरायणः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउपवास + परायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः ‘devoted to fasting’ (उपवासे परायणः)
ब्राह्मणम्a Brahmin
ब्राह्मणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
भोजयेत्should feed
भोजयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; णिच्-प्रत्यय (causative) sense ‘should feed’
एकम्one
एकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; numeral adjective qualifying ब्राह्मणम्
कोटिःa crore (ten million)
कोटिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
भवतिbecomes/is
भवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
भोजिताः(as if) fed (many)
भोजिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (past passive participle) ‘fed’; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
Speaker

Sūta (narrating the Kurma Purana’s tirtha-instructions to the assembled sages, within the broader Kurma Purana dialogue frame)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities
E
Eraṇḍī-tīrtha
S
Saṅgama (confluence)
B
Brāhmaṇa

FAQs

This verse does not directly define Ātman; it teaches dharmic purification through tīrtha-snāna, upavāsa, and dāna—outer disciplines that, in the Kurma Purana’s Shaiva-Vaishnava synthesis, support inner clarity conducive to Self-knowledge.

It emphasizes preparatory yogic restraints (niyama-like discipline): fasting (upavāsa), ritual bathing at a saṅgama (tīrtha-snāna), and charitable feeding (brāhmaṇa-bhojana). These are presented as purifying observances that strengthen sādhana and devotion.

The verse is primarily a tīrtha and charity instruction and does not explicitly mention Shiva or Vishnu; however, within the Kurma Purana’s integrated theology, such tīrtha-vrata practices are understood as acceptable to the one Supreme (Hari-Hara) approached through dharma and devotion.

←Previous Verse
Next Verse→