Home›Kurma Purana›Uttara Bhaga›Adhyaya 39›Shloka 81
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 81

Narmadā–Tīrtha-Māhātmya: Sequence of Sacred Fords and Their Fruits

Devanagari script

एरण्डीसंगमे स्नात्वा भक्तिभावात् तुरञ्जितः / मृत्तिकां शिरसि स्थाप्य अवगाह्य च तज्जलम् / नर्मदोदकसंमिश्रं मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

Transliteration

eraṇḍīsaṃgame snātvā bhaktibhāvāt turañjitaḥ / mṛttikāṃ śirasi sthāpya avagāhya ca tajjalam / narmadodakasaṃmiśraṃ mucyate sarvakilbiṣaiḥ

Translation

ఎరండీ సంగమంలో స్నానం చేసి, భక్తిభావంతో తక్షణమే ప్రేరితుడై, శిరస్సుపై పవిత్ర మృత్తికను ధరించి ఆ జలంలో అవగాహనం చేయాలి. నర్మదా జలంతో మిశ్రమమైన ఆ తీర్థజలంలో స్నానం చేస్తే సమస్త పాపకిల్బిషాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

Word by Word
एरण्डीसंगमेat the Eraṇḍī confluence
एरण्डीसंगमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootएरण्डी + संगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (एरण्ड्याः संगमः)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘having bathed’
भक्तिभावात्from a feeling of devotion
भक्तिभावात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootभक्ति + भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (हेतु/अपादान), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (भक्तेः भावः)
तुरञ्जितःbeing pleased/propitiated
तुरञ्जितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुरञ्जित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; past-participial adjective (one who is pleased/propitiated)
मृत्तिकाम्clay/earth
मृत्तिकाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमृत्तिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
शिरसिon the head
शिरसि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्
स्थाप्यhaving placed
स्थाप्य:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘having placed’
अवगाह्यhaving immersed
अवगाह्य:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootअव+गाह् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘having immersed/bathed in’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; demonstrative adjective
जलम्water
जलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
नर्मदोदकसंमिश्रम्mixed with Narmadā water
नर्मदोदकसंमिश्रम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनर्मदा + उदक + संमिश्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः ‘mixed with Narmadā-water’ (नर्मदायाः उदकेन संमिश्रम्) qualifying जलम्
मुच्यतेis freed
मुच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलट्-लकारः, आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; passive sense ‘is released’
सर्वकिल्बिषैःfrom all sins
सर्वकिल्बिषैः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसर्व + किल्बिष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण/अपादान-भाव in passive: ‘from/by’), बहुवचनम्; कर्मधारयः (सर्वाणि किल्बिषाणि)
Speaker

Sūta (narrating the Kurma Purana’s tirtha-mahatmya discourse as taught in the tradition)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Characters & Entities
E
Eraṇḍī-saṅgama
N
Narmadā

FAQs

Indirectly: it emphasizes purification (snāna, mṛttikā, bhakti) as preparatory discipline—cleansing pāpa and mental impurity—so the seeker becomes fit for Self-knowledge taught elsewhere in the Kurma Purana’s higher instruction.

It highlights a foundational yogic principle of śauca (purity) expressed through tirtha-snana, devotional intent (bhakti-bhāva), and ritual application of sacred earth—outer acts that support inner steadiness and readiness for mantra, dhyāna, and Pāśupata-style discipline.

By focusing on tirtha-purification rather than sectarian identity, it reflects the Kurma Purana’s integrative approach: sacred geography and devotional practice function as shared means of purification within a Shaiva–Vaishnava synthesis.

←Previous Verse
Next Verse→