Adhyaya 18

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे किंपुरुषादिवर्षवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः सूत उवाच मध्ये हिमवतः पृष्ठे कैलासो नाम पर्वतः / तस्मिन्निवसति श्रीमान्कुबेरः सह राक्षसैः

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణమున వాయుప్రోక్త పూర్వభాగమున ద్వితీయ అనుషంగపాదమున ‘కింపురుషాది-వర్షవర్ణన’ అను పదిహేడవ అధ్యాయము. సూతుడు పలికెను—హిమవత్పర్వతమధ్య భాగపు పృష్ఠమున కైలాసమను పర్వతము కలదు; అందులో శ్రీమాన్ కుబేరుడు రాక్షసులతో కూడ నివసించుచున్నాడు.

Verse 2

अप्सरोनुचरो राजा मोदते ह्यलकाधिपः / कैलासपादात्संभूतं पुण्यं शीतजलं शुभम्

అప్సరలచే సేవింపబడే ఆ రాజు, అలకాధిపతి, ఆనందించుచున్నాడు; మరియు కైలాస పాదమునుండి ఉద్భవించిన పుణ్యమైన శీతలమైన శుభజలము (అక్కడ) ప్రవహించుచున్నది.

Verse 3

मदं नाम्ना कुमुद्वत्त्त्सरस्तूदधिसन्निभम् / तस्माद्दिव्यात्प्रभवति नदी मन्दाकिनी शुभा

‘మద’ అనే పేరుగల కుముదములతో నిండిన సరస్సు సముద్రమువలె కనిపించును; ఆ దివ్య సరస్సునుండే శుభమైన మందాకిని నది ఉద్భవించుచున్నది.

Verse 4

दिव्यं च नन्दनवनं तस्यास्तीरे महद्वनम् / प्रागुत्तरेम कैलासाद्दिव्यं सर्वौंषधि गिरिम्

ఆ తీరంలో దివ్య నందనవనం మరియు మహావనం ఉన్నాయి. కైలాసానికి ఈశాన్య దిశలో సర్వౌషధులతో నిండిన దివ్య గిరి ఉంది.

Verse 5

रत्नधातुमयं चित्रं सबलं पर्वतं प्रति / चन्द्रप्रभो नाम गिरिः सुशुभ्रो रत्नसन्निभः

రత్నధాతువులతో నిర్మితమై, విచిత్రంగా బలంగా ఉన్న ఆ పర్వతం. దాని పేరు చంద్రప్రభ; అది అత్యంత శుభ్రంగా రత్నసమానంగా ప్రకాశిస్తుంది.

Verse 6

तस्य पादे महाद्दिव्यं स्वच्छोदं नाम तत्सरः / तस्माद्दिव्यात्प्रभवति स्वच्छोदा नाम निम्नगा

ఆ పర్వత పాదంలో ‘స్వచ్ఛోద’ అనే మహాదివ్య సరస్సు ఉంది. ఆ దివ్య సరస్సు నుంచే ‘స్వచ్ఛోదా’ అనే నది ఉద్భవిస్తుంది.

Verse 7

तस्यास्तीरे महद्दिव्यं वनं चैत्ररथं शुभम् / तस्मिन् गिरौ निवसति मणिभद्रः सहानुगः

ఆ తీరంలో ‘చైత్రరథ’ అనే మహాదివ్య శుభ వనం ఉంది. ఆ గిరిపై అనుచరులతో కూడిన మణిభద్రుడు నివసిస్తాడు.

Verse 8

यक्षसेनापतिः क्रूरो गुह्यकैः परिवारितः / पुण्या मन्दाकिनी चैव नदी स्वच्छोदका च या

ఆ క్రూర యక్షసేనాపతి గుహ్యకులతో పరివృతుడై ఉంటాడు. అక్కడ పుణ్యమైన మందాకిని నది మరియు స్వచ్ఛజలమయమైన స్వచ్ఛోదకా నదీ ఉన్నాయి.

Verse 9

महीमण्डलमध्येन प्रविष्टे ते महोदधिम् / कैलासाद्दक्षिणे प्राच्यां शिवसत्त्वौषधिं गिरिम्

వారు భూమండల మధ్యభాగముగా ప్రవేశించి మహోదధిని చేరి, కైలాసానికి దక్షిణ-ప్రాచ్యంలో శివసత్త్వమయ ఔషధులతో కూడిన గిరిని దర్శించారు।

Verse 10

मनः शिलामयं दिव्यं चित्राङ्गं पर्वतं प्रति / लोहितो हेमशृङ्गश्च गिरिः सूर्यप्रभो महान्

మనఃశిలామయమైన దివ్యమైన, చిత్రాంగములు గల ఆ పర్వతాన్ని చూశారు; ‘లోహిత’ మరియు ‘హేమశృంగ’ అనే మహాగిరి సూర్యప్రభతో ప్రకాశించెను।

Verse 11

तस्य पादे महद्दिव्यं लोहितं नाम तत्सरः / तस्मात्पुण्यः प्रभवति लौहित्यः स नदो महान्

ఆ గిరి పాదదేశంలో ‘లోహిత’ అనే మహాదివ్య సరస్సు ఉంది; దానినుండే పుణ్యప్రదమైన ‘లౌహిత్య’ అనే మహానది ప్రవహిస్తుంది।

Verse 12

देवारण्यं विशोकं च तस्य तीरे महद्वनम् / तस्मिन्गिरौ निवसति यक्षो मणिधरो वशी

ఆ సరస్సు తీరంలో ‘దేవారణ్య’ మరియు ‘విశోక’ అనే మహావనం ఉంది; ఆ గిరిపై మణిధరుడు అనే వశీభూత యక్షుడు నివసిస్తాడు।

Verse 13

सौम्यैः मुधार्मिकैश्चैव गुह्यके परिवारितः / कैलासाद्दक्षिणे पार्श्वे क्रूरसत्त्वौषधिर्गिरिः

అతడు సౌమ్యులైన, మధార్మికులైన గుహ్యకులచే పరివృతుడై ఉంటాడు; కైలాసానికి దక్షిణ పార్శ్వంలో ‘క్రూరసత్త్వౌషధి’ అనే గిరి ఉంది।

Verse 14

वृत्रकायात्किलोत्पन्नमञ्जनं त्रिककुं प्रति / सर्वधातुमयस्तत्र सुमहान्वैद्युतो गिरिः

వృత్రుని కాయమునుండి పుట్టిన అంజనం త్రికకువైపు వెళ్లెను; అక్కడ సర్వధాతుమయమైన మహా వైద్యుత గిరి ఉన్నది।

Verse 15

तस्य पादे कलः पुण्यं मानसं सिद्धसेवितम् / तस्मात्प्रभवेते पुण्या सरयूर्लोकविश्रुता

ఆ గిరి పాదమున ‘కల’ అనే పుణ్యమైన మానస సరోవరం ఉంది, సిద్ధులు సేవించెదరు; దానినుండే లోకవిఖ్యాత పుణ్య సరయూ నది పుట్టెను.

Verse 16

तस्यास्तीरे वन दिव्यं वैभ्राजं नाम विश्रुतम् / कुबेरा नुचरस्तत्र प्रहेतितनयो वशी

ఆ (సరయూ) తీరమున ‘వైభ్రాజ’ అనే ప్రసిద్ధ దివ్య వనం ఉంది; అక్కడ కుబేరుని అనుచరుడు, ప్రహేతి కుమారుడు వశీ నివసించెను.

Verse 17

ब्रह्मपितो निवसति राक्षसो ऽनन्तविक्रमः / अतरिक्षचरैर्घोरैर्यातुधानशतैर्वृतः

అక్కడ బ్రహ్మపితృ కుమారుడైన అనంతవిక్రమ రాక్షసుడు నివసించుచున్నాడు; అతడు ఆకాశచారులైన ఘోర యాతుధాన శతములచే ఆవరించబడి ఉన్నాడు.

Verse 18

अपरेण तु कैलासात्पुण्यसत्त्वौषधिर्गिरिः / अरुणः पर्वतश्रेष्ठो रुक्मधातुमयः शुभः

కైలాసానికి అవతల పుణ్యసత్త్వములు, ఔషధులతో నిండిన ‘అరుణ’ అనే శుభమైన, రుక్మధాతుమయమైన శ్రేష్ఠ పర్వతము ఉంది.

Verse 19

भवस्य दयितः श्रीमान्पर्वतो मेघसन्निभः / शातकैंभमयैः शुभ्रैः शिलाजालैः समावृतः

భవునికి ప్రియమైన ఆ శ్రీమంత పర్వతం మేఘసమానంగా ప్రకాశిస్తుంది; శాతకుంభ-సువర్ణమయమైన శుభ్రమైన శిలాజాలాలతో అది ఆవరించబడి ఉంది।

Verse 20

शातसंख्यैस्तापनीयैः शृङ्गैर्दिवमिवोल्लिखन् / मुञ्जवास्तु महादिव्यो दुर्गः शैलो हिमाचितः

శత సంఖ్యల తాపనీయ (సువర్ణ) శిఖరాలతో అది ఆకాశాన్ని త్రవ్వినట్లుంది; ముఞ్జవాస్తు అనే ఆ మహాదివ్య దుర్గ శైలం హిమంతో కప్పబడి ఉంది।

Verse 21

तस्मिन्गिरौ निवसति गिरीशो धूम्रलोचनः / तस्या पादात्प्रभवति शैलोदं नाम तत्सरः

ఆ పర్వతంలో ధూమ్రలోచనుడైన గిరీశుడు నివసిస్తాడు; అతని పాదం నుండి ‘శైలోద’ అనే ఆ సరస్సు ఉద్భవిస్తుంది।

Verse 22

तस्मात्प्रभवते पुण्या शिलोदा नाम निम्रगा / सा चक्षुः सीतयोर्मध्ये प्रविष्टा लवणोदधिम्

అక్కడి నుండి ‘శిలోదా’ అనే పుణ్య నది ప్రవహిస్తుంది; అది చక్షుః మరియు సీతా నదుల మధ్యగా వెళ్లి లవణ సముద్రంలో ప్రవేశిస్తుంది।

Verse 23

तस्यास्तीरे वनं दिव्यं विश्रुतं सुरभीति वै / सव्योत्तरेण कैलासाच्छिवः सत्त्वौषधिर्गिरिः

ఆ నది తీరంలో ‘సురభి’ అని ప్రసిద్ధమైన దివ్య వనం ఉంది; కైలాసానికి వామ-ఉత్తర దిశలో ‘శివ’ అనే సత్త్వౌషధులతో నిండిన గిరి ఉంది।

Verse 24

गौरं नाम गिरिश्रेष्ठं हरितालमयं प्रति / हिरण्यशृङ्गः सुमहान् दिव्यो मणिमयो गिरिः

‘గౌర’ అనే ఆ శ్రేష్ఠ గిరి హరితాలవర్ణంతో రంజితమైయుండెను; స్వర్ణశృంగములు గల, మహత్తరమైన, దివ్య మణిమయ పర్వతము అది।

Verse 25

तस्या पादे महाद्दिव्यं शुभं काञ्चनवालुकम् / रम्यं बिन्दुसरो नाम यत्र राजा भगीरथः

ఆ గిరి పాదదేశంలో దివ్యమైన, శుభమైన, స్వర్ణవాలుకలతో నిండిన రమ్యమైన ‘బిందుసర’ అనే సరస్సు ఉంది; అక్కడే రాజా భగీరథుడు నివసించెను।

Verse 26

गङ्गनिमित्तं राजर्षिरुवास बहुलाः समाः / दिवं यास्यन्ति ते बुर्वे गङ्गतोयपरिप्लुताः

గంగానిమిత్తంగా రాజర్షి అనేక సంవత్సరములు అక్కడ నివసించెను. నేను చెప్పుచున్నాను—గంగాజలంతో స్నానముచేసి సिक्तులైనవారు స్వర్గమునకు చేరుదురు।

Verse 27

मदीय इति निश्चित्य समाहितमनाः शिवे / तत्र त्रिपयगा देवी प्रथमं तु प्रतिष्ठिता / सोमपादात्प्रसूता सा सप्तधा प्रतिपद्यते

‘ఇది నాదే’ అని నిశ్చయించుకొని, శివునందు సమాధానచిత్తుడై, అక్కడ త్రిపథగా దేవి (గంగా) మొదటగా ప్రతిష్ఠితమైంది. సోముని పాదమునుండి ప్రసూతయై ఆమె ఏడు ధారలుగా ప్రవహించుచున్నది।

Verse 28

यूपा मणिमयास्तत्र वितताश्च हिरण्मयाः / तत्रेष्ट्वा तु गतः सिद्धिं शक्रः सर्वैः सुरैः सह

అక్కడ మణిమయ యూపములు (యజ్ఞస్తంభములు) విస్తరించి ఉండెను; అవి స్వర్ణమయములుగా కూడా ఉండెను. అక్కడ యజ్ఞము చేసి శక్రుడు (ఇంద్రుడు) సమస్త దేవతలతో కలిసి సిద్ధిని పొందెను।

Verse 29

दिवि च्छायापथो यस्तु अनुनक्षत्रमण्डलः / दृश्यते भास्वरो रात्रौ देवी त्रिपथगा तु सा

ఆకాశంలో నక్షత్రమండలాన్ని అనుసరించే ఆ ఛాయాపథం రాత్రి ప్రకాశంగా కనిపిస్తుంది; ఆమెనే దేవి త్రిపథగా.

Verse 30

अन्तरिक्षं दिवञ्चैव भावयन्ती सुरापगा / भवोत्तमाङ्गे पतिता संरूद्धा यौगमायया

అంతరిక్షాన్నీ స్వర్గాన్నీ పవిత్రం చేస్తూ సురాపగా భవుని (శివుని) శిరస్సుపై పడింది; యోగమాయచే నిరోధింపబడింది.

Verse 31

तस्या ये बिन्दवः केचित् क्रुद्धायाः पतिता भुवि / कृतं तु तैर्बिदुसरस्ततो बिन्दुसरः स्मृतम्

ఆ క్రుద్ధ దేవి యొక్క కొన్ని బిందువులు భూమిపై పడ్డాయి; వాటితో ‘బిదుసర’ అనే సరస్సు ఏర్పడింది, అందుకే అది ‘బిందుసర’గా ప్రసిద్ధి.

Verse 32

ततो निरूद्धा सा देवी भवेन स्मयता किल / चिन्तयामास मनसा शङ्करक्षेपमं प्रति

అప్పుడు భవుడు (శివుడు) చిరునవ్వుతో ఆమెను నిరోధించాడు; ఆమె మనసులో శంకరుణ్ని త్రోసివేయు ఉపాయాన్ని ఆలోచించింది.

Verse 33

भित्त्वा विशामि पातालं स्रोतसागृह्य शङ्करम् / ज्ञात्वा तम्या अभिप्रायं क्रूरं देव्याश्चिकीर्षितम्

‘పాతాళాన్ని చీల్చుకొని ప్రవేశించి, నా ప్రవాహంతో శంకరుణ్ని పట్టుకొని తీసుకుపోతాను’ అని దేవి చేసిన క్రూర సంకల్పాన్ని తెలిసికొని.

Verse 34

तिरोभावयितुं बुद्धिरासीदङ्गेषु तां नदीम् / तस्यावलेपं ज्ञात्वा तु नद्याःक्रुद्धस्तुशङ्करः

ఆ నదిని తన అంగాలలో లీనముచేయాలని ఆయనకు బుద్ధి కలిగింది; నది అహంకారాన్ని తెలిసి శంకరుడు క్రోధించాడు.

Verse 35

न्यरुपाच्च शिरस्येनां वेगेन पततीं भुवि / एतस्मिन्नेव काले तु दृष्ट्वा राजानमग्रतः

వేగంగా భూమిపై పడుతున్న ఆ నదిని ఆయన తన శిరస్సుపై ఆపి ధరించాడు; అదే సమయంలో ముందర రాజును చూచి.

Verse 36

धमनीसंततं क्षीणं क्षुधया व्याकुलेन्द्रियम् / अनेन तोषितश्चाहं नद्यर्थं पूर्वमेव तु

క్షుధతో వ్యాకులమైన ఇంద్రియాలు, నాడీనాడీ వరకు క్షీణించిన దేహం—ఇవన్నీ నన్ను తృప్తిపరిచాయి; నది కార్యార్థం నేను ముందే ప్రసన్నుడనే.

Verse 37

बुद्धास्य वरदानं च कोपं नियतवांस्तु सः / ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा धारय स्वर्णदीमिति

బుద్ధాకు ఇచ్చిన వరదానాన్ని స్మరించి ఆయన కోపాన్ని నియంత్రించాడు; బ్రహ్మ వాక్యాన్ని విని—‘స్వర్ణదీని ధరించు’—అని అంగీకరించాడు.

Verse 38

ततो विसर्जयामास संरुद्धां स्वेन तेजसा / नदीं भगीरथस्यार्थे तपसोग्रेण तोषितः

అప్పుడు తన తేజస్సుతో ఆపివేసిన ఆ నదిని ఆయన విడుదల చేశాడు; భగీరథుని కార్యార్థం, అతని ఉగ్ర తపస్సుతో తృప్తి చెంది.

Verse 39

ततो विसृज्यमानायाः स्रोत स्तत्सप्तधा गतम् / तिस्रः प्ताचीमिमुखं प्रतीचीं तिस्र एव तु

అప్పుడు ప్రవహించుచున్న ఆ నది ప్రవాహము ఏడు భాగములుగా విడిపోయెను; మూడు తూర్పుముఖముగా, మూడు పడమర దిశగా పోయెను।

Verse 40

नद्याः स्रोतस्तु गङ्गायाः प्रत्यपद्यत सप्तधा / नलिनी ह्लादिनी चैव पावनी चैव प्राच्यगाः

గంగానది ప్రవాహము సప్తధా విభజింపబడెను; నలినీ, హ్లాదినీ, పావనీ అనే మూడు ధారలు తూర్పుదిశగా ప్రవహించెను।

Verse 41

सीता चक्षुश्च सिन्धुश्च प्रतीचीन्दिशमास्थिताः / सप्तमी त्वन्वगात्तासां दक्षिणेन भगीरथम्

సీత, చక్షు, సింధు అనే ధారలు పడమర దిశలో స్థితిచెందెను; ఏడవ ధార మాత్రం వాటి దక్షిణభాగముగా భాగీరథుని అనుసరించెను।

Verse 42

तस्माद्भागीरथी या सा प्रविष्टा लवणोदधिम् / सप्तैता भावयन्तीदं हिमाह्वं वर्षमेव तु

అందువలన లవణ సముద్రములో ప్రవేశించిన ఆ భాగీరథీ ధారతో కూడి, ఈ ఏడు ధారలు ‘హిమ’ అనే ఈ వర్షదేశమును పవిత్రముగా పోషించుచున్నవి।

Verse 43

प्रसूताः सप्त नद्यस्ताः शुभा बिन्दु सरोद्भवाः / नानादेशान्प्लावयन्त्यो मलेच्छप्रायास्तु सर्वशः

బిందు సరస్సు నుండి ఆ ఏడు శుభ నదులు ప్రసవించెను; అవి అనేక దేశములను ముంచెత్తుచూ, సర్వత్ర మ్లేచ్ఛప్రాయ ప్రాంతములకూ వ్యాపించెను।

Verse 44

उपगच्छन्ति ताः सर्वा यतो वर्षति वासवः / शिलीन्ध्रान्कुन्त लांश्चीनान्बर्बरान्यवनाध्रकान्

వాసవుడు (ఇంద్రుడు) వర్షించు చోటికి అవన్నీ చేరుతాయి—శిలీంధ్రులు, కుంతలులు, చీనులు, బర్బరులు, యవనాధ్రకులు అనే దేశాలను సించుతూ।

Verse 45

पुष्कराश्च कुलिन्दांश्च अचोंलद्विचराश्च ये / कृत्वा त्रिधा सिंहवन्तं सीतागात्पश्चिमोद धिम्

పుష్కరులు, కులిందులు మరియు అచోల-ద్విచరులని పిలువబడువారు—సింహవంత పర్వతాన్ని మూడు ధారలుగా చేసి సీతా పశ్చిమ సముద్రాన్ని చేరింది।

Verse 46

अथ चीनमरूंश्चैव तालांश्च मसमूलिकान् / भद्रास्तुषारांल्लाम्याकान्बाह्लवान्पारटान्खशान्

ఆపై చీన-మరువులు, తాలులు, మసమూలికులు; భద్రులు, తుషారులు, లామ్యకులు, బాహ్లవులు, పారటులు, ఖశులు—ఇవన్నీ దేశాల వైపుకూడా ప్రవహించింది।

Verse 47

एताञ्जनपदां श्चक्षुः प्रावयन्ती गतोदधिम् / दरदांश्च सकाश्मीरान् गान्धरान् रौरसान् कुहान्

ఈ జనపదాలను చూపులా సించుతూ ఆమె సముద్రాన్ని చేరింది; అలాగే దరదులు, కాశ్మీరులు, గాంధారులు, రౌరసులు, కుహులు—ఇవన్నీ దాటింది।

Verse 48

शिवशैलानिन्द्रपदान्वसतीश्च विसर्जमान् / सैन्धवान्रन्ध्रकरकाञ्छमठाभीररोहकान्

శివశైలాలు, ఇంద్రపదాలు, నివాసప్రాంతాలను విడిచిపెడుతూ; సైంధవులు, రంధ్రకరకులు, ఛమఠులు, ఆభీరులు, రోహకులు—వారి దేశాలకూ చేరింది।

Verse 49

शुनासुखांश्चोर्द्धमरून्सिन्धुरेतान्निषेवते / गन्धर्वकिन्नरान्यक्षान्रक्षोविद्याधरोरगान्

గంగా శునాసుఖ, ఊర్ధ్వమరు, సింధు మొదలైన దేశాలను, అలాగే గంధర్వులు, కిన్నరులు, యక్షులు, రాక్షసులు, విద్యాధరులు, నాగుల నివాసాలను కూడా సేవించి పవిత్రం చేస్తూ ప్రవహిస్తుంది।

Verse 50

कलापग्रामकांश्चैव पारदांस्तद्गणान् खशान् / किरातांश्चपुलिन्दांश्च कुरून् सभरतानपि

ఆమె కలాపగ్రామకులు, పారదులు మరియు వారి గణాలు, ఖశులు, కిరాతులు, పులిందులు, అలాగే కురువులు మరియు భరతులను కూడా పవిత్రం చేస్తుంది।

Verse 51

पञ्चालान्काशिमत्स्यां श्च मगधाङ्गांस्तथैव च / सुह्मोत्तरांश्च वङ्गांश्च ताम्रलिप्तांस्तथैव च

ఆమె పాంచాల, కాశి, మత్స్య, మగధ, అంగ దేశాలను; అలాగే సుహ్మోత్తర, వంగ, తామ్రలిప్త దేశాలను కూడా పవిత్రం చేస్తుంది।

Verse 52

एताञ्जनपदान्मान्यान्गङ्गा भावयते शुभान् / ततः प्रतिहता विन्ध्यात्प्रविष्टा लवणोदधिम्

ఈ గౌరవనీయ జనపదాలను గంగా శుభప్రదంగా చేసి పవిత్రం చేస్తుంది; ఆపై వింధ్య పర్వతం వద్ద అడ్డుపడి, లవణోదధి అయిన సముద్రంలో ప్రవేశించింది।

Verse 53

ततश्च ह्लादिनी पुण्य प्राचीमभिमुखा ययौ / प्रावयन्त्युपभागांश्च नैषधांश्च त्रिगर्त कान्

ఆపై పుణ్యప్రదమైన హ్లాదినీ తూర్పు దిశగా ముఖం చేసి సాగింది; ఉపభాగ, నైషధ, త్రిగర్త దేశాలను కూడా పవిత్రం చేస్తూ ప్రవహించింది।

Verse 54

धीवरानृषिकांश्चैव तथा नीलमुखानपि / केकरानौष्टकर्णांश्च किरातानपि चैव हि

ఆమె ధీవరులు, ఋషికులు, నీలముఖులు, అలాగే కేకరులు, ఔష్ఠకర్ణులు మరియు కిరాతులను కూడా దర్శించింది.

Verse 55

कालोदरान्विवर्णाश्च कुमारान्स्वर्णभूमिकान् / आमण्डलं समुद्रस्य तिरोभूतांश्च पूर्वतः

ఆమె కాలోదరులు, వివర్ణులు, స్వర్ణభూమిక కుమారులను చూచింది; అలాగే సముద్రపు ఆమండలం పూర్వదిశలో అంతర్ధానమై ఉన్నదని తెలిపింది.

Verse 56

ततस्तु पावनी चापि प्राचीमेव दिशं ययौ / सुपथान्पावयं तीह त्विन्द्रद्युम्नसरोपि च

అనంతరం పావనీ తూర్పుదిశకే వెళ్లింది; అక్కడ సుపథాలను పవిత్రం చేస్తూ ఇంద్రద్యుమ్న సరోవరాన్నీ పవనమయం చేసింది.

Verse 57

तथा खरपथांश्चैव वेत्रशङ्कुपथानपि / मध्यतोजानकिमथो कुथप्रावरणान्ययौ

ఆమె ఖరపథాలు, వేత్రశంకుపథాలను కూడా పవిత్రం చేసింది; తరువాత మధ్యభాగంలో జానకీ మరియు కుథప్రావరణ ప్రాంతాల వైపు వెళ్లింది.

Verse 58

इन्द्रद्वीप समुद्रं तु प्रविष्टां लवणोदधिम् / ततस्तु नलिनी प्रायात् प्राचीमाशां जवेन तु

ఆమె ఇంద్రద్వీప సముద్రంలో ప్రవేశించి లవణోదధిని చేరింది; ఆపై నలినీ వేగంగా తూర్పుదిశ వైపు ప్రయాణించింది.

Verse 59

तोमरान्भावयन्तीह हंसमार्गान्सहैहयान् / पूर्वन्देशांश्च सेवन्ती भित्त्वा सा बहुधागिरीन्

ఆమె ఇక్కడ తోమరధారులను ఉత్సాహపరుస్తూ, హైహయులతో కలిసి హంసమార్గాలను అనుసరిస్తూ, పూర్వదేశాలను సేవిస్తూ, అనేక పర్వతాలను ఛేదించి ముందుకు సాగింది।

Verse 60

कर्णप्रावरणान्प्राप्य संगत्या श्वमुखानपि / सिकतापर्वतमरुं गत्वा विद्याधरान्ययौ

కర్ణప్రావరణ ప్రాంతాన్ని చేరి, సంగతితో శ్వముఖులను కూడా తోడుగా తీసుకొని, సికతాపర్వత మరుభూమికి వెళ్లి విద్యాధరుల వద్దకు చేరింది।

Verse 61

नगमण्डलमध्येन प्रविष्टा लवणोदधिम् / तासां नद्युपनद्यश्च शतशो ऽथ सहस्रशः

పర్వతమండల మధ్యగా ప్రవేశించి వారు లవణసముద్రంలో కలిశారు; వారి నదులు, ఉపనదులు వందలుగా, ఆపై వేలుగా ఉన్నాయి।

Verse 62

उपगच्छन्ति ताः सर्वा यतो वर्षति वासवः / वक्वौकसायास्तीरे तु वनं सुरभि विश्रुतम्

అవి అన్నీ వాసవుడు (ఇంద్రుడు) వర్షించే చోటుకు చేరుతాయి; వక్వౌకసా నది తీరంలో ‘సురభి’ అని ప్రసిద్ధమైన వనం ఉంది।

Verse 63

हिरण्यशृङ्गे वसति विद्वान्कौबेरको वशी / यज्ञोपेतश्च सुमहानमितौजाः सुविक्रमः

హిరణ్యశృంగంలో కౌబేరుడు అనే వశీ, విద్వాన్ నివసిస్తాడు; అతడు యజ్ఞోపేతుడు, మహానుభావుడు, అపార తేజస్సు గలవాడు, సువిక్రముడు।

Verse 64

तत्रत्यैस्तैः परिवृतौ विद्वद्भिर्ब्रह्मराक्षसैः / कुबेरानुचरा ह्येते चत्वारस्तु समाः स्मृताः

అక్కడ వారు పండిత బ్రహ్మరాక్షసులతో పరివృతులై ఉన్నారు; వీరు కుబేరుని అనుచరులు, ఈ నలుగురూ సమానులని స్మృతిలో చెప్పబడింది।

Verse 65

एवमेव तु विज्ञेया ऋद्धिः पर्वतवासिनाम् / परस्परेण द्विगुणा धर्मतः कामतोर्ऽथतः

ఇలానే పర్వతవాసుల ఋద్ధిని తెలుసుకోవాలి; అది పరస్పరం ధర్మం, కామం, అర్థం ప్రకారం రెండింతలు అవుతుంది।

Verse 66

हेमकूटस्य पृष्ठे तु वर्चोवन्नामतः सरः / मनस्विनीप्रभवति तस्माज्ज्योतिष्मती च या

హేమకూట పర్వతపు పృష్ఠభాగంలో ‘వర్చోవత్’ అనే సరస్సు ఉంది; దానినుంచి ‘మనస్విని’ ప్రవహిస్తుంది, అలాగే అక్కడినుంచే ‘జ్యోతిష్మతి’ కూడా జన్మిస్తుంది।

Verse 67

अवगाढे ह्युभयतः समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ / सरो विष्णुपदं नाम निषधे पर्वतोत्तमे

తూర్పు, పడమర—ఇరువైపులా సముద్రాలు లోతుగా ఉన్నాయి; నిషధ అనే ఉత్తమ పర్వతంలో ‘విష్ణుపదం’ అనే సరస్సు ఉంది।

Verse 68

तस्माद्द्वयं प्रभवति गान्धर्वी नाकुली च तैः / मेरोः पार्श्वात्प्रभवति ह्रदश्चन्द्रप्रभो महान्

అక్కడినుంచి రెండు ప్రవాహాలు పుట్టుకొస్తాయి—గాంధర్వీ మరియు నాకులీ; అలాగే మేరువు పక్కనుంచి ‘చంద్రప్రభ’ అనే మహా హ్రదం ఉద్భవిస్తుంది।

Verse 69

तत्र जंबूनदी पुण्या यस्या जांबूनदं स्मृतम् / पयोदं तु सरो नीले सुशुभ्रं पुण्डरीकवत्

అక్కడ పుణ్యమైన జంబూనది ఉంది; దాని స్వర్ణాన్ని ‘జాంబూనదం’ అని స్మరిస్తారు. నీల ప్రాంతంలో ‘పయోద’ అనే సరస్సు ఉంది; అది తెల్ల పద్మంలా ప్రకాశిస్తుంది।

Verse 70

पुण्डरीका पयोदा य तस्मान्नद्यौ विनिर्गते / श्वेतात्प्रवर्त्तते पुण्यं सरयूर्मानसाद्ध्रुवम्

‘పుండరీకా’ మరియు ‘పయోదా’ అనే రెండు నదులు ఆ సరస్సు నుండి బయలుదేరాయి. శ్వేత సరస్సు నుండి పుణ్యమైన సరయూ నది మానస నుండి నిశ్చయంగా ప్రవహిస్తుంది।

Verse 71

ज्योत्स्ना च मृगाकामा च तस्माद्द्वे संबभूवतुः / सरः कुरुषु विख्यातं पद्ममीनद्विजाकुलम्

‘జ్యోత్స్నా’ మరియు ‘మృగాకామా’ అనే రెండు నదులు అక్కడి నుండి పుట్టాయి. కురు దేశంలో ప్రసిద్ధమైన ఒక సరస్సు ఉంది; అది పద్మాలు, చేపలు, పక్షులతో నిండివుంది।

Verse 72

रुद्रकान्तमिति ख्यातं निर्मितं तद्भवेन तु / अन्ये चाप्यत्र विख्याताः पद्मामीनद्विजाकुलाः

ఆ సరస్సు ‘రుద్రకాంతం’ అని ప్రసిద్ధి; అది దాని మూలకారణం చేత నిర్మితమైంది. ఇక్కడ మరెన్నో ప్రసిద్ధ సరస్సులు ఉన్నాయి; అవి పద్మాలు, చేపలు, పక్షులతో నిండివున్నాయి।

Verse 73

नाम्ना ह्रदा जया नाम द्वादशोदधिसन्निभाः / तेभ्यः शान्ता य माध्वी च द्वे नद्यौ संबभूवतुः

‘జయా’ అనే పేరుతో పన్నెండు హ్రదాలు ఉన్నాయి, సముద్రంలా విస్తారమైనవి. వాటి నుండి ‘శాంతా’ మరియు ‘మాధ్వీ’ అనే రెండు నదులు పుట్టాయి।

Verse 74

यानि किंपुरुषाद्यानि तेषु देवो न वर्षति / उद्भिदान्युदकान्यत्र प्रवहन्ति सरिद्वराः

కింపురుషాది దేశాలలో దేవుడు (మేఘుడు) వర్షించడు; అక్కడ మొక్కల నుండి పుట్టిన జలాలు ప్రవహించి, శ్రేష్ఠ నదులు ప్రవహిస్తాయి।

Verse 75

ऋषभो दुन्दुभिश्चैव धूम्नश्च सुमहागिरिः / पूर्वायता महापर्वा निमग्ना लवणाभसि

ఋషభ, దుందుభి, ధూమ్న అనే మహాగిరులు—పూర్వదిశగా విస్తరించి—లవణసముద్రంలో మునిగిపోయారు।

Verse 76

चन्द्रः काकस्तथा द्रोणः सुमहान्तः शिलोच्चयाः / उदग्याता उदीच्यान्ता अवगाढा महोदधिम्

చంద్ర, కాక, ద్రోణ అనే మహత్తర శిలాపర్వతాలు ఉత్తరదిశగా విస్తరించి మహాసముద్రంలో మునిగిపోయాయి।

Verse 77

सोमकश्च वराहश्च नारदश्च महीधरः / प्रतीच्यामायतास्ते वै प्रविष्टा लवणोदधिम

సోమక, వరాహ, నారద అనే పర్వతాలు పశ్చిమదిశగా విస్తరించి లవణసముద్రంలో ప్రవేశించాయి।

Verse 78

चक्रो बलाहकश्चैव मैनाको यश्च पर्वतः / आयतास्ते महाशैलाः समुद्रं दक्षिणं प्रति

చక్ర, బలాహక, మైనాక అనే మహాశైలాలు దక్షిణ సముద్రం వైపు విస్తరించాయి।

Verse 79

चक्रमैनाकयोर्मध्य विदिशं दक्षिणां प्रति / तत्र संवर्त्तको नाम सो ऽग्निः पिबति तज्जलम्

చక్రము–మైనాకముల మధ్య, దక్షిణ దిశ వైపు, అక్కడ ‘సంవర్త్తక’ అనే అగ్ని ఆ జలాన్ని పానము చేస్తుంది।

Verse 80

नाम्ना समुद्रवासस्तु और्वःस वडवामुखः / द्वादशैते प्रविष्टा हि पर्वता लवणोदधिम्

‘సముద్రవాస’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధమైన ఔర్వస వడవాముఖుడు; ఈ పన్నెండు పర్వతాలు లవణోదధిలో ప్రవేశించాయి।

Verse 81

महेन्द्रभयवित्रस्ताः पक्षच्छे दभयात्पुरा / यदेतद्दृश्यते चन्द्रे श्वेते कृष्णशशाकृति

పూర్వం మహేంద్రుని భయంతో, రెక్కలు కోయబడతాయనే భయంతో, శ్వేత చంద్రునిలో కనిపించే నల్ల కుందేలు ఆకృతి అదే.

Verse 82

भारतस्य तु वर्षस्य भेदास्ते नव कीर्त्तिताः / इहोदितस्य दृश्यन्ते यथान्ये ऽन्यत्र चोदिते

భారతవర్షానికి చెందిన ఆ తొమ్మిది విభాగాలు కీర్తించబడ్డాయి; ఇక్కడ చెప్పినది ఎలా దర్శనమవుతుందో, అలాగే ఇతరత్రా చెప్పినవీ.

Verse 83

उत्तरोत्तरमेतेषां वर्षमुद्दिश्यते गुणैः / आरोग्यायुः प्रमाणानां धर्मतः कामतोर्ऽथतः

ఈ వర్షాల గురించి క్రమంగా ఉత్తరోత్తర గుణాలతో చెప్పబడుతుంది—ఆరోగ్యం, ఆయుష్షు ప్రమాణం, అలాగే ధర్మం, కామం, అర్థం సాధన ప్రకారం।

Verse 84

समन्वितानि भूतानि पुण्यैरेतैस्तु भागशः / वसंति नानाजातीनि तेषु वर्षेषु तानि वै / इत्येषा धारयन्तीदं पृथ्वी विश्वं जगत्स्थितम्

ఈ పుణ్య భాగాలతో సమన్వితమైన సమస్త భూతాలు భాగాలుగా ఆ ఆ వర్షాలలో నివసిస్తాయి; అక్కడ నానాజాతులు వసిస్తాయి. ఈ విధంగా భూమి స్థితమైన జగత్తు-విశ్వాన్ని ధరిస్తుంది.