Shloka 80
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
नाम्ना समुद्रवासस्तु और्वःस वडवामुखः / द्वादशैते प्रविष्टा हि पर्वता लवणोदधिम्
Transliteration
nāmnā samudravāsastu aurvaḥsa vaḍavāmukhaḥ / dvādaśaite praviṣṭā hi parvatā lavaṇodadhim
Translation
‘సముద్రవాస’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధమైన ఔర్వస వడవాముఖుడు; ఈ పన్నెండు పర్వతాలు లవణోదధిలో ప్రవేశించాయి।
Word by Word
नाम्नाby name
नाम्ना:
करण (Karaṇa/Instrumental of designation)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; प्रयोगः ‘by name’ (नाम्ना)
समुद्रवासःOcean-dweller (name)
समुद्रवासः:
कर्ता (Kartā/Subject; appositional name)
TypeNoun
Rootसमुद्र + वास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (समुद्रस्य वासः)
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक (particle: ‘but/indeed’)
और्वःAurva (name)
और्वः:
कर्ता (Kartā/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootऔर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सःhe/that
सः:
कर्ता (Kartā/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वडवामुखःMare-faced (submarine fire)
वडवामुखः:
कर्ता (Kartā/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootवडवा + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वडवायाः मुखः)
द्वादशtwelve
द्वादश:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वादश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; प्रथमा बहुवचनार्थे ‘twelve’ (एते इत्यस्य विशेषण)
एतेthese
एते:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
प्रविष्टाःentered
प्रविष्टाः:
क्रिया (Kriyā; predicate participle)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘having entered’
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेतौ/निश्चयार्थक (particle: ‘indeed/for’)
पर्वताःmountains
पर्वताः:
कर्ता (Kartā/Subject; apposition to ete)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘एते’ इत्यस्य अपोहन/अप्पोजिशन
लवणोदधिम्the salt ocean
लवणोदधिम्:
कर्म (Karma/Object of entering)
TypeNoun
Rootलवण + उदधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः (लवणः उदधिः)