Shloka 16
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
तस्यास्तीरे वन दिव्यं वैभ्राजं नाम विश्रुतम् / कुबेरा नुचरस्तत्र प्रहेतितनयो वशी
Transliteration
tasyāstīre vana divyaṃ vaibhrājaṃ nāma viśrutam / kuberā nucarastatra prahetitanayo vaśī
Translation
ఆ (సరయూ) తీరమున ‘వైభ్రాజ’ అనే ప్రసిద్ధ దివ్య వనం ఉంది; అక్కడ కుబేరుని అనుచరుడు, ప్రహేతి కుమారుడు వశీ నివసించెను.
Word by Word
तस्याःof her (Sarayū)
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (genitive), एकवचन; सम्बन्ध (सरयूः)
तीरेon the bank
तीरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन
वनम्forest
वनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (वनम्)
वैभ्राजम्Vaibhrāja (name)
वैभ्राजम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवैभ्राज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नाम (proper name)
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootनामन्/नाम (अव्यय/निपात)
Formअव्यय, नामनिर्देशार्थक (quotative/name-marker)
विश्रुतम्well-known
विश्रुतम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि√श्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (वनम्/वैभ्राजम्)
कुबेर-अनुचरःan attendant of Kubera
कुबेर-अनुचरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुबेर-अनुचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (कुबेरस्य अनुचरः)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण
प्रहेतितनयःson of Praheti
प्रहेतितनयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रहेति-तनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रहेतेः तनयः)
वशीpowerful, self-controlled
वशी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अनुचरः)