Shloka 26
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
गङ्गनिमित्तं राजर्षिरुवास बहुलाः समाः / दिवं यास्यन्ति ते बुर्वे गङ्गतोयपरिप्लुताः
Transliteration
gaṅganimittaṃ rājarṣiruvāsa bahulāḥ samāḥ / divaṃ yāsyanti te burve gaṅgatoyapariplutāḥ
Translation
గంగానిమిత్తంగా రాజర్షి అనేక సంవత్సరములు అక్కడ నివసించెను. నేను చెప్పుచున్నాను—గంగాజలంతో స్నానముచేసి సिक्तులైనవారు స్వర్గమునకు చేరుదురు।
Word by Word
gaṅgā-nimittamfor the sake of the Gaṅgā; as the cause
gaṅgā-nimittam:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootgaṅgā (प्रातिपदिक) + nimitta (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa ‘gaṅgāyāḥ nimittam’; Napumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; hetvartha (cause-purpose)
rāja-ṛṣiḥthe royal sage
rāja-ṛṣiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक) + ṛṣi (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa ‘rājā ca sa ṛṣiḥ’; Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
uvāsadwelt; stayed
uvāsa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vas (धातु)
FormLiṭ (लिट्, perfect), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
bahulāḥmany
bahulāḥ:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeAdjective
Rootbahula (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; viśeṣaṇa (of samāḥ)
samāḥyears
samāḥ:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootsama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; ‘years’
divamto heaven
divam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdiv (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; gati-karman (goal of motion)
yāsyantiwill go
yāsyanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√yā (धातु)
FormLuṭ (लुट्, periphrastic future), Prathama-puruṣa (3rd), Bahuvacana; parasmaipada
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; sarvanāma
bruveI say; I declare
bruve:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
FormLaṭ (लट्, present), Uttama-puruṣa (1st), Ekavacana; parasmaipada; Vedic/epic form for brūmi
gaṅgā-toya-pariplutāḥimmersed in the waters of the Gaṅgā
gaṅgā-toya-pariplutāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootgaṅgā (प्रातिपदिक) + toya (प्रातिपदिक) + pari + √plu (धातु)
FormTatpuruṣa compound; past participle (kta/क्त) ‘paripluta’ with upasarga pari-; Puṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; viśeṣaṇa (of te)